Een cijfer op je gevoel

Twee vrouwen met "opvliegers" hebben vier verschillende levens: de ene wappert af en toe met haar hand, de andere ligt om drie uur 's nachts doorweekt wakker en sleept zich de volgende dag door haar werkdag. Datzelfde woord dekt een wereld van verschil.

Daarom is er in de jaren negentig in Berlijn een eenvoudig meetinstrument gemaakt voor overgangsklachten. Onderzoekers wilden iets wat een vrouw zelf kon invullen, dat de zwaarte van haar klachten in één getal ving en dat je na een paar maanden opnieuw kon afnemen om te zien of een behandeling werkte. Dat instrument is intussen in tientallen talen vertaald en wereldwijd in gebruik. De officiële naam is de Menopause Rating Scale.

Deze test is mijn bewerking daarvan. Waarom een eigen versie en geen kopie, lees je onderaan.

Vul je klachten in

Scoor elke klacht van de afgelopen weken. 0 is geen last, 4 is zeer zware last. De test telt op en toont je score en wat die betekent.

Tool

Menopauze Symptoomscore

Scoor elf klachten van de afgelopen weken van 0 (geen last) tot 4 (zeer zware last). De test telt op tot je totaalscore en drie deelscores, en zegt wat die betekenen.

Zo werkt het

Kies bij elke klacht hoe zwaar je ze de afgelopen weken had. Je totaalscore, je drie deelscores en de duiding rekenen live mee terwijl je invult.

Lichaam en slaap

Stemming en energie

Onderlichaam

Je totale symptoomscore

0 / 44

Geen tot minimale last

Je klachten wegen licht. Dit hoort bij wat de meeste vrouwen in deze fase voelen. Een stevige leefstijl-basis is hier je beste investering; er is nu geen reden om aan hormoontherapie te denken.

Lichaam en slaapdeelscore

0 / 16

Stemming en energiedeelscore

0 / 16

Onderlichaamdeelscore

0 / 12

Bronnen: Heinemann, K., e.a. (2004). The Menopause Rating Scale (MRS): a methodological review. Health and Quality of Life Outcomes, 2, 45. · Blümel, J. E., e.a. (2018). Decision-making for the treatment of climacteric symptoms using the Menopause Rating Scale. Maturitas, 111, 15–19. · Chuni, N., & Sreeramareddy, C. T. (2011). Validity of and cut-off score for the MRS. BMC Women's Health, 11, 30.

Eigen bewerking, geïnspireerd op de Menopause Rating Scale (Heinemann e.a. 2004) · laatst nagekeken: juli 2026

Deze tool geeft duiding, geen diagnose of behandeladvies. Bespreek je resultaat met je arts.

Je antwoorden verlaten je browser niet. Meer duiding op www.dokterservaas.be.

Spreekuur PLUS · Resultaatblad

Menopauze Symptoomscore

Ingevuld op

0 / 44

Geen tot minimale last

Deelscores

Je antwoorden

Bronnen

Heinemann e.a. (2004), Health Qual Life Outcomes 2, 45. · Blümel e.a. (2018), Maturitas 111, 15–19. · Chuni & Sreeramareddy (2011), BMC Women's Health 11, 30. · Eigen bewerking, geïnspireerd op de Menopause Rating Scale · laatst nagekeken: juli 2026.

Deze tool geeft duiding, geen diagnose of behandeladvies. Bespreek je resultaat met je arts. Je antwoorden verlaten je browser niet.

Spreekuur PLUS · Dokter Servaas · Menopauze Symptoomscore

Wat je score betekent

Je totaal ligt tussen 0 en 44. De grens die telt, ligt rond de 14 tot 16. In Chili keek gynaecoloog Juan Blümel in 2018 naar ruim vierhonderd vrouwen en vroeg hun simpelweg of ze vonden dat hun klachten behandeling nodig hadden. De score waarboven vrouwen zelf "ja" zeiden, bleek 14. Zit je daaronder, dan is leefstijl je fundament. Zit je daarboven, dan is het gesprek over behandeling terecht.

Geen tot minimale last (0 tot 4). Wat de meeste vrouwen in deze fase voelen. Leefstijl is hier de hele boodschap.

Milde last (5 tot 8). Merkbaar, maar je houdt het draaiende. Zet in op de basis en evalueer opnieuw als het niet zakt.

Matige last (9 tot 16). Je klachten gaan je dagen sturen. Vanaf hier is hormoontherapie een reëel gespreksonderwerp.

Zware last (17 en hoger). Je levenskwaliteit staat onder druk. Doorbijten is hier niet het antwoord.

De drie deelscores vertellen je waar je het meeste over welke last je hebt. Bij de ene vrouw zijn dat opvliegers en slaap; bij de andere zien we meer stemmingsproblemen. Een derde groep vrouwen heeft specifieke pijn in het onderlichaam. Dat is belangrijk, want de aanpak per gebied verschilt.

Wat je zelf kunt doen, per gebied

De leefstijl-basis geldt voor iedereen, ongeacht je score. Ik heb het ook in Lang zullen we leven zo samengevat en blijf erbij: bescherm je botten, je hart en je brein, en de meeste klachten van vandaag verzachten mee.

Krachttraining twee tot drie keer per week komt hier het dichtst bij een wondermiddel. Het houdt je spieren en je botten overeind, precies de twee dingen die na de menopauze afbrokkelen. Voldoende eiwit hoort erbij, zo'n 1,2 tot 1,6 gram per kilo lichaamsgewicht. Daarnaast: genoeg slaap, dagelijks een ruim pak groenten met een plek voor kool en broccoli (die helpen je lever bij het afbreken van hormonen), en alcohol zo laag mogelijk. Alcohol is een sluwe: het lijkt te ontspannen, maar het jaagt je opvliegers aan en hakt je slaap in stukken.

Lichaam en slaap

Opvliegers, nachtzweten, hartkloppingen, slecht slapen, stramme gewrichten. Dit domein reageert het sterkst op de basis: minder alcohol, een koele slaapkamer, beweging overdag. Magnesium in de avond kan de slaap helpen. Blijven de opvliegers je nachten en je dagen slopen, dan is dat precies waar hormoontherapie het meeste verschil maakt.

Stemming en energie

Somberheid, prikkelbaarheid, onrust, uitputting, brain fog. De stemmingsschommelingen van de overgang komen mee met het schommelende oestrogeen. Maar een echte depressie is iets anders en verdient een eigen aanpak, niet enkel hormonen. Chronische stress maakt het geheel bovendien erger: als je bijnieren cortisol produceren, raken de geslachtshormonen nog meer verstoord. Cognitieve gedragstherapie helpt hier goed, vooral om beter met de klachten om te gaan en je slaap en stemming op te vijzelen.

Onderlichaam

Vaginale droogheid, pijn bij het vrijen, vaker plassen, blaasontstekingen die maar blijven terugkomen. Dit is het gebied waar vrouwen het minst over praten, maar waar de oplossing vaak vrij eenvoudig is. Lokaal oestrogeen, een crème of een tabletje vaginaal, werkt hier uitstekend. Het hormoon komt nauwelijks in je bloed terecht. Je hoeft er geen zware afweging over te maken: het mag zelfs levenslang doorgaan.

Welke bloedwaarden zinvol zijn

De diagnose menopauze stel je niet met een buisje bloed maar met de kalender: twaalf maanden geen menstruatie bij een vrouw boven de 45. Een hormoonbepaling voegt daar dan weinig aan toe. Bij een vermoeden van vroege overgang (voor je 45e) ligt dat anders, dan is bloedonderzoek wel op zijn plaats.

Wat wél de moeite waard is rond deze leeftijd, los van de hormonen: je schildklier (die kan overgangsklachten nabootsen), je vitamine D, B12 en ferritine, en je hart-risico cijfers: cholesterol, bloedsuiker en HbA1c, want je risico op hart- en vaatziekten klimt na de menopauze steil omhoog. Neem die mee in je jaarlijkse controle.

Wanneer op tijd starten met hormoontherapie

Bij matige tot zware klachten die je leven aantasten, is hormoontherapie voor de meeste vrouwen een goede en veilige keuze, mits je op tijd start. Op tijd betekent: voor je zestigste of binnen tien jaar na je laatste menstruatie. In dat venster is het effect op je hart neutraal tot gunstig. Begin je pas veel later, dan kantelt die balans, en dan is het geen middel meer om je hart mee te beschermen.

Ook de vorm telt. Oestrogeen via de huid (een pleister of gel) is veiliger dan een tablet: het belast je lever niet en geeft minder kans op trombose. Heb je nog een baarmoeder, dan hoort er lichaamseigen (bio-identiek) progesteron bij om je baarmoederslijmvlies te beschermen. En voor puur vaginale klachten volstaat vaak een lokaal oestrogeen, zoals je hierboven kon lezen.

Maar hormoontherapie is niet voor iedereen geschikt. Bij een voorgeschiedenis van borstkanker is overleg met de behandelende artsen van groot belang. Kan of wil je geen hormoontherapie, dan zijn er alternatieven: cognitieve gedragstherapie, bepaalde antidepressiva tegen opvliegers, en sinds kort een nieuwe klasse medicijnen die specifiek op de opvliegers ingrijpt. De keuze is groter dan ze vroeger was.

Wanneer je zeker naar de dokter moet

Bloedverlies na de menopauze, ook al is het maar één keer en maar een beetje, moet altijd onderzocht worden. Ga ook langs bij een knobbel in de borst of een plotse verandering aan je borsten, bij aanhoudende opvliegers die je nachten slopen, bij een sombere stemming die niet weggaat of gedachten die je zorgen baren. Ook blaasontstekingen die maar blijven terugkomen, zijn een reden om je arts daarvan op de hoogte te brengen.

Naar de spoed ga je bij acute, hevige pijn op de borst of kortademigheid, of bij een plotse hoofdpijn die anders is dan je gewend bent.

Je klachten hebben nu een getal. Neem dat getal mee naar je volgende consult en leg het op tafel, als startpunt voor een gesprek. Het is de overgang, ja. En nu weten we hoe zwaar hij voor jou weegt.

De volledige achtergrond over de overgang, wat er in je lichaam gebeurt en hoe je aanpak eruitziet, lees je in de eerste signalen van de perimenopauze.

Belangrijk om te weten

Wat de test wel en niet doet. De score zet een cijfer op hoe je je voelt en helpt je je klachten te ordenen. Hij stelt geen diagnose en houdt geen rekening met jouw persoonlijke voorgeschiedenis, je medicatie of andere aandoeningen. Twee vrouwen met dezelfde score kunnen een heel andere aanpak nodig hebben. Beslissingen over onderzoek, hormoontherapie of een andere behandeling neem je altijd samen met je eigen arts.

Over de gebruikte vragenlijst. Deze test is mijn eigen bewerking, geïnspireerd op de Menopause Rating Scale. Dat instrument is auteursrechtelijk beschermd en wordt beheerd door het ZEG-centrum in Berlijn. Wil je het officiële, gevalideerde instrument gebruiken, bijvoorbeeld voor onderzoek of om je arts een geijkte score te geven, dan verwijs ik je naar zeg-berlin.de.

Je antwoorden blijven bij jou. De test rekent alles af in je eigen browser. Je ingevulde klachten en je score worden niet opgeslagen en niet naar ons doorgestuurd.

Ik stel deze informatie met de grootste zorg samen, maar de geneeskunde evolueert en elke situatie is anders. Aan deze test en aan de bijhorende teksten kunnen geen rechten worden ontleend. Voor beslissingen die je op basis van deze informatie neemt, kan geen aansprakelijkheid worden aanvaard, voor zover de wet dat toelaat.

Referenties

Heinemann, K., Ruebig, A., Potthoff, P., Schneider, H. P. G., Strelow, F., Heinemann, L. A. J., & Do, M. T. (2004). The Menopause Rating Scale (MRS) scale: A methodological review. Health and Quality of Life Outcomes, 2, 45. https://doi.org/10.1186/1477-7525-2-45

Blümel, J. E., Arteaga, E., Aedo, S., Arriola-Montenegro, J., Bencosme, A., Chedraui, P., Barón, G., Espinoza, M. T., Danckers, L., Vallejo, M. S., & Tserotas, K. (2018). Decision-making for the treatment of climacteric symptoms using the Menopause Rating Scale. Maturitas, 111, 15-19. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2018.02.010

Chuni, N., & Sreeramareddy, C. T. (2011). Frequency of symptoms, determinants of severe symptoms, validity of and cut-off score for Menopause Rating Scale (MRS) as a screening tool: A cross-sectional survey among midlife Nepalese women. BMC Women's Health, 11, 30. https://doi.org/10.1186/1472-6874-11-30

Hodis, H. N., & Mack, W. J. (2022). Menopausal hormone replacement therapy and reduction of all-cause mortality and cardiovascular disease: It's about time and timing. The Cancer Journal, 28(3), 208-223. https://doi.org/10.1097/PPO.0000000000000591

Šprem Goldštajn, M., Mikuš, M., Ferrari, F. A., Bosco, M., Uccella, S., Noventa, M., Török, P., Terzic, S., Laganà, A. S., & Garzon, S. (2022). Effects of transdermal versus oral hormone replacement therapy in postmenopause: A systematic review. Archives of Gynecology and Obstetrics, 307(6), 1727-1745. https://doi.org/10.1007/s00404-022-06647-5

The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society. (2022). Menopause, 29(7), 767-794. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002028

Stuenkel, C. A., Davis, S. R., Gompel, A., Lumsden, M. A., Murad, M. H., Pinkerton, J. V., & Santen, R. J. (2015). Treatment of symptoms of the menopause: An Endocrine Society clinical practice guideline. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 100(11), 3975-4011. https://doi.org/10.1210/jc.2015-2236

Ye, M., Shou, M., Zhang, J., Hu, B., Liu, C., Bi, C., & Liu, Z. (2022). Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms: A systematic review and meta-analysis. Psychological Medicine, 52(3), 433-445. https://doi.org/10.1017/S0033291721005407

Bingé, S. (2024). Lang zullen we leven. Lannoo.