Mannen praten vlotter over hun fiets dan over hun prostaat. Tot iemand in de vriendenkring de diagnose krijgt en de vraag op tafel ligt: moet ik mij laten checken?
Wel, een check kan zinvol zijn, maar hij begint niet noodzakelijk met een bloedafname. Hij begint met een gesprek bij je huisarts, ergens rond je vijftigste, en vroeger als prostaatkanker in je familie zit. Heb je klachten, zoals moeilijk plassen of bloed in de urine, dan wacht je geen seconde langer: dan ga je langs.
- Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
- Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
- De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
- Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.
PSA-test: wat dat getal wel en niet zegt
De test in het bloed zelf stelt weinig voor: een bloedafname. Het labo meet een eiwit dat je prostaat aanmaakt, het prostaatspecifiek antigeen, kortweg PSA. Een hoge waarde betekent dat je prostaat meer van dat eiwit loslaat dan verwacht. Waarom, dat zegt de test niet. Een ontsteking, een goedaardig vergrote prostaat, een stevige fietstocht of een vrijpartij de avond voordien: ze kunnen de waarde allemaal tijdelijk optillen. Na een zaadlozing kan het PSA tot twee dagen hoger staan, en na een rit van honderd kilometer stond het bij vijftigplussers gemiddeld een tiende hoger. In de praktijk herhalen we een afwijkende meting na een paar weken, voor iemand panikeert.
Neem je finasteride of dutasteride, voor een vergrote prostaat of tegen haaruitval, zeg dat dan aan wie de prik aanvraagt. Die middelen halveren je PSA ongeveer, en je arts moet het getal verdubbelen om het juist te lezen. Gebeurt dat niet, dan wordt een tumor later gevonden en in een verder stadium.
Omgekeerd sluit een laag PSA kanker niet uit. Bij mannen met een waarde onder de 4 werd op biopsie toch bij ongeveer één op de zeven een tumor gevonden, meestal een traag groeiende. Een normale waarde stelt dus gerust, maar ze is geen vrijgeleide: nieuwe klachten laat je ook dan bekijken.
