Je afweersysteem is getraind om alles op te ruimen wat niet in je lichaam thuishoort: virussen, bacteriën, versleten cellen. Bij Hashimoto loopt die training op één punt mis. Je afweer ziet een eiwit in je schildklier voor een indringer aan en maakt er antistoffen tegen. Dat eiwit heet thyroperoxidase, en de antistoffen ertegen ken je van je bloedtest: anti-TPO.
Die vergissing werkt tergend traag. Jaar na jaar verliest je klier een stukje capaciteit, tot ze de vraag naar schildklierhormoon niet meer kan volgen. Zo is Hashimoto de meest voorkomende oorzaak van een traag werkende schildklier geworden, en ze treft vrouwen vaker dan mannen. Waarom jouw afweer die fout maakt en die van je buurvrouw niet? Aanleg speelt mee, en daarbovenop je omgeving: voeding, roken, langdurige stress, de maanden na een bevalling, te veel jodium.
Wat een positief anti-TPO betekent, en wat niet
Antistoffen in je bloed betekenen dat het proces bezig is. Ze zeggen niet hoe ver het staat. Heel wat mensen dragen jarenlang antistoffen terwijl hun schildklier netjes blijft werken.
In het Australische Busselton volgden onderzoekers dertien jaar lang mannen en vrouwen met zulke antistoffen. Wie daarnaast een laag-normale TSH had, kreeg in ongeveer één op de acht gevallen een trage schildklier. Zat de TSH bij de start al boven 4 mIU/l, dan liep dat op tot meer dan acht op de tien. Je antistoffen vertellen dus dát er iets speelt, je TSH vertelt hoe snel het gaat. Voor de meeste mensen volstaat daarom een jaarlijkse bloedcontrole.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
Hoe we het opvolgen en behandelen
Zolang je klier volgt, hoef je niets te slikken. We houden de vinger aan de pols met dat ene buisje bloed. Zakt de productie, dan starten we schildklierhormoon in tabletvorm: hetzelfde hormoon dat je klier zelf hoort te maken, en op dat moment de juiste keuze. Neem het nuchter, een half uur tot een uur voor je ontbijt en je koffie, en niet samen met ijzer of calcium.
In de praktijk is dit advies misschien iets te eenvoudig voorgesteld. Bij wie ouder is of een hartprobleem heeft, is te veel schildklierhormoon zelf een risico, voor het hartritme en voor de botten. Dus kijken we ook naar klachten, leeftijd en uitlokkende factoren.
De pil vult het tekort aan, de afweerreactie zelf stopt ze niet. Daarom kijken we verder dan het doosje.
Wat leefstijl kan, en wat niet
Leefstijl geneest Hashimoto niet, maar ze houdt het terrein wel rustig. Een mediterraan bord met olijfolie, vette vis, groenten en peulvruchten is de best onderbouwde basis, en je vitamine D hou je op peil. Selenium kan de antistoffen wat temperen, al is niet aangetoond dat je je daardoor beter voelt, en overdaad is schadelijk. Jodium is de grondstof van je schildklierhormoon, maar meer is hier niet beter: laat kelp- en zeewiersupplementen in het winkelrek staan. Strikt glutenvrij eten helpt alleen als je ook coeliakie hebt; zonder coeliakie gingen de anti-TPO-antistoffen in de studies eerder omhoog dan omlaag. En verder de dingen die je afweer altijd graag heeft: voldoende slaap, stress binnen de perken, bewegen zonder jezelf uit te putten.
🦋 Je antistoffen vertellen dat je afweer je schildklier aanvalt, je TSH vertelt hoe goed de klier nog volgt. Die twee samen bepalen of we alleen opvolgen of ook behandelen.
Hoe die vlinder in je hals je hele stofwisseling stuurt, van je gewicht tot je humeur: het volledige schildklierverhaal lees je hier.
En die bloeduitslag met het sterretje bij anti-TPO? Bewaar hem als startpunt. Nog dit, voor je gaat prikken. Slik je biotine, vaak verstopt in supplementen voor haar en nagels, laat het dan een paar dagen staan: het kan je schildkliertest vals doen uitslaan. En laat je bloed het liefst telkens rond hetzelfde uur afnemen, want je TSH schommelt over de dag.
In Spreekuur Plus krijg je elke week een longread dossier, tools en werkbladen waarmee je aan de slag kan en een maandelijkse Ask Me Anything. Word lid vanaf negentien euro per maand.
Referenties
Walsh, J. P., Bremner, A. P., Feddema, P., Leedman, P. J., Brown, S. J., & O'Leary, P. (2010). Thyrotropin and thyroid antibodies as predictors of hypothyroidism: A 13-year, longitudinal study of a community-based cohort using current immunoassay techniques. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 95(3), 1095–1104. https://doi.org/10.1210/jc.2009-1977
Huwiler, V., Maissen-Abgottspon, S., Stanga, Z., Mühlebach, S., Trepp, R., Bally, L., & Bano, A. (2024). Selenium supplementation in patients with Hashimoto thyroiditis: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Thyroid, 34(3), 295–313. https://doi.org/10.1089/thy.2023.0556
Araújo, E. M. Q., et al. (2025). Effects of gluten-free diet in non-celiac Hashimoto's thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 17(21), 3437. https://doi.org/10.3390/nu17213437
Galanti, M. R., et al. (2007). Smoking and environmental iodine as risk factors for thyroiditis among parous women. European Journal of Epidemiology. https://doi.org/10.1007/s10654-007-9142-1
Kyrilli, A., et al. (2022). Thyroid autoimmunity and pregnancy in euthyroid women. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism. https://doi.org/10.1016/j.beem.2022.101632
Belin, R. M., et al. (2004). Smoke exposure is associated with a lower prevalence of serum thyroid autoantibodies and thyrotropin concentration elevation and a higher prevalence of mild thyrotropin concentration suppression in the Third National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES III). The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. https://doi.org/10.1210/jc.2004-0431
