Iets wat ik de laatste jaren opvallend vaak zie in mijn kabinet: mensen met een vitamine B12 in de "normale" zone en toch een homocysteïne dat te hoog staat.
Het labo zegt dan: B12 250 pg/ml, binnen de referentie. De richtlijn zegt: geen tekort, klaar. Wie alleen naar die referentie kijkt, besluit: geen tekort, klaar. De richtlijnen zelf gaan verder: het klinische beeld weegt het zwaarst, en bij twijfel staat er een tweede test klaar, methylmalonzuur of homocysteïne.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Serum-B12 meet wat er in je bloed rondzweeft, niet wat je cellen ermee doen. Homocysteïne meet dat wel: het stapelt op zodra de methylatie hapert, de koolstofhuishouding waarmee je lichaam onder meer neurotransmitters en DNA onderhoudt. In de klassieke reeks van Savage stond homocysteïne verhoogd bij 96 procent van de mensen met een bewezen B12-tekort. In de laag-normale B12-zone, pakweg 200 tot 400 pg/ml, blijkt een deel van de patiënten functioneel wél een tekort te hebben.
Maar een hoog homocysteïne is niet automatisch B12. Ook foliumzuur, B6, nierfunctie en schildklier spelen mee. Daarom is het eerder een signaal om verder te kijken dan om zomaar een supplement te starten.
Wil je weten of het aan B12 ligt, dan is methylmalonzuur de scherpere test. Het stijgt bij een B12-tekort en blijft bij een foliumzuurtekort bijna altijd normaal, tenzij de nieren minder goed werken. In dezelfde reeks van Savage stond het verhoogd bij 98 procent van de B12-tekorten. Zijn de klachten uitgesproken en spreekt het labo ze tegen, dan start de behandeling meteen: wie te lang wacht, riskeert blijvende neurologische schade.
Homocysteïne stijgt ook met de jaren en ligt bij mannen hoger dan bij vrouwen. En het buisje telt mee: blijft het staal langer dan een uur ongekoeld staan voor het gecentrifugeerd wordt, dan geven de bloedcellen homocysteïne af en meet je te hoog.
De referentiewaarde is gebouwd op populaties. In onze kabinetten zit telkens één mens.
Vraag aan de collega's die meelezen: zien jullie dit ook? En meten jullie homocysteïne bij een laag-normaal B12, of volgen jullie de referentiewaarde?
In Spreekuur Plus krijg je elke week een longread dossier, tools en werkbladen waarmee je aan de slag kan en een maandelijkse Ask Me Anything. Word lid vanaf negentien euro per maand.
Referenties
Savage, D. G., Lindenbaum, J., Stabler, S. P., & Allen, R. H. (1994). Sensitivity of serum methylmalonic acid and total homocysteine determinations for diagnosing cobalamin and folate deficiencies. The American Journal of Medicine, 96(3), 239–246. https://doi.org/10.1016/0002-9343(94)90149-X90149-X)
Sobczyńska-Malefora, A., Delvin, E., McCaddon, A., Ahmadi, K. R., & Harrington, D. J. (2021). Vitamin B12 status in health and disease: a critical review. Diagnosis of deficiency and insufficiency – clinical and laboratory pitfalls. Critical Reviews in Clinical Laboratory Sciences, 58(6), 399–429. https://doi.org/10.1080/10408363.2021.1885339
Obeid, R., Andrès, E., Češka, R., Hooshmand, B., Guéant-Rodriguez, R.-M., Prada, G. I., Sławek, J., Traykov, L., Ta Van, B., Várkonyi, T., Reiners, K., & The Vitamin B12 Consensus Panelists Group. (2024). Diagnosis, treatment and long-term management of vitamin B12 deficiency in adults: a Delphi expert consensus. Journal of Clinical Medicine, 13(8), 2176. https://doi.org/10.3390/jcm13082176
Devalia, V., Hamilton, M. S., Molloy, A. M., & British Committee for Standards in Haematology. (2014). Guidelines for the diagnosis and treatment of cobalamin and folate disorders. British Journal of Haematology, 166(4), 496–513. https://doi.org/10.1111/bjh.12959
Selhub, J., Jacques, P. F., Rosenberg, I. H., Rogers, G., Bowman, B. A., Gunter, E. W., Wright, J. D., & Johnson, C. L. (1999). Serum total homocysteine concentrations in the third National Health and Nutrition Examination Survey (1991–1994): Population reference ranges and contribution of vitamin status to high serum concentrations. Annals of Internal Medicine, 131(5), 331–339. https://doi.org/10.7326/0003-4819-131-5-199909070-00003
Ueland, P. M., Refsum, H., Stabler, S. P., Malinow, M. R., Andersson, A., & Allen, R. H. (1993). Total homocysteine in plasma or serum: Methods and clinical applications. Clinical Chemistry, 39(9), 1764–1779. https://doi.org/10.1093/clinchem/39.9.1764
