De vraag in de titel is vaak voer voor discussie. Het antwoord: de leefstijllessen kloppen grotendeels. De spectaculaire cijfers eronder wankelen een beetje. Wie er precies honderdtien werd, en of dat wel klopte, blijkt lang niet altijd hard te maken.
Wat de blue zones-onderzoekers juist zien
Het opvallende aan die streken is niet één geheim, maar een stapeling van gewone dingen. In de boeken identificeren ze er negen. Men eet er overwegend plantaardig, met bonen en groenten als basis en vlees als bijzaak. Wie voornamelijk plantaardig eet, leeft in groot bevolkingsonderzoek langer en krijgt minder hart- en vaatziekten en kanker.
In Okinawa kennen ze hara hachi bu: stoppen met eten als je maag voor tachtig procent vol zit. Matig eten, met af en toe wat langer niets, loopt als een rode draad door de langlevende streken.
Op Sardinië lopen herders nog dagelijks hun heuvels op en af, zonder dat ze het training noemen. Een andere rode draad is minder bekend: mensen blijven met elkaar verbonden. De Okinawanen hebben er een woord voor, moai, een vaste kring die je je leven lang bijstaat. Dat je omgeving je gezondheid mee bepaalt, is geen wollig idee. Wie sterke sociale banden heeft, heeft een lagere kans om vroeg te sterven, van dezelfde orde als klassieke risicofactoren.
Daarbovenop komt ikigai, je reden om 's ochtends wakker te worden, of plan de vida zoals ze het in Costa Rica noemen. Een doel voor ogen verlengt het leven niet, maar het weeft zich wel heel mooi door al de rest.
Hoe kun je nu op zoiets kritiek hebben?
Toen een onderzoeker de langlevendheidsregio's naast hun eigen registers legde, dook een vervelend patroon op. De streken met de meeste honderdplussers waren vaak ook de streken met de slechtste geboorteregistratie, de meeste armoede en de kortste gemiddelde levensverwachting. In de Verenigde Staten verdween tot vier vijfde van de records zodra een staat geboorteaktes invoerde. En de verjaardagen van supereeuwelingen vielen verdacht vaak op ronde getallen. Een deel van de mirakelcijfers berust mogelijks op slordige administratie, vergissingen en soms regelrechte pensioenfraude.
🧭 De leeftijdsrecords staan op losse schroeven, maar de vier gewoontes eronder niet: plantaardig eten, dagelijks bewegen, mensen om je heen en een reden om op te staan blijven ook zonder de mystiek overeind.
De verkoop errond neem je best met dezelfde korrel zout. Zodra "blue zone" ergens op prijkt, van een supplement tot een pak koekjes, heeft het meer met marketing te maken dan met een herder op Sardinië.
Wat je er wel uit meeneemt
Die gewoontes hangen niet aan de blue zones vast. Ze houden ook in groot en degelijk onderzoek stand. En het recept is eenvoudiger dan welke honderddagenkuur ook.
- Beweeg natuurlijk! Je hoeft niet op een hoopdrainer te zitten of met gewichten te sjouwen. Tuinieren of wandelen is ook lichaamsbeweging. In de natuur is ook lichaamsbeweging.
- Vind je ikigai; vind iets dat het waard is om voor te leven. Wat geeft zin aan jouw leven?
- Zet af en toe een stapje terug om te ontspannen. Zorg voor routines om met stress te dealen. Want stress zal er altijd zijn. In de Blue Zones doen ze dit met dagelijks gebed of met het vereren van hun voorouders. Maar dat mag jij zelf kiezen.
- De 80%-regel. Stop met eten zodra je maag voor 80 procent gevuld is.
- We onderschatten de kracht van peulvruchten als bron van eiwitten en vezels niet. Peulvruchten zijn bonen, soja en linzen, en zijn de hoeksteen van het gezonde 100-jarige eetpatroon.
- Wine at 5: Om vijf uur drinken de meeste 100-jarigen een glas wijn met vrienden. Het gaat dus niet zozeer om het glas wijn, maar vaak ook om het sociaal contact.
- Geloven is een belangrijke drijfveer voor de ouderen in de Blue Zones. Welke overtuiging iemand heeft, doet er minder toe.
- Zet je geliefden op de eerste plaats. In de Blue zones zorgen de verschillende generaties goed voor elkaar. Familie blijft er een belangrijke hoeksteen.
- Vind je tribe. Wereldwijd behoren de mensen die het langst leven tot een community die gezond gedrag bevordert. Het feit dat jij hier op deze website bent, wil zeggen dat je daar alvast de eerste stappen voor hebt gezet. En ik wil je daarvoor danken.
Verder lezen:
Referenties
Thompson, A. S., Tresserra-Rimbau, A., Karavasiloglou, N., et al. (2023). Association of healthful plant-based diet adherence with risk of mortality and major chronic diseases among adults in the UK. JAMA Network Open, 6(3), e234714. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.4714
Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316
Newman, S. J. (2019). Supercentenarian and remarkable age records exhibit patterns indicative of clerical errors and pension fraud. bioRxiv. https://doi.org/10.1101/704080
Bingé, S. (2024). Lang zullen we leven. Lannoo.
