Wie houdt je in leven onder narcose? Met anesthesist Arne Wouters (Slaap lekker)

Wat hij in die uren doet, ziet bijna niemand: jij bent weg, en hij houdt je ademhaling, je bloeddruk en je hartritme in zijn handen.

Arne is 28, anesthesist en MUG-arts, en schreef met Slaap lekker een boek voor iedereen die ooit op een operatietafel zal liggen. Dat zijn we bijna allemaal. In dit gesprek legt hij uit waarom narcose iets heel anders is dan slapen, waarom je hem beter alles vertelt, ook over die joint, wat hij doet als een luchtweg dichtzit en er geen tweede kans is, en wat een jonge arts meedraagt na een wachtdienst waarin een kind overleed. En hij vertelt waarom hij dit, na alles, de mooiste job ter wereld vindt.

Ergens halverwege wordt hij heel open, over zelf ziek worden op zijn 26ste.

In deze shownotes lees je zijn verhaal, en daarnaast wat we er wetenschappelijk over weten en wat je ermee doet voor je eigen volgende ingreep.

We bespreken

• Intro: waarom anesthesie [00:00:00]
• Hoe veilig is narcose vandaag [00:04:04]
• Twee schermen en drie middelen [00:06:56]
• Ether, lachgas en chloroform [00:10:17]
• Narcose, medisch coma en sedatie [00:14:12]
• Wat je anesthesist moet weten [00:18:00]
• Allergie op tafel: de dirigent [00:20:00]
• Angst, cannabis en controleverlies [00:25:04]
• Zelf patiënt: aanvaarden en bijsturen [00:29:06]
• Alcohol, sport en een zware job [00:36:57]
• MUG: een luchtweg langs de keel [00:41:13]
• Als een patiënt overlijdt [00:48:45]
• Grootmoeder, Make Your Bed en vertrouwen [00:58:31]
• Een kinderdroom en de brandweer [01:05:31]
• Rampengeneeskunde en triage [01:08:28]
• Pijnkliniek en palliatieve zorg [01:14:50]
• Mooiste moment: een meisje dat hoort [01:18:35]
• De laatste vraag aan de dokter [01:20:29]

Over de gast

Arne Wouters is anesthesist en MUG-arts. Hij studeerde geneeskunde aan de Universiteit Antwerpen, specialiseerde in anesthesie en reanimatie, en doet aan de VUB een doctoraat in de rampengeneeskunde, over hoe ziekenhuizen zich voorbereiden op een ramp. Slaap lekker. Een anesthesist vertelt is zijn eerste boek, bij Pelckmans. Je vindt hem op Instagram.

Shownotes PLUS

Voor leden van Spreekuur PLUS gaat het gesprek hieronder volledig verder, van de cockpit tot het meisje dat voor het eerst hoort. Bij elk onderwerp lees je eerst wat Arne vertelt. Daarna volgt wat duiding: wat we weten, hoe zeker dat is, en wat je er zelf mee doet.

WIL JE De volledige uitleg?

• Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
• Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
• De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
• Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.

Ontdek Spreekuur PLUS

Intro: waarom anesthesie [00:00:00]

• Arne koos anesthesie omdat hij al tijdens zijn opleiding naar het acute en het kritieke trok: snel handelen en meteen effect zien, in plaats van een pil voorschrijven en drie maanden wachten.
• Anesthesie noemt hij de moeder van de kritieke diensten. Intensieve zorg en spoedgeneeskunde zijn er uitlopers van.
• Wie onder narcose gaat, verliest een reeks vitale functies. De anesthesist neemt ze een voor een over en houdt de patiënt in leven terwijl de chirurg opereert. Bij iemand met een bloedvergiftiging of na een zwaar ongeval doet hij hetzelfde, buiten het geplande programma.

Hoe veilig is narcose vandaag [00:04:04]

Een kritieke dienst, dag en nacht

• Anesthesisten zijn 24 uur op 7 in het ziekenhuis. Thuis oproepbaar zijn kan niet, daarvoor is de discipline te kritiek.
• Voor de anesthesist is een appendix of een verstandskies mineur. Voor de patiënt voelt dat anders. En ze zijn er ook bij de keizersnede en na het zware ongeval: "Soms mooi, soms slecht, maar we zijn er vaak wel bij."

Van 1 op enkele tienduizenden naar 1 op 400.000

• In de jaren vijftig stierf volgens Arne iemand op enkele tienduizenden narcoses aan de narcose alleen. Vandaag, als je ziekte, operatie en andere factoren wegdenkt, zitten we volgens hem aan 1 op 400.000, en ook dan gaat het vaak om mensen met een voorafbestaande aandoening.
• De verklaring is een en-en-en-verhaal: veel meer monitoring dan twintig, dertig jaar geleden, betere toestellen en betere protocols. Problemen worden zo vroeg opgemerkt dat er tijd is om bij te sturen.
• Het beeld uit zijn boek: de anesthesist zit in de cockpit, met een instrumentenpaneel vol cijfers die hij de hele tijd in de gaten houdt.

Dit is een van de grote successen van de geneeskunde, en het is in cijfers te volgen. Over vijf decennia en meer dan 21 miljoen narcoses daalde de sterfte die alleen aan de narcose te wijten was van 357 per miljoen vóór de jaren zeventig naar 34 per miljoen in de jaren negentig en tweeduizend. (Bainbridge et al., 2012) Dat is ruim een factor tien. In dezelfde periode werden de patiënten ouder en zieker. Narcose werd veiliger terwijl de mensen op tafel kwetsbaarder werden.

Waarom je verschillende cijfers hoort, heeft met de teller te maken. Dat wereldwijde gemiddelde telt ook landen met minder toestellen en minder opgeleide mensen, en daar ligt de sterfte een stuk hoger. In een land met de monitoring die Arne beschrijft, kom je veel lager uit. Welk getal klopt voor een Belgisch ziekenhuis vandaag, meet niemand op dezelfde manier. De richting staat vast.

Voor jou als patiënt betekent dat: het grootste deel van het risico zit vandaag in je eigen gezondheid en in de ingreep zelf, en veel minder in de narcose. Dat deel kan de anesthesist alleen goed inschatten als hij weet wie er op tafel ligt.

Ga je binnenkort onder narcose, schrijf dan op voorhand je aandoeningen, je medicatie en je gewoontes op, en neem dat lijstje mee naar het gesprek met de anesthesist.

Hier stopt het gratis deel. Verder in dit gesprek: wat er op de twee schermen van de anesthesist staat en waar curare vandaan komt, waarom een operatiekwartier vaak op de bovenste verdieping ligt, het verschil tussen narcose, slaap en een medisch coma, wat er gebeurt bij een zware allergische reactie op tafel, het herseninfarct dat Arne zelf kreeg op zijn 26ste, waarom Arne bij regelmatige cannabisgebruikers soms tot zes keer de dosis moet geven, een snee in de hals om een leven te redden, wat een kind dat overlijdt tijdens een wachtdienst met een jonge arts doet, en het meisje dat voor het eerst in haar leven hoort.