Je lichaam onthoudt wat jij vergeet, met Tom De Prest

Tom De Prest heeft het over een vrouw met een schouderklacht. Hij masseert, zoals hij dat al jaren doet, en duwt op één punt wat harder. Ze begint te huilen. Hij verontschuldigt zich. Ze zegt: ik voel geen pijn, ik voel heel diep verdriet.

Dat moment, ergens halverwege zijn carrière als kinesitherapeut, heeft zijn hele praktijk omgegooid. Drie boeken later zit hij bij mij in Spreekuur. De meeste mensen kennen zijn boeken, over wat het lichaam onthoudt van wat jij vergeten bent. Wat ze niet weten is hoe openlijk hij zelf de grenzen van wat hij doet benoemt. Op mijn vraag naar het mechanisme antwoordt hij: ik kan het niet wetenschappelijk aan u voorleggen.

Dat maakt dit een ander gesprek dan ik verwacht had: een zoektocht naar hoe we als zorgverlener meer mensen kunnen helpen. Tussendoor leg ik mijn eigen nek op tafel, en vertelt hij over de periode die hij inktzwart noemt.

Voor wie dieper wil gaan, leg ik er de cijfers naast: wat we hierover weten, wat we niet weten, en wat je er morgen mee doet.

We bespreken

• Intro [00:00:00]
• Wie is Tom De Prest [00:01:04]
• Geluk, verwachtingen en nooit een einde aan meer [00:04:09]
• Primeur: een vierde boek voor jongeren van 18 tot 22 [00:08:42]
• Waarom negentig procent uitkomt bij de jeugd [00:11:15]
• Wat is de ziel en waar verliezen we onszelf [00:15:26]
• Drie dingen die Tom doet voor zijn gezondheid [00:20:37]
• Zazen en de tweeminutenregel [00:26:22]
• Waarom je hoofd het snapt maar je lijf niet meedoet [00:30:01]
• De patiënte die begon te huilen [00:31:36]
• De grens van de wetenschap [00:35:20]
• Wat er gebeurt tijdens een behandeling [00:39:30]
• Het lichaam kent geen tijd [00:45:04]
• Live consultatie: nekpijn en een oud auto-ongeval [00:49:09]
• Waarom we onze eigen klachten klein maken [00:51:44]
• De scheiding en de inktzwarte periode [00:54:50]
• Hulplijn 1813 en Tele-Onthaal [00:56:55]
• Zenboeddhisme, een vriend en New York [00:58:00]
• Als je nog een jaar te leven had [01:01:44]
• Dopamine is geen plezier- maar overlevingsmolecule [01:04:52]
• Afkicken van je scherm [01:09:01]
• Wat Tom zou willen horen bij zijn dokter [01:13:41]
• Het deurknopfenomeen en uitbehandeld [01:14:45]

Over de gast

Tom De Prest is master kinesitherapie en revalidatiewetenschappen en runt een groepspraktijk in Sint-Michiels bij Brugge, waar hij zich toespitst op lichaamswerk rond spanning, stress en emoties. Hij schreef drie boeken bij Borgerhoff & Lamberigts, waarvan het recentste in mei 2026 verscheen.

Shownotes PLUS

Hieronder staat het volledige gesprek uitgeschreven: elk onderwerp met de cijfers en de studies erbij, en telkens de vertaling naar wat je er zelf mee kunt. Dit wetenschappelijke document is exclusief voor leden van Spreekuur PLUS. Als lid krijg je bij elke aflevering meer informatie en de wetenschappelijke duiding naast het gesprek.

WIL JE De volledige uitleg?

• Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een Dossier.
• Elke week Shownotes PLUS met wetenschappelijke verdieping bij de podcast.
• De Werkbladen en Checklists uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan.
• Elke maand een live Ask Me Anything-sessie voor al jouw gezondheidsvragen.

Ontdek Spreekuur PLUS

Wie is Tom De Prest [00:01:04]

Kinesitherapeut, schrijver, vertaler

• Tom heeft een praktijk in Brugge waar hij zich toelegt op emoties, spanning, stress en trauma, en daarnaast schrijft hij boeken.
• Zijn derde boek, Hoe het lichaam blijft onthouden wat je zelf vergeten bent, verscheen een paar maanden voor de opname. Het eerste ging over dát het lichaam onthoudt, het derde over hoe je het weer loslaat. Daartussen zit De comfortcrisis.
• In zijn eigen woorden is hij geen onderzoeker maar een vertaler tussen de wetenschap en zijn lezers.
• Wat hij vertaalt, kiest hij niet vanuit de literatuur maar vanuit de praktijk: hij luistert wat mensen hem vragen, en gaat dan pas zoeken. De hoofdvraag klinkt volgens hem bijna altijd hetzelfde: ik doe alles goed, ik eet goed, ik beweeg, en toch geeft mijn lichaam signalen.

Die zin over vertalen is de reden dat ik dit gesprek wilde voeren. Tom en ik doen in de kern hetzelfde werk: wij staan tussen de expertise, de wetenschap, de literatuur en de mens die geholpen wil worden. Wij beslissen allebei elke dag wat we wel en niet zeggen. Het verschil is dat ik als arts vaak richtlijnen heb en hij niet. Een vertaler wordt niet beoordeeld op wat hij vertelt, maar op wat hij doet als het origineel onduidelijk is. Dat is de vraag die onder dit hele gesprek ligt, en Tom loopt er geen enkele keer voor weg.

Geluk, verwachtingen en nooit een einde aan meer [00:04:09]

Waarom zoeken niet werkt

• Tom: geluk is geen product dat je vindt. Wie blijft zoeken, wordt ongelukkiger. Genot kun je opzoeken, geluk niet.
• Hij maakt het onderscheid tussen een doel en een visie. Een doel is fijn, maar de betekenis zit in de weg ernaartoe, en wie zijn geluk aan het eindpunt hangt, wordt door dat eindpunt ontgoocheld.
• Ik herken dat uit mijn eigen leven: je schrijft een boek, het boek is er, en drie weken later denk je al aan het volgende.
• Tom vat het samen in één zin die de rest van het gesprek blijft terugkomen: er is nooit een einde aan meer. Meer gezondheid, meer geluk, meer rijkdom. En dan komt de vraag: wanneer stopt het?

Wat Tom hier beschrijft, is uitgebreid bestudeerd in de filosofie en de wetenschap. We weten intussen waarom een bereikt doel zo weinig oplevert. In 1997 lieten Wolfram Schultz en zijn collega's apen een signaal horen dat gevolgd werd door een beloning: vruchtensap. Intussen maten ze de activiteit van dopamineneuronen. Zolang het sap onverwacht kwam, vuurden die cellen bij het sap. Zodra de aap geleerd had dat het signaal het sap aankondigde, verschoof de activiteit naar het signaal, en bij het sap zelf gebeurde er niets meer. (Schultz et al., 1997) Dopamine reageert dus niet op de beloning, maar op het verschil tussen wat je verwachtte en wat je kreeg. Je hersenen belonen de aanloop, niet de aankomst.

Schrijf bij een doel dat je najaagt twee extra dingen op: wat betekent succes tijdens het proces voor jou en hoe ga je dat meten? Schrijf misschien ook één zin op over wat je concreet zult doen op de dag nadat je het bereikt hebt.

Kent Berridge heeft dat onderscheid later uitgewerkt tot twee aparte systemen: willen en leuk vinden, aangestuurd door verschillende netwerken. Je kunt iets heel hard willen zonder er nog van te genieten. De link met verslaving is hier te leggen. (Berridge & Robinson, 2016; Salamone & Correa, 2012) Wat we nog niet goed weten, is hoe sterk dat mechanisme doorweegt bij grotere levensdoelen zoals een boek of een carrière; het meeste onderzoek gaat over sap, geld en verslaving. Maar de richting klopt met wat Tom in zijn praktijk ziet.

Primeur: een vierde boek voor jongeren van 18 tot 22 [00:08:42]

De doelgroep die tussen de mazen valt

• Tom zegt eerst dat hij geen vierde boek ambieert. Hij is dankbaar voor wat er nu is, en wil alleen schrijven als het iemand dient.
• Dan corrigeert hij zichzelf, en geeft hij een primeur: er is heel recent een idee ontstaan. Een boek voor adolescenten en studenten, ruwweg van achttien tot tweeëntwintig.
• Zijn redenering: kinderen worden opgevolgd, volwassenen ook, maar die groep ertussen ziet hij nauwelijks in de praktijk en noemt hij een verloren doelgroep. Ze kunnen moeilijk weg, ze hebben nog geen tools, en ze lijden vaker onbewust dan bewust.
• Waar een vijfenveertigjarige ervaring en woorden heeft voor wat hem overkomt, ervaart een zeventienjarige het gewoon en slaat het op.

Beste Tom, schrijf dat boek. We hebben het nodig. In 2022 verscheen de grootste studie ooit over de leeftijd waarop psychische problemen beginnen: Marco Solmi en zijn collega's brachten 192 epidemiologische studies samen, goed voor meer dan 708.000 mensen. De piekleeftijd waarop een psychische aandoening voor het eerst opduikt, ligt rond veertien en een half jaar. Ruim een derde van alles wat mensen ooit zullen doormaken, is begonnen voor hun veertiende, bijna de helft voor hun achttiende, en bijna twee op de drie voor hun vijfentwintigste. (Solmi et al., 2022) De jaren waarin we het minst opvolgen, zijn de jaren waarin het begint.

Heb je iemand van die leeftijd in huis, stel dan niet de vraag of het goed gaat, maar de vraag wat er deze week het zwaarst was. Op de eerste vraag geven jongeren een automatisch antwoord, op de tweede niet.

Het is niet zo dat er niets bestaat voor die leeftijd; het is vooral zo dat jongeren in die jaren tussen twee systemen vallen, de kinder- en jeugdzorg uit en de volwassenzorg nog niet in. Op één punt heeft hij het scherp gezien: wie op zijn achttiende de woorden niet heeft voor wat hij voelt, loopt vast. Kunnen we iemand van achttien die woorden geven zodat ze niet meer moeten zoeken als ze vijfenveertig zijn?

Verder lees je de kern van het gesprek: het moment waarop een patiënte begon te huilen en zijn praktijk veranderde, waar de wetenschap ophoudt en wat we daar eerlijk over kunnen zeggen, chronisch spanningspijn in de nek, de scheiding die hij inktzwart noemt, en waarom dopamine niet de molecule van plezier is maar van meer. Met alle cijfers, studies en bronnen erbij.

Spreekuur PLUS is het lidmaatschap op dokterservaas.be dat bij elke aflevering de volledige uitleg geeft: de Shownotes PLUS, elke week een dossier met zijn bronnen, en werkbladen en checklists om thuis mee aan de slag te gaan. Zo weet je niet alleen wat er gezegd werd, maar ook wat je er morgen zelf mee doet. Voor 199 euro per jaar of 19 euro per maand.