Toen ik een paar jaar geleden een boek over gezond ouder worden schreef, dook metformine op elke longevity-conferentie op. Een pil van enkele centen, bijna zeventig jaar op de markt, en in Silicon Valley slikken tech-ondernemers ze bij het ontbijt. Tijd om de hype naast de feiten te leggen.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Vanwaar de hype rond metformine?
Het begon met een opvallende waarneming: diabetespatiënten die metformine namen, leken iets langer te leven dan mensen zonder diabetes. Dat is straf, want diabetes type 2 kost levensjaren. Een pil die een chronische ziekte meer dan goedmaakt, dat voelt als magie.
Alleen vergelijkt zo'n waarneming geen gelijken. Wie metformine jarenlang goed verdraagt, vormt al bij voorbaat een selecte, vaak gezondere groep. Wie dezelfde mensen twintig jaar volgt in plaats van vijf, ziet het voordeel na enkele jaren omslaan. En bij het hertoetsen van de oude studies brokkelde de zekerheid verder af. De grote proef die het moet uitklaren, bij ouderen zonder diabetes, is al jaren aangekondigd, maar is vandaag nog niet begonnen. De onderzoekers zoeken nog het geld om ruim drieduizend mensen tussen 65 en 79 zes jaar lang te volgen.
Wat zegt het onderzoek bij gezonde mensen?
Weinig, en wat er ligt stemt nederig. Kleine proeven vonden gunstige verschuivingen in genactiviteit, maar geen enkel onderzoek toont dat gezonde mensen er langer door leven.
Het dichtst bij een antwoord komt een grote Amerikaanse proef bij ruim drieduizend mensen met een verhoogd risico op diabetes. Het lot besliste wie metformine kreeg, wie een nepmiddel en wie een leefstijlprogramma. Metformine voorkwam bij een deel van hen diabetes, maar na 21 jaar lag de sterfte in de metforminegroep even hoog als in de groep met het nepmiddel.
Eén ding tonen de studies opvallend eensgezind, en het is slecht nieuws voor sportievelingen: metformine vijlt een stuk van je trainingswinst weg. Oudere volwassenen die twaalf weken duurtraining deden met metformine erbij, wonnen minder conditie dan wie trainde met een nepmiddel. In een tweede proef deden 65-plussers veertien weken krachttraining, en wie daar metformine bij slikte, kweekte minder spier. En dat zijn uitgerekend de twee dingen die je wil opbouwen om goed oud te worden.
De deelnemers waren gemiddeld 62 in de ene proef en 65 of ouder in de andere. Of metformine bij een getrainde veertiger of vijftiger hetzelfde doet, is in deze twee proeven niet onderzocht.
Niet slikken zonder arts
Metformine blijft een geneesmiddel, geen voedingssupplement. Maag- en darmklachten zijn de bekendste bijwerkingen, en wie het jaren neemt, loopt kans op een vitamine B12-tekort; dat laat je dus best regelmatig meten. Werken je nieren minder goed, dan hoort deze pil alleen thuis onder toezicht van je arts.
Metformine heeft ook een zeldzame maar ernstige bijwerking: melkzuur stapelt zich op in je bloed. Artsen noemen dat melkzuuracidose. Het risico stijgt als je uitdroogt. Moet je hevig braken, heb je diarree of koorts, of drink je te weinig, dan stop je tijdelijk met metformine en bel je je arts. Je nierfunctie hoort gemeten te worden vóór je start en daarna minstens één keer per jaar. Werken je nieren matig, dan bekijkt je arts of de dosis omlaag moet. Onder een nierfunctie (eGFR) van 30 mag je metformine niet nemen.
En laat er geen twijfel over bestaan: voor diabetes type 2 is metformine een uitstekende, goedkope en goed gekende behandeling. Daar verdient de pil haar plaats dubbel en dik. Overweeg je ze als middel tegen veroudering, dan is dat een gesprek met je huisarts, niet met een webshop.
💊 Metformine is een goede diabetespil en geen verjongingspil. Bij gezonde mensen ontbreekt het bewijs, en bij wie traint remt ze de winst van het sporten af. Wat vandaag aantoonbaar langer gezond houdt: beweging, slaap, goede voeding en niet roken.
Voor vandaag: laat de pil aan de diabetespatiënt en neem zelf de trap.
Het hele verhaal over gezond ouder worden lees je hier.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Referenties
Bingé, S. (2024). Lang zullen we leven. Lannoo.
Campbell, J. M., Bellman, S. M., Stephenson, M. D., & Lisy, K. (2017). Metformin reduces all-cause mortality and diseases of ageing independent of its effect on diabetes control: A systematic review and meta-analysis. Ageing Research Reviews, 40, 31-44. https://doi.org/10.1016/j.arr.2017.08.003
Stevenson-Hoare, J. O., Leonenko, G., & Escott-Price, V. (2023). Comparison of long-term effects of metformin on longevity between people with type 2 diabetes and matched non-diabetic controls. BMC Public Health, 23, 804. https://doi.org/10.1186/s12889-023-15764-y
Keys, M. T., Hallas, J., Miller, R. A., Suissa, S., & Christensen, K. (2025). Emerging uncertainty on the anti-aging potential of metformin. Ageing Research Reviews, 111, 102817. https://doi.org/10.1016/j.arr.2025.102817
Mohammed, I., Hollenberg, M. D., Ding, H., & Triggle, C. R. (2021). A critical review of the evidence that metformin is a putative anti-aging drug that enhances healthspan and extends lifespan. Frontiers in Endocrinology, 12, 718942. https://doi.org/10.3389/fendo.2021.718942
Konopka, A. R., Laurin, J. L., Schoenberg, H. M., Reid, J. J., Castor, W. M., Wolff, C. A., Musci, R. V., Safairad, O. D., Linden, M. A., Biela, L. M., Bailey, S. M., Hamilton, K. L., & Miller, B. F. (2019). Metformin inhibits mitochondrial adaptations to aerobic exercise training in older adults. Aging Cell, 18(1), e12880. https://doi.org/10.1111/acel.12880
Walton, R. G., Dungan, C. M., Long, D. E., Tuggle, S. C., Kosmac, K., Peck, B. D., Bush, H. M., Villasante Tezanos, A. G., McGwin, G., Windham, S. T., Ovalle, F., Bamman, M. M., Kern, P. A., & Peterson, C. A. (2019). Metformin blunts muscle hypertrophy in response to progressive resistance exercise training in older adults: A randomized, double-blind, placebo-controlled, multicenter trial: The MASTERS trial. Aging Cell, 18(6), e13039. https://doi.org/10.1111/acel.13039
Aroda, V. R., Edelstein, S. L., Goldberg, R. B., Knowler, W. C., Marcovina, S. M., Orchard, T. J., Bray, G. A., Schade, D. S., Temprosa, M. G., White, N. H., Crandall, J. P., & Diabetes Prevention Program Research Group. (2016). Long-term metformin use and vitamin B12 deficiency in the Diabetes Prevention Program Outcomes Study. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 101(4), 1754-1761. https://doi.org/10.1210/jc.2015-3754
American Federation for Aging Research. (z.d.). The TAME trial. Geraadpleegd op 12 oktober 2026, van https://www.afar.org/research/TAME/
Bannister, C. A., Holden, S. E., Jenkins-Jones, S., Morgan, C. Ll., Halcox, J. P., Schernthaner, G., Mukherjee, J., & Currie, C. J. (2014). Can people with type 2 diabetes live longer than those without? A comparison of mortality in people initiated with metformin or sulphonylurea monotherapy and matched, non-diabetic controls. Diabetes, Obesity and Metabolism, 16(11), 1165–1173. https://doi.org/10.1111/dom.12354
European Medicines Agency. (2016). Metformin and metformin-containing medicines - referral. Geraadpleegd op 12 oktober 2026, van https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/metformin-metformin-containing-medicines
Lee, C. G., Heckman-Stoddard, B., Dabelea, D., Gadde, K. M., Ehrmann, D., Ford, L., Prorok, P., Boyko, E. J., Pi-Sunyer, X., Wallia, A., Knowler, W. C., Crandall, J. P., Temprosa, M., & Diabetes Prevention Program Research Group. (2021). Effect of metformin and lifestyle interventions on mortality in the Diabetes Prevention Program and Diabetes Prevention Program Outcomes Study. Diabetes Care, 44(12), 2775–2782. https://doi.org/10.2337/dc21-1046
