Het vet op je heupen en dijen is een rustige voorraadkast: het slaat energie op en houdt zich koest. Het vet diep in je buik, rond je lever en je darmen, gedraagt zich anders. Het werkt als een klein orgaan dat ontstekingsstoffen aanmaakt en zijn vetzuren via de poortader rechtstreeks naar je lever stuurt. Zo smeult er een laaggradige ontsteking en worden je cellen stilaan doof voor insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. In 2019 zette een internationale groep onderzoekers het op een rij: dit diepe buikvet voorspelt hartinfarcten en diabetes type 2, los van wat de weegschaal aangeeft. De dokters hebben er een moeilijk woord voor: visceraal vet.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Slank en toch te veel buikvet, kan dat?
Toen ik geneeskunde studeerde, draaide alles rond de BMI, de verhouding tussen gewicht en lengte. Ik heb er jaren mee gerekend. Vandaag moet ik eerst naar de buik kijken. In 2015 vergeleken onderzoekers van de Mayo Clinic vijftienduizend Amerikanen, en ze keken daarvoor naar de verhouding tussen taille en heup: een man met een normaal gewicht maar een dikke buik had een hogere sterftekans dan een man die volgens de weegschaal obees was. Slank op papier kan dus samengaan met kwetsbaar vanbinnen. Herken je dat, een normaal gewicht met een buikje dat er sinds je veertigste bijkwam? Dan is dit voor jou geschreven.
Hoe meet je het?
Een lintmeter volstaat. Sta recht, adem rustig uit en meet op de blote huid, halverwege tussen je onderste rib en de bovenrand van je heupbeen. Voor mannen stijgt het risico vanaf 94 centimeter, voor vrouwen vanaf 80. Zit je boven 102 centimeter als man of 88 als vrouw, dan bespreek je dat best met je huisarts, die meteen je bloeddruk en je bloedsuiker kan nakijken.
Die getallen gelden voor mensen van Europese afkomst. Ben je van Zuid-Aziatische, Chinese of Afrikaanse origine, dan begint hetzelfde risico bij een slankere taille: in een Britse studie op bijna een half miljoen mensen kwam 102 centimeter bij een witte man overeen met 79 centimeter bij een Zuid-Aziatische en 88 bij een Chinese of een zwarte man.
Wil je een getal dat minder van je afkomst afhangt, deel dan je buikomtrek door je lengte. Blijf onder de helft: bij 1,75 meter is dat 87 centimeter. In een analyse van meer dan driehonderdduizend volwassenen voorspelde die verhouding het risico beter dan de buikomtrek alleen, en beter dan de BMI.
Wat doe je eraan?
Het goede nieuws: visceraal vet reageert sterker op beweging dan het vet onder je huid, en het slinkt zelfs als je gewicht gelijk blijft. Wie traint, ziet zijn buikomtrek slinken nog voor de weegschaal in beweging komt. Zet daarnaast in op echte voeding in plaats van ultrabewerkte producten, op zeven tot negen uur slaap en op minder chronische stress, want het stresshormoon cortisol parkeert vet bij voorkeur op je buik. Kleine stappen, en samen maken ze het verschil. En eerlijk: bij een sterk verhoogde buikomtrek met een ontregelde bloedsuiker is medicatie soms de juiste keuze, naast je levensstijl, nooit in de plaats ervan.
📏 Je taille vertelt meer over je gezondheid dan je gewicht. Vanaf 94 centimeter voor mannen of 80 voor vrouwen stijgt het risico. Meten kost tien seconden en een lintmeter.
Waarom je gewicht zoveel meer is dan wilskracht of calorieën tellen, lees je in het grote verhaal over gewicht en gezondheid op de website.
Leg vanavond een lintmeter naast de weegschaal in je badkamer. Vanaf morgen meet je waar het om draait.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Referenties
Ashwell, M., Gunn, P., & Gibson, S. (2012). Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: a systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews, 13(3), 275–286. https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2011.00952.x
Mason, C., & Katzmarzyk, P. T. (2009). Variability in waist circumference measurements according to anatomic measurement site. Obesity, 17(9), 1789–1795. https://doi.org/10.1038/oby.2009.87
Neeland, I. J., Ross, R., Després, J.-P., Matsuzawa, Y., Yamashita, S., Shai, I., Seidell, J., Magni, P., Santos, R. D., Arsenault, B., Cuevas, A., Hu, F. B., Griffin, B., Zambon, A., Barter, P., Fruchart, J.-C., & Eckel, R. H. (2019). Visceral and ectopic fat, atherosclerosis, and cardiometabolic disease: a position statement. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 7(9), 715–725. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30084-130084-1)
Ntuk, U. E., Gill, J. M. R., Mackay, D. F., Sattar, N., & Pell, J. P. (2014). Ethnic-specific obesity cutoffs for diabetes risk: cross-sectional study of 490,288 UK Biobank participants. Diabetes Care, 37(9), 2500–2507. https://doi.org/10.2337/dc13-2966
Ross, R., Neeland, I. J., Yamashita, S., Shai, I., Seidell, J., Magni, P., Santos, R. D., Arsenault, B., Cuevas, A., Hu, F. B., Griffin, B. A., Zambon, A., Barter, P., Fruchart, J.-C., Eckel, R. H., Matsuzawa, Y., & Després, J.-P. (2020). Waist circumference as a vital sign in clinical practice: a Consensus Statement from the IAS and ICCR Working Group on Visceral Obesity. Nature Reviews Endocrinology, 16(3), 177–189. https://doi.org/10.1038/s41574-019-0310-7
Sahakyan, K. R., Somers, V. K., Rodriguez-Escudero, J. P., Hodge, D. O., Carter, R. E., Sochor, O., Coutinho, T., Jensen, M. D., Roger, V. L., Singh, P., & Lopez-Jimenez, F. (2015). Normal-weight central obesity: implications for total and cardiovascular mortality. Annals of Internal Medicine, 163(11), 827–835. https://doi.org/10.7326/M14-2525
Verheggen, R. J. H. M., Maessen, M. F. H., Green, D. J., Hermus, A. R. M. M., Hopman, M. T. E., & Thijssen, D. H. T. (2016). A systematic review and meta-analysis on the effects of exercise training versus hypocaloric diet: distinct effects on body weight and visceral adipose tissue. Obesity Reviews, 17(8), 664–690. https://doi.org/10.1111/obr.12406
