# Dokter Servaas' Spreekuur > Dokter Servaas Bingé heeft één missie: lege wachtzalen. Gezondheid in mensentaal, met de podcast Spreekuur, praktische gidsen, tools en onderbouwde artikels. Public Ghost content for AI and LLM tooling. This file includes a bounded export of public pages first, then recent public posts. Append `.md` to any post or page URL to get the content in Markdown (for example, `/example-post.md`). ## Pages ### Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/spreekuur/ Last updated: 2026-09-02T21:11:01.000Z Spreekuur is een wekelijks gesprek over wat gezondheid écht betekent. Elke week neemt dokter Servaas een uur de tijd om door te denken met experts, denkers en ervaringsdeskundigen die de moeite waard zijn om aan het woord te laten. De podcast wordt gemaakt door Servaas Bingé, schrijver, arts en spreker. Sinds de start in september 2022 groeide Spreekuur uit tot een van de best beluisterde gezondheidspodcasts van Vlaanderen. - Meer dan 50.000 downloads per maand - Elke dinsdag een nieuwe aflevering, om 6 uur 's ochtends online. - Onderwerpen gaan van voeding, slaap en beweging tot mentaal welzijn, hormonale gezondheid en alles wat onder levensstijlgeneeskunde valt - Gasten gaan van internationale experts tot Vlaamse stemmen die je elders niet in het lange gesprek hoort - Onderbouwd met evidentie, verteld in mensentaal ### Keynotes URL: https://dokterservaas.be/keynotes/ Last updated: 2026-06-30T20:34:38.000Z Ik spreek graag voor publiek dat meer zoekt dan platgereden paden en algemene tips. Vertrekken doe ik vanuit verhalen die blijven hangen, zodat elke bezoeker morgen al een beetje anders naar de zaken kijkt. Voor leken, leiderschapsteams, zorgprofessionals, ondernemers en congressen waar inhoud telt. [Boek een keynote](#boek-je-keynote) ## Een greep uit het aanbod ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/I27A0941-1.jpg) ## Lang Zullen We Leven De zes pijlers van een gezond leven, helder uitgelegd. Voor wie genoeg heeft van conflicterende gezondheidstips en gewoon wil weten wat werkt. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/22102024_alles-goed-2-1-1.jpg) ## Ondernemen is topsport Ondernemers presteren als topsporters maar leven vaak niet zoals zij. Wat kan een CEO leren van een atleet over slaap, herstel, voeding en focus? Een keynote voor wie de top wil halen, en daar wil blijven. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/3D_De-klik-1.jpg) ## De Klik Waarom doe je niet wat je weet dat goed is voor je? Een keynote over de wetenschap van gedragsverandering, met praktische tools voor wie aan zichzelf, of aan zijn team, wil werken. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Leadlife--photo-STYN.be--112-1.jpg) ## Lifestyle Medicine voor professionals Lifestyle medicine in de Belgische context. Voor huisartsen, paramedici en zorgmanagers die het in hun dagelijkse praktijk willen toepassen. Met accreditatie op aanvraag. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge---9-1.jpg) ## Of een keynote op maat? Een specifiek thema voor jouw organisatie? Geen catalogus-keynote, wel een gesprek vooraf en een keynote die past bij jouw publiek. ## Praktisch - **Duur:** alles kan, 20, 45 of 90 minuten, met of zonder Q&A - **Talen:** Nederlands, Engels, Frans - **Formaat:** live, online of hybride - **Tarief:** op aanvraag, vul het formulier in en we nemen gauw contact met je op ## Wat klanten zeggen 💬 Servaas slaagde erin om meteen de toon te zetten en het energieniveau in de zaal naar boven te tillen. Hij is een storyteller die zijn verhaal vanuit een persoonlijke insteek brengt en authentiek overkomt. Dit en een portie humor zorgden ervoor dat het publiek 45 minuten lang geboeid bleef. ****— House of Executives** 💬 Op het jaarcongres van onze vakvereniging is het uitkijken naar een inspirerende spreker. Het publiek genoot van begin tot einde van het heldere verhaal en de anekdotes die Servaas bracht. Met veel dynamiek gebracht, doorspekt met humor, kwamen de boodschappen binnen. Dat zijn keynote meteen ook het gespreksonderwerp werd tijdens de receptie en het diner, zegt alles. ****— HFDV** 💬 Servaas gave a very nice and interesting webinar, our employees were very enthusiastic. His content was greatly appreciated, and his presence and speaking style is very inspiring. ****— Toyota Europe** ## Boek je keynote Vul het formulier voor meer info. Je bent tot niets verplicht. Liever direct contact? Bel verpleegkundige **Febe** op **0470/53.04.58** of mail [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). ### Boeken URL: https://dokterservaas.be/boeken/ Last updated: 2026-07-30T09:29:09.000Z ## Bestsellers [![Lang Zullen We Leven](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_lzwl.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokterservaas.be) ### [Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokterservaas.be) Voor wie lang gezond wil blijven. De pijlers van een lang en gezond leven. €25,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokterservaas.be) [![Diabetes Type 2 Omkeren](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_diabetes.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?ref=dokterservaas.be) ### [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?ref=dokterservaas.be) Voor wie zijn type-2 diabetes wil omkeren. Stap voor stap, op basis van wat klinisch werkt. €15,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?ref=dokterservaas.be) [![De Klik](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_klik.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ### [De Klik](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) Voor wie weet wat goed is, maar het niet doet. Over de psychologie van gedragsverandering, maar dan zonder zware taal. €25,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) [![De Lijst](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_lijst.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### [De Lijst](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) Voor wie wil weten welke voeding bij hem past. Een tiendaags eliminatie-plan om beter van te worden. €24,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) [![16:8](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_168.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ### [16:8](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) Voor wie wil starten met intermittent vasten. De wetenschap, de valkuilen en een eerlijk antwoord op de meest gestelde vragen. €24,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ## Meer boeken [![16:8 Vastenkookboek](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_kookboek.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ### [16:8 Vastenkookboek](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) Zeventig recepten die passen bij een 16:8-eetpatroon. Het praktische vervolg op 16:8. €26,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) [![Het Recept](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_recept.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ### [Het Recept](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) M'n bijbel over gezonde voeding. Bouw zelf jouw voedingsplan op maat van je doel en je voorkeuren. €25,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) [![Immuun](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_immuun.jpg)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) ### [Immuun](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) Hoe je afweersysteem werkt en wat je doet om het te ondersteunen. €24,99 [Bestel in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) [![Nooit Meer Naar De Dokter](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_nmndd.jpg)](https://dokterservaas.be/nooit-meer-naar-de-dokter/) ### [Nooit Meer Naar De Dokter](https://dokterservaas.be/nooit-meer-naar-de-dokter/) Mijn eerste boek, niet meer in druk. De kerngedachten die mij naar lifestyle-geneeskunde brachten. Niet meer in druk[Waar gaat dit boek over](https://dokterservaas.be/nooit-meer-naar-de-dokter/) ## E-books Kortere e-books over specifieke thema's. - [Stress](https://dokterservaas.myshopify.com/products/stress-pre-order-release-1-12?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) - [Lactose](https://dokterservaas.myshopify.com/products/e-book-lactose?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) - [Gluten](https://dokterservaas.myshopify.com/products/gluten-pre-order-release-15-11?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) - [Macromix](https://dokterservaas.myshopify.com/products/macromix?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) - [Hartgezondheid](https://dokterservaas.myshopify.com/products/hartgezondheid?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) - [Goede Voornemens](https://dokterservaas.myshopify.com/products/goede-voornemens?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ### Op consultatie komen URL: https://dokterservaas.be/consult/ Last updated: 2026-07-19T10:24:28.000Z ![Dokter Servaas](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/servaas_white_landscape_v2.jpg) Een consult bij mij duurt langer dan gewoonlijk en vraagt voorbereiding van ons beide. Jij krijgt een uitgebreide vragenlijst, vult die in en bezorgt ze aan de verpleegkundige. Ik ga met die informatie aan de slag en bereid ons eerste gesprek voor. Een intake neemt daarom 45 minuten in beslag. Dat is meer voorwaarde dan luxe: klachten die al maanden aanslepen, vermoeidheid, slaap, hormonen, gewicht, metabool herstel, hebben tijd nodig om uitgesproken en begrepen te worden. Wat je krijgt is een arts die samen met jou uitzoekt waarom het lichaam niet meer doet wat het hoorde te doen. Dit doen we met een labo dat verder kijkt dan het standaardpakket, en een geschreven plan dat je meeneemt naar huis als alle informatie verzameld is. ## Boek je consult [ Nieuwe patiënt Boek je intake €250 · 45 minuten ](https://agenda.mediris.be/appointments?agenda=8d9afaec-0577-4bca-b4ee-c4030a43b19e&location=5d44c10f-0bdd-4487-8cf9-35e8fd4d835c&careprovider=249d8781-22ef-4388-8fd3-af7c5f81d8f1&ref=dokterservaas.be) [ Bestaande patiënt Boek je opvolgconsult €150 · 30 minuten ](https://agenda.mediris.be/appointments?agenda=8d9afaec-0577-4bca-b4ee-c4030a43b19e&location=5d44c10f-0bdd-4487-8cf9-35e8fd4d835c&careprovider=249d8781-22ef-4388-8fd3-af7c5f81d8f1&ref=dokterservaas.be) Online of in de praktijk. Jij kiest. ## Voor wie Mensen komen om uiteenlopende redenen, maar er zijn een paar terugkerende motieven. Misschien herken je je in een ervan. Zoektocht naar een gezonde levensstijl Vermoeidheid die niet weggaat Slaapproblemen Perimenopauze of cyclusklachten Gewicht dat blijft hangen (Bijna-)burn-out of het herstel erna Bloedsuiker en metabool herstel Andere klachten die al maanden aanslepen Twijfel je of jouw vraag hier past? [Lees eerst dit korte stuk.](https://dokterservaas.be/voor-wie-is-een-consult/) ## Wat een consult inhoudt Tijdens de intake en het eerste opvolgconsult waarin resultaten besproken worden, draait het om vier dingen. 01 Tijd Om het volledige verhaal in kaart te brengen: klachten, voorgeschiedenis, levensstijl en doelen. 02 Labo op maat Een labo of andere onderzoeken die verder gaan dan de standaard, met de waarden die helpen te begrijpen waarom een systeem ontregeld raakt. 03 Plan met prioriteiten Concrete stappen, eventuele bijkomende onderzoeken en een voorstel voor opvolging. Vraag ons wat je nodig hebt, en wij proberen je dat zo goed mogelijk te geven. 04 Samen met je huisarts Indien je wenst maken we een verslag en waar specialistische zorg nodig is, verwijzen we door. ## Online of in de praktijk Steeds vaker werk ik online, en voor een groot deel van het werk is dat een gelijkwaardig alternatief. Een goed gesprek blijft een goed gesprek, of je nu tegenover me zit of op een scherm. De praktijk werkt beter wanneer er een lichamelijk onderzoek nodig is. Online werkt prima voor alles wat draait om interpretatie en plan: labo's lezen, een leefstijltraject opzetten, opvolging van een behandeling, vragen na een eerdere intake. Bij twijfel of verre afstand: kies online voor het eerste gesprek, en spreek af om voor het lichamelijk onderzoek eens langs te komen. ## Wat het kost Intake-gesprek €250 45 minuten Eerste consult voor nieuwe patiënten. Online of in de praktijk. Opvolgconsult €150 30 minuten Voor bestaande patiënten die hun plan willen bijsturen, een labo willen bespreken, of een vervolgvraag hebben. De praktijk is gedeconventioneerd. [Wat gedeconventioneerd precies betekent, lees je hier.](https://dokterservaas.be/wat-betekent-gedeconventioneerd/) ## Praktisch Boeken Voor het inboeken ga je rechtstreeks naar de agenda en kies je een vrij slot. Voor je komt Breng je identiteitskaart mee en eventuele verslagen of resultaten van eerdere onderzoeken. Voor een eerste consult in de voormiddag kun je nuchter blijven, dan kunnen we meteen een aanvullend labo afnemen. Annuleren Annuleren of verplaatsen kan tot 48 uur voor je afspraak. Daarna rekenen we 50% aan, uit respect voor de anderen op de wachtlijst. Meer vragen? Lees de [veelgestelde vragen](https://dokterservaas.be/veelgestelde-vragen-consult/), of mail naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). ## Klaar om te boeken? [ Nieuwe patiënt Boek je intake €250 · 45 minuten ](https://agenda.mediris.be/appointments?agenda=8d9afaec-0577-4bca-b4ee-c4030a43b19e&location=5d44c10f-0bdd-4487-8cf9-35e8fd4d835c&careprovider=249d8781-22ef-4388-8fd3-af7c5f81d8f1&ref=dokterservaas.be) [ Bestaande patiënt Boek je opvolgconsult €150 · 30 minuten ](https://agenda.mediris.be/appointments?agenda=8d9afaec-0577-4bca-b4ee-c4030a43b19e&location=5d44c10f-0bdd-4487-8cf9-35e8fd4d835c&careprovider=249d8781-22ef-4388-8fd3-af7c5f81d8f1&ref=dokterservaas.be) ![Dokter Servaas tijdens een consult](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/consult_photo.jpg) ### Word lid en krijg meer URL: https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/ Last updated: 2026-09-02T20:32:32.000Z Daarvoor bestaat Spreekuur PLUS. Ik neem elke week één gezondheidsonderwerp en zoek het helemaal uit: wat we erover weten, wat ervan klopt, en wat je er morgen zelf mee kan. Met de nuance erbij, want dat is meestal het interessantste deel. ## Wat je krijgt Elke week een uitgewerkt dossier over één onderwerp. Het werk zelf: de cijfers, de bronnen, en wat ze in de praktijk betekenen. Bij elke aflevering van de podcast lees je de verdieping eronder. Wat we in een uur gesprek niet uitgelegd kregen, staat daar, met de studies erbij. Elke maand een live Ask Me Anything. Jij stelt je vraag vooraf, ik antwoord live. De eerste is in oktober. En elke maand komen er werkbladen, checklists en tools bij, dezelfde die ik in mijn praktijk gebruik. ## Wat gratis blijft De podcast, de artikels en De Bijsluiter, mijn nieuwsbrief van elke vrijdag. Daar verandert niets aan, en dat is de bedoeling: de leden betalen zodat de rest voor iedereen open kan blijven. ## Wat het kost 199 euro per jaar, of 19 euro per maand. Maandelijks opzegbaar. [Word lid van Spreekuur PLUS](#/portal/signup) Inloggen doe je gewoon met je e-mailadres, een wachtwoord is er niet. ## Nog één kanttekening van de dokter Ik ga je niet vertellen dat één supplement of één schema alles oplost. Wat ik wel kan: je laten zien hoe het zit, in mensentaal, zodat je zelf kan kiezen. De rest is aan jou, en dat is maar goed ook. ### Wie ik ben URL: https://dokterservaas.be/over/ Last updated: 2026-07-28T12:30:00.000Z ✍️ Mijn missie in vier woorden: ****mezelf overbodig maken**. In 2016 schreef ik mijn eerste boek. *Nooit meer naar de dokter*. Een vreemde titel voor een arts, dat besef ik. Maar het was geen provocatie. Het was mijn missie in vier woorden: mezelf overbodig maken. Niet omdat ik mijn vak niet graag doe, wel omdat ik wist dat veel mensen in mijn wachtzaal daar niet hadden hoeven zitten als ze de juiste informatie eerder hadden gekregen. We zijn 2026\. Ik werk er nog elke dag aan. ### Wat ik doe Ik schrijf. Ondertussen negen boeken, meer dan 150.000 verkochte exemplaren. Ik maak de podcast *Spreekuur*, waar elke week zo'n vijftienduizend mensen naar luisteren. Ik geef keynotes voor bedrijven en organisaties die hun mensen in beweging willen krijgen. En sinds kort schrijf ik ook hier: artikels en nieuwsbrieven voor iedereen die wil meelezen, en verdiepende stukken voor de leden van Spreekuur PLUS en binnenkort ook voor de professionals via Spreekuur Pro. Daarnaast zit ik nog enkele dagen per week in de praktijk. Nog geen lege wachtzaal, maar de bezoekers en ik, we doen allebei ons best. ### Waarom ik dit doe We doen allemaal aan topsport, elke dag. Maar we handelen er niet naar. De patiënt die naar de huisarts gaat, zegt: "Dokter, dit is mijn probleem, kan je dit oplossen?" De atleet zegt: "Dokter, ik wil top zijn, kan je ervoor zorgen dat ik zo gezond mogelijk ben?" Ik werkte veel met topsporters en hun vraag maakte van mij een andere dokter. Maar ik ben meer dan alleen arts. Als auteur, host, spreker en health tech ondernemer probeer ik mezelf écht overbodig. Dat doe ik door mensen wegwijs te maken in wat we zélf in de hand hebben. De missie is overal dezelfde, of het nu in een boek staat, op een podium klinkt of op televisie passeert: mensen inspireren om gezond te leven en gezond te blijven. 💡 ****We weten wat goed is. We doen het alleen niet.** Je cellen werken zonder pauze, je brein verwerkt prikkels waarop het nooit voorzien was, je lichaam en geest maken duizenden kleine keuzes die je niet eens opmerkt. Topsporters zorgen voor hun lichaam alsof hun leven ervan afhangt, want dat is ook zo. En wij? Wij weten wat goed is. We doen het alleen niet. Daar zit het hele probleem. Niet in kennis, niet in wilskracht, niet in motivatie, maar in de kloof tussen weten en doen. Die kloof dichten, daar gaat alles over wat ik publiek doe. De boeken, de podcast, de keynotes, deze website. Allemaal hetzelfde gevecht, telkens via een ander kanaal. ### Wie ben ik nog meer Naast arts en schrijver ben ik fietsfanaat (te oud voor de Tour de France, te koppig om te stoppen), ondernemer, theatermaker in opbouw, en gewoon iemand die graag schrijft. Dat laatste eigenlijk het meest van al. Soms vind je me op de fiets in de heuvels van Toscane, soms in een opnamestudio, soms achter een toetsenbord of achter een boek. Maar altijd met dezelfde vraag in mijn hoofd: hoe maken we van weten ook doen? ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. Dat ik dit kan doen, elke dag opnieuw, dank ik aan jou. Aan wie een boek koopt, naar de podcast luistert, een keynote boekt of lid wordt van Spreekuur PLUS. Jullie maken het mogelijk. En daar ben ik elke dag opnieuw blij om. *Wat als we dit met z'n allen doen, want alleen werkt het niet altijd...* Hartelijke groet, **Dokter Servaas** ### Contact URL: https://dokterservaas.be/contact/ Last updated: 2026-07-30T08:48:08.000Z Een vraag over een consult, een keynote of iets anders? Mail me op [**info@dokterservaas.be**](mailto:info@dokterservaas.be). Je krijgt antwoord van mij of van iemand van het team. Gaat het over je gezondheid? Maak dan een afspraak via de consultpagina of via verpleegkundige Febe op [0470/53.04.58](tel:+32470530458); via mail geef ik geen medisch advies. Je kan ook steeds het formulier invullen. ## ### Privacy Policy URL: https://dokterservaas.be/privacy/ Last updated: 2026-07-28T12:35:49.000Z In het kort: we verzamelen zo weinig mogelijk, we verkopen niets door, en de medische tools op deze site slaan niets op. Wat we wél bijhouden en waarom, lees je hieronder. ## Wie is verantwoordelijk Healthitude BV, Hansbekedorp 58, 9850 Deinze, België, ondernemingsnummer BE 0721.788.579\. Voor alles rond je gegevens: privacy@dokterservaas.be. Deze verklaring gaat over de website dokterservaas.be, de nieuwsbrieven en het Spreekuur Plus-membership. ## Dit gaat niet over de praktijk De artsenpraktijk van Dr. Servaas Bingé valt uitdrukkelijk niet onder deze verklaring. Voor patiëntgegevens gelden het beroepsgeheim en de wettelijke patiëntenrechten; met vragen daarover kan je terecht bij de praktijk zelf. Wat je op deze website doet, komt nooit in een medisch dossier terecht, en omgekeerd evenmin. ## Medische tools: er wordt niets opgeslagen Vul je op deze site een test, score of berekening in, dan gebeurt dat volledig in je eigen browser. Je antwoorden en je resultaat worden nergens opgeslagen en nergens naartoe verstuurd - ook niet naar ons. Sluit je de pagina, dan is alles weg. Wij kunnen je uitkomst niet zien, niet bewaren en niet koppelen aan je account. Dagboektools, waar je meerdere dagen iets bijhoudt, bieden we bewust aan als afdrukbaar werkblad: wat je invult, blijft bij jou op papier. Deze website verwerkt dus geen gezondheidsgegevens. ## Welke gegevens we wél verwerken - Word je gratis lid of schrijf je je in op de nieuwsbrief: je e-mailadres en eventueel je naam. - Neem je een betaald abonnement: daarnaast je abonnementsgegevens en betaalstatus. De betaling zelf loopt via onze betaalpartner Stripe; je kaart- of rekeninggegevens komen nooit bij ons terecht. - Ben je lid, dan heb je bij ons een ledenprofiel. Daarin zien we welke pagina's je als ingelogd lid bezoekt, welke mails je opent, waarop je klikt en welke feedback je geeft (zoals een duim omhoog of omlaag onder een artikel of nieuwsbrief). Zo leren we welke content werkt en welke niet. - Bezoek je de site zonder in te loggen: enkel geaggregeerde, cookie-vrije statistiek (bezochte pagina's, herkomst, land), zonder individueel profiel, plus technische logbestanden voor de beveiliging. - Mail je ons: je bericht en je contactgegevens. ## Waarvoor, en op welke rechtsgrond - Je membership leveren en beheren, met inbegrip van je ledenprofiel: uitvoering van de overeenkomst. - Nieuwsbrieven en ledenmails sturen, inclusief de meting van opens en kliks die daar deel van uitmaakt: jouw toestemming bij inschrijving. Uitschrijven kan op elk moment onderaan elke mail; dan stopt ook de meting. - Onze content, ons aanbod en de beveiliging van de site verbeteren: ons gerechtvaardigd belang. - Facturatie en boekhouding: wettelijke verplichting. We nemen geen geautomatiseerde beslissingen over jou en we verkopen of verhuren je gegevens aan niemand. ## Wie er nog aan je gegevens kan (verwerkers) - Ghost Foundation Ltd, de uitgever van ons websiteplatform Ghost(Pro). De verwerkersovereenkomst zit vervat in de dienstvoorwaarden. De gegevens van de site worden in de Europese Unie opgeslagen; voor ondersteuning en onderhoud kan er toegang zijn van buiten de EU, onder de Europese standaardcontractbepalingen. Voor het versturen van mails gebruikt Ghost de maildienst Mailgun (Sinch) als subverwerker. - Stripe, onze betaalpartner (Verenigde Staten). De verwerkersovereenkomst zit vervat in de Stripe-dienstenovereenkomst. Stripe is gecertificeerd onder het EU-VS Data Privacy Framework. - Bij de overstap van ons vroegere mailsysteem hebben we onze e-maillijst eenmalig laten valideren door Bouncer, een Europese e-mailverificatiedienst (Polen) die gegevens uitsluitend in EU-datacenters verwerkt en na maximaal 60 dagen wist. De gegevens in het vroegere mailsysteem (Kit) worden gewist. Voor doorgifte buiten de Europese Unie steunen we op het EU-VS Data Privacy Framework en op de standaardcontractbepalingen van de Europese Commissie. Het Data Privacy Framework is een besluit van de Europese Commissie dat doorgifte toelaat aan Amerikaanse bedrijven die zich daarvoor gecertificeerd hebben en aan de Europese regels onderworpen blijven. Zou dat kader wegvallen of veranderen, dan passen we onze werking aan binnen wat in ons vermogen ligt. ## Hoe lang we je gegevens bewaren - Je ledenprofiel: zolang je lid bent. Zeg je op, dan bewaren we je gegevens beperkt verder, zodat je later makkelijk kan heraansluiten en wij aan onze verplichtingen kunnen voldoen. Wil je dat niet, dan vraag je via privacy@dokterservaas.be de verwijdering van je gegevens; we wissen dan alles wat niet wettelijk bewaard moet blijven. - Nieuwsbrief: tot je je uitschrijft. Daarna onthouden we enkel dat je geen mails meer wil. - Facturatie- en boekhoudgegevens: zolang de boekhoud- en fiscale wetgeving dat oplegt. - E-mails aan ons: die bewaren we conform de geldende regelgeving. ## Je rechten Je kan je gegevens inkijken, laten verbeteren, laten verwijderen, de verwerking laten beperken, bezwaar maken, je gegevens laten overdragen en je toestemming intrekken. Eén mail naar privacy@dokterservaas.be volstaat. We controleren eerst of jij het echt bent: meestal volstaat het dat je mailt vanaf het e-mailadres dat we van je kennen; bij twijfel kunnen we een bewijs van je identiteit vragen (scherm daarop je foto en je rijksregisternummer gerust af). We antwoorden binnen een maand. Kom je er met ons niet uit, dan kan je terecht bij de Gegevensbeschermingsautoriteit (gegevensbeschermingsautoriteit.be). ## Wijzigingen Verandert deze verklaring wezenlijk, dan melden we dat aan onze leden via mail en op deze pagina. Versie 2.0 - 28 juli 2026 ### Algemene voorwaarden URL: https://dokterservaas.be/voorwaarden/ Last updated: 2026-09-02T20:37:30.000Z ## Artikel 1 - Wie we zijn en waarop dit van toepassing is Healthitude BV, Hansbekedorp 58, 9850 Deinze, België, ondernemingsnummer BE 0721.788.579, e-mail info@dokterservaas.be. Deze voorwaarden gelden voor het gebruik van de website dokterservaas.be, voor de membership-formules (zoals Spreekuur Plus) en voor aankopen in de webshop. Door je in te schrijven, een abonnement af te sluiten of een bestelling te plaatsen, aanvaard je deze voorwaarden. ## Artikel 2 - Het membership 2.1 Wat elke formule inhoudt en kost, staat op de website. Het aanbod is een levend geheel: content, rubrieken en extra's kunnen bijkomen, veranderen of verdwijnen. Dat hoort bij het product en geeft geen recht op terugbetaling van de lopende periode. Ben je niet meer tevreden, dan zeg je gewoon op tegen de volgende verlenging. Stopt het platform volledig, dan eindigt je abonnement en betalen we het niet-verstreken deel van vooruitbetaalde periodes terug. 2.2 Prijzen staan op de website, in euro en inclusief btw. Prijswijzigingen worden vooraf aangekondigd en gelden pas vanaf je eerstvolgende verlenging. 2.3 Je membership is persoonlijk. Je deelt je login niet met anderen. Bij misbruik (gedeelde logins, systematisch kopiëren of verspreiden van content) kunnen we je toegang schorsen of beëindigen, waar mogelijk na verwittiging. ## Artikel 3 - Betaling en automatische verlenging 3.1 Betalen gebeurt online via onze betaalpartner Stripe, per maand of per jaar volgens de formule die je kiest. 3.2 Automatische verlenging. Je abonnement wordt telkens automatisch verlengd met dezelfde periode (maand of jaar), tegen de op dat moment geldende prijs, tenzij je vóór de verlengingsdatum opzegt via je account. Voor een jaarabonnement sturen we je vooraf een herinnering met de verlengingsdatum. 3.3 Werd je jaarabonnement automatisch verlengd, dan kan je nadien op elk moment kosteloos opzeggen: je toegang stopt dan aan het einde van de lopende maand en het niet-verstreken deel van dat verlengde jaar betalen we terug. ## Artikel 4 - Opzeggen Opzeggen doe je het eenvoudigst via je account (Account - abonnement beheren). Een duidelijke opzegging per mail aan info@dokterservaas.be aanvaarden we ook. Elke opzegging bevestigen we per mail; zonder die bevestiging is je opzegging mogelijk niet aangekomen en neem je best opnieuw contact op. Je behoudt toegang tot het einde van de periode waarvoor je betaald hebt; er is geen terugbetaling van de lopende periode, behalve in de gevallen van artikel 2.1 en 3.3 of waar de wet dat vereist. ## Artikel 5 - Herroepingsrecht 5.1 Voor producten uit de webshop geldt het wettelijke herroepingsrecht van 14 kalenderdagen (artikel 9.4). 5.2 Het membership geeft onmiddellijke toegang tot digitale inhoud en diensten. Bij het afsluiten van je abonnement vraag je uitdrukkelijk om die onmiddellijke toegang en erken je dat je daardoor je wettelijke herroepingsrecht van 14 dagen verliest zodra de toegang start. We bevestigen dit ook in je bevestigingsmail. ## Artikel 6 - Founders en bijzondere formules Bijzondere formules gelden zoals beschreven op het moment van aankoop. 6.1 Het foundersaanbod liep van 29 juli tot en met 1 september 2026 en is sindsdien gesloten. Wie in die periode via de campagnelink intekende, kreeg een jaarabonnement op Spreekuur PLUS aan €149 in plaats van €199\. Die korting van €50 keert terug bij elke automatische verlenging, zolang het abonnement ononderbroken doorloopt. Bij opzegging vervalt het foundertarief. 6.2 Zeg je een founders-abonnement op, dan vervalt het voordeel definitief. Schrijf je nadien opnieuw in, dan geldt de op dat moment geldende prijs. 6.3 Houdt het platform op te bestaan of verandert het ingrijpend van vorm, dan eindigen de voordelen uit dit artikel mee, zonder recht op schadevergoeding. ## Artikel 7 - Intellectuele eigendom Alle content op deze website en in het membership - artikels, shownotes, nieuwsbrieven, e-books, werkbladen, tools, audio, video en beeld - is auteursrechtelijk beschermd werk van Healthitude BV of Dr. Servaas Bingé, tenzij anders vermeld. Je krijgt een persoonlijk, niet-overdraagbaar en niet-commercieel gebruiksrecht. Downloads zoals e-books en werkbladen zijn voor eigen gebruik. Reproduceren, verspreiden, doorverkopen of publiek delen kan alleen met voorafgaande schriftelijke toestemming. Kort citeren met bronvermelding mag, binnen de grenzen van het citaatrecht. ## Artikel 8 - Geen medisch advies 8.1 Alle informatie op deze website en in het membership - artikels, podcastafleveringen, nieuwsbrieven, e-books, tools en andere content - is algemene informatie over gezondheid en leefstijl. Ze is informatief bedoeld en geldt nooit als medisch advies, diagnose of behandeling. Door deze voorwaarden te aanvaarden, bevestig je dat je voor medisch advies steeds je eigen arts raadpleegt. 8.2 Het gebruik van de website, het membership of een tool schept geen arts-patiëntrelatie en geen therapeutische relatie met Dr. Servaas Bingé of met Healthitude BV. 8.3 Tools, tests, scores en berekeningen geven een indicatie, geen diagnose. De uitkomst vervangt geen consult. Voor klachten, twijfel of beslissingen over je gezondheid raadpleeg je een arts. Bij alarmsignalen of een noodgeval contacteer je meteen je huisarts of het noodnummer 112, wat de uitkomst van een tool ook zegt. 8.4 Bij tools en bepaalde publicaties staat een eigen disclaimer of toelichting, onder welke titel ook. Die maakt telkens integraal deel uit van deze voorwaarden. 8.5 Beslissingen die je neemt op basis van content of tooluitkomsten, neem je op eigen verantwoordelijkheid. Healthitude BV en Dr. Servaas Bingé zijn niet aansprakelijk voor schade die daaruit voortvloeit, behalve bij opzet of zware fout en voor zover een beperking wettelijk is toegestaan. ## Artikel 9 - De webshop (fysieke producten) 9.1 Het aanbod geldt zolang de voorraad strekt. Prijzen staan in euro, inclusief btw; leveringskosten worden apart vermeld. Kennelijke vergissingen in het aanbod binden ons niet. 9.2 We leveren in België en Nederland via bpost of PostNL, binnen 30 dagen na bestelling tenzij anders vermeld. Het risico gaat over op het moment dat jij (of iemand die je aanduidt) de goederen fysiek ontvangt. 9.3 Geleverde artikelen blijven onze eigendom tot de volledige betaling. 9.4 Herroeping: je hebt 14 kalenderdagen vanaf de levering om zonder motivering af te zien van je aankoop. Meld dit via info@dokterservaas.be (het wettelijke modelformulier mag, een gewone duidelijke mail volstaat) en stuur de goederen binnen 14 dagen terug; de terugzendkosten zijn voor jou. Wij betalen alle ontvangen betalingen, inclusief standaard leveringskosten, terug binnen 14 dagen nadat we de goederen terug hebben of jij een verzendbewijs bezorgt. 9.5 Garantie: de wettelijke consumentengarantie van twee jaar geldt vanaf de levering. Meld een gebrek zo snel mogelijk na vaststelling. 9.6 Klantendienst: info@dokterservaas.be. 9.7 Bij laattijdige betaling volgen we de wettelijke regeling voor consumentenschulden (boek XIX van het Wetboek van economisch recht): je ontvangt eerst een kosteloze herinnering en krijgt daarna minstens 14 kalenderdagen om te betalen. Pas nadien kunnen verwijlinterest tegen de wettelijke maximumrentevoet en een forfaitaire vergoeding aangerekend worden, beperkt tot de wettelijke maxima (20 euro tot 150 euro schuld; 30 euro plus 10 procent op de schijf tussen 150,01 en 500 euro; 65 euro plus 5 procent op de schijf boven 500 euro, met een maximum van 2.000 euro). 9.8 Onze aansprakelijkheid voor webshop-aankopen is beperkt tot de prijs van het gekochte product, onverminderd de wettelijke garantie en de rechten die de wet je toekent. ## Artikel 10 - Beschikbaarheid en aansprakelijkheid We doen ons best om de website en het membership permanent beschikbaar te houden, maar garanderen geen ononderbroken werking; onderhoud en storingen kunnen voorkomen. Onze totale aansprakelijkheid voor het membership is beperkt tot het bedrag dat je ons in de twaalf maanden vóór het schadegeval betaalde, behalve bij opzet of zware fout en voor zover wettelijk toegestaan. Niets in deze voorwaarden beperkt aansprakelijkheid die wettelijk niet beperkt kan worden. ## Artikel 11 - Wijziging van deze voorwaarden We kunnen deze voorwaarden aanpassen. Wezenlijke wijzigingen kondigen we vooraf aan via mail aan de leden. Blijf je het membership gebruiken na de ingangsdatum, dan gelden de nieuwe voorwaarden. Ga je niet akkoord, dan kan je opzeggen vóór de ingangsdatum. ## Artikel 12 - Slotbepalingen Is een bepaling van deze voorwaarden ongeldig, dan blijven de andere bepalingen gelden. Elektronische communicatie en back-ups gelden als bewijs. Het Belgische recht is van toepassing. Bij geschillen zijn de rechtbanken van de woonplaats van de consument bevoegd. Je kan ook terecht bij de Consumentenombudsdienst (consumentenombudsdienst.be) of het Europese ODR-platform. Versie 2.0 - 28 juli 2026 ### Cookie Policy URL: https://dokterservaas.be/cookies/ Last updated: 2026-07-28T12:34:31.000Z Cookies zijn kleine tekstbestanden die een website in je browser plaatst om iets te onthouden: dat je ingelogd bent, bijvoorbeeld. Wij houden het bewust minimaal. ## Welke cookies deze site gebruikt Alleen noodzakelijke, functionele cookies: - Ledenlogin (Ghost): houdt je aangemeld als lid, zodat je niet bij elk bezoek opnieuw moet inloggen. Deze cookie blijft actief tot je uitlogt, tot hij automatisch vervalt of tot je hem zelf wist. - Betalingen (Stripe): `__stripe_mid` en `__stripe_sid`. Deze cookies van onze betaalpartner Stripe beveiligen betalingen en voorkomen fraude. - Technische instellingen die nodig zijn om de site correct te tonen. Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om de site te laten werken. Daarvoor is wettelijk geen toestemming vereist, en daarom zie je hier ook geen cookiebanner. ## Wat deze site niet doet Geen analytische cookies, geen trackingcookies, geen advertentiecookies. Onze algemene bezoekersstatistieken zijn cookie-vrij en first-party: van bezoekers die niet ingelogd zijn, zien we alleen geaggregeerde cijfers (aantal bezoekers, bekeken pagina's, herkomst), geen individueel profiel. Er gaat niets naar advertentienetwerken. Ben je ingelogd als lid, dan koppelen we je activiteit op de site en in onze mails wél aan je ledenprofiel - via je login-cookie, niet via extra trackingcookies. Wat dat precies inhoudt, lees je in onze privacyverklaring. ## Ingesloten inhoud van anderen In artikels en podcastpagina's staat soms ingesloten inhoud van derden, zoals de Spotify-speler bij een podcastaflevering of een YouTube-video. Die diensten kunnen eigen cookies plaatsen zodra je de speler gebruikt (op play drukt). Daarvoor geldt hun beleid, niet het onze: het privacybeleid van Spotify en van Google/YouTube. ## Cookies beheren Je kan cookies wissen of blokkeren via de instellingen van je browser. Hou er rekening mee dat inloggen als lid en betalen dan niet meer werken. ## Vragen Mail privacy@dokterservaas.be. Wijzigt deze verklaring, dan lees je de nieuwe versie op deze pagina. Versie 2.0 - 28 juli 2026 ### Nooit Meer Naar De Dokter URL: https://dokterservaas.be/nooit-meer-naar-de-dokter/ Last updated: 2026-06-24T17:24:38.000Z 💜 Dit boek is niet meer in druk. De kerngedachten lees je hieronder. ![Nooit Meer Naar De Dokter](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_nmndd.jpg) Hoe je zelf kan zorgen dat je gezond bent en blijft. 357 pagina's · Borgerhoff & Lamberigts · 2017 · ISBN 9789089317759 Niet meer in druk[← Terug naar alle boeken](https://dokterservaas.be/boeken/) In 2015 begon ik te schrijven aan een boek. Het verscheen in 2017, en intussen is het uit druk. In deze drie zinnen zitten tien jaar van mijn leven. Ik schreef het boek toen ik opleidingen volgde, werkte met topsporters, en ik probeerde uit te vissen waarom het werk dat ik bij die renners deed zo meer voldoening gaf dan wat ik de hele dag in mijn spreekkamer deed. *Nooit meer naar de dokter* is het verslag van die zoektocht. Het is niet mijn beste boek. Maar het is wel het boek dat me naar de lifestyle-geneeskunde van vandaag heeft gebracht, en daarom blijf ik er een zwak voor houden. Wat me ertoe dreef, was een vorm van frustratie die ik intussen rustiger kan benoemen. Een gemiddelde consultatie duurt een kwartier. Korter mocht altijd, want dan verdiende ik meer. In dat kwartier komt iemand binnen met een klacht, ik stel een diagnose, ik schrijf iets voor, en bij minuut elf zijn we klaar. Op dat moment heb ik het nog niet gehad over de voeding die de klacht voedt, over de beweging die ze zou temperen of over de gedachten die ze in stand houden. Daar is geen tijd voor. En dat knaagde. Het besef dat ik na al die jaren chronische ziektes vooral *behandelde* en zelden *genas*, dat besef wou ik op papier krijgen. ## Chronische ziekte is een proces, geen donderslag De kern van het boek is één belangrijk inzicht. Je krijgt niet plots diabetes. Je wordt niet wakker met aderverkalking. COPD slaat niet zomaar op een dinsdagochtend toe. De zogenaamde Grote Vijf, hart- en vaatziekten, diabetes, obesitas, kankers en ademhalingsziekten, beginnen vaak jaren eerder, op een moment dat er geen vuiltje aan de lucht is. Ze sluipen het leven binnen. De symptomen komen pas wanneer het lichaam de schade zelf niet meer kan opvangen. Daarom klopt het niet helemaal om die aandoeningen ziektes te noemen. Het zijn de laatste hoofdstukken van een lang verhaal. En als dat zo is, dan loopt onze geneeskunde achter de feiten aan zolang ze alleen maar probeert te genezen. Voorkomen is beter dan genezen, dat weten we allemaal. Maar voorkomen moet ook genezen voorkomen. Daar gaat het boek over: alles wat je doet voordat de dokter aan zet is. ## Het healthigram en de zes pijlers Om dat hanteerbaar te maken, bouwde ik een model. Ik noemde het het healthigram, en het kreeg de vorm van een klein zonnestelsel. In het midden staat het genoom, de code van het leven. Daaromheen draaien twee buitenste planeten, je lichaam en je geest, volgens de oude wijsheid. En daartussen draaien de pijlers waar je elke dag aan kunt sleutelen: je voeding, je beweging en je externe factoren, alles wat je omgeving je toestuurt. Die zes pijlers samen vormen de attitude die het hele boek probeert aan te leren. Een gezonde houding tegenover je eigen lichaam. Een healthitude. Het woord is een samentrekking van *health* en *attitude*, en ik geef toe dat het op het randje van het te schattige balanceert. Maar het dekt wel de lading: optimale en langdurige gezondheid is geen pure loterij, het is voor een groot stuk een ingesteldheid die je elke dag opnieuw kan kiezen. ## De code in het midden Niet toevallig opent het boek met de zon van dat zonnestelsel: het genoom. Lang dachten we fatalistisch over onze genen. Je kreeg de code van je ouders mee, en daarmee lag je lot vast. Dat klopt niet. De genen planten de basiseigenschappen, maar of die je uiteindelijk ziek maken, bepaal je voor een groot stuk zelf. Je genen laden het geweer, je levensstijl haalt de trekker over. De wetenschap die dat bestudeert, de epigenetica, gaat precies over de omstandigheden waaraan jij je eigen genoom blootstelt: je voeding, je beweging, de vervuiling rondom je. Het scherpste voorbeeld dat toen bestond, was Angelina Jolie. Zij liet haar volledige genoom in kaart brengen en wist zo dat ze tachtig procent kans had op borstkanker. Met dat cijfer in de hand koos ze voor een radicale preventieve ingreep, nog voor er een spoor van kanker was. De meesten van ons zullen nooit zulke beslissingen moeten nemen. Maar het verhaal toont hoe grondig de ontrafeling van de code onze omgang met ziekte en gezondheid aan het veranderen was, van een geneeskunde die kijkt naar hoe we sterven naar een gezondheidskunde die kijkt naar hoe we leven. En toch... er is sinds 2017 heel veel kennis bijgekomen. Epigenetica wint nog elke dag aan belang en vormt de basis van de modernere longevity-geneeskunde. ## Een reis door je lichaam, in mensentaal Wie het boek openslaat, krijgt geen negen jaar geneeskunde door de strot geduwd. Wat men leest is een reis (ja, dat woord gebruikte ik toen zelf zonder enige vorm van AI) door je lichaam en je geest, hoofdstuk per hoofdstuk. Het hart als motor, de aders als snelwegen, de longen, de nieren, het bewegingssysteem. Telkens met dezelfde vraag erachter: wat gebeurt hier, en wat kun jij er zelf aan doen? In het hoofdstuk over de geest gaat het over stress, slaap, gedragsverandering en de stofjes in je hoofd die je geluk geven en katers bezorgen. In het hoofdstuk over voeding probeer ik te vloeken in de kerk van de voedingsleer: water eerst, twee derde van je bord groen, een natuurlijke keuken, en een gezonde achterdocht tegenover etiketten en hypes. Dat zijn principes die ik in m'n andere boeken verder uitdiepte. Het hoofdstuk over bewegen wil je vooral uit je zetel krijgen, beginnend bij wat je al doet op een doodgewone dag. En dan zijn er de externe factoren, van gif en zware metalen tot de lucht binnenshuis en de ongevallen die ook gewoon thuis op de loer liggen. De rode draad door dat alles is de laaggradige ontsteking. Een klein, traag brandend vuurtje dat het lichaam vult met ontstekingsstoffen, en dat steeds vaker de gemene deler blijkt van die hele Grote Vijf. Begrijp dat vuurtje, en je begrijpt waarom levensstijl zo veel meer is dan een goede raad achteraf. ## De dokter van de toekomst en de belofte van de techniek Een groot deel van het boek durft vooruit te kijken, en daar moet ik eerlijk over zijn. Ik schreef enthousiast over genomics, over wearables, over de quantified self, over chatbots die advies op maat geven en over een supercomputer die in enkele seconden een diagnose stelt waar een zaal specialisten uren over deed. Sommige van die voorspellingen zijn intussen werkelijkheid, andere bleken naïef. Dat hoort bij een eerste boek. Je gooit je ideeën in de wereld en de tijd beslist welke overeind blijven. Een van de zaken die dat doen (overeind blijven), is de rol die ik voor de dokter zag. Niet langer de man of vrouw die snel een pil voorschrijft en doorholt naar de volgende, maar een gids. Een co-auteur van jouw plan, waarbij jij de auteur bent. Een dokter die zich in de eerste plaats afvraagt: wat kan ik voor jou doen? Ik hou nog altijd van die vraag, omdat elk woord erin telt. *Wat* gaat over je doelen, *kunnen* over de kennis, *ik* over de nieuwe rol, *voor jou* over het feit dat jij uniek bent, en *doen* over de actie. En rond die dokter staat een heel team: verpleegkundigen, psychologen, apothekers, diëtisten, gezondheidscoaches en bewegingsexperts die elk doen waar ze het sterkst in zijn. ## Vandaag terugkijken Ik ben best trots op wat dit boek in gang heeft gezet. Het dwong me om de praktijk anders in te richten en uiteindelijk een andere weg in te slaan. Er zijn lezers die me jaren later nog vertellen dat ze door dit boek hun gezondheid zelf in handen durfden te nemen. Dat is meer dan ik durfde te hopen toen ik in de avonduren zat te tikken. En toch klopte de belofte op de cover niet voor iedereen. *Nooit meer naar de dokter* is een mooie titel en een slechte raad als je hem letterlijk neemt. Naar de dokter ga je nog altijd wanneer het echt nodig is, wanneer je acuut ziek bent en het niet meer alleen oplost. Daar verandert geen enkel boek iets aan, en dat zal ook zo blijven. We mogen blij zijn in een gebied waar de geneeskunde zo vergevorderd is. Wat ik bedoelde, is dat je niet zomaar naar die dokter hoeft. We hebben zelf meer in de hand dan we denken. ## Voor wie is dit boek? Dit boek is voor jou als: - Je wil weten hoe ik tot mijn werkwijze ben gekomen. - Je geïnteresseerd bent in preventie en eerstelijnszorg. - Je graag het verhaal van een jonge, ambitieuze arts leest die denkt dat hij het allemaal weet. 😄 ## Wat je in dit boek vindt - Waarom een doktersbezoek lang niet altijd nodig is. - De rol van verpleegkundigen, diëtisten en gezondheidscoaches in de eerste lijn. - Hoe apps, chatbots en digitale technologie je gezondheid kunnen ondersteunen. - De idee van healthitude, een gezonde attitude tegenover je eigen lichaam. ## Wat lezers zeggen > *Het eerste boek dat ik van Servaas las. Het heeft mijn kijk op gezondheid volledig veranderd. Door de praktische tools ben ik in staat geweest mijn gezondheid zelf in handen te nemen.* > > **— Anita** > *Een verfrissende kijk op gezondheid. Preventie en zelfzorg als sleutels tot een gezond leven. Bewuster van mijn levensstijl, met de juiste tools om mijn healthitude te ontwikkelen.* > > **— Marieke** ### Verder lezen Lang Zullen We Leven en De Klik bouwen verder op de ideeën uit dit boek. [![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_lzwl.jpg)Lang Zullen We Leven →](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokterservaas.be) [![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/cover_klik.jpg)De Klik →](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ### Welkom, fijn dat je er bent! URL: https://dokterservaas.be/welkom-free/ Last updated: 2026-07-29T22:51:39.000Z _This page is for subscribers only._ ### Welkom, founding member URL: https://dokterservaas.be/welkom-founding-member/ Last updated: 2026-09-02T21:09:01.000Z _This page is for subscribers on the Spreekuur PLUS tier only._ ### Elke vrijdag een mail die je gezondheid iets makkelijker maakt URL: https://dokterservaas.be/nieuwsbrief/ Last updated: 2026-08-20T19:43:27.000Z Je hebt me net horen spreken. Wat ik op een podium vertel is altijd de korte versie: een uur is genoeg om je morgen aan het denken te zetten, maar nèt te kort om je iets mee te geven waar je overmorgen ook nog iets aan hebt. Daarom schrijf ik elke vrijdag **De Bijsluiter**. Een mail over een ding: wat er in je geest en lichaam gebeurt, wat de wetenschap erover zegt, en wat je er zelf mee kan. In mensentaal, zoals ik het aan de patiënten in de praktijk uitleg. ## De Bijsluiter Zodat je weet wat je gelooft, koopt of slikt. Stuur me De Bijsluiter Gelukt. Kijk in je mailbox en klik de link om het af te ronden. Elke vrijdag in je mailbox. Uitschrijven kan altijd. Wil je die ook krijgen? Vul dan het formulier in. Tot vrijdag, Dokter Servaas ### Welkom bij Spreekuur PLUS URL: https://dokterservaas.be/welkom-plus/ Last updated: 2026-09-01T20:17:37.000Z _This page is for subscribers on the Spreekuur PLUS tier only._ ## Posts ### Twee onbekende cholesterolwaardes die je wil kennen URL: https://dokterservaas.be/twee-onbekende-cholesterolwaardes/ Last updated: 2026-10-12T09:46:39.000Z Twee bloedwaardes vertellen je iets wat je gewone cholesterolgetal verzwijgt. Ze heten apoB en lipoproteïne(a). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Waarde één: apoB, het aantal busjes Cholesterol reist door je bloed in kleine transportbubbels. Wat in je vaatwand blijft plakken en aderverkalking veroorzaakt, is niet de cholesterol zelf, maar de bubbel waarin cholesterol verpakt zit. De schade komt dus niet van de passagier (cholesterol) maar van het busje. Elk schadelijk busje draagt precies één merkteken aan de buitenkant, een eiwit dat apoB heet. Eén busje, één apoB. Meet je apoB, dan tel je dus het aantal deeltjes dat effectief schade kan aanrichten. Waarom dat beter is dan je LDL-getal? Omdat twee mensen met exact dezelfde LDL een heel verschillend aantal busjes kunnen hebben. De ene weinig volgeladen busjes. De andere veel halfvolle. Op je blad staat hetzelfde LDL, maar die tweede loopt meer risico. Dat zie je alleen in de apoB. In studies voorspelt apoB het risico dan ook scherper dan LDL alleen, zeker bij mensen met wat hogere triglyceriden, overgewicht rond de buik of insulineresistentie. Net bij hen kan het LDL vals geruststellend laag zijn. Twee praktische dingen. Voor apoB hoef je niet nuchter te zijn: de waarde schommelt niet mee met je ontbijt, wat van je triglyceriden en dus van je berekende LDL niet gezegd kan worden. En je hoeft geen buikje of hoge triglyceriden te hebben om baat te hebben bij de meting: ook bij mensen zonder die kenmerken loopt het aantal busjes bij eenzelfde LDL sterk uiteen. ![Bloedonderzoek](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/bloedonderzoek.jpg) ## Waarde twee: Lp(a), de erfelijke onbekende De tweede is lipoproteïne(a), kortweg Lp(a). Het is een soort LDL-busje met een extra plakkerig staartje. Ongeveer één op de vijf mensen heeft er te veel van, en dat verhoogt je kans op een hartinfarct en op verkalking van de hartklep, helemaal los van je gewone cholesterol. Die één op vijf is een wereldgemiddelde. Bij mensen met Afrikaanse en in mindere mate Zuid-Aziatische roots ligt Lp(a) gemiddeld hoger, in Europa en Oost-Azië lager. Wat “te veel” betekent: vanaf ongeveer 50 milligram per deciliter, of 125 nanomol per liter. Labo's rapporteren in een van die twee eenheden. Tussen 30 en 50 milligram per deciliter zit je in een tussenzone. Het bijzondere: je Lp(a) ligt vast in je genen. Voeding, sport en zelfs de meeste medicatie bewegen er nauwelijks iets aan. Dat klinkt ontmoedigend, maar het is net waardevol. Weet je dat je een hoge Lp(a) hebt, dan weet je ook dat je aan je andere knoppen, je LDL, je bloeddruk, je suiker, niet roken, strenger mag draaien, omdat je vertrekt met een achterstand die je niet gekozen hebt. En je hoeft het maar één keer in je leven te laten prikken. Eén kanttekening voor vrouwen: na de menopauze stijgt Lp(a) met ongeveer een kwart. Wie het vóór haar vijftigste liet meten en toen net onder de grens zat, mag het daarna nog eens laten prikken. Hetzelfde geldt bij nierlijden, dat de waarde ook omhoog duwt. En omdat het erfelijk is: is jouw Lp(a) hoog, zeg het dan aan je broers, zussen en kinderen. Wie het van jou geërfd heeft, wil dat liever vroeg dan laat weten, om vroeg aan de andere knoppen te kunnen draaien. ## Waarom je ze zelden ziet Als deze twee zoveel vertellen, waarom staan ze dan niet standaard op je blad? Deels gewoonte, deels kostprijs, deels omdat de gewone cholesterolmeting voor veel mensen volstaat. Maar bij twijfel, bij een verhoogd risico, of bij hart- en vaatziekten in de familie, geven apoB en Lp(a) je een vollediger beeld dan het klassieke rijtje. ## Wat je ermee doet Vraag je arts, wanneer je toch je cholesterol laat controleren, om apoB mee te nemen, en minstens eenmaal in je leven ook Lp(a). Bekijk ze niet als losse cijfers maar in het geheel van je risico. Je verandert je genen niet, maar je verandert wél wat je met die kennis doet. En dat is waarom deze twee onbekende waardes de moeite zijn om te kennen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Sniderman, A. D., Williams, K., Contois, J. H., Monroe, H. M., McQueen, M. J., de Graaf, J., & Furberg, C. D. (2011). A meta-analysis of low-density lipoprotein cholesterol, non-high-density lipoprotein cholesterol, and apolipoprotein B as markers of cardiovascular risk. *Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes, 4*(3), 337-345\. [https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.110.959247](https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.110.959247?ref=dokterservaas.be) Johannesen, C. D. L., Mortensen, M. B., Langsted, A., & Nordestgaard, B. G. (2021). Apolipoprotein B and non-HDL cholesterol better reflect residual risk than LDL cholesterol in statin-treated patients. *Journal of the American College of Cardiology, 77*(11), 1439-1450\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2021.01.027](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2021.01.027?ref=dokterservaas.be) Reyes-Soffer, G., Ginsberg, H. N., Berglund, L., Duell, P. B., Heffron, S. P., Kamstrup, P. R., Lloyd-Jones, D. M., Marcovina, S. M., Yeang, C., & Koschinsky, M. L. (2022). Lipoprotein(a): A genetically determined, causal, and prevalent risk factor for atherosclerotic cardiovascular disease: A scientific statement from the American Heart Association. *Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 42*(1), e48-e60\. [https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147](https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147?ref=dokterservaas.be) Alhomoud, I. S., Talasaz, A., Mehta, A., Kelly, M. S., Sisson, E. M., Bucheit, J. D., Brown, R., & Dixon, D. L. (2023). Role of lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease: A review of current and emerging therapies. *Pharmacotherapy, 43*(10), 1051-1063\. [https://doi.org/10.1002/phar.2851](https://doi.org/10.1002/phar.2851?ref=dokterservaas.be) Carr, S. S., Hooper, A. J., Sullivan, D. R., & Burnett, J. R. (2019). Non-HDL-cholesterol and apolipoprotein B compared with LDL-cholesterol in atherosclerotic cardiovascular disease risk assessment. *Pathology, 51*(2), 148-154\. [https://doi.org/10.1016/j.pathol.2018.11.006](https://doi.org/10.1016/j.pathol.2018.11.006?ref=dokterservaas.be) Koschinsky, M. L., Bajaj, A., Boffa, M. B., Dixon, D. L., Ferdinand, K. C., Gidding, S. S., Gill, E. A., Jacobson, T. A., Michos, E. D., Safarova, M. S., Soffer, D. E., Taub, P. R., Wilkinson, M. J., Wilson, D. P., & Ballantyne, C. M. (2024). A focused update to the 2019 NLA scientific statement on use of lipoprotein(a) in clinical practice. *Journal of Clinical Lipidology, 18*(3), e308-e319\. [https://doi.org/10.1016/j.jacl.2024.03.001](https://doi.org/10.1016/j.jacl.2024.03.001?ref=dokterservaas.be) Kronenberg, F., Mora, S., Stroes, E. S. G., Ference, B. A., Arsenault, B. J., Berglund, L., Dweck, M. R., Koschinsky, M., Lambert, G., Mach, F., McNeal, C. J., Moriarty, P. M., Natarajan, P., Nordestgaard, B. G., Parhofer, K. G., Virani, S. S., von Eckardstein, A., Watts, G. F., Stock, J. K., Ray, K. K., Tokgözoğlu, L. S., & Catapano, A. L. (2022). Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: A European Atherosclerosis Society consensus statement. *European Heart Journal, 43*(39), 3925-3946\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehac361](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehac361?ref=dokterservaas.be) Nordestgaard, B. G., & Langsted, A. (2024). Lipoprotein(a) and cardiovascular disease. *The Lancet, 404*(10459), 1255-1264\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01308-4](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2824?ref=dokterservaas.be)01308-4) Simony, S. B., Mortensen, M. B., Langsted, A., Afzal, S., Kamstrup, P. R., & Nordestgaard, B. G. (2022). Sex differences of lipoprotein(a) levels and associated risk of morbidity and mortality by age: The Copenhagen General Population Study. *Atherosclerosis, 355*, 76-82\. [https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2022.06.1023](https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2022.06.1023?ref=dokterservaas.be) Sniderman, A. D., Dufresne, L., Pencina, K. M., Bilgic, S., Thanassoulis, G., & Pencina, M. J. (2024). Discordance among apoB, non-high-density lipoprotein cholesterol, and triglycerides: Implications for cardiovascular prevention. *European Heart Journal, 45*(27), 2410-2418\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae258](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae258?ref=dokterservaas.be) ### Beter slapen na je 45: het plan bij hormonale slaapproblemen URL: https://dokterservaas.be/beter-slapen-na-45/ Last updated: 2026-10-11T07:07:59.000Z Herken je het? Je schiet wakker, badend. Je gooit het dekbed van je af en tien minuten later lig je te rillen. Of je krijgt warm en bent klaarwakker, zonder aanwijsbare reden, en je hoofd begint meteen aan de boekhouding van morgen. Ongeveer een op de vier vrouwen krijgt in de overgang slaapproblemen die doorwegen: vermoeidheid, prikkelbaarheid, een geheugen dat hapert. Een op de vier is nog laag geschat. Verder in de overgang loopt het op tot vier op de tien vrouwen. In mijn praktijk is de slaapklacht bij vrouwen van 45-plus vaak de eerste die op tafel komt, nog voor de opvliegers. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) De klassieke slaaptips schieten hier tekort: wie in een hormonale storm probeert te slapen met een kopje kamillethee, verliest de strijd. De overgang en je slaap pak je samen aan. Een plan met een duidelijke volgorde kan daarbij helpen, en dat begint vanavond al. 🎯 ****Wat dit dossier je geeft.** Vier dingen, zwart op wit: - waarom je slaap verandert rond en na de menopauze - de drie nachtelijke boosdoeners en hoe je ze uit elkaar houdt - wat werkt: van een koelere nacht tot slaaptherapie en hormoontherapie - een avond- en nachtplan met invulbaar werkblad, om deze week te starten _This post is for paying subscribers only._ ### Focussen op wat je wel eet URL: https://dokterservaas.be/focussen-op-wat-je-wel-eet/ Last updated: 2026-10-10T07:14:59.000Z Want wat je toevoegt, verandert meer dan wat je schrapt. Wie vertrekt van wat er wél op het bord mag, eet vanzelf minder van de rest en houdt dat langer vol, zonder één calorie te tellen. Het klinkt te makkelijk om waar te zijn, maar zo werkt ons eetgedrag nochtans. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Wat eet je dan wel? Vier groepen doen het meeste werk: groenten en fruit, peulvruchten, volle granen, en noten en zaden. In een gewone week ziet dat er zo uit: een handvol walnoten bij het ontbijt, twee avonden linzen of kikkererwten in de plaats van vlees, havermout in de yoghurt, een soep vol groenten op de drukke woensdag. Dat het precies deze vier groepen zijn, is geen smaakkwestie. Toen drie Amerikaanse cohorten samen 120.000 mensen twintig jaar volgden, kwam wie er dagelijks een portie groenten, volle granen, fruit of noten bijnam, over elke vier jaar wat minder bij; chips, aardappelen, frisdrank en rood of bewerkt vlees deden het omgekeerde. Hoe ver je met één simpele plus komt, zagen onderzoekers in Worcester, een stad in Massachusetts. Zij volgden een jaar lang 240 mensen met een verhoogd risico op diabetes en hartziekten. De ene helft kreeg het volledige reglement: minder vet, minder suiker, minder zout, meer volkoren. De andere helft kreeg één opdracht: eet elke dag dertig gram vezels. Na twaalf maanden waren beide groepen bijna evenveel afgevallen. Eén heldere plus deed bijna hetzelfde werk als een heel boekje regels. ### Boodschappen voor de extra’s Begin je boodschappenlijstje voortaan met de basis: welke planten gaan er deze week mee? Tel soorten in plaats van calorieën. Dertig verschillende planten per week is een mooi doel, en alles telt mee: de kruiden in de saus, de zaadjes op je brood, de tomatenpuree. Toen ruim tienduizend vrijwilligers hun stoelgang opstuurden voor een groot Amerikaans burgeronderzoek, bleek wie wekelijks meer dan dertig verschillende planten at een gevarieerder darmmicrobioom te hebben (de bacteriewereld in je darm die vezels verteert) dan wie er tien of minder at. Wat daar oorzaak is en wat gevolg, is nog niet uitgeklaard. [Dertig planten per week: je startplan voor een sterkere darmfloraTel eens hoeveel verschillende planten je vorige week at. De meeste mensen stranden rond de tien: tomaat, appel, sla, aardappel, en dan wordt het stil. Wie er wekelijks dertig haalt, voedt zijn darmflora echter op een manier die geen enkel supplement kan nabootsen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/dertig-planten.jpg)](https://dokterservaas.be/30-planten-per-week/) ### En als het niet lukt? Wie elke dag frituur eet en er vanaf vandaag een appel naast legt, heeft voor mij vooral die appel gegeten. Geef het tijd, ook je darmen: wie van weinig vezels komt, bouwt het best over een paar weken op, anders protesteert je buik de eerste weken. Sommige weken lukt het niet, door een verjaardag, een deadline of een lege koelkast. Dan begin je de week erna met dezelfde ene vraag: wat kan erbij? Wie zo denkt, hoeft nooit meer op dieet. ![Appels](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/Appels.jpg) Eén grens bij dat geduld. Krijg je van meer planten een paar weken een opgeblazen buik, dan is er wat gewenning nodig. Maar buikpijn die na twee weken aanhoudt, bloed bij de stoelgang of afvallen zonder dat je het wilt, is geen kwestie van tijd geven: daarmee ga je naar je huisarts. > 🥦 Vertrek bij elke maaltijd van wat erbij kan: twee derden planten op je bord, in zo veel soorten als je week aankan. Als je iets gezonds toevoegt, verdwijnt er vanzelf iets ongezonds. Zet dit weekend één plant op je lijstje die er nog nooit op stond. Pastinaak, gele courgette, om het even: je darmen en je gezondheid zullen je dankbaar zijn. Het hele verhaal over eten met meer planten lees je hier. [#20\. Makkelijk plantaardig eten | Open SpreekuurVan soja tot plantaardige drinks: in deze aflevering ontdek je welke plaats plantaardige voeding kan innemen binnen een gezonde levensstijl. Luister mee en haal er meteen bruikbare tips uit voor je eigen voeding.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Makkelijk-plantaardig-eten-1.jpg)](https://dokterservaas.be/plantaardig-eten/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Ma, Y., Olendzki, B. C., Wang, J., Persuitte, G. M., Li, W., Fang, H., … Pagoto, S. L. (2015). Single-component versus multicomponent dietary goals for the metabolic syndrome: A randomized trial. *Annals of Internal Medicine*, 162(4), 248–257\. [https://doi.org/10.7326/M14-0611](https://doi.org/10.7326/M14-0611?ref=dokterservaas.be) - McDonald, D., Hyde, E., Debelius, J. W., Morton, J. T., Gonzalez, A., Ackermann, G., … Knight, R. (2018). American Gut: An open platform for citizen science microbiome research. *mSystems*, 3(3), e00031-18\. [https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18](https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. - Deehan, E. C., Zhang, Z., Nguyen, N. K., Perez-Muñoz, M. E., Cole, J., Riva, A., Berry, D., Prado, C. M., & Walter, J. (2024). Adaptation to tolerate high doses of arabinoxylan is associated with fecal levels of Bifidobacterium longum. *Gut Microbes, 16*(1), 2363021\. [https://doi.org/10.1080/19490976.2024.2363021](https://doi.org/10.1080/19490976.2024.2363021?ref=dokterservaas.be) - Mozaffarian, D., Hao, T., Rimm, E. B., Willett, W. C., & Hu, F. B. (2011). Changes in diet and lifestyle and long-term weight gain in women and men. *New England Journal of Medicine, 364*(25), 2392–2404\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa1014296](https://doi.org/10.1056/NEJMoa1014296?ref=dokterservaas.be) - Reynolds, A., Mann, J., Cummings, J., Winter, N., Mete, E., & Te Morenga, L. (2019). Carbohydrate quality and human health: A series of systematic reviews and meta-analyses. *The Lancet, 393*(10170), 434–445\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31809-9](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2818?ref=dokterservaas.be)31809-9) - Violi, F., Lip, G. Y. H., Pignatelli, P., & Pastori, D. (2016). Interaction between dietary vitamin K intake and anticoagulation by vitamin K antagonists: Is it really true? A systematic review. *Medicine, 95*(10), e2895\. [https://doi.org/10.1097/MD.0000000000002895](https://doi.org/10.1097/MD.0000000000002895?ref=dokterservaas.be) - Zhu, R., Fogelholm, M., Poppitt, S. D., Silvestre, M. P., Møller, G., Huttunen-Lenz, M., Stratton, G., Sundvall, J., Råman, L., Jalo, E., Taylor, M. A., Macdonald, I. A., Handjiev, S., Handjieva-Darlenska, T., Martinez, J. A., Muirhead, R., Brand-Miller, J., & Raben, A. (2021). Adherence to a plant-based diet and consumption of specific plant foods—Associations with 3-year weight-loss maintenance and cardiometabolic risk factors: A secondary analysis of the PREVIEW intervention study. *Nutrients, 13*(11), 3916\. [https://doi.org/10.3390/nu13113916](https://doi.org/10.3390/nu13113916?ref=dokterservaas.be) ### Waarom je na je 40e slechter tegen alcohol kunt URL: https://dokterservaas.be/alcohol-na-je-veertigste/ Last updated: 2026-10-08T07:15:30.000Z Ergens rond je veertigste verandert het lichaam de spelregels rond een avondje stappen. Is dat zo? En wat gebeurt er dan precies? WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom komt hetzelfde glas harder aan? Alcohol lost op in water, en daar heb je er met de jaren minder van: spiermassa maakt plaats voor vet, en vet neemt nauwelijks alcohol op. Dezelfde twee glazen verdelen zich dus over een kleiner volume, en je bloedalcohol piekt hoger. De Amerikaanse arts Robert Vestal zag dat al in 1977, toen hij vijftig gezonde vrijwilligers van 21 tot 81 jaar dezelfde dosis alcohol toediende: de lever van de oudste deelnemers werkte niet zoveel trager, maar hun pieken lagen het hoogst. Het verschil zit vooral in de verdeling, veel minder in de afbraak. Één afbraakstap verandert wél met de jaren, en die verrassend niet in de lever maar in de maag. De maagwand breekt een deel van de alcohol af nog voor die in het bloed komt, en bij mannen valt die op oudere leeftijd grotendeels weg. Vrouwen hebben die maagpas van nature al veel minder: voor hen geldt dit verhaal al lang vóór de veertig. Daar komt ook nog de huisapotheek bij. Veel geneesmiddelen en alcohol beïnvloeden elkaar, en na je veertigste staan er bij de meesten van ons meer doosjes in de kast dan op ons dertigste. Wat er in jouw kast staat, bespreek je het best één keer met je huisarts. Welke doosjes? Vooral de middelen die op het brein werken (slaap- en kalmeermiddelen, antidepressiva, sterke pijnstillers), die samen met alcohol dieper verdoven, en hart- en bloeddrukmedicatie, die je duizelig maakt bij het opstaan; sommige combinaties verhogen de kans op een maagbloeding. ![Veel geneesmiddelen en medicijnen beïnvloeden elkaar](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/medicijnen-1.jpg) ### Waarom lijkt je kater zwaarder? Ik ben nu zelf ook 45 en ik merk het: het glas dat er op mijn dertigste zonder moeite doorging, meldt zich nu keurig de ochtend nadien. Een kater is de nasleep van een lichte vergiftiging. Je lichaam ruimt alcohol en zijn afbraakstoffen op, terwijl je uitgedroogd en slecht geslapen aan de dag begint. De cijfers spreken dat gevoel deels tegen. In een Nederlandse bevraging van ruim zevenhonderd drinkers, van 18 tot 94 jaar, scoorden oudere deelnemers hun katers milder dan twintigers, ook na correctie voor wat ze gedronken hadden. Waarom voelt die dag erna dan zwaarder dan vroeger? Omdat je met minder glazen dezelfde bloedalcohol haalt, omdat je nacht minder herstelt en omdat er 's ochtends een agenda klaarligt. Je marge is kleiner geworden… ### Wat doet dat ene glas met je slaap? Een glas voor het slapengaan voelt als inslaaphulp, al heb je om sneller in te dommelen wel een stevige dosis nodig: zo’n vijf glazen. In de tweede nachthelft keert het effect om: alcohol onderdrukt je droomslaap, de fase waarin je brein de dag verwerkt, en maakt je nacht onrustig en gebroken. In 2024 legde een Australische onderzoeksgroep 27 slaapstudies naast elkaar: dat effect begint al rond twee glazen en groeit met elk extra glas. Na je veertigste komt de leeftijd daar zelf bovenop: je slaap wordt vanzelf lichter en meer versnipperd. Lig je om vijf uur wakker na twee glazen wijn, dan is dat de gewone fysiologie van een veertiger. Snurk je, of vertelt je partner over ademstops? Alcohol ontspant de spieren in je keel en verergert slaapapneu, bij snurkers het meest. Dat is een aparte oorzaak van dat wakker liggen om vijf uur, en die bespreek je met je huisarts. > 💡 Na je veertigste verdeelt dezelfde hoeveelheid alcohol zich over minder lichaamswater: je piekt hoger en je slaapt er lichter door. Minder en trager drinken levert nu meer op dan vroeger. Lees zeker het stuk dat ik al schreef over het feit dat er geen veilige ondergrens voor alcohol is. Als je het dan toch echt wil: schenk dat ene glas vanavond vroeg in, zet er een glas water naast. Het hele verhaal over alcohol en je gezondheid lees je hier. [Alles wat je moet weten over alcoholIs een glas rode wijn nu gezond of niet? Die vraag krijg ik bijna elke week, met een hoopvolle blik erbij. Mijn antwoord is korter dan de meeste mensen willen: gezond is alcohol niet, op geen enkel niveau. Maar dat is iets anders dan een verbod.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Rode-wijn.jpg)](https://dokterservaas.be/alcohol/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Vestal, R. E., McGuire, E. A., Tobin, J. D., Andres, R., Norris, A. H., & Mezey, E. (1977). Aging and ethanol metabolism. *Clinical Pharmacology & Therapeutics*, 21(3), 343–354\. [https://doi.org/10.1002/cpt1977213343](https://doi.org/10.1002/cpt1977213343?ref=dokterservaas.be) Meier, P., & Seitz, H. K. (2008). Age, alcohol metabolism and liver disease. *Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care*, 11(1), 21–26\. [https://doi.org/10.1097/MCO.0b013e3282f30564](https://doi.org/10.1097/MCO.0b013e3282f30564?ref=dokterservaas.be) Verster, J. C., Severeijns, N. R., Sips, A. S. M., Saeed, H. M., Benson, S., Scholey, A., & Bruce, G. (2021). Alcohol hangover across the lifespan: Impact of sex and age. *Alcohol and Alcoholism*, 56(5), 589–598\. [https://doi.org/10.1093/alcalc/agab027](https://doi.org/10.1093/alcalc/agab027?ref=dokterservaas.be) Gardiner, C., Weakley, J., Burke, L. M., Roach, G. D., Sargent, C., Maniar, N., Huynh, M., Miller, D. J., Townshend, A., & Halson, S. L. (2025). The effect of alcohol on subsequent sleep in healthy adults: A systematic review and meta-analysis. *Sleep Medicine Reviews*, 80, 102030\. [https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.102030](https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.102030?ref=dokterservaas.be) Frezza, M., di Padova, C., Pozzato, G., Terpin, M., Baraona, E., & Lieber, C. S. (1990). High blood alcohol levels in women: The role of decreased gastric alcohol dehydrogenase activity and first-pass metabolism. *New England Journal of Medicine, 322*(2), 95–99\. [https://doi.org/10.1056/NEJM199001113220205](https://doi.org/10.1056/NEJM199001113220205?ref=dokterservaas.be) Holton, A., Boland, F., Gallagher, P., Fahey, T., Moriarty, F., Kenny, R. A., & Cousins, G. (2019). Potentially serious alcohol–medication interactions and falls in community-dwelling older adults: A prospective cohort study. *Age and Ageing, 48*(6), 824–831\. [https://doi.org/10.1093/ageing/afz112](https://doi.org/10.1093/ageing/afz112?ref=dokterservaas.be) Holton, A. E., Keeney, C., Ryan, B., & Cousins, G. (2020). Prevalence of potentially serious alcohol–medication interactions in older adults in a community pharmacy setting: A cross-sectional study. *BMJ Open, 10*(8), e035212\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-035212](https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-035212?ref=dokterservaas.be) Kolla, B. P., Foroughi, M., Saeidifard, F., Chakravorty, S., Wang, Z., & Mansukhani, M. P. (2018). The impact of alcohol on breathing parameters during sleep: A systematic review and meta-analysis. *Sleep Medicine Reviews, 42*, 59–67\. [https://doi.org/10.1016/j.smrv.2018.05.007](https://doi.org/10.1016/j.smrv.2018.05.007?ref=dokterservaas.be) Ohayon, M. M., Carskadon, M. A., Guilleminault, C., & Vitiello, M. V. (2004). Meta-analysis of quantitative sleep parameters from childhood to old age in healthy individuals: Developing normative sleep values across the human lifespan. *Sleep, 27*(7), 1255–1273\. [https://doi.org/10.1093/sleep/27.7.1255](https://doi.org/10.1093/sleep/27.7.1255?ref=dokterservaas.be) Pozzato, G., Moretti, M., Franzin, F., Croce, L. S., Lacchin, T., Benedetti, G., Sablich, R., Stebel, M., & Campanacci, L. (1995). Ethanol metabolism and aging: The role of “first pass metabolism” and gastric alcohol dehydrogenase activity. *The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences, 50A*(3), B135–B141\. [https://doi.org/10.1093/gerona/50A.3.B135](https://doi.org/10.1093/gerona/50A.3.B135?ref=dokterservaas.be) Qato, D. M., Manzoor, B. S., & Lee, T. A. (2015). Drug–alcohol interactions in older U.S. adults. *Journal of the American Geriatrics Society, 63*(11), 2324–2331\. [https://doi.org/10.1111/jgs.13787](https://doi.org/10.1111/jgs.13787?ref=dokterservaas.be) ### Zaadkwaliteit daalt wereldwijd: wat mannen zelf kunnen doen URL: https://dokterservaas.be/zaadkwaliteit-verbeteren/ Last updated: 2026-10-07T07:00:19.000Z Bij een kinderwens kijkt bijna iedereen naar de vrouw. Het foliumzuur staat klaar, de cyclusapp staat op haar telefoon, en de man rijdt mee naar de afspraak alsof hij de chauffeur is van andermans project. Nochtans is hij de helft van het verhaal. In 2017 legde de epidemioloog Hagai Levine met zijn team de tellingen van tienduizenden mannen naast elkaar: de gemiddelde zaadcelconcentratie bij westerse mannen bleek in veertig jaar ongeveer gehalveerd. In 2022 volgde een update met gegevens van alle continenten, zelfde richting. Er zijn collega's die de daling betwisten, omdat oude en nieuwe telmethodes moeilijk te vergelijken zijn, en sommige recente analyses zien geen daling meer. Over één ding bestaat er geen discussie: jouw eigen zaadkwaliteit beweegt, en jij kan ze mee sturen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Zaadkwaliteit is geen vast gegeven Je teelballen hangen buiten je lichaam: de natuur zette de fabriek bewust buiten het bedrijfsterrein, omdat de aanmaak van zaadcellen enkele graden onder je lichaamstemperatuur moet verlopen. Ze draait dag en nacht door en ze is gevoelig voor haar omgeving. Chinese onderzoekers lieten gezonde vrijwilligers tien keer een halfuur in een heet bad van 43 graden zitten: de zaadcelaantallen zakten wekenlang, en herstelden daarna volledig. Dat herstel is het beste nieuws van dit hele stuk. ### Warmte, gewicht, roken: de grote drie Warmte is de eenvoudigste om aan te pakken. Lange hete baden en de laptop op je schoot drijven de temperatuur daar op. Zet de laptop op tafel en laat de hete baden staan. Zelfs om de paar dagen een heet bad deed in datzelfde badonderzoek de aantallen zakken. Van veel zitten is nooit aangetoond dat het je cijfers schaadt. Gewicht speelt via je hormonen. Vetweefsel is een hormonaal actief orgaan dat testosteron omzet in oestrogeen, en de aanmaak van zaadcellen draait op testosteron. Hoe zwaarder, hoe groter de kans op erg lage aantallen: vanaf een BMI van 40 is die kans dubbel zo groot als bij een gezond gewicht, bij overgewicht en matige obesitas een stuk kleiner. Roken weegt het zwaarst. Rokers hebben gemiddeld bijna tien miljoen zaadcellen per milliliter minder, en die cellen zwemmen trager. Hoe meer sigaretten per dag, hoe groter het verschil. Dat cijfer komt uit onderzoek bij mannen die al in een vruchtbaarheidskliniek zaten, dus bij een doorsnee roker zonder kinderwensprobleem is het verschil wellicht kleiner. Het bord? Mannen die eten zoals rond de Middellandse Zee, met groenten, fruit, vis, noten en volle granen, hebben betere cijfers dan mannen die leven op charcuterie, frisdrank en zoet. Wat goed is voor je hart, is goed voor je zaad. En de drank? Bij ruim twaalfhonderd jonge Deense mannen zakte de zaadcelconcentratie mee vanaf ongeveer vijf glazen per week; wie boven de veertig glazen zat, lag een derde lager dan wie er één tot vijf dronk. Een glas op zaterdag telt niet, een gewoonte wel. ![Een zaadcel die een eicel bevrucht](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Zaadcel-die-een-eicel-bevrucht.jpg) ### Drie maanden: de tijd die een zaadcel nodig heeft Amerikaanse onderzoekers lieten mannen drie weken gemerkt water drinken en wachtten tot de gemerkte zaadcellen in het staal opdoken. Dat duurde gemiddeld 64 dagen, van het eerste glas tot in het staal: de weg door de bijbal zit daar al in. Reken op ruim twee maanden, en geef het er drie voor een controlestaal. Een zaadcel die vandaag vertrekt, is dus gebouwd met het lichaam dat je een kwartaal geleden was. Dat betekent twee dingen. Wat je nu verandert, zie je pas binnen drie maanden terug. En één tegenvallend resultaat is een momentopname van wie je toen was. Eén uitzondering op die drie maanden: wie testosteron of anabolen gebruikt. In een Nederlandse studie bij honderd krachtsporters lag het totale zaadcelaantal drie maanden ná de kuur gemiddeld nog 62 miljoen onder hun eigen beginwaarde; pas rond een jaar was de aanmaak hersteld. Een testosterongel of -spuit werkt op dit punt als een voorbehoedsmiddel. > 💡 Zaadcellen vernieuwen zich om de drie maanden. Koel, rookvrij, een gezond gewicht en echt eten: wat je vandaag verandert, zie je tegen volgend kwartaal in de cijfers. Wil je het bredere verhaal over het mannenlijf, lees dan verder: [Over de mannengriep en andere mannenziektenAls er een man tegenover mij zit, is hij vaak door zijn partner gestuurd. We lachen af en toe wel met de mannengriep en dat ze vaak klagen, maar bij veel zaken die er echt toe doen, klagen ze net niet en komen ze te laat.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/photo-1481437642641-2f0ae875f836.jpeg)](https://dokterservaas.be/mannengezondheid/) Begin er vandaag aan, drie maanden voor je het nodig hebt. En lukt het na een jaar proberen niet, maak dan samen een afspraak bij de huisarts. Is je partner 35 of ouder, doe dat al na zes maanden. Met twee, want het was altijd al een project van twee. Leefstijl is hier niet het hele verhaal. De meest voorkomende oorzaak zit in de bal zelf: een spatader aan de zaadbal, een testikel die als kind niet is ingedaald, een doorgemaakte ontsteking,… Geen enkel dieet lost dat op. Eén zaadstaal beantwoordt in één keer de vraag waar je maanden over kan piekeren. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Levine, H., Jørgensen, N., Martino-Andrade, A., Mendiola, J., Weksler-Derri, D., Jolles, M., Pinotti, R., & Swan, S. H. (2023). Temporal trends in sperm count: a systematic review and meta-regression analysis of samples collected globally in the 20th and 21st centuries. *Human Reproduction Update*, 29(2), 157–176\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dmac035](https://doi.org/10.1093/humupd/dmac035?ref=dokterservaas.be) Rao, M., Zhao, X.-L., Yang, J., Hu, S.-F., Lei, H., Xia, W., & Zhu, C.-H. (2015). Effect of transient scrotal hyperthermia on sperm parameters, seminal plasma biochemical markers, and oxidative stress in men. *Asian Journal of Andrology*, 17(4), 668–675\. [https://doi.org/10.4103/1008-682X.146967](https://doi.org/10.4103/1008-682X.146967?ref=dokterservaas.be) Sermondade, N., Faure, C., Fezeu, L., Shayeb, A. G., Bonde, J. P., Jensen, T. K., Van Wely, M., Cao, J., Martini, A. C., Eskandar, M., Chavarro, J. E., Koloszar, S., Twigt, J. M., Ramlau-Hansen, C. H., Borges, E., Lotti, F., Steegers-Theunissen, R. P. M., Zorn, B., Polotsky, A. J., … Czernichow, S. (2013). BMI in relation to sperm count: an updated systematic review and collaborative meta-analysis. *Human Reproduction Update*, 19(3), 221–231\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dms050](https://doi.org/10.1093/humupd/dms050?ref=dokterservaas.be) Sharma, R., Harlev, A., Agarwal, A., & Esteves, S. C. (2016). Cigarette smoking and semen quality: a new meta-analysis examining the effect of the 2010 World Health Organization laboratory methods for the examination of human semen. *European Urology*, 70(4), 635–645\. [https://doi.org/10.1016/j.eururo.2016.04.010](https://doi.org/10.1016/j.eururo.2016.04.010?ref=dokterservaas.be) Salas-Huetos, A., Bulló, M., & Salas-Salvadó, J. (2017). Dietary patterns, foods and nutrients in male fertility parameters and fecundability: a systematic review of observational studies. *Human Reproduction Update*, 23(4), 371–389\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dmx006](https://doi.org/10.1093/humupd/dmx006?ref=dokterservaas.be) Misell, L. M., Holochwost, D., Boban, D., Santi, N., Shefi, S., Hellerstein, M. K., & Turek, P. J. (2006). A stable isotope-mass spectrometric method for measuring human spermatogenesis kinetics in vivo. *The Journal of Urology*, 175(1), 242–246\. [https://doi.org/10.1016/S0022-5347(05)00053-4](https://doi.org/10.1016/S0022-5347%2805?ref=dokterservaas.be) Levine, H., Jørgensen, N., Martino-Andrade, A., Mendiola, J., Weksler-Derri, D., Mindlis, I., Pinotti, R., & Swan, S. H. (2017). Temporal trends in sperm count: a systematic review and meta-regression analysis. Human Reproduction Update, 23(6), 646–659\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dmx022](https://academic.oup.com/humupd/article/23/6/646/4035689?ref=dokterservaas.be) Sterpi, V., Ricci, E., Chiaffarino, F., Fedele, F., Esposito, G., Parazzini, F., Viganò, P., & Cipriani, S. (2025). The sitting men: A systematic review of spare and working time exposure to sedentariness in relation to semen parameters. Andrology, 13(7), 1683–1692\. [https://doi.org/10.1111/andr.13816](https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/andr.13816?ref=dokterservaas.be) Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. (2020). Definitions of infertility and recurrent pregnancy loss: a committee opinion. Fertility and Sterility, 113(3), 533–535\. [https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2019.11.025](https://www.fertstert.org/article/S0015-0282%2819%2932594-4/fulltext?ref=dokterservaas.be) Smit, D. L., Buijs, M. M., de Hon, O., den Heijer, M., & de Ronde, W. (2021). Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction, 36(4), 880–890\. [https://doi.org/10.1093/humrep/deaa366](https://academic.oup.com/humrep/article/36/4/880/6129954?ref=dokterservaas.be) Jensen, T. K., Gottschau, M., Madsen, J. O. B., Andersson, A.-M., Lassen, T. H., Skakkebæk, N. E., Swan, S. H., Priskorn, L., Juul, A., & Jørgensen, N. (2014). Habitual alcohol consumption associated with reduced semen quality and changes in reproductive hormones; a cross-sectional study among 1221 young Danish men. BMJ Open, 4(9), e005462\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2014-005462](https://bmjopen.bmj.com/content/4/9/e005462?ref=dokterservaas.be) Sharma, A., Minhas, S., Dhillo, W. S., & Jayasena, C. N. (2021). Male infertility due to testicular disorders. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 106(2), e442–e459\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa781](https://academic.oup.com/jcem/article/106/2/e442/6028614?ref=dokterservaas.be) ### Je lichaam onthoudt wat jij vergeet, met Tom De Prest URL: https://dokterservaas.be/lichaam-onthoudt-tom-de-prest/ Last updated: 2026-10-06T04:25:25.000Z Tom De Prest heeft het over een vrouw met een schouderklacht. Hij masseert, zoals hij dat al jaren doet, en duwt op één punt wat harder. Ze begint te huilen. Hij verontschuldigt zich. Ze zegt: ik voel geen pijn, ik voel heel diep verdriet. Dat moment, ergens halverwege zijn carrière als kinesitherapeut, heeft zijn hele praktijk omgegooid. Drie boeken later zit hij bij mij in Spreekuur. De meeste mensen kennen zijn boeken, over wat het lichaam onthoudt van wat jij vergeten bent. Wat ze niet weten is hoe openlijk hij zelf de grenzen van wat hij doet benoemt. Op mijn vraag naar het mechanisme antwoordt hij: ik kan het niet wetenschappelijk aan u voorleggen. Dat maakt dit een ander gesprek dan ik verwacht had: een zoektocht naar hoe we als zorgverlener meer mensen kunnen helpen. Tussendoor leg ik mijn eigen nek op tafel, en vertelt hij over de periode die hij inktzwart noemt. Voor wie dieper wil gaan, leg ik er de cijfers naast: wat we hierover weten, wat we niet weten, en wat je er morgen mee doet. ## We bespreken - Intro \[00:00:00\] - Wie is Tom De Prest \[00:01:04\] - Geluk, verwachtingen en nooit een einde aan meer \[00:04:09\] - Primeur: een vierde boek voor jongeren van 18 tot 22 \[00:08:42\] - Waarom negentig procent uitkomt bij de jeugd \[00:11:15\] - Wat is de ziel en waar verliezen we onszelf \[00:15:26\] - Drie dingen die Tom doet voor zijn gezondheid \[00:20:37\] - Zazen en de tweeminutenregel \[00:26:22\] - Waarom je hoofd het snapt maar je lijf niet meedoet \[00:30:01\] - De patiënte die begon te huilen \[00:31:36\] - De grens van de wetenschap \[00:35:20\] - Wat er gebeurt tijdens een behandeling \[00:39:30\] - Het lichaam kent geen tijd \[00:45:04\] - Live consultatie: nekpijn en een oud auto-ongeval \[00:49:09\] - Waarom we onze eigen klachten klein maken \[00:51:44\] - De scheiding en de inktzwarte periode \[00:54:50\] - Hulplijn 1813 en Tele-Onthaal \[00:56:55\] - Zenboeddhisme, een vriend en New York \[00:58:00\] - Als je nog een jaar te leven had \[01:01:44\] - Dopamine is geen plezier- maar overlevingsmolecule \[01:04:52\] - Afkicken van je scherm \[01:09:01\] - Wat Tom zou willen horen bij zijn dokter \[01:13:41\] - Het deurknopfenomeen en uitbehandeld \[01:14:45\] ## Over de gast Tom De Prest is master kinesitherapie en revalidatiewetenschappen en runt een groepspraktijk in Sint-Michiels bij Brugge, waar hij zich toespitst op lichaamswerk rond spanning, stress en emoties. Hij schreef drie boeken bij Borgerhoff & Lamberigts, waarvan het recentste in mei 2026 verscheen. ![Dr. Servaas Bingé en Tom De Prest in gesprek tijdens de podcast Spreekuur](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/260824_SPREEKUUR_FOTO_TOM_104-1.JPG) ## Shownotes PLUS Hieronder staat het volledige gesprek uitgeschreven: elk onderwerp met de cijfers en de studies erbij, en telkens de vertaling naar wat je er zelf mee kunt. Dit wetenschappelijke document is exclusief voor leden van Spreekuur PLUS. Als lid krijg je bij elke aflevering meer informatie en de wetenschappelijke duiding naast het gesprek. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Wie is Tom De Prest \[00:01:04\] ### **Kinesitherapeut, schrijver, vertaler** - Tom heeft een praktijk in Brugge waar hij zich toelegt op emoties, spanning, stress en trauma, en daarnaast schrijft hij boeken. - Zijn derde boek, Hoe het lichaam blijft onthouden wat je zelf vergeten bent, verscheen een paar maanden voor de opname. Het eerste ging over dát het lichaam onthoudt, het derde over hoe je het weer loslaat. Daartussen zit De comfortcrisis. - In zijn eigen woorden is hij geen onderzoeker maar een vertaler tussen de wetenschap en zijn lezers. - Wat hij vertaalt, kiest hij niet vanuit de literatuur maar vanuit de praktijk: hij luistert wat mensen hem vragen, en gaat dan pas zoeken. De hoofdvraag klinkt volgens hem bijna altijd hetzelfde: ik doe alles goed, ik eet goed, ik beweeg, en toch geeft mijn lichaam signalen. *Die zin over vertalen is de reden dat ik dit gesprek wilde voeren. Tom en ik doen in de kern hetzelfde werk: wij staan tussen de expertise, de wetenschap, de literatuur en de mens die geholpen wil worden. Wij beslissen allebei elke dag wat we wel en niet zeggen. Het verschil is dat ik als arts vaak richtlijnen heb en hij niet. Een vertaler wordt niet beoordeeld op wat hij vertelt, maar op wat hij doet als het origineel onduidelijk is. Dat is de vraag die onder dit hele gesprek ligt, en Tom loopt er geen enkele keer voor weg.* ## Geluk, verwachtingen en nooit een einde aan meer \[00:04:09\] ### **Waarom zoeken niet werkt** - Tom: geluk is geen product dat je vindt. Wie blijft zoeken, wordt ongelukkiger. Genot kun je opzoeken, geluk niet. - Hij maakt het onderscheid tussen een doel en een visie. Een doel is fijn, maar de betekenis zit in de weg ernaartoe, en wie zijn geluk aan het eindpunt hangt, wordt door dat eindpunt ontgoocheld. - Ik herken dat uit mijn eigen leven: je schrijft een boek, het boek is er, en drie weken later denk je al aan het volgende. - Tom vat het samen in één zin die de rest van het gesprek blijft terugkomen: er is nooit een einde aan meer. Meer gezondheid, meer geluk, meer rijkdom. En dan komt de vraag: wanneer stopt het? *Wat Tom hier beschrijft, is uitgebreid bestudeerd in de filosofie en de wetenschap. We weten intussen waarom een bereikt doel zo weinig oplevert. In 1997 lieten Wolfram Schultz en zijn collega's apen een signaal horen dat gevolgd werd door een beloning: vruchtensap. Intussen maten ze de activiteit van dopamineneuronen. Zolang het sap onverwacht kwam, vuurden die cellen bij het sap. Zodra de aap geleerd had dat het signaal het sap aankondigde, verschoof de activiteit naar het signaal, en bij het sap zelf gebeurde er niets meer. (Schultz et al., 1997) Dopamine reageert dus niet op de beloning, maar op het verschil tussen wat je verwachtte en wat je kreeg.* **Je hersenen belonen de aanloop, niet de aankomst.** > *Schrijf bij een doel dat je najaagt twee extra dingen op: wat betekent succes tijdens het proces voor jou en hoe ga je dat meten? Schrijf misschien ook één zin op over wat je concreet zult doen op de dag nadat je het bereikt hebt.* *Kent Berridge heeft dat onderscheid later uitgewerkt tot twee aparte systemen: willen en leuk vinden, aangestuurd door verschillende netwerken. Je kunt iets heel hard willen zonder er nog van te genieten. De link met verslaving is hier te leggen. (Berridge & Robinson, 2016; Salamone & Correa, 2012) Wat we nog niet goed weten, is hoe sterk dat mechanisme doorweegt bij grotere levensdoelen zoals een boek of een carrière; het meeste onderzoek gaat over sap, geld en verslaving. Maar de richting klopt met wat Tom in zijn praktijk ziet.* ## Primeur: een vierde boek voor jongeren van 18 tot 22 \[00:08:42\] ### **De doelgroep die tussen de mazen valt** - Tom zegt eerst dat hij geen vierde boek ambieert. Hij is dankbaar voor wat er nu is, en wil alleen schrijven als het iemand dient. - Dan corrigeert hij zichzelf, en geeft hij een primeur: er is heel recent een idee ontstaan. Een boek voor adolescenten en studenten, ruwweg van achttien tot tweeëntwintig. - Zijn redenering: kinderen worden opgevolgd, volwassenen ook, maar die groep ertussen ziet hij nauwelijks in de praktijk en noemt hij een verloren doelgroep. Ze kunnen moeilijk weg, ze hebben nog geen tools, en ze lijden vaker onbewust dan bewust. - Waar een vijfenveertigjarige ervaring en woorden heeft voor wat hem overkomt, ervaart een zeventienjarige het gewoon en slaat het op. *Beste Tom, schrijf dat boek. We hebben het nodig. In 2022 verscheen de grootste studie ooit over de leeftijd waarop psychische problemen beginnen: Marco Solmi en zijn collega's brachten 192 epidemiologische studies samen, goed voor meer dan 708.000 mensen. De piekleeftijd waarop een psychische aandoening voor het eerst opduikt, ligt rond veertien en een half jaar. Ruim een derde van alles wat mensen ooit zullen doormaken, is begonnen voor hun veertiende, bijna de helft voor hun achttiende, en bijna twee op de drie voor hun vijfentwintigste. (Solmi et al., 2022) De jaren waarin we het minst opvolgen, zijn de jaren waarin het begint.* > *Heb je iemand van die leeftijd in huis, stel dan niet de vraag of het goed gaat, maar de vraag wat er deze week het zwaarst was. Op de eerste vraag geven jongeren een automatisch antwoord, op de tweede niet.* *Het is niet zo dat er niets bestaat voor die leeftijd; het is vooral zo dat jongeren in die jaren tussen twee systemen vallen, de kinder- en jeugdzorg uit en de volwassenzorg nog niet in. Op één punt heeft hij het scherp gezien: wie op zijn achttiende de woorden niet heeft voor wat hij voelt, loopt vast. Kunnen we iemand van achttien die woorden geven zodat ze niet meer moeten zoeken als ze vijfenveertig zijn?* Verder lees je de kern van het gesprek: het moment waarop een patiënte begon te huilen en zijn praktijk veranderde, waar de wetenschap ophoudt en wat we daar eerlijk over kunnen zeggen, chronisch spanningspijn in de nek, de scheiding die hij inktzwart noemt, en waarom dopamine niet de molecule van plezier is maar van meer. Met alle cijfers, studies en bronnen erbij. Spreekuur PLUS is het lidmaatschap op [dokterservaas.be](https://dokterservaas.be/) dat bij elke aflevering de volledige uitleg geeft: de Shownotes PLUS, elke week een dossier met zijn bronnen, en werkbladen en checklists om thuis mee aan de slag te gaan. Zo weet je niet alleen wat er gezegd werd, maar ook wat je er morgen zelf mee doet. Voor 199 euro per jaar of 19 euro per maand. _This post is for paying subscribers only._ ### Maak je niet dik. Hoe stress en obesitas samengaan URL: https://dokterservaas.be/stress-en-obesitas/ Last updated: 2026-10-05T07:00:15.000Z Misschien herken je het. Je eet niet meer dan vroeger. Je beweegt evenveel. Toch komt er gewicht bij, vooral rond de buik, net waar je het niet wil hebben. En dan volgt de vraag die ik elke week meerdere keren moet beantwoorden: "Dokter, hoe kan dat nu?" Het korte antwoord: stress en cortisol. Het langere antwoord verdient een paar alinea's. Maar één ding vooraf, voor we naar cortisol gaan: kom je aan zonder dat je meer eet, laat dan ook je schildklier nakijken en leg je medicatielijst op tafel. Antidepressiva, cortisone, sommige suiker- en bloeddrukmedicijnen kunnen dat ook doen. En de echte cortisolziekte, het syndroom van Cushing, is zeldzaam maar ziet er net zo uit als wat hieronder staat. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Wat er gebeurt onder je vel Cortisol is je stresshormoon. Ooit ontworpen voor korte pieken. Denk: vluchten voor een beer, een acuut probleem oplossen. Klaar, weg, doorgaan. Maar vandaag is alles een beer (of een sabeltandtijger, zo je wil): deadlines, slecht slapen en hormonale schommelingen. Je lichaam interpreteert dat als een waarschuwing: er komt schaarste aan, we leggen reserves aan. Voor de eerlijkheid: stress maakt geen vet uit het niets. In de grote opvolgstudies komt er door stress gemiddeld maar een klein beetje gewicht bij. Wat stress vooral doet, is je meer laten eten zonder dat je het merkt, en bepalen wáár het vet gaat zitten. Wat doet dat concreet? **1\. Cortisol stuurt vet naar je buik** Het vet rond je organen heeft meer cortisolreceptoren dan vet op andere plaatsen, en maakt er bovendien zelf cortisol bij aan. Anders gezegd: je lichaam kiest die plek om op te slaan, want daar gaat dat het best. **2\. Je verzadigingssysteem hapert** Insuline regelt je bloedsuiker. Leptine is het hormoon dat zegt: "ik zit vol, ik kan stoppen met eten." Bij chronische stress luisteren je cellen slechter naar allebei. Je eet hetzelfde, maar je voelt het minder. Dat wordt insuline- en leptineresistentie genoemd. **3\. Je krijgt meer honger** Ghreline is het tegenovergestelde van leptine. Het is het hongerhormoon dat zegt: "tijd om iets te eten." Onder stress stijgt ghreline, daalt leptine. Meer trek, minder voldoening. Emo-eten is geen bug van je karakter, het is overlevingsfysiologie. **4\. Je diepe slaap brokkelt af** Een goede slaap herken je aan de verschillende slaapfases. In de diepste fase gaan de adipokines aan het werk. Dat zijn de signaalstoffen die je vetcellen zelf produceren om met de rest van je lichaam te communiceren. Ze sturen mee je eetlust, insulinegevoeligheid, ontsteking en energiestofwisseling. Bij slechte (diepe) slaap raakt die hormonale communicatie verstoord, waardoor vetweefsel sneller ongezonder gaat functioneren en gewichtstoename makkelijker wordt. Wat we hard kunnen maken: één nacht zonder slaap doet leptine dalen en ghreline stijgen, en wie drie nachten zijn diepe slaap kwijtraakt zonder korter te slapen, wordt meetbaar minder gevoelig voor insuline. **5\. En in de menopauze telt dit allemaal dubbel** Veel vrouwen merken dat hun buik in de menopauze ronder wordt, zelfs als hun gewicht niet spectaculair verandert. Dat komt omdat oestrogeen normaal helpt om vetopslag meer naar de heupen en dijen te sturen. Wanneer dat oestrogeen wegvalt, verschuift vet makkelijker naar de buik (visceraal vet). Oestrogeenverlies plus chronisch cortisol is dus geen simpele optelsom, maar een versterker: minder bescherming, meer buikvet-opslag. ![Stress en obesitas gaan vaak samen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Meer-buikvet.jpg) ## Wat je eraan kunt doen We zouden kunnen zeggen dat je meer moet ontspannen. Helaas zien we in de praktijk dat dat zelden werkt. En het doet ook onrecht aan wat er biologisch gebeurt. Als je lichaam in overlevingsmodus zit, dan kom je er niet met goede voornemens alleen. Wat werkt dan wel? **1\. Behandel slaap als medicijn** Slaap is geen tijdverlies. Het zijn de uren waarin je hormonen hun werk doen, en als je daar geen ruimte voor maakt, blijft de rest dweilen met de kraan open. Een vaste bedtijd, donker, koel, geen scherm in het laatste uur. Je hebt het waarschijnlijk allemaal al eens gehoord, maar het is verreweg de meest onderschatte behandeling die ik ken. > Het is ook gemeten: wie twee weken lang een uur langer in bed blijft, eet uit zichzelf minder, zonder dieet. **2\. Temper je cortisolpiek** Ademoefeningen, mindfulness of een kuurtje ashwagandha kunnen de stress-piek afvlakken. Bij ashwagandha hoort wel één waarschuwing: het kan, zeldzaam, de lever aantasten, en over langer gebruik weten we weinig. Hou het dus kort, en niet zonder dat je huisarts het weet. Maar je lost het probleem niet op, dus probeer om de oorzaak van je stress te achterhalen. Dat kan extern zijn of intern, bewust of onbewust. Maar leer om je lichaam uit de rode alarmfase te halen. Dat train je het best als je niet onder stress staat. Tien minuten per dag is een kleine investering die zich dubbel terugbetaalt in stressperiodes. **3\. Begin je dag proteïnerijk** Eieren, skyr, een goede yoghurt met noten in plaats van sloten koffie met suiker of een ontbijtkoek. Een suikerstoot 's morgens geeft een cortisolpiek bovenop wat je al hebt, en daar zit je nu net niet op te wachten. Eiwit stabiliseert je bloedsuiker, en daarmee je honger voor de rest van de dag. Het toont dat het lichaam veilig is. **4\. Blijf slim bewegen: kracht + cardio** Twee à drie keer per week. Je spieren zijn metabool actief weefsel: ze drinken suiker, ze stabiliseren je hormonen, ze geven je houvast. Kracht bouwt spier, cardio bouwt conditie en we hebben ze allebei nodig. Voor buikvet zelf zagen we in de grootste vergelijking, 84 studies, het volgende: daar deed elke vorm van bewegen visceraal buikvet slinken, maar krachttraining alleen het minst. Stevige cardio en intervaltraining scoorden het best. Kracht beschermt je spiermassa, en dat is reden genoeg, maar laat de cardio er niet voor vallen. Te veel cardio kan de stress verhogen, als die al extreem hoog is. Bij de meeste gestreste mensen verlaagt bewegen het cortisol, met een optimum rond twee uur matige inspanning per week; daarboven keert het. ### En als je in (peri)menopauze zit Voor de vrouwen die hier nog over twijfelen: alles hierboven blijft staan, maar er komt één laag bij. Het oestrogeenverlies legt er een redelijk dikke laag stress op. Stabiele hormonen kunnen het evenwicht deels teruggeven. Dat kan met menopauzale hormoontherapie. Het is niet voor iedereen, en de afweging hangt af van je voorgeschiedenis. Voer dit gesprek zeker met je arts of gynaecoloog. [Gewicht en gezondheid is meer dan wilskracht, minder eten of meer bewegenAls afvallen puur een kwestie van wilskracht was, dan waren de wachtkamers van de diëtisten leeg. Maar dat is niet zo, de mensen zitten er, en de mensen die er zitten hebben net vaak een ijzeren wil.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gewicht-en-gezondheid-1.jpg)](https://dokterservaas.be/gewicht-voorbij-wilskracht/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## *Bronnen* Lengton, R., et al. (2025). Glucocorticoids and HPA axis regulation in the stress-obesity connection: A comprehensive overview of biological, physiological and behavioural dimensions. *Clinical Obesity, 15*(2), e12725\. [https://doi.org/10.1111/cob.12725](https://doi.org/10.1111/cob.12725?ref=dokterservaas.be) van Egmond, L. T., et al. (2023). Effects of acute sleep loss on leptin, ghrelin, and adiponectin in adults with healthy weight and obesity: A laboratory study. *Obesity, 31*(3), 635-641\. [https://doi.org/10.1002/oby.23616](https://doi.org/10.1002/oby.23616?ref=dokterservaas.be) Jaremka, L. M., Belury, M. A., Andridge, R. R., Malarkey, W. B., Glaser, R., Christian, L., Emery, C. F., & Kiecolt-Glaser, J. K. (2014). Interpersonal stressors predict ghrelin and leptin levels in women. *Psychoneuroendocrinology, 48*, 178-188\. [https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2014.06.018](https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2014.06.018?ref=dokterservaas.be) Rogers, E. M., Banks, N. F., & Jenkins, N. D. M. (2024). The effects of sleep disruption on metabolism, hunger, and satiety, and the influence of psychosocial stress and exercise: A narrative review. *Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 40*(2), e3667\. [https://doi.org/10.1002/dmrr.3667](https://doi.org/10.1002/dmrr.3667?ref=dokterservaas.be) Albalawi, A. A. (2025). Dual impact of Ashwagandha: Significant cortisol reduction but no effects on perceived stress – A systematic review and meta-analysis. *Nutrition and Health, 31*(4), 1395-1408\. [https://doi.org/10.1177/02601060251363647](https://doi.org/10.1177/02601060251363647?ref=dokterservaas.be) Björnsson, H. K., Björnsson, E. S., Avula, B., Khan, I. A., Jonasson, J. G., Ghabril, M., Hayashi, P. H., & Navarro, V. (2020). Ashwagandha-induced liver injury: A case series from Iceland and the US Drug-Induced Liver Injury Network. *Liver International, 40*(4), 825-829\. [https://doi.org/10.1111/liv.14393](https://doi.org/10.1111/liv.14393?ref=dokterservaas.be) Della Porta, M., Maier, J. A., & Cazzola, R. (2023). Effects of Withania somnifera on cortisol levels in stressed human subjects: A systematic review. *Nutrients, 15*(24), 5015\. [https://doi.org/10.3390/nu15245015](https://doi.org/10.3390/nu15245015?ref=dokterservaas.be) Ibrahim, M. M. (2010). Subcutaneous and visceral adipose tissue: Structural and functional differences. \*Obesity Reviews,11\*(1), 11-18\. [https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2009.00623.x](https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2009.00623.x?ref=dokterservaas.be) Lee, M.-J., Pramyothin, P., Karastergiou, K., & Fried, S. K. (2014). Deconstructing the roles of glucocorticoids in adipose tissue biology and the development of central obesity. *Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Molecular Basis of Disease, 1842*(3), 473-481\. [https://doi.org/10.1016/j.bbadis.2013.05.029](https://doi.org/10.1016/j.bbadis.2013.05.029?ref=dokterservaas.be) Chen, X., He, H., Xie, K., Zhang, L., & Cao, C. (2024). Effects of various exercise types on visceral adipose tissue in individuals with overweight and obesity: A systematic review and network meta-analysis of 84 randomized controlled trials. *Obesity Reviews, 25*(3), e13666\. [https://doi.org/10.1111/obr.13666](https://doi.org/10.1111/obr.13666?ref=dokterservaas.be) Gonzalez-Bono, E., Rohleder, N., Hellhammer, D. H., Salvador, A., & Kirschbaum, C. (2002). Glucose but not protein or fat load amplifies the cortisol response to psychosocial stress. *Hormones and Behavior, 41*(3), 328-333\. [https://doi.org/10.1006/hbeh.2002.1766](https://doi.org/10.1006/hbeh.2002.1766?ref=dokterservaas.be) Li, X., Huang, J., & Zhu, F. (2025). The optimal exercise modality and dose for cortisol reduction in psychological distress: A systematic review and network meta-analysis. *Sports, 13*(12), 415\. [https://doi.org/10.3390/sports13120415](https://doi.org/10.3390/sports13120415?ref=dokterservaas.be) Lovejoy, J. C., Champagne, C. M., de Jonge, L., Xie, H., & Smith, S. R. (2008). Increased visceral fat and decreased energy expenditure during the menopausal transition. *International Journal of Obesity, 32*(6), 949-958\. [https://doi.org/10.1038/ijo.2008.25](https://doi.org/10.1038/ijo.2008.25?ref=dokterservaas.be) Tasali, E., Leproult, R., Ehrmann, D. A., & Van Cauter, E. (2008). Slow-wave sleep and the risk of type 2 diabetes in humans. *Proceedings of the National Academy of Sciences, 105*(3), 1044-1049\. [https://doi.org/10.1073/pnas.0706446105](https://doi.org/10.1073/pnas.0706446105?ref=dokterservaas.be) Tasali, E., Wroblewski, K., Kahn, E., Kilkus, J., & Schoeller, D. A. (2022). Effect of sleep extension on objectively assessed energy intake among adults with overweight in real-life settings: A randomized clinical trial. *JAMA Internal Medicine, 182*(4), 365\. [https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2021.8098](https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2021.8098?ref=dokterservaas.be) Tryon, M. S., Stanhope, K. L., Epel, E. S., Mason, A. E., Brown, R., Medici, V., Havel, P. J., & Laugero, K. D. (2015). Excessive sugar consumption may be a difficult habit to break: A view from the brain and body. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 100*(6), 2239-2247\. [https://doi.org/10.1210/jc.2014-4353](https://doi.org/10.1210/jc.2014-4353?ref=dokterservaas.be) Wardle, J., Chida, Y., Gibson, E. L., Whitaker, K. L., & Steptoe, A. (2011). Stress and adiposity: A meta-analysis of longitudinal studies. *Obesity, 19*(4), 771-778\. [https://doi.org/10.1038/oby.2010.241](https://doi.org/10.1038/oby.2010.241?ref=dokterservaas.be) Wharton, S., Raiber, L., Serodio, K., Lee, J., & Christensen, R. A. G. (2018). Medications that cause weight gain and alternatives in Canada: A narrative review. *Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity: Targets and Therapy, 11*, 427-438\. [https://doi.org/10.2147/DMSO.S171365](https://doi.org/10.2147/DMSO.S171365?ref=dokterservaas.be) ### Dertig planten per week: je startplan voor een sterkere darmflora URL: https://dokterservaas.be/30-planten-per-week/ Last updated: 2026-10-04T11:30:53.000Z Dertig klinkt misschien onhaalbaar, tot je weet wat allemaal meetelt. Iedereen weet intussen wat gezonde voeding is: meer groenten, minder bewerkt. De echte vraag is hoe je dat volhoudt zonder af te wegen, alles te tracken in een app, of een schuldgevoel te krijgen als je eens uit de bocht gaat. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Daarom werk ik graag met één simpel getal dat je week samenvat: dertig verschillende plantensoorten. Je leert hieronder waarom je darmbewoners zo van variatie houden, welke zes soorten planten meetellen, en hoe je met een paar keukeningrepen aan dertig komt zonder veel te moeten rekenen. Met een afvinklijst voor aan de koelkast, want tellen mag ook plezant zijn. 🎯 ****Wat dit plan je geeft:** de 30-soorten-deal, zwart op wit. - waarom dertig verschillende planten per week de eenvoudigste weg is naar een gezonde darmflora - de zes categorieën die meetellen, met enkele aangename verrassingen - een keukenstrategie die je zonder rekenen aan dertig brengt - wat je doet als je darmen protesteren, en hoe je het betaalbaar houdt - een afvinklijst voor op de koelkast ![30 planten is de weg naar een gezonde darmflora](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/10/groeten-variatie.jpg) ## Waar komt dat getal dertig vandaan? Uit een van de grootste darmstudies ooit. In 2018 stuurden meer dan tienduizend gewone burgers uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië een stoelgangstaal met de post naar het labo van Rob Knight in San Diego, voor het American Gut Project. De onderzoekers legden al die stalen naast de eetgewoonten van de inzenders en zagen één patroon: wie meer dan dertig verschillende plantensoorten per week at, droeg een duidelijk diversere darmflora dan wie er minder dan tien haalde. Of iemand zich vegetariër noemde, maakte daarbij weinig uit. De variatie deed het werk. Zo'n momentopname bewijst geen oorzaak en gevolg, daar moeten we eerlijk in zijn. Maar ze past naadloos bij wat we uit de ecologie kennen: een landschap met veel verschillende voedselbronnen draagt veel verschillende bewoners, en zo'n systeem veert beter terug na een klap. Voor je darm heet die klap een antibioticakuur, een buikgriep of een week hotelbuffet. _This post is for paying subscribers only._ ### Zout en bloeddruk: hoeveel is te veel? URL: https://dokterservaas.be/zout-en-bloeddruk-hoeveel-is-te-veel/ Last updated: 2026-10-03T07:00:23.000Z Zout was ooit zo kostbaar dat het Latijnse woord ervoor vandaag nog in ons "salaris" zit. Bijna tien jaar geleden, in mijn eerste boek, schreef ik al dat we er intussen in zwemmen. Sindsdien is dat er niet beter op geworden: ons eten wordt gezouten in de fabriek, en wij proeven het amper nog. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Wat doet zout met je bloeddruk? Je lichaam heeft zout nodig, voor je zenuwen, je spieren en je vochtbalans. Te veel is een ander verhaal: het natrium in zout houdt vocht vast in je bloedvaten, en meer vocht in dezelfde buis betekent meer druk. In 2020 legde een Australische onderzoeksgroep honderddrieëndertig studies naast elkaar en de uitkomst was een rechte lijn: elke gram zout die eruit gaat, doet de bovendruk zakken. Wie stevig mindert, wint ruim vier punten bovendruk, en wie al een hoge bloeddruk heeft, wint meer. Dat lijkt weinig, tot je weet dat een paar punten minder over de jaren heen het verschil maken op beroertes en hartinfarcten. Wat is stevig minderen? In die studies ging er gemiddeld zo'n zeven en een halve gram zout per dag af. Reken op ongeveer een halve punt bovendruk per gram minder zout. Wie van negen naar vijf gram gaat, wint dus eerder anderhalf tot twee punten, en meer naarmate hij ouder is of zijn bloeddruk hoger start. Een paar punten winnen heeft wel veel effect: in een optelling van 48 studies met 344.716 mensen gaf elke vijf punten minder bovendruk ongeveer tien procent minder kans op een beroerte, een hartinfarct of hartfalen, ook bij wie geen hoge bloeddruk had. Dat is gemeten met bloeddrukmedicatie, niet met minder zout. ![hartgezondheid](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/hartgezondheid.jpg) ### Brood, kaas, soep: waar zit het zout? Het zoutvat op tafel is een figurant. In landen zoals het onze komt het gros van ons zout kant-en-klaar uit de winkel, met brood in de meeste landen als grootste leverancier, gevolgd door kaas, charcuterie, soep en sauzen. Tel maar mee: twee sneden brood met kaas en een kom soep, en je dagbudget is al half op zonder dat je één keer gestrooid hebt. Minderen begint in de winkelrekken, bij de verpakkingen die je vastneemt, en pas daarna bij je hand aan tafel. ### Wat merk je als je mindert? Je bloeddruk reageert binnen enkele weken. Je smaak volgt iets later. In 1982 al zetten onderzoekers in Philadelphia een groep vrijwilligers vijf maanden op minder zout: na twee à drie maanden vonden die dezelfde soep opeens te zout. Wat vandaag flauw smaakt, is over een paar maanden je nieuwe normaal. Het sterkste bewijs komt uit China. Daar kookten zeshonderd dorpen jarenlang met zout waarin een kwart van het natrium vervangen was door kalium. Het resultaat mag er zijn: minder beroertes, minder zware hart- en vaatproblemen en minder sterfgevallen, alleen door wat er in het zoutvat zat. Zulk kaliumzout ligt ook bij ons in de supermarkt. Heb je nierproblemen, slik je kaliumsupplementen of neem je een kaliumsparende plaspil, overleg dan eerst met je huisarts. De Chinese dorpelingen waren geen doorsnee mensen: bijna drie op de vier hadden al een beroerte gehad, de rest was zestigplus met een hoge bloeddruk. Dat het kaliumzout ook bij wie gezond is beroertes voorkomt, is aannemelijk, maar het is in die studie niet gemeten. Maar de Wereldgezondheidsorganisatie heeft er in 2025 een richtlijn van gemaakt: gewoon keukenzout mag voor de meeste volwassenen vervangen worden door zout met minder natrium en meer kalium. > 🧂 Hou het op maximaal vijf gram zout per dag, alles inbegrepen. De grootste winst zit in je winkelkar: brood, kaas, charcuterie en soep leveren meer zout dan je eigen hand. Vijf gram is de bovengrens van de Wereldgezondheidsorganisatie. In 52 van de 53 landen van de Europese regio zit de gemiddelde volwassene erboven, mannen meer dan vrouwen, en West- en Noord-Europa scoren nog het best. Draai vanavond het pak brood of de brik soep om en zoek het cijfer naast "zout". Tel eens na wat je op één dag bijeen eet: die koffielepel is sneller vol dan je denkt. Wil je weten wat een hoge bloeddruk verder met je lichaam doet en hoe je ze zelf naar beneden krijgt? Het hele verhaal lees je hier. [Alles wat je moet weten over een hoge bloeddrukBij de apotheek staat tegenwoordig zo'n bloeddrukmeter waar je gratis je arm in kan steken. Je drukt op de knop, de manchet knijpt even, en dan verschijnen er twee getallen op het schermpje. Voor de meeste mensen zeggen die getallen niets, tot ze de apotheker zien schrikken...![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Bloeddruk-meten-1.jpg)](https://dokterservaas.be/hoge-bloeddruk-hart/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. - Huang, L., Trieu, K., Yoshimura, S., Neal, B., Woodward, M., Campbell, N. R. C., Li, Q., Lackland, D. T., Leung, A. A., Anderson, C. A. M., MacGregor, G. A., & He, F. J. (2020). Effect of dose and duration of reduction in dietary sodium on blood pressure levels: Systematic review and meta-analysis of randomised trials. *BMJ, 368*, m315\. [https://doi.org/10.1136/bmj.m315](https://doi.org/10.1136/bmj.m315?ref=dokterservaas.be) - Bhat, S., Marklund, M., Henry, M. E., Appel, L. J., Croft, K. D., Neal, B., & Wu, J. H. Y. (2020). A systematic review of the sources of dietary salt around the world. *Advances in Nutrition*, 11(3), 677–686\. [https://doi.org/10.1093/advances/nmz134](https://doi.org/10.1093/advances/nmz134?ref=dokterservaas.be) - Bertino, M., Beauchamp, G. K., & Engelman, K. (1982). Long-term reduction in dietary sodium alters the taste of salt. *The American Journal of Clinical Nutrition*, 36(6), 1134–1144\. [https://doi.org/10.1093/ajcn/36.6.1134](https://doi.org/10.1093/ajcn/36.6.1134?ref=dokterservaas.be) - Neal, B., Wu, Y., Feng, X., Zhang, R., Zhang, Y., Shi, J., Zhang, J., Tian, M., Huang, L., Li, Z., Yu, Y., Zhao, Y., Zhou, B., Sun, J., Liu, Y., Yin, X., Hao, Z., Yu, J., Li, K.-C., … Elliott, P. (2021). Effect of salt substitution on cardiovascular events and death. *The New England Journal of Medicine, 385*(12), 1067–1077\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa2105675](https://doi.org/10.1056/NEJMoa2105675?ref=dokterservaas.be) - Xu, X., Zeng, L., Jha, V., Cobb, L. K., Shibuya, K., Appel, L. J., Neal, B., & Schutte, A. E. (2024). Potassium-enriched salt substitutes: A review of recommendations in clinical management guidelines. *Hypertension, 81*(3), 400–414\. [https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.123.21343](https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.123.21343?ref=dokterservaas.be) - Kwong, E. J. L., Whiting, S., Bunge, A. C., Leven, Y., Breda, J., Rakovac, I., Cappuccio, F. P., & Wickramasinghe, K. (2023). Population-level salt intake in the WHO European Region in 2022: A systematic review. *Public Health Nutrition, 26*(S1), s6–s19\. [https://doi.org/10.1017/S136898002200218X](https://doi.org/10.1017/S136898002200218X?ref=dokterservaas.be) - Rahimi, K., Bidel, Z., Nazarzadeh, M., Copland, E., Canoy, D., Ramakrishnan, R., Pinho-Gomes, A.-C., Woodward, M., Adler, A., Agodoa, L., Algra, A., Asselbergs, F. W., Beckett, N. S., Berge, E., Black, H., Brouwers, F. P. J., Brown, M., Bulpitt, C. J., Byington, R. P., … Davis, B. R. (2021). Pharmacological blood pressure lowering for primary and secondary prevention of cardiovascular disease across different levels of blood pressure: An individual participant-level data meta-analysis. *The Lancet, 397*(10285), 1625–1636\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00590-0](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2821?ref=dokterservaas.be)00590-0) - Trieu, K., de Borst, M. H., Brady, T. M., Chothia, M.-Y., Cobb, L. K., Cohen, D. J., Iyengar, A., Luyckx, V., Neal, B., Pecoits-Filho, R., Ulasi, I., & Hoorn, E. J. (2025). Potassium-enriched salt substitutes: Supporting global cardiovascular and kidney health. *The Lancet Global Health, 13*(9), e1509–e1511\. [https://doi.org/10.1016/S2214-109X(25)00235-9](https://doi.org/10.1016/S2214-109X%2825?ref=dokterservaas.be)00235-9) ### Long-COVID en aanhoudende uitputting, wat weten we? URL: https://dokterservaas.be/long-covid-uitputting/ Last updated: 2026-10-01T07:15:41.000Z Ik zie het geregeld in mijn praktijk: mensen die voor hun besmetting werkten, sportten en van aanpakken wisten, en die maanden later de trap naar boven opstrompelen. Houden zulke klachten meer dan drie maanden na de infectie aan, dan spreken we van **Long-COVID**. Toen onderzoekers in 2022 bijna tweehonderd studies samenlegden, goed voor ruim 700.000 patiënten, had ongeveer 45 procent vier maanden na de infectie nog minstens één klacht. Vermoeidheid stond bovenaan. Wie er vandaag mee zit, beeldt zich dus niets in. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Dat cijfer van 45 procent komt uit een optelling van studies zonder vergelijkingsgroep, met veel ziekenhuispatiënten erin. Volg je een gewone bevolking en vergelijk je met mensen die geen corona hadden, dan ligt het lager: in Zürich was ruim een op de vijf besmette volwassenen na zes maanden nog niet volledig hersteld, en ongeveer een op de zes na twee jaar. Ook vaak dus, maar minder. ### De prijs die je betaalt als je te veel doet Het venijnigste kenmerk in het herstel van deze mensen is de terugslag. Je voelt je een dag redelijk, je doet een wandeling of werkt een halve dag, en de twee dagen erna lig je geveld. In Amsterdam namen onderzoekers in 2024 stukjes spierweefsel af bij mensen met Long-COVID, voor en na een fietsproef. Na de inspanning waren de afwijkingen in de spieren groter dan ervoor. De terugval zit met andere woorden niet tussen de oren, ze is meetbaar in je lijf. In de praktijk noemen we dat **post-exertionele malaise**: klachten die opflakkeren na een inspanning die vroeger niets voorstelde. ![Terugslag na een redelijke dag](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Terugslag-na-een-redelijke-dag.jpg) ### Wat helpt er dan wel? Het eerlijke antwoord: een behandeling die Long-COVID geneest, bestaat vandaag niet, daarvoor is het onderzoeksveld te jong. Wat in de praktijk het verschil maakt, is **pacing**: je activiteit bewust onder je grens houden, rusten vóór je moe bent, en pas opbouwen wanneer je lichaam volgt. Een kleine groep Britse patiënten die met zo'n gestructureerd doseerplan werkte, kreeg minder terugvallen en scoorde na zes weken beter op algemene gezondheid, al was er geen vergelijkingsgroep. Oefentherapie volgens een vast opbouwschema, jarenlang het standaardadvies bij chronische vermoeidheid, raden de Britse richtlijnmakers sinds 2021 af voor wie na inspanning terugvalt. Wetenschap die haar eigen advies bijstuurt: zo hoort ze te werken. Maar het bewijs voor pacing is nog vers en er is meer onderzoek nodig. De enige gerandomiseerde studie tot nu toe, met een app en een stappenteller die je waarschuwt zodra je je dagelijkse energiebudget opgebruikt, zag na zes maanden geen verschil in terugslag tegenover de controlegroep. Pacing blijft het advies omdat het veilig is en terugslag helpt vermijden, nog niet omdat bewezen is dat het geneest. > 🔑 Uitputting na COVID is lichamelijk en komt vaak voor. De basis van de aanpak is pacing: doseren onder je grens, rusten vóór je moe bent, en traag opbouwen zodra het beter gaat. Wie na inspanning géén terugslag heeft, hoeft niet stil te zitten. Een online programma dat lichamelijke revalidatie combineert met mentale steun werd onderzocht en gaf meer herstel. Een online programma met cognitieve gedragstherapie verminderde duidelijk de vermoeidheid. Dat zegt niets over de oorzaak, wel over wat helpt. ### Wanneer trek je aan de bel? Sleept de uitputting aan, ga er dan mee naar je huisarts. Andere oorzaken zoals bloedarmoede of een trage schildklier verdienen een bloedname. Pijn op de borst, hartkloppingen of toenemende kortademigheid bij inspanning wil de dokter altijd zelf horen; wacht daar niet mee. En weegt het mentaal te zwaar, dan is ook dat een volwaardige reden om langs te komen. Eén ding mag de dokter er meteen bij meten: je pols liggend en na een paar minuten rechtstaan. Bij een deel van de mensen met Long-COVID schiet het hart bij rechtstaan omhoog, **posturale orthostatische tachycardie** heet dat; in een Zweedse studie was dat bij ruim een op de tien het geval. Duizeligheid of hartkloppingen bij rechtstaan zijn dus geen bijzaak, maar een aanwijzing. Herstel van Long-COVID verloopt zelden in een rechte lijn, al gaat die lijn bij de meeste mensen wel vooruit, traag en met bochten. Dat is ook wat de cijfers zeggen. In een Zwitserse bevolkingscohorte die twee jaar gevolgd werd, ging bij ruim vier op de vijf het herstel door of de gezondheid over de hele lijn vooruit; bij ongeveer een op de twintig werd het slechter, en bij een op de twintig wisselden goede en slechte periodes elkaar af. Wees intussen even mild voor jezelf als je voor een goede vriend zou zijn. Het bredere verhaal over vermoeidheid, van slaap tot bloedwaarden, lees je ook op deze site. [Alles wat je moet weten over vermoeidheidJe slaapt en rust genoeg, en toch val je rond tien uur ‘s ochtends in panne. Vermoeidheid is de meest gemelde klacht in mijn praktijk. De vraag is: zit er een aanwijsbare oorzaak achter, en zoja, kun je die gericht opsporen?![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Altijd-moe-1.jpg)](https://dokterservaas.be/altijd-moe-vermoeidheid/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties O'Mahoney, L. L., Routen, A., Gillies, C., Ekezie, W., Welford, A., Zhang, A., Karamchandani, U., Simms-Williams, N., Cassambai, S., Ardavani, A., Wilkinson, T. J., Hawthorne, G., Curtis, F., Kingsnorth, A. P., Almaqhawi, A., Ward, T., Ayoubkhani, D., Banerjee, A., Calvert, M., … Khunti, K. (2023). The prevalence and long-term health effects of Long Covid among hospitalised and non-hospitalised populations: A systematic review and meta-analysis. *eClinicalMedicine, 55*, 101762\. [https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2022.101762](https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2022.101762?ref=dokterservaas.be) Appelman, B., Charlton, B. T., Goulding, R. P., Kerkhoff, T. J., Breedveld, E. A., Noort, W., Offringa, C., Bloemers, F. W., van Weeghel, M., Schomakers, B. V., Coelho, P., Posthuma, J. J., Aronica, E., Wiersinga, W. J., van Vugt, M., & Wüst, R. C. I. (2024). Muscle abnormalities worsen after post-exertional malaise in long COVID. *Nature Communications, 15*(1), 17\. [https://doi.org/10.1038/s41467-023-44432-3](https://doi.org/10.1038/s41467-023-44432-3?ref=dokterservaas.be) Parker, M., Sawant, H. B., Flannery, T., Tarrant, R., Shardha, J., Bannister, R., Ross, D., Halpin, S., Greenwood, D. C., & Sivan, M. (2023). Effect of using a structured pacing protocol on post-exertional symptom exacerbation and health status in a longitudinal cohort with the post-COVID-19 syndrome. *Journal of Medical Virology, 95*(1), e28373\. [https://doi.org/10.1002/jmv.28373](https://doi.org/10.1002/jmv.28373?ref=dokterservaas.be) National Institute for Health and Care Excellence. (2021). *Myalgic encephalomyelitis (or encephalopathy)/chronic fatigue syndrome: Diagnosis and management* (NICE-richtlijn NG206). [https://www.nice.org.uk/guidance/ng206](https://www.nice.org.uk/guidance/ng206?ref=dokterservaas.be) Ballouz, T., Menges, D., Anagnostopoulos, A., Domenghino, A., Aschmann, H. E., Frei, A., Fehr, J. S., & Puhan, M. A. (2023). Recovery and symptom trajectories up to two years after SARS-CoV-2 infection: Population based, longitudinal cohort study. *BMJ, 381*, e074425\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2022-074425](https://doi.org/10.1136/bmj-2022-074425?ref=dokterservaas.be) Sanal-Hayes, N. E. M., Hayes, L. D., Mair, J. L., Dello Iacono, A., Ingram, J., Mclaughlin, M., Ormerod, J., Carless, D., Hilliard, N., Meach, R., & Sculthorpe, N. F. (2026). A digital platform with activity tracking for energy management support in long COVID: A randomised controlled trial. *Nature Communications, 17*(1), 945\. [https://doi.org/10.1038/s41467-025-64831-y](https://doi.org/10.1038/s41467-025-64831-y?ref=dokterservaas.be) Tryfonos, A., Pourhamidi, K., Jörnåker, G., Engvall, M., Eriksson, L., Elhallos, S., Asplund, N., Mandić, M., Sundblad, P., Sepic, A., Rullman, E., Hyllienmark, L., Rundqvist, H., Lundberg, T. R., & Gustafsson, T. (2024). Functional limitations and exercise intolerance in patients with post-COVID condition: A randomized crossover clinical trial. *JAMA Network Open, 7*(4), e244386\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.4386](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.4386?ref=dokterservaas.be) Twomey, R., DeMars, J., Franklin, K., Culos-Reed, S. N., Weatherald, J., & Wrightson, J. G. (2022). Chronic fatigue and postexertional malaise in people living with long COVID: An observational study. *Physical Therapy, 102*(4), pzac005\. [https://doi.org/10.1093/ptj/pzac005](https://doi.org/10.1093/ptj/pzac005?ref=dokterservaas.be) Zeraatkar, D., Ling, M., Kirsh, S., Jassal, T., Shahab, M., Movahed, H., Talukdar, J. R., Walch, A., Chakraborty, S., Turner, T., Turkstra, L., McIntyre, R. S., Izcovich, A., Mbuagbaw, L., Agoritsas, T., Flottorp, S. A., Garner, P., Pitre, T., Couban, R. J., & Busse, J. W. (2024). Interventions for the management of long covid (post-covid condition): Living systematic review. *BMJ, 387*, e081318\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2024-081318](https://doi.org/10.1136/bmj-2024-081318?ref=dokterservaas.be) ### Afvallen met PCOS, waarom het moeilijker gaat en wat helpt URL: https://dokterservaas.be/afvallen-met-pcos/ Last updated: 2026-09-30T07:00:52.000Z Jarenlang zag ik in mijn praktijk vrouwen met PCOS die perfect wisten wat gezond eten was, elk dieet braaf volgden en na drie maanden ontgoocheld terugkwamen. Vroeger dacht ik: vermageren is nu eenmaal moeilijk. Vandaag weet ik dat hun lichaam tegenwerkt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom werkt je lichaam tegen? Bij het merendeel van de vrouwen met PCOS, ook bij slanke, luisteren de cellen minder goed naar insuline, het hormoon dat suiker uit je bloed naar je spieren brengt. Je alvleesklier compenseert door er meer van te maken, en veel insuline in je bloed is één groot opslagsignaal: vet vasthouden, trager verbranden, sneller honger. In de praktijk noemen we dat insulineresistentie. Een streng crashdieet werkt hier extra averechts: niemand houdt het vol, en je verliest er kostbare spiermassa mee, terwijl je spieren je grootste suikerverbruikers zijn. ### Wat zet je dan wel op je bord? Kies koolhydraten die traag in je bloed komen: volkorenproducten, peulvruchten, veel groenten, en bij elke maaltijd een portie eiwit die je verzadigt. Vrouwen met PCOS die zo gingen eten, zagen hun insulinegevoeligheid, hun buikomtrek en hun testosteron verbeteren, ook zonder extreme calorieënbeperking. Kies dus voor voeding met een lage glykemische last. Opvallend in die studies: de weegschaal zelf ging met trage koolhydraten niet extra omlaag. De winst zat in het bloed (insuline, cholesterol, testosteron) en in de buikomtrek. Wat je eet, verandert dus eerst dat wat je niet ziet, maar dat zijn wel de bloedwaarden die je gezondheid bepalen. ![Peulvruchten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Peulvruchten--1-.jpg) ### Waarom maken spieren het verschil? In Trondheim lieten onderzoekers vrouwen met PCOS tien weken trainen, de ene groep met gewichten, de andere met korte intensieve blokken. De weegschaal bewoog amper, hun vetpercentage verbeterde in beide groepen wél, en na de intensieve blokken ook hun insulinegevoeligheid. Werkende spieren halen suiker uit je bloed zonder dat er insuline aan te pas komt. Twee tot drie keer per week krachttraining, aangevuld met stevig bewegen, pakt het probleem dus bij de wortel, wat je weegschaal ook zegt. En slaap hoort er evengoed bij: wie uitgeslapen is, houdt dit alles langer vol. Kanttekening bij deze studie: dat was een proefstudie van 31 vrouwen, drie trainingen per week, tien weken. De internationale PCOS-richtlijn trekt dezelfde lijn: wie wil afvallen, mikt op minstens 250 minuten matig of 150 minuten stevig bewegen per week, plus spierversterking op twee niet-opeenvolgende dagen. Voor een deel van de vrouwen heeft medicatie die op de insulinehuishouding werkt een plaats. Of dat voor jou geldt, bekijk je samen met je huisarts of gynaecoloog. Concreet gaat dat over metformine en, bij overgewicht, de nieuwere afslankinjecties (GLP-1-agonisten). De richtlijn zet ze náást een gezonde leefstijl, niet in de plaats ervan, en vraagt bij die injecties betrouwbare anticonceptie, want ze horen niet in een zwangerschap. > 💡 Vijf tot tien procent gewichtsverlies is bij PCOS al grote winst voor je cyclus, je huid en je suikerhuishouding. Traag en volhoudbaar wint van snel en streng. Je huid verbetert er ook van, maar is de traagste van de organen. Je mannelijke hormonen dalen meetbaar mee met het gewicht en je cyclus wordt regelmatiger, maar overbeharing reageert pas na maanden. Reken dus eerst op je cyclus en je bloedwaarden; je huid volgt later. Begin deze week klein: eiwit op elk bord en twee vaste momenten voor je spieren. Het hele PCOS-verhaal, van symptomen tot aanpak, lees je hier. [PCOS of PMOS is meer dan een vruchtbaarheidsprobleemEen onregelmatige cyclus, acne die blijft terugkomen lang na je sweet sixteen, haartjes op de kin of de bovenlip, en een gewicht dat rond je buik blijft zitten hoe goed je ook je best doet om gezond te eten…![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/PCOS-1-1.jpg)](https://dokterservaas.be/pcos/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Almenning, I., Rieber-Mohn, A., Lundgren, K. M., Shetelig Løvvik, T., Garnæs, K. K., & Moholdt, T. (2015). Effects of high intensity interval training and strength training on metabolic, cardiovascular and hormonal outcomes in women with polycystic ovary syndrome: A pilot study. *PLoS ONE, 10*(9), e0138793\. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0138793](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0138793?ref=dokterservaas.be) Barber, T. M., Hanson, P., Weickert, M. O., & Franks, S. (2019). Obesity and polycystic ovary syndrome: Implications for pathogenesis and novel management strategies. *Clinical Medicine Insights: Reproductive Health, 13*. [https://doi.org/10.1177/1179558119874042](https://doi.org/10.1177/1179558119874042?ref=dokterservaas.be) Glueck, C. J., & Goldenberg, N. (2019). Characteristics of obesity in polycystic ovary syndrome: Etiology, treatment, and genetics. *Metabolism, 92*, 108–120\. [https://doi.org/10.1016/j.metabol.2018.11.002](https://doi.org/10.1016/j.metabol.2018.11.002?ref=dokterservaas.be) Kazemi, M., Hadi, A., Pierson, R. A., Lujan, M. E., Zello, G. A., & Chilibeck, P. D. (2021). Effects of dietary glycemic index and glycemic load on cardiometabolic and reproductive profiles in women with polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Advances in Nutrition, 12*(1), 161–178\. [https://doi.org/10.1093/advances/nmaa092](https://doi.org/10.1093/advances/nmaa092?ref=dokterservaas.be) Awoke, M. A., Earnest, A., Joham, A. E., Hodge, A. M., Teede, H. J., Brown, W. J., & Moran, L. J. (2022). Weight gain and lifestyle factors in women with and without polycystic ovary syndrome. *Human Reproduction, 37*(1), 129–141\. [https://doi.org/10.1093/humrep/deab239](https://doi.org/10.1093/humrep/deab239?ref=dokterservaas.be) Kataoka, J., Tassone, E. C., Misso, M., Joham, A. E., Stener-Victorin, E., Teede, H., & Moran, L. J. (2017). Weight management interventions in women with and without PCOS: A systematic review. *Nutrients, 9*(9), 996\. [https://doi.org/10.3390/nu9090996](https://doi.org/10.3390/nu9090996?ref=dokterservaas.be) Moran, L. J., Noakes, M., Clifton, P. M., Wittert, G. A., Le Roux, C. W., Ghatei, M. A., Bloom, S. R., & Norman, R. J. (2007). Postprandial ghrelin, cholecystokinin, peptide YY, and appetite before and after weight loss in overweight women with and without polycystic ovary syndrome. *The American Journal of Clinical Nutrition, 86*(6), 1603–1610\. [https://doi.org/10.1093/ajcn/86.5.1603](https://doi.org/10.1093/ajcn/86.5.1603?ref=dokterservaas.be) Nguo, K., McGowan, M., Cowan, S., Davidson, Z., Pirotta, S., Dordevic, A. L., Teede, H., Hajishafiee, M., Carmichael, M., & Moran, L. J. (2025). Exploring the physiological factors relating to energy balance in women with polycystic ovary syndrome: A scoping review. *Nutrition Reviews, 83*(1), 160–174\. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuad169](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuad169?ref=dokterservaas.be) Scragg, J., Hobson, A., Willis, L., Taylor, K. S., Dixon, S., & Jebb, S. A. (2024). Effect of weight loss interventions on the symptomatic burden and biomarkers of polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Annals of Internal Medicine, 177*(12), 1664–1674\. [https://doi.org/10.7326/M23-3179](https://doi.org/10.7326/M23-3179?ref=dokterservaas.be) Stepto, N. K., Cassar, S., Joham, A. E., Hutchison, S. K., Harrison, C. L., Goldstein, R. F., & Teede, H. J. (2013). Women with polycystic ovary syndrome have intrinsic insulin resistance on euglycaemic–hyperinsulaemic clamp. *Human Reproduction, 28*(3), 777–784\. [https://doi.org/10.1093/humrep/des463](https://doi.org/10.1093/humrep/des463?ref=dokterservaas.be) Teede, H. J., Tay, C. T., Laven, J., Dokras, A., Moran, L. J., Piltonen, T. T., Costello, M. F., Boivin, J., Redman, L. M., Boyle, J. A., Norman, R. J., Mousa, A., Joham, A. E., & International PCOS Network. (2023). Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. *Human Reproduction, 38*(9), 1655–1679\. [https://doi.org/10.1093/humrep/dead156](https://doi.org/10.1093/humrep/dead156?ref=dokterservaas.be) ### Wat helpt echt tegen stress, met Luc Swinnen (Dokter, ik heb stress!) URL: https://dokterservaas.be/wat-helpt-echt-tegen-stress-luc-swinnen/ Last updated: 2026-09-29T05:05:47.000Z In april 2024 sloot Dr. Luc Swinnen de aflevering af met één zin: “Ik moet de reis naar Parijs nu doen, want mijn werk is nog niet af.” Twee jaar later zit hij opnieuw tegenover mij, als eerste gast ooit die een tweede keer op de Spreekuur-stoel komt. Hij heeft de reis gemaakt, meerdere keren zelfs, en wat hij daar deed is het begin van dit gesprek: niets. De meeste mensen kennen Luc van de nervus vagus. Drie boeken, zestigduizend exemplaren, vertaald tot in China en Vietnam. Wat ze niet weten: hij begon dertig jaar geleden met stressonderzoek in bedrijven, meer dan honderdduizend vragenlijsten, en hij heeft ooit zijn RIZIV-boekjes teruggestuurd omdat hij vond dat een volle wachtzaal niet de manier was om een zieke, eenzame of depressieve mens te benaderen. In zijn nieuwste boek, Dokter, ik heb stress!, is de nervus vagus nog één hoofdstuk van de tweeëntwintig. Waarom, dat legt hij hier uit. Er is ook tegenwind. Begin dit jaar schreven negenendertig wetenschappers samen dat de theorie achter zijn vagusboeken niet houdbaar is. Luc heeft het gelezen, en hij zegt wat hij ervan vindt. Ik leg er in de cursieve stukken de studies naast: wat overeind blijft, wat niet, en wat je er morgen mee doet. ## We bespreken - Een primeur: de eerste gast die terugkomt \[00:00:00\] - De reis naar Parijs: Monet, de waterlelies en niets doen \[00:02:04\] - Lummelen, boek twaalf en de kritiek op de polyvagaaltheorie \[00:05:38\] - Ademhaling: langer uit dan in, en de 4-7-8 \[00:12:18\] - Door de neus ademen, en oefenen als de zon schijnt \[00:15:27\] - Waarom de vagus nu één hoofdstuk is: de tijger en de zebra's \[00:19:52\] - De stoïcijnen: kan ik het veranderen? \[00:22:32\] - Brein én lichaam: de gezondheidsklik en co-regulatie \[00:26:58\] - Eenzaamheid als sluipmoordenaar, en de vla van Scherder \[00:30:29\] - Op één been staan, 7.000 stappen en de tomaat \[00:33:17\] - Twintig jaar bedrijfsonderzoek: psychologische veiligheid en de vijf \[00:39:12\] - Placebo, nocebo en waarom hij stopte met consultaties \[00:43:22\] - Wie er bij hem komt: de geranium en de gelijkwaardigheid \[00:51:26\] - Drie dingen voor zijn gezondheid \[00:55:43\] - Instagram, de dopamineval en een eigen podcast \[00:58:47\] - Drie boeken die zijn leven gevormd hebben \[01:04:55\] - Investeren in mensen, en afscheid van het woord stress \[01:12:25\] - Alcohol, koffie en het ontbijt \[01:18:00\] - De uitsmijter: wat wil je horen van je dokter \[01:21:31\] - Waar je alles terugvindt \[01:27:55\] ![Dokter Servaas Bingé en Dokter Luc Swinnen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Spreekuur-S7---YouTubeThumbnails--1--1.jpg) ## Over de gast Luc Swinnen is arts en statisticus. Hij doet al dertig jaar onderzoek naar stress en burn-out in bedrijven en begeleidt mensen die vastgelopen zijn, bewust als coach en niet als behandelend arts. Hij schreef twaalf boeken, waaronder Activeer je nervus vagus, Versterk je nervus vagus en [Dokter, ik heb stress!](https://www.lannoo.com/nl-be/gezondheid-lichaam/dokter-ik-heb-stress-9789020935417?ref=dokterservaas.be) (Lannoo, 2025). Sinds kort deelt hij zijn tips op Instagram als Dr. Luc Swinnen. 💡 Luc vertelt zijn verhaal. In de cursieve stukken schuif ik er als arts even naast: wat weten we hierover, wat moeten we nuanceren, en wat neem je er morgen uit mee? ## Shownotes PLUS Leden van Spreekuur PLUS lezen hieronder het volledige gesprek, onderwerp per onderwerp uitgeschreven, met bij elk onderwerp mijn duiding: welke studies erachter zitten, hoe groot het effect echt is, waar het bewijs dun wordt, en wat je er morgen concreet mee doet. Voor deze aflevering zijn dat ruim zestig studies, van de kangoeroezorg die de Wereldgezondheidsorganisatie vroegtijdig moest stopzetten tot de Braziliaanse cohorte die op één been leerde staan. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Een primeur: de eerste gast die terugkomt \[00:00:00\] ### **Waarom Luc terugkomt** - Het is de eerste keer in de geschiedenis van Spreekuur dat een gast een tweede keer aanschuift. De eerste aflevering met Luc, in april 2024, hoort nog altijd bij de best beluisterde, en ze eindigde met een belofte: hij moest naar Parijs, want zijn werk was niet af. - Ik kondig meteen aan dat er halverwege een uitspraak komt waardoor we weten waarom we op één been moeten staan. Wie geduld heeft, krijgt dat op minuut drieëndertig. - Ik heb zijn boeken mee naar huis genomen om dit gesprek voor te bereiden, en ze prompt vergeten terug mee te brengen. Daarom staan ze niet in de kast tijdens de aflevering. ## De reis naar Parijs: Monet, de waterlelies en niets doen \[00:02:04\] ### **Het museum bij het Louvre** - Luc is sinds 2024 verschillende keren in Parijs geweest. Hij gaat er telkens naar hetzelfde museum, vlak bij het Louvre, waar de waterlelies van Monet rondom rond hangen. Hij zet zich erin en doet niets. En dan komt de inspiratie, zegt hij. Zo is het nieuwe boek geboren. - Creativiteit komt niet als je werkt, legt hij uit. Werken doodt ze zelfs. Ze komt als je mijmert, als je in het hier en nu bent zonder te veel te denken. Dan komen de gedachten vanzelf: wat er in het boek moet, welk hoofdstuk het eerst, waar de nadruk ligt. - Opschrijven doet hij niet. Zodra je begint te noteren, schakel je over naar het uitvoerende netwerk van je brein, en dan is de inspiratie weg. Ideeën gaan daardoor niet verloren, integendeel: de meeste ideeën die hij ooit had, kwamen tijdens de coronaperiode, wandelend in het bos. De discipline komt achteraf, als hij thuiskomt en alles uitschrijft. ### **De rij en de selfies** - De laatste keer was het anders. Er stond een rij voor het museum, dat was vroeger niet zo, en binnen liepen mensen rond die zich met hun rug naar het schilderij keerden om een foto van zichzelf te nemen. Luc vond het zo storend dat hij naar buiten is gegaan en op een bankje is gaan zitten. De ideeën kwamen toch. Hij is met een nieuw boek in zijn hoofd naar huis gereden. *Wat Luc beschrijft, kreeg in 2001 een naam. De neuroloog Marcus Raichle merkte op dat een bepaald netwerk in het brein actiever wordt als proefpersonen niets doen, en stilvalt zodra ze een taak krijgen. Hij noemde het de default mode, de ruststand.* (Raichle et al., 2001) *Dat die ruststand iets met creativiteit te maken heeft, is elf jaar later getest. Benjamin Baird liet mensen een klassieke creativiteitstest doen en gaf ze daarna twaalf minuten pauze: een makkelijke taak, een moeilijke taak, rust of niets. Wie in die pauze een makkelijke, saaie taak deed, en dus het meest zat te dagdromen, kwam nadien met de meeste nieuwe ideeën op de problemen die hij al gezien had.* (Baird et al., 2012) *Een overzicht van bijna dertig jaar incubatie-onderzoek komt tot hetzelfde: een pauze helpt, en een lichte bezigheid tijdens die pauze helpt meer dan pure rust.* **(Sio & Ormerod, 2009)** Het bankje van Luc werkt dus, maar niet omdat het brein stilvalt. Het werkt omdat het aan iets anders bezig is. > *Plan je niets-momenten in, zoals Luc, of kies er iets saais bij. Afwassen, wandelen, een trein. Niet je telefoon, want die is niet saai genoeg.* *De nuance: een studie uit 2024 bij 443 mensen vond geen enkel verband tussen hoeveel iemand dagdroomt en hoe creatief hij is.* (Murray et al., 2024) *En de hersenscans van 163 mensen tonen dat de creatiefste onder hen niet het ruststandnetwerk alleen gebruiken, maar het ruststandnetwerk én het uitvoerende netwerk tegelijk laten samenwerken.* (Beaty et al., 2018) *Dat het opschrijven de inspiratie doodt, klopt dus niet als algemene wet. Het klopt voor Luc, en misschien voor jou. Dat weet je als je het probeert.* ## Lummelen, boek twaalf en de kritiek op de polyvagaaltheorie \[00:05:38\] ### **Drie netwerken en een ode aan de luiheid** - We hebben drie netwerken in het brein, zegt Luc. De ruststand levert de creativiteit, en die werkt alleen als je mijmert en lummelt. Daarom hebben mensen die zich te pletter werken zo weinig ideeën: dan is het uitvoerende netwerk bezig, en dat voert alleen uit wat er al in zit. Luiheid is eigenlijk hard werken. Je moet ze bijna plannen. - Boek twaalf is in de maak. Het gaat over peace of mind, de Nederlandse titel ligt nog niet vast. Geen filosofisch boek, zegt hij, maar een doeboek: wat kun je doen, wat zijn de stappen. ### **Van één boek naar drie, en de kritiek** - Van het eerste vagusboek zijn er intussen drie, met een werkboek en een verdiepend boek erbij. Ze zijn vertaald in Duitsland, China, Vietnam en Polen. Vijf jaar geleden kende bijna niemand de nervus vagus, nu kent half Vlaanderen hem, en Luc heeft daar wat verdienste aan. - Ik leg de kritiek op tafel: begin dit jaar hebben een aantal wetenschappers samen een stuk geschreven waarin ze de polyvagaaltheorie van Stephen Porges, de basis onder de vagusboeken, onderuithalen. Porges heeft geantwoord. - Luc kent het stuk. De kritiek gaat over de ontwikkelingsgeschiedenis die Porges in zijn theorie stak: welke delen van het zenuwstelsel wanneer ontstaan zijn, honderden miljoenen jaren geleden. Daar kun je terecht kritiek op hebben, zegt hij, zoals op het idee van het driedelige brein met een reptielenbrein, een zoogdierenbrein en een mensenbrein, dat ook verlaten is omdat die delen gelijktijdig ontstonden. - Maar dat zijn details, vindt hij. Mensen willen niet weten of iets 500 of 200 miljoen jaar geleden ontstond. Ze willen weten: als ik zin heb in een sigaret, welk deel van mijn brein is dan actief, en hoe zorg ik dat het stopt. Ik sta achter die kritiek, zegt hij letterlijk, maar dat verandert niets aan wat je er praktisch mee kunt doen. - Zijn boek verkocht zestigduizend exemplaren, een bestseller in Vlaanderen. Hij maakt zich daar niet druk over. Wat hem raakt, is dat mensen hem aanspreken met de zin dat het boek hun leven veranderd heeft. *De polyvagaaltheorie zegt drie dingen:* - *dat er twee soorten vaguszenuw zijn, een oude die je doet verstijven (de dorsale vagus) en een nieuwe die je sociaal maakt (de ventrale vagus);* - *dat die nieuwe alleen bij zoogdieren bestaat;* - *dat je aan de hartslagvariatie kunt aflezen in welke stand je zit* *In januari 2026 hebben negenendertig onderzoekers, van fysiologen tot evolutiebiologen, elk van die stellingen tegen het licht gehouden en geen van de drie bleef overeind: het onderscheid tussen de twee vagusdelen klopt anatomisch niet zoals beschreven, reptielen en vissen hebben het ook, en de hartslagvariatie meet geen aparte sociale verbinding.* (Grossman et al., 2026) *Porges antwoordde in hetzelfde nummer dat zijn critici de theorie te letterlijk lezen en het klinische nut negeren.* (Porges, 2026) *Het is niet nieuw: Paul Grossman zette in 2023 al de vijf premissen op een rij en noemde er geen enkele houdbaar.* (Grossman, 2023) *Lucs vergelijking met het driedelige brein is al lang verlaten omdat de hersendelen niet na elkaar maar samen evolueerden.* (Cesario et al., 2020) > *Doe de oefeningen, vergeet de anatomieles. Langer uitademen helpt je rustig te worden, zelfs als de ventrale vagus niet bestaat zoals Porges hem tekende.* *Wetenschappelijk gepingel zonder nut voor de praktijk? Dat mag je zelf uitmaken. Wat ik bij Luc bewonder: de oefeningen die hij aanraadt, traag uitademen, sociaal contact, bewegen, hebben hun eigen bewijs, los van de theorie. Dat bewijs komt in de volgende blokken. Waar hij misschien een beetje te ver gaat, is als hij zegt dat de impact op ons lichaam vaststaat: een grote gecombineerde analyse van de elektrische vagusstimulatie via het oor, het paradepaardje van de vagushype, vond voorlopig slechts een effect van nul komma nul één.* (Wolf et al., 2021) *Die nul komma nul één gaat over één precieze vraag: verandert een korte stroomstoot aan het oor bij gezonde vrijwilligers meteen de hartslagvariatie? Zestien kleine studies zeggen samen: nee. Over wat die toestellen bij patiënten op langere termijn wel of niet doen, zegt dat cijfer niets; dat is een andere vraag met ander onderzoek (Wolf e.a., 2021).* ## Ademhaling: langer uit dan in, en de 4-7-8 \[00:12:18\] ### **Het principe achter de cijfers** - Vorige keer was de ademhaling de poort naar de vagus. Ik merk in de praktijk dat mensen er toch niet komen, zelfs met de 4-7-8\. Luc: het cijfer is niet heilig, het principe wel. De uitademing moet langer duren dan de inademing. Stress doet het omgekeerde, dan adem je sneller in dan uit, en wie op traag uitademen let, zet zijn systeem op ontspanning en sociaal contact. - De 4-7-8 is daar de uitvergroting van: vier tellen in, zeven tellen vasthouden, acht tellen uit, vijftien tellen in totaal. Wie stress krijgt van het tellen, downloadt gratis een adembegeleider-app, dan volg je een balletje dat op en neer gaat. Wie de acht niet haalt, doet zeven of zes uit, zolang het maar langer is dan in. Wie de vier in niet haalt, doet drie. Enzovoort… ### **Twee keer per dag, en één keer voor het gesprek** - Luc doet het twee keer per dag: 's ochtends bij het wakker worden, zodat zijn systeem al op rust en contact staat, en 's avonds voor het slapen, zodat hij sneller inslaapt. De rest van de dag ademt hij gewoon, maar zodra hij voelt dat hij oploopt, begint hij langer uit te ademen zonder te tellen. - Voor een moeilijk gesprek doet hij eerst een 4-7-8\. Hij vertelt over iemand die hem verweet dat hij het niet in tien minuten kon zeggen, en met wie hij daarna twee uur gepraat heeft. Omdat hij eerst geademd had, zegt hij, en zijn sociale systeem open stond. Traag ademen is het best onderzochte stuk van het vagusverhaal, al zijn de cijfers bescheiden. Guy Fincham verzamelde in 2023 twaalf gerandomiseerde studies met 785 deelnemers en vond dat ademwerk stress vermindert met een klein tot matig effect, ongeveer een derde van een standaardafwijking, maar ook angst en somberheid in dezelfde orde. ***(Fincham et al., 2023)* De titel van zijn artikel zegt het zelf: hype and evidence. Datzelfde team deed nadien een strengere test bij vierhonderd mensen: vier weken traag ademen aan vijf en een halve ademhaling per minuut, tegenover een placebogroep die aan twaalf per minuut ademde en dacht dat ze de echte oefening deed. Toen was er geen verschil. (Fincham et al., 2023)** Traag ademen helpt wel, maar een groot deel van de hulp komt van het stilzitten en de aandacht, niet van het tempo. Voor de verhouding in en uit: in een studie bij 828 mensen maakte de verhouding tussen in- en uitademen niets uit voor angst, alleen het tragere tempo telde. *(Czub et al., 2024)* Maar bij 108 mensen die een maand lang vijf minuten per dag oefenden, werkte het cyclische zuchten, twee keer in door de neus en lang uit door de mond, beter op de stemming dan mindfulness en beter dan andere ademtempo's. *(Balban et al., 2023)* De lange uitademing is dus geen onzin, ze is alleen minder magisch dan we vermoeden. > *Vijf minuten per dag, tempo rond zes ademhalingen per minuut, langer uit dan in. Welke cijfers je daarvoor kiest, maakt minder uit dan of je het effectief doet.* *Over de langere uitademing zelf is de wetenschap verdeeld, en dat mag je weten voor je gaat tellen. Bij dertig Leuvense proefpersonen gaf een langere uitademing op zes ademhalingen per minuut meer ontspanning en meer hartslagvariatie dan een langere inademing (Van Diest e.a., 2014). Maar toen honderd gezonde volwassenen twaalf weken lang traag ademden, de ene helft met een langere uitademing en de andere met even lang in als uit, daalde de stress in beide groepen even veel (Birdee e.a., 2023), en in twee proeven na elkaar maakte een verhouding van één op twee (aan zes ademhalingen per minuut) niets uit voor de hartslagvariatie (Meehan & Shaffer, 2024). Wat wel overeind blijft, over 223 studies heen: traag ademen zelf verhoogt de hartslagvariatie, tijdens de oefening en na een reeks weken oefenen (Laborde e.a., 2022). Het tempo is de hefboom, de verhouding is het detail.* ## Door de neus ademen, en oefenen als de zon schijnt \[00:15:27\] ### **Stikstofoxide en James Nestor** - In door de neus, uit door de mond, zegt Luc. Wie door de neus inademt, maakt stofjes vrij die alles makkelijker maken, en het belangrijkste heet stikstofoxide. Hij verwijst naar het boek van James Nestor, die zijn neus tien dagen liet dichtplakken en moest stoppen omdat het gevaarlijk werd: zijn bloeddruk steeg, zijn slaap stortte in. - Ik vul aan: stikstofoxide zet bloedvaten open. Het is hetzelfde principe als het medicijn dat we onder de tong geven bij een hartinfarct, om de kransslagaders te openen. Neusademen is dus niet alleen een idee, het is fysiologie. *Voor de precisie, want dit is mijn eigen zin: het middel onder de tong is nitroglycerine, en we geven het bij angina pectoris, de pijn op de borst van vernauwde kransslagaders. Bij een hartinfarct verlicht het de pijn; de behandeling daar is het bloedvat openmaken in het ziekenhuis. Het principe klopt wel: nitroglycerine werkt door in het lichaam stikstofoxide vrij te maken, en dat verwijdt de vaten (Knuuti e.a., 2020).* - We verleren het, zegt Luc. Daardoor hebben we meer beugels en orthodontie nodig, en Nestor beschrijft volksstammen met hoge gehemeltes die het wel nog doen. Ik hoor ook mensen met slaapapneu die met hun CPAP-masker plots veel beter functioneren, en ik vermoed dat het verplichte neusademen daar meewerkt. - Zouden we gezond ademen op school moeten leren? Zeker, zegt Luc. Hij begint zelf elke training met een paar ademoefeningen. ![Dokter Luc Swinnen te gast in Spreekuur bij Dokter Servaas Bingé](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/260828_SPREEKUUR_Luc_FOTOS_240-1.JPG) ### **Je dak herstellen als de zon schijnt** - Professor Reginald De Schepper, die hier ook gezeten heeft, zei ooit dat je je dak moet herstellen als de zon schijnt. Zo is het met ademen: je leert het als je rustig bent, niet middenin een stresspiek, want dan is het te laat. Wie het getraind heeft, voelt het effect meteen. Wie het nooit gedaan heeft, voelt niets. *Hier heeft Luc de fysiologie mee, en het is een Zweeds verhaal. In het midden van de jaren negentig ontdekten Jon Lundberg en Eddie Weitzberg dat de neusbijholten grote hoeveelheden stikstofoxide maken, en dat je die bij elke neusademhaling mee naar je longen zuigt. Bij zes van de acht gezonde vrijwilligers lag de zuurstofspanning, gemeten door de huid, een tiende hoger bij neusademen dan bij mondademen, en bij beademde patiënten steeg de zuurstof in het bloed met bijna een vijfde als er neuslucht werd bijgemengd. (Lundberg et al., 1996) Lundberg noemde het later een aerocrien hormoon, een boodschapper die via de lucht reist. (Lundberg, 2008) En dan het mooiste detail: bij tien proefpersonen steeg de stikstofoxide in de neus vijftienvoudig zodra ze begonnen te neuriën. (Weitzberg & Lundberg, 2002) Door je neus ademen levert meetbaar meer zuurstof aan je weefsels, en neuriën versterkt dat effect nog. Praktisch betekent dat: overdag met de mond dicht, en bij inspanning zo lang mogelijk door de neus blijven ademen tot het echt niet meer gaat.* *De beugels dan. Een overzicht van tien studies bij kinderen vond dat mondademers inderdaad een andere kaakontwikkeling hebben, met een teruggetrokken boven- en onderkaak. (Zhao et al., 2021) Wat we nog niet weten, is wat oorzaak en gevolg is: een verstopte neus door vergrote amandelen kan zowel het mondademen als de kaakvorm verklaren. Daarom is een kind dat altijd met open mond slaapt een reden om de neus te laten nakijken.* > *Mond dicht overdag, neuriën mag altijd, en wie 's ochtends met een droge mond wakker wordt, laat eerst zijn neus nakijken bij de huisarts voor hij zelf tape op zijn lippen plakt.* Hier stopt het gratis deel. Wat volgt is de rest van het gesprek: waarom de nervus vagus nog maar één hoofdstuk is en de orthosympathicus onze tijger, de stoïcijnen op de luchthaven, de kangoeroezorg die de WHO moest stopzetten, wat eenzaamheid met je lichaam doet, de Braziliaanse studie die je op één been zet, wat 7.000 stappen opleveren, twintig jaar bedrijfsonderzoek in vijf woorden, het placebo-effect van een vriendelijke dokter, de geranium, zijn drie dagelijkse rituelen, drie boeken, alcohol en koffie, en wat hij zelf van zijn huisarts wil horen. _This post is for paying subscribers only._ ### Fructose, alcohol en je lever, de echte boosdoeners URL: https://dokterservaas.be/fructose-alcohol-lever/ Last updated: 2026-10-06T04:25:46.000Z Toen ik geneeskunde studeerde, was een vette lever iets voor mensen die te diep in het glas keken. Vandaag zie ik in mijn praktijk ook vervette levers bij mensen die zelden of nooit drinken. Alcohol en fructose belanden allebei vrijwel integraal in de lever, en die doet met een overschot van beide hetzelfde: nieuw vet aanmaken. Daar bestaat een woord voor: **de novo lipogenese.** WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Hoe krachtig fructose dat proces aanjaagt, toonde een Zwitserse onderzoeksgroep in 2021\. Gezonde jonge mannen dronken zeven weken lang elke dag een gezoete drank naast hun gewone voeding. **Bij wie fructose kreeg, verdubbelde de vetaanmaak in de lever.** Bij wie evenveel calorieën uit glucose kreeg, gebeurde er niets. Dezelfde hoeveelheid suiker, een compleet ander effect. Het waren 94 gezonde, slanke mannen; of vrouwen even sterk reageren, is in deze proef niet gemeten. Dat is een probleem dat we wel vaker zien in wetenschappelijk onderzoek. ### Waar zit die fructose verstopt? Gewone kristalsuiker bestaat voor de helft uit fructose, dus elke frisdrank, elk koekje en elke gezoete yoghurt telt mee. Daarnaast kruipt ze in producten waar je ze niet zoekt: glucose-fructosestroop in sauzen en ontbijtgranen, agavesiroop in repen met een etiket dat er gezond uitziet, sportvoeding en fruitsap. Een glas vers geperst sap levert je lever bijna evenveel fructose als een glas cola, zonder de vezels die de opname afremmen. Fruit zelf blijft welkom: met twee stukken per dag haal je die dosissen niet. Dat frisdrank bovenop je gewone eten het levervet doet stijgen, is met hoge zekerheid aangetoond in gecontroleerde proeven. Voor puur fruitsap zijn die proeven schaars en vonden ze tot nu toe geen meetbaar effect. Het glas sap staat hier dus bij omdat we weten dat het fructose aanlevert, niet voor bewezen leverschade. ![Een glas vers geperst sap levert je lever bijna evenveel fructose als een glas cola.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Sinaasappelsap.jpg) ### Wat levert minderen op? Veel, en snel. Onderzoekers in San Francisco gaven kinderen met obesitas negen dagen lang exact evenveel calorieën als voorheen, alleen zonder toegevoegde suiker. Bij de doorsnee deelnemer zakte het levervet van zeven naar vier procent in die negen dagen. Als alcohol de reden is, zijn we strenger: een vervette lever en alcohol versterken elkaars schade, dus wat voor een gezonde lever als matig geldt, is dat voor een vervette niet meer. Dan is elk glas er één te veel. De Europese richtlijn ontraadt alcohol bij een vette lever. Is er al littekenweefsel, dan is het advies helemaal stoppen. ### En gewicht en beweging? Die helpen ernaast, elk op hun eigen manier. Beweging werkt rechtstreeks op je lever: 150 minuten stevig doorstappen per week doet het levervet al meetbaar dalen, ook als je nauwelijks afvalt. Verlies je daarbovenop gewicht, dan versterken beide effecten elkaar. Je hoeft dus niet te wachten op een slankere buik om je lever te ontlasten; de eerste winst boek je aan tafel en op de stoep of in je tuin. Beweeg je minder, dan vonden de onderzoeken geen effect meer. Je moet dus de drempel van 150 minuten per week halen. Wie die haalt, heeft 3,7 keer meer kans op minstens 30 procent minder levervet op de scan. > 🍊 Je lever vervet door wat hij zelf moet verwerken: fructose en alcohol. Schrap de zoete dranken, matig de alcohol en blijf bewegen: je lever herstelt sneller dan je denkt. Begin vanavond aan tafel, met de fles water waar anders het sap of het aperitief stond. En wil je het hele verhaal over leververvetting, van de eerste signalen tot hoe je ze terugdraait, dan lees je dat hier. [Alles wat je moet weten over leververvettingVaak wordt er als ‘toevallige vondst’ een gemeld dat je lever wat vervet is. Maar je voelt geen pijn, hoe kan dat nu? Op dat moment heb je net kennisgemaakt met de meest voorkomende leveraandoening van vandaag.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Leververvetting-1.jpg)](https://dokterservaas.be/leververvetting-stille-epidemie/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Díaz, L. A., Arab, J. P., Louvet, A., Bataller, R., & Arrese, M. (2023). The intersection between alcohol-related liver disease and nonalcoholic fatty liver disease. *Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 20*(12), 764–783\. [https://doi.org/10.1038/s41575-023-00822-y](https://doi.org/10.1038/s41575-023-00822-y?ref=dokterservaas.be) Geidl-Flueck, B., Hochuli, M., Németh, Á., Eberl, A., Derron, N., Köfeler, H. C., Tappy, L., Berneis, K., Spinas, G. A., & Gerber, P. A. (2021). Fructose- and sucrose- but not glucose-sweetened beverages promote hepatic de novo lipogenesis: A randomized controlled trial. *Journal of Hepatology, 75*(1), 46–54\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.02.027](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.02.027?ref=dokterservaas.be) Schwarz, J.-M., Noworolski, S. M., Erkin-Cakmak, A., Korn, N. J., Wen, M. J., Tai, V. W., Jones, G. M., Palii, S. P., Velasco-Alin, M., Pan, K., Patterson, B. W., Gugliucci, A., Lustig, R. H., & Mulligan, K. (2017). Effects of dietary fructose restriction on liver fat, de novo lipogenesis, and insulin kinetics in children with obesity. *Gastroenterology, 153*(3), 743–752\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2017.05.043](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2017.05.043?ref=dokterservaas.be) Stine, J. G., DiJoseph, K., Pattison, Z., Harrington, A., Chinchilli, V. M., Schmitz, K. H., & Loomba, R. (2023). Exercise training is associated with treatment response in liver fat content by magnetic resonance imaging independent of clinically significant body weight loss in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis. *American Journal of Gastroenterology, 118*(7), 1204–1213\. [https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000002098](https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000002098?ref=dokterservaas.be) Åberg, F., Helenius-Hietala, J., Puukka, P., Färkkilä, M., & Jula, A. (2018). Interaction between alcohol consumption and metabolic syndrome in predicting severe liver disease in the general population. *Hepatology, 67*(6), 2141–2149\. [https://doi.org/10.1002/hep.29631](https://doi.org/10.1002/hep.29631?ref=dokterservaas.be) Diaz, L. A., Arab, J. P., Idalsoaga, F., Perelli, J., Vega, J., Dirchwolf, M., Carreño, J., Samith, B., Valério, C., Moreira, R. O., Acevedo, M., Brahm, J., Hernández, N., Gadano, A., Oliveira, C. P., Arrese, M., Castro-Narro, G., & Pessoa, M. G. (2025). Updated recommendations for the management of metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease (MASLD) by the Latin American working group. *Annals of Hepatology, 30*(2), 101903\. [https://doi.org/10.1016/j.aohep.2025.101903](https://doi.org/10.1016/j.aohep.2025.101903?ref=dokterservaas.be) Donnelly, K. L., Smith, C. I., Schwarzenberg, S. J., Jessurun, J., Boldt, M. D., & Parks, E. J. (2005). Sources of fatty acids stored in liver and secreted via lipoproteins in patients with nonalcoholic fatty liver disease. *Journal of Clinical Investigation, 115*(5), 1343–1351\. [https://doi.org/10.1172/JCI23621](https://doi.org/10.1172/JCI23621?ref=dokterservaas.be) Jang, C., Hui, S., Lu, W., Cowan, A. J., Morscher, R. J., Lee, G., Liu, W., Tesz, G. J., Birnbaum, M. J., & Rabinowitz, J. D. (2018). The small intestine converts dietary fructose into glucose and organic acids. *Cell Metabolism, 27*(2), 351–361.e3\. [https://doi.org/10.1016/j.cmet.2017.12.016](https://doi.org/10.1016/j.cmet.2017.12.016?ref=dokterservaas.be) Lee, D., Chiavaroli, L., Ayoub-Charette, S., Khan, T. A., Zurbau, A., Au-Yeung, F., Cheung, A., Liu, Q., Qi, X., Ahmed, A., Choo, V. L., Blanco Mejia, S., Malik, V. S., El-Sohemy, A., de Souza, R. J., Wolever, T. M. S., Leiter, L. A., Kendall, C. W. C., Jenkins, D. J. A., & Sievenpiper, J. L. (2022). Important food sources of fructose-containing sugars and non-alcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis of controlled trials. *Nutrients, 14*(14), 2846\. [https://doi.org/10.3390/nu14142846](https://doi.org/10.3390/nu14142846?ref=dokterservaas.be) Marti-Aguado, D., Calleja, J. L., Vilar-Gomez, E., Iruzubieta, P., Rodríguez-Duque, J. C., Del Barrio, M., Puchades, L., Rivera-Esteban, J., Perelló, C., Puente, A., Gomez-Medina, C., Escudero-García, D., Serra, M. A., Bataller, R., Crespo, J., & Arias-Loste, M. T. (2024). Low-to-moderate alcohol consumption is associated with increased fibrosis in individuals with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease. *Journal of Hepatology, 81*(6), 930–940\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.06.036](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.06.036?ref=dokterservaas.be) Rinella, M. E., Lazarus, J. V., Ratziu, V., Francque, S. M., Sanyal, A. J., Kanwal, F., Romero, D., Abdelmalek, M. F., Anstee, Q. M., Arab, J. P., Arrese, M., Bataller, R., Beuers, U., Boursier, J., Bugianesi, E., Byrne, C. D., Castro Narro, G. E., Chowdhury, A., Cortez-Pinto, H., … Newsome, P. N., on behalf of the NAFLD Nomenclature consensus group. (2023). A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. *Hepatology, 78*(6), 1966–1986\. [https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000520](https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000520?ref=dokterservaas.be) Tacke, F., Horn, P., Wong, V. W.-S., Ratziu, V., Bugianesi, E., Francque, S., Zelber-Sagi, S., Valenti, L., Roden, M., Schick, F., Yki-Järvinen, H., Gastaldelli, A., Vettor, R., Frühbeck, G., & Dicker, D. (2024). EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). *Journal of Hepatology, 81*(3), 492–542\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.04.031](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.04.031?ref=dokterservaas.be) ### Het complete plan om thuis je bloeddruk te meten URL: https://dokterservaas.be/bloeddruk-thuismeting-plan/ Last updated: 2026-09-27T07:00:03.000Z WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Hoge bloeddruk voel je meestal niet, en dat maakt hem gevaarlijk: hij beschadigt jarenlang in alle stilte je bloedvaten, je hart, je nieren en je brein. De diagnose wordt gesteld door te meten. Alleen: één meting in een dokterskabinet is een momentopname, genomen op een plek waar de meeste mensen niet op hun gemak zijn. Daarom vragen huisartsen steeds vaker om thuis te meten. Hieronder krijg je het volledige meetplan zoals ik het aan mijn eigen patiënten meegeef: wanneer je meet, hoe je erbij zit, wat je cijfers betekenen en waar de valkuilen zitten. Met een meetdagboek dat je afdrukt en meeneemt naar je huisarts. 🎯 Dit plan geeft je de meetweek van zeven dagen zoals we ze in de praktijk gebruiken, de juiste meethouding, de streefwaarden voor thuismetingen en een afdrukbaar bloeddrukdagboek voor het gesprek met je huisarts. _This post is for paying subscribers only._ ### Terug naar werk na burn-out, waarom traag sneller is URL: https://dokterservaas.be/terug-naar-werk-burnout/ Last updated: 2026-09-26T07:27:13.000Z Na maanden thuis wil je terug aan het werk, en liefst meteen vol gas vooruit. Hou die goesting, maar laat het tempo los: wie na een burn-out gefaseerd terugkeert, met minder uren en aangepast werk, houdt die terugkeer vaker vol dan wie van dag één de oude agenda herneemt. Traag opbouwen is de kortste weg die we kennen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom meteen voluit gaan misloopt Je motivatie herstelt sneller dan je energie. Op de dag dat je denkt: ik kan weer, is je hoofd al vertrokken terwijl je lijf nog aan het bijbenen is. Nederlandse onderzoekers volgden jarenlang bijna tienduizend post- en telecomwerknemers die uitvielen met mentale klachten: ongeveer één op de vijf viel na de terugkeer opnieuw uit, bijna altijd binnen de drie jaar. De verklaring is zelden een gebrek aan wilskracht. Wie terugkeert naar exact dezelfde job, met dezelfde takenlijst en dezelfde patronen, test zijn herstel op het moment dat het die belasting nog niet aankan. Die Nederlandse groep had “mentale klachten” in de brede zin, van overspanning tot depressie; burn-out zat er niet als aparte diagnose in, dus het cijfer is een schatting. De onderzoekers trekken er zelf één les uit die verderop in deze folder terugkomt: hou na je terugkeer drie jaar lang een vinger aan de pols bij je arts. Lees nog eens goed wat hierboven staat. Exact dezelfde job met dezelfde takenlijst en dezelfde patronen. Dat is dus ook exact dezelfde set vaardigheden die wordt aangesproken. En dezelfde prestatie die verwacht wordt. Die twee zijn de twee assen van de curve die **Mihály Csíkszentmihályi** de ‘flow’ noemde. Burn-out komt vaak voor als mensen niet in die flow werken. Uit een Zweedse tweelingstudie blijkt dat daar genetische aanleg ook een rol speelt. Als niet-flowers dan terug naar het werk gaan, in hetzelfde systeem, blijft het oorzakelijke probleem bestaan. ![Terugkeren naar dezelfde job met dezelfde takenlijst na burn-out](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/workoverloas.jpg) ### Wat progressieve werkhervatting doet In mijn jaren als ploegarts zette niemand een renner die uit het gips kwam meteen aan de start van een koers. Eerst rustige ritten, dan langere, dan pas een rugnummer. Voor een burn-out geldt dezelfde logica: je begint met een beperkt aantal uren en duidelijk afgebakende taken, en je bouwt pas op wanneer een stap enkele weken goed zit. In België bestaat daar een systeem voor, de progressieve werkhervatting: je hervat deeltijds met het akkoord van de adviserend arts van je ziekenfonds, terwijl een deel van je uitkering doorloopt. Toen Deense onderzoekers tweeënveertig studies naar terugkeerprogramma's naast elkaar legden, sprongen er twee zaken uit: contact met de werkvloer, met de sterkste onderbouwing, en een opbouw in stappen. ### Het werk moet mee veranderen Herstel is meer dan uren tellen. In het Zweedse Lund lieten onderzoekers mensen die lang thuiszaten met burn-out eerst met hun leidinggevende uitklaren welk deel van het werk hen had opgebrand, en pasten ze dat aan vóór de eerste werkdag. Anderhalf jaar later was 89 procent minstens gedeeltelijk opnieuw aan de slag, tegenover 73 procent van wie dat gesprek niet kreeg. In de praktijk noemen we dat job-crafting: je hertekent je job naar wat je aankunt en wat je energie geeft. Taken ruilen, vergaderingen bundelen, een dag zonder klantencontact. De arbeidsarts (de vroegere arbeidsgeneesheer) kan dat gesprek mee voorbereiden: vraag vóór je hervat een bezoek aan, dan ligt er een plan op tafel als je herbegint. ### En als het werk zelf het probleem is? Strandt elke opbouwpoging op dezelfde klachten, of zit de oorzaak in de kern van je job, dan is een grondigere heroriëntering het eerlijke gesprek: een andere rol, een andere werkgever, soms een ander vak. Die beslissing neem je best niet alleen: je huisarts, je psycholoog en de arbeidsarts helpen graag mee. > 💡 Keer terug in stappen: minder uren, aangepaste taken en een vast overlegmoment met je werkgever en je arts. Bouw pas op wanneer een stap enkele weken goed zit. Eén concreet gebaar voor deze week: vraag dat bezoek bij de arbeidsarts aan voor je eerste werkdag vastligt. En sleep je maanden na je terugkeer nog altijd klachten mee, ga daarmee terug naar je huisarts of psycholoog: herval kondigt zich meestal stil aan, en hoe vroeger je het meldt, hoe kleiner het blijft. Burn-out is in de ziekteclassificatie van de WHO geen ziekte maar een werkgerelateerd fenomeen, en de klachten overlappen sterk met die van een depressie. Blijft de moeheid, de somberheid of de prikkelbaarheid hangen terwijl het werk al is aangepast, laat je huisarts dan nakijken of er geen depressie, angststoornis of lichamelijke oorzaak onder zit. Dat is geen werkprobleem meer en het vraagt een andere aanpak. Het hele verhaal over burn-out, van eerste signaal tot herstel: [Alles wat je moet weten over burnoutBen je gewoon moe of al opgebrand? Burn-out is een medisch signaal dat je stresssysteem te lang in het rood stond. Ontdek hoe het verschilt van depressie en hoe een herstel eruitziet.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Burn-out--3--1.jpg)](https://dokterservaas.be/burnout-medisch-signaal/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Koopmans, P. C., Bültmann, U., Roelen, C. A. M., Hoedeman, R., van der Klink, J. J. L., & Groothoff, J. W. (2011). Recurrence of sickness absence due to common mental disorders. *International Archives of Occupational and Environmental Health, 84*(2), 193–201\. [https://doi.org/10.1007/s00420-010-0540-4](https://doi.org/10.1007/s00420-010-0540-4?ref=dokterservaas.be) - Mikkelsen, M. B., & Rosholm, M. (2018). Systematic review and meta-analysis of interventions aimed at enhancing return to work for sick-listed workers with common mental disorders, stress-related disorders, somatoform disorders and personality disorders. *Occupational and Environmental Medicine*, 75(9), 675–686\. [https://doi.org/10.1136/oemed-2018-105073](https://doi.org/10.1136/oemed-2018-105073?ref=dokterservaas.be) - Karlson, B., Jönsson, P., Pålsson, B., Åbjörnsson, G., Malmberg, B., Larsson, B., & Österberg, K. (2010). Return to work after a workplace-oriented intervention for patients on sick-leave for burnout: A prospective controlled study. *BMC Public Health*, 10, 301\. [https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-301](https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-301?ref=dokterservaas.be) - Bianchi, R. (2020). Do burnout and depressive symptoms form a single syndrome? Confirmatory factor analysis and exploratory structural equation modeling bifactor analysis. *Journal of Psychosomatic Research, 131*, 109954\. [https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2020.109954](https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2020.109954?ref=dokterservaas.be) - Karlson, B., Jönsson, P., & Österberg, K. (2014). Long-term stability of return to work after a workplace-oriented intervention for patients on sick leave for burnout. *BMC Public Health, 14*(1), 821\. [https://doi.org/10.1186/1471-2458-14-821](https://doi.org/10.1186/1471-2458-14-821?ref=dokterservaas.be) - Kools, L., & Koning, P. (2019). Graded return-to-work as a stepping stone to full work resumption. *Journal of Health Economics, 65*, 189–209\. [https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2019.03.009](https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2019.03.009?ref=dokterservaas.be) - Koutsimani, P., Montgomery, A., & Georganta, K. (2019). The relationship between burnout, depression, and anxiety: A systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Psychology, 10*, 284\. [https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00284](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00284?ref=dokterservaas.be) - Lambreghts, C., Vandenbroeck, S., Goorts, K., & Godderis, L. (2023). Return-to-work interventions for sick-listed employees with burnout: A systematic review. *Occupational and Environmental Medicine, 80*(9), 538–544\. [https://doi.org/10.1136/oemed-2023-108867](https://doi.org/10.1136/oemed-2023-108867?ref=dokterservaas.be) - Mosing, M. A., Butkovic, A., & Ullén, F. (2018). Can flow experiences be protective of work-related depressive symptoms and burnout? A genetically informative approach. *Journal of Affective Disorders, 226*, 6–11\. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.09.017](https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.09.017?ref=dokterservaas.be) - Viikari-Juntura, E., Virta, L. J., Kausto, J., Autti-Rämö, I., Martimo, K.-P., Laaksonen, M., Leinonen, T., Husgafvel-Pursiainen, K., Burdorf, A., & Solovieva, S. (2017). Legislative change enabling use of early part-time sick leave enhanced return to work and work participation in Finland. *Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 43*(5), 447–456\. [https://doi.org/10.5271/sjweh.3664](https://doi.org/10.5271/sjweh.3664?ref=dokterservaas.be) ### Cholesterol is de kwaadste niet URL: https://dokterservaas.be/is-cholesterol-echt-slecht/ Last updated: 2026-09-24T07:07:59.000Z Cholesterol zit in de wand van elke cel die je hebt. Het is de grondstof voor je geslachtshormonen, voor cortisol, voor vitamine D, voor de galzouten waarmee je je vetten verteert. Je lever maakt er elke dag zelf een flinke hoeveelheid van, net omdat het zo belangrijk is. Een lichaam zonder cholesterol bestaat niet. ### Waar het dan wel misgaat Het probleem is niet dat cholesterol bestaat, maar dat er te veel van in je bloed rondrijdt, te lang. Cholesterol reist in kleine transportbusjes. Zijn er te veel van die busjes, dan dringt er af en toe eentje de vaatwand binnen en blijft daar plakken. Herhaal dat proces jaar na jaar, en er vormt zich verkalking. De echte boosdoener is de overmaat, en vooral de tijd. Mensen die door hun genen levenslang wat minder van die busjes hebben, krijgen minder hartinfarcten, omdat hun bloedvaten een leven lang minder belast worden. Dat is meteen het sterkste argument dat we hebben, en het is meer dan een verband: die busjes veroorzaken de schade. Het is dus niet de cholesterol zelf, maar de eiwitten waarin het cholesterol getransporteerd wordt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom één cijfer je weinig zegt Hier zit de kern. Je cholesterol is niet de hele film, het is één beeld eruit. Een arts staart zich daarom niet blind op dat ene getal, maar telt je hele risico op: je leeftijd, je bloeddruk, of je rookt, of je diabetes hebt, én je cholesterol. In Europa gieten we dat samen in een risicoscore. Datzelfde cholesterolgetal weegt bij een rokende vijftiger met hoge bloeddruk heel anders dan bij een kerngezonde leeftijdsgenoot. Op één groep na. Wie een erfelijk hoog cholesterol heeft, of een verhoogd Lp(a), valt buiten die risicoscore: bij hen zegt dat ene getal wél bijna alles, en telt het dubbel. Hart- en vaatziekten vóór de zestig in de familie is hét signaal om dat te laten uitzoeken. Lp(a) hoef je daarvoor maar één keer in je leven te laten meten. En er is een risicofactor die lang onder de radar bleef: sluimerende ontsteking. Een laaggradige, chronische ontsteking in je bloedvaten maakt die plakkerige deeltjes gevaarlijker. Bij mensen die al een cholesterolverlager slikken, voorspelt die ontsteking een volgend hartprobleem sterker dan hun cholesterolwaarde. Of dat ook zo is bij wie géén medicatie neemt, is nog niet uitgemaakt. Ze is meetbaar in je bloed, met een waarde die je arts hs-CRP noemt. ### Wat je ermee doet Maak je minder zorgen om de cholesterol op je bord dan om het verzadigd vet ernaast: die eerste beweegt je bloedwaarde nauwelijks, die tweede wel. Meer vezelrijke, plantaardige voeding, meer onverzadigd vet, en minder sterk bewerkte producten. Genoeg bewegen. Niet roken, want roken tast je vaatwand extra aan. En laat je cholesterol niet als los cijfer bekijken, maar in het geheel van je risico, samen met je arts. ![Plantaardige en vezelrijke voeding](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/gezonde-voeding-cholesterol.jpg) Soms volstaat leefstijl. Soms is medicatie de juiste keuze. Geen van beide is een oordeel over jou. En als je een statine kreeg en je spieren voelen zwaar: stop er niet zomaar mee. Bij het merendeel van de mensen die klachten melden, blijken de klachten er ook te zijn zonder het middel. Dat is uit te zoeken, samen, in plaats van in je eentje te beslissen. > 💡 Cholesterol is niet goed of slecht, het is levensnoodzakelijk én bij een blijvende overmaat een risico. Wat telt is niet dat ene getal, maar je hele plaatje: hoeveel, welke deeltjes, hoe lang, en samen met je bloeddruk, je suiker en de sluimerende ontsteking in je vaten. Wat je cholesterolcijfers je echt vertellen, lees je in het hele verhaal. [Wat de cholesterolcijfers in je bloed je lerenTwee mensen met exact hetzelfde cholesterolcijfer kunnen een heel verschillend risico lopen. Het verschil zie je pas als je weet naar welke twee waardes je moet vragen. Een arts leest je bloeduitslag anders dan je denkt.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Cholesterol---bloeduitslag-interpreteren--1--1.jpg)](https://dokterservaas.be/cholesterol-opnieuw-bekeken/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Richardson, T. G., Sanderson, E., Palmer, T. M., Ala-Korpela, M., Ference, B. A., Davey Smith, G., & Holmes, M. V. (2020). Evaluating the relationship between circulating lipoprotein lipids and apolipoproteins with risk of coronary heart disease: A multivariable Mendelian randomisation analysis. *PLoS Medicine, 17*(3), e1003062\. [https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003062](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003062?ref=dokterservaas.be) Ridker, P. M., Bhatt, D. L., Pradhan, A. D., Glynn, R. J., MacFadyen, J. G., & Nissen, S. E. (2023). Inflammation and cholesterol as predictors of cardiovascular events among patients receiving statin therapy: A collaborative analysis of three randomised trials. *The Lancet, 401*(10384), 1293–1301\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(23)00215-5](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2823?ref=dokterservaas.be)00215-5) Carter, S., Hill, A. M., Yandell, C., Wood, L., Coates, A. M., & Buckley, J. D. (2025). Impact of dietary cholesterol from eggs and saturated fat on LDL cholesterol levels: A randomized cross-over study. *The American Journal of Clinical Nutrition, 122*(1), 83–91\. [https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.05.001](https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.05.001?ref=dokterservaas.be) Ference, B. A., Ginsberg, H. N., Graham, I., Ray, K. K., Packard, C. J., Bruckert, E., … Catapano, A. L. (2017). Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. 1\. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies. A consensus statement from the European Atherosclerosis Society Consensus Panel. *European Heart Journal, 38*(32), 2459–2472\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx144](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx144?ref=dokterservaas.be) Reyes-Soffer, G., Ginsberg, H. N., Berglund, L., Duell, P. B., Heffron, S. P., Kamstrup, P. R., … Koschinsky, M. L. (2022). Lipoprotein(a): A genetically determined, causal, and prevalent risk factor for atherosclerotic cardiovascular disease: A scientific statement from the American Heart Association. *Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 42*(1), e48–e60\. [https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147](https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147?ref=dokterservaas.be) SCORE2 working group and ESC Cardiovascular risk collaboration. (2021). SCORE2 risk prediction algorithms: New models to estimate 10-year risk of cardiovascular disease in Europe. *European Heart Journal, 42*(25), 2439–2454\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab309](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab309?ref=dokterservaas.be) ### Afvallen en weer bijkomen, waarom je lichaam terugvecht URL: https://dokterservaas.be/afvallen-terugkomen-jojo/ Last updated: 2026-09-23T07:08:45.000Z Twintig jaar geleden gaf ik als jonge huisarts het advies dat iedereen toen kreeg: eet minder en beweeg meer. Goedbedoeld, en om af te vallen klopt het ook. Alleen vertelde ik er niet bij wat er daarna komt. Vandaag weet ik dat het moeilijkste deel pas na de dieetweken begint. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Wat doet je lichaam na het afvallen? Het verdedigt zijn reserves. In 2011 volgde het team van Joseph Proietto in Melbourne vijftig mensen die met een zeer streng dieet in tien weken gemiddeld dertien en een halve kilo waren kwijtgespeeld. Een jaar na dat dieet stonden hun hongerhormonen nog altijd op scherp: minder leptine, het hormoon uit je vetweefsel dat "genoeg" zegt, en meer ghreline, het hormoon uit je maag dat om eten vraagt. De deelnemers voelden dat ook: meer honger dan voor het dieet. Tegelijk verbrandt je lichaam na fors gewichtsverlies vaak minder dan je op basis van je nieuwe gewicht zou verwachten, bij de ene duidelijk meer dan bij de andere. Het springt op spaarstand, zoals een telefoon met een bijna lege batterij. In de praktijk noemen we dat metabole adaptatie. Je lichaam weet niet dat je die kilo's zelf wilde kwijtspelen: het leest ze als hongersnood en stuurt bij richting het oude, vertrouwde gewicht. Wetenschappers spreken van een set point. En ‘set point’ is een handig beeld, geen vaste knop: er is geen thermostaat gevonden, wel een lichaam dat zijn vetreserves via hormonen, hersenen en immuuncellen in het vetweefsel verdedigt. ### Hoe hou je de kilo's er dan af? Door trager af te vallen dan je eigenlijk zou willen. Een crashdieet geeft snelle cijfers en een harde terugslag; een halve tot één kilo per week laat je lijf wennen en je gewoontes meegroeien. Bescherm daarbij je spieren, want wie afvalt, verliest naast vet ook spiermassa, en spieren verbranden energie, ook als je stilzit. Eiwit bij elke maaltijd en minstens twee keer per week krachttraining houden die massa grotendeels overeind, en daarmee een deel van je verbranding. ![Krachttraining](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Krachttraining--2--1.jpg) Eerlijk is eerlijk: dat traag afvallen beter beklijft, is een wijdverbreide overtuiging die de studies niet bevestigen. Dezelfde groep uit Melbourne verdeelde tweehonderd mensen over een snel programma van twaalf weken en een traag van zesendertig weken. Drie jaar later was in beide groepen ruim zeventig procent van het verloren gewicht terug, en een Nederlandse studie vond hetzelfde. Wat wél verschilt: wie snel afvalt, verliest tijdens het dieet meer spier, en juist dat spierverlies hing samen met later bijkomen. De reden om een halve tot één kilo per week te mikken is dus niet dat het beter blijft plakken, maar dat je spieren, je gewoontes en je humeur het beter volhouden. > *Voor wie het precies wil: mik op zo'n 1,2 tot 1,6 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag, verdeeld over je maaltijden. En dit doe je niet op eigen houtje: wie een nierziekte heeft, overlegt eerst over eiwit, want daar geldt vaak net een beperking (Ikizler e.a., 2020); wie ouder is dan pakweg vijfenzestig verliest bij afvallen sneller spier en bot en doet het best onder begeleiding; en wie ooit een eetstoornis had, of insuline of andere bloedsuikerverlagende medicatie neemt, bespreekt een dieet eerst met zijn arts.* Slaap en stress spelen ook mee. Wie kort slaapt of aanhoudend onder druk staat, krijgt meer trek en grijpt sneller naar energierijk eten. Saai advies, ik weet het, maar wie zijn nachten op orde heeft, houdt zijn gewicht makkelijker op peil. Wie een paar nachten te kort slaapt, eet volgens een meta-analyse van zeventien studies gemiddeld bijna vierhonderd kilocalorieën per dag meer, zonder meer te verbranden. Stress werkt minder rechtlijnig, maar mensen die na fors afvallen weer bijkwamen, noemden emotie-eten zelf als eerste reden. En komt je gewicht terug terwijl je eetpatroon niet veranderde, of samen met vermoeidheid, kouwelijkheid, gezwollen benen of een nieuw geneesmiddel, dan is dat geen jojo maar een reden om even langs te komen. Een trage schildklier, vochtopstapeling, de overgang, stoppen met roken en een reeks courante geneesmiddelen (sommige antidepressiva, cortisone, insuline, bepaalde bloeddruk- en epilepsiemiddelen) doen kilo's terugkomen zonder dat je iets fout doet. ### En medicatie, dokter? Soms is dat een terechte vraag. De nieuwe generatie geneesmiddelen tegen obesitas grijpt net op dat honger- en verzadigingssysteem in, en voor sommige mensen is dat vandaag de juiste keuze. Dat gesprek voer je best samen met je huisarts, rustig en zonder schaamte. Een spuit of een pil vervangt de bouwstenen hierboven niet: ze werken samen, of ze werken niet. Wat die middelen ook leren: stop je ermee, dan komt in het jaar erna zo'n twee derde van het verloren gewicht terug, en dat gaat sneller dan na een leefstijlprogramma. In een Deense studie hadden mensen die het middel combineerden met begeleide training een jaar na het stoppen duidelijk minder toename dan wie het middel alleen nam. Dezelfde les als hierboven: het lichaam vecht terug, en de bouwstenen blijven nodig. > 💡 Na het afvallen zet je lichaam de honger hoger en de verbranding lager, minstens een jaar lang. Traag afvallen, eiwit, krachttraining, goede slaap en blijven bewegen zijn je beste tegenspel. Waarom je gewicht over veel meer dan wilskracht gaat, lees je in het volledige verhaal: [Gewicht en gezondheid is meer dan wilskracht, minder eten of meer bewegenAls afvallen puur een kwestie van wilskracht was, dan waren de wachtkamers van de diëtisten leeg. Maar dat is niet zo, de mensen zitten er, en de mensen die er zitten hebben net vaak een ijzeren wil.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gewicht-en-gezondheid-1.jpg)](https://dokterservaas.be/gewicht-voorbij-wilskracht/) En die weegschaal? Mensen die zichzelf vaak wegen, dagelijks zelfs, houden hun gewicht beter op peil dan wie dat zelden doet, zonder dat hun humeur of eetgedrag eronder lijdt. Weeg dan wel altijd hetzelfde: 's ochtends, na het toilet, vóór het ontbijt, op dezelfde weegschaal. En weet dat die weegschaal geen verschil ziet tussen vet, vocht en spier: wie krachttraining doet, kan strakker worden terwijl het cijfer niet zakt. Voor wie ooit een eetstoornis had, is niet wegen soms het betere advies. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Sumithran, P., Prendergast, L. A., Delbridge, E., Purcell, K., Shulkes, A., Kriketos, A., & Proietto, J. (2011). Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. *The New England Journal of Medicine*, 365(17), 1597–1604\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa1105816](https://doi.org/10.1056/NEJMoa1105816?ref=dokterservaas.be) - van Baak, M. A., & Mariman, E. C. M. (2023). Obesity-induced and weight-loss-induced physiological factors affecting weight regain. *Nature Reviews Endocrinology*, 19(11), 655–670\. [https://doi.org/10.1038/s41574-023-00887-4](https://doi.org/10.1038/s41574-023-00887-4?ref=dokterservaas.be) - Cava, E., Yeat, N. C., & Mittendorfer, B. (2017). Preserving healthy muscle during weight loss. *Advances in Nutrition*, 8(3), 511–519\. [https://doi.org/10.3945/an.116.014506](https://doi.org/10.3945/an.116.014506?ref=dokterservaas.be) - Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., … Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. *British Journal of Sports Medicine, 54*(24), 1451–1462\. [https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955](https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955?ref=dokterservaas.be) - Nunes, C. L., Casanova, N., Francisco, R., Bosy-Westphal, A., Hopkins, M., Sardinha, L. B., & Silva, A. M. (2022). Does adaptive thermogenesis occur after weight loss in adults? A systematic review. *British Journal of Nutrition, 127*(3), 451–469\. [https://doi.org/10.1017/S0007114521001094](https://doi.org/10.1017/S0007114521001094?ref=dokterservaas.be) - Al Khatib, H. K., Harding, S. V., Darzi, J., & Pot, G. K. (2017). The effects of partial sleep deprivation on energy balance: A systematic review and meta-analysis. *European Journal of Clinical Nutrition, 71*(5), 614–624\. [https://doi.org/10.1038/ejcn.2016.201](https://doi.org/10.1038/ejcn.2016.201?ref=dokterservaas.be) - Fothergill, E., Guo, J., Howard, L., Kerns, J. C., Knuth, N. D., Brychta, R., … Hall, K. D. (2016). Persistent metabolic adaptation 6 years after “The Biggest Loser” competition. *Obesity, 24*(8), 1612–1619\. [https://doi.org/10.1002/oby.21538](https://doi.org/10.1002/oby.21538?ref=dokterservaas.be) - Ikizler, T. A., Burrowes, J. D., Byham-Gray, L. D., Campbell, K. L., Carrero, J. J., Chan, W., … Cuppari, L. (2020). KDOQI clinical practice guideline for nutrition in CKD: 2020 update. *American Journal of Kidney Diseases, 76*(3, Suppl. 1), S1–S107\. [https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2020.05.006](https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2020.05.006?ref=dokterservaas.be) - Jensen, S. B. K., Blond, M. B., Sandsdal, R. M., Olsen, L. M., Juhl, C. R., Lundgren, J. R., … Torekov, S. S. (2024). Healthy weight loss maintenance with exercise, GLP-1 receptor agonist, or both combined followed by one year without treatment: A post-treatment analysis of a randomised placebo-controlled trial. *eClinicalMedicine, 69*, 102475\. [https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2024.102475](https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2024.102475?ref=dokterservaas.be) - Martins, C., Gower, B. A., Hill, J. O., & Hunter, G. R. (2020). Metabolic adaptation is not a major barrier to weight-loss maintenance. *The American Journal of Clinical Nutrition, 112*(3), 558–565\. [https://doi.org/10.1093/ajcn/nqaa086](https://doi.org/10.1093/ajcn/nqaa086?ref=dokterservaas.be) - Purcell, K., Sumithran, P., Prendergast, L. A., Bouniu, C. J., Delbridge, E., & Proietto, J. (2014). The effect of rate of weight loss on long-term weight management: A randomised controlled trial. *The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2*(12), 954–962\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(14)70200-1](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2814?ref=dokterservaas.be)70200-1) - Thom, G., Dombrowski, S. U., Brosnahan, N., Algindan, Y. Y., Rosario Lopez-Gonzalez, M., Roditi, G., … Malkova, D. (2020). The role of appetite-related hormones, adaptive thermogenesis, perceived hunger and stress in long-term weight-loss maintenance: A mixed-methods study. *European Journal of Clinical Nutrition, 74*(4), 622–632\. [https://doi.org/10.1038/s41430-020-0568-9](https://doi.org/10.1038/s41430-020-0568-9?ref=dokterservaas.be) - Vink, R. G., Roumans, N. J. T., Arkenbosch, L. A. J., Mariman, E. C. M., & van Baak, M. A. (2016). The effect of rate of weight loss on long-term weight regain in adults with overweight and obesity. *Obesity, 24*(2), 321–327\. [https://doi.org/10.1002/oby.21346](https://doi.org/10.1002/oby.21346?ref=dokterservaas.be) - West, S., Scragg, J., Aveyard, P., Oke, J. L., Willis, L., Haffner, S. J. P., … Koutoukidis, D. A. (2026). Weight regain after cessation of medication for weight management: Systematic review and meta-analysis. *BMJ, 392*, e085304\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085304](https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085304?ref=dokterservaas.be) - Wharton, S., Lau, D. C. W., Vallis, M., Sharma, A. M., Biertho, L., Campbell-Scherer, D., … Wicklum, S. (2020). Obesity in adults: A clinical practice guideline. *CMAJ, 192*(31), E875–E891\. [https://doi.org/10.1503/cmaj.191707](https://doi.org/10.1503/cmaj.191707?ref=dokterservaas.be) - Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Davies, M., Van Gaal, L. F., Kandler, K., Konakli, K., … Kushner, R. F. (2022). Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. *Diabetes, Obesity and Metabolism, 24*(8), 1553–1564\. [https://doi.org/10.1111/dom.14725](https://doi.org/10.1111/dom.14725?ref=dokterservaas.be) - Zheng, Y., Klem, M. L., Sereika, S. M., Danford, C. A., Ewing, L. J., & Burke, L. E. (2015). Self-weighing in weight management: A systematic literature review. *Obesity, 23*(2), 256–265\. [https://doi.org/10.1002/oby.20946](https://doi.org/10.1002/oby.20946?ref=dokterservaas.be) ### #123. Als liefde controle wordt met Nahid Shaikh (En nu is ze dood) URL: https://dokterservaas.be/toxische-relatie-nahid-shaikh/ Last updated: 2026-09-22T14:19:48.000Z “Je wereld als vrouw wordt kleiner en kleiner, en plots sta je met je rug tegen de muur.” Nahid Shaikh maakt al ruim twintig jaar documentaires, en dit voorjaar maakte ze er samen met Phara de Aguirre een die Vlaanderen deed stilvallen: En nu is ze dood, vier afleveringen over vrouwen die vermoord werden door hun partner of ex. Wat je waarschijnlijk niet weet, en wat ik ook niet zag aankomen: Nahid zat zelf ooit in zo'n relatie. In deze aflevering vertelt ze er open over, van de cadeaus in het begin tot de stalking na haar vertrek. We hebben het ook over haar vader, die op zijn vijftiende alleen uit Pakistan naar België kwam, en over Medea, de Griekse tragedie waar haar fascinatie begon. De cijfers die in het gesprek vallen zijn voorlopig tellingen van vrijwilligers, want officiële femicidecijfers heeft dit land nog niet; voor wie dieper wil, leg ik hieronder de studies erbij. ## We bespreken - Kennismaking en intro \[00:00\] - Opgroeien tussen Brussel en Pakistan \[02:37\] - De kostprijs van migratie: het verhaal van haar vader \[08:00\] - Medea, Griekse mythologie en de kiem van haar fascinatie \[15:00\] - Drie dingen voor je gezondheid: keramiek, wandelen, natuur \[20:40\] - En nu is ze dood: waarom deze reeks er moest komen \[24:55\] - Haar eigen verhaal: lovebombing en dwingende controle \[28:30\] - De rode vlaggen van een toxische relatie \[33:00\] - Waarom weggaan het gevaarlijkste moment is \[35:30\] - Drie dingen die haar leven gevormd hebben \[37:00\] - Wat jij kan doen: ben je veilig, en 1712 \[41:00\] - 25 november: kijk achter de gevels \[46:00\] - De uitsmijter \[50:00\] - Shownotes, De Bijsluiter en Spreekuur PLUS \[52:00\] ## Over de gast Nahid Shaikh is documentairemaakster en reporter. Ze werkt al meer dan twintig jaar voor televisie en maakte onder meer [Amazones](https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/nieuws/2018/02/06/nieuw-op-canvas--amazones/?ref=dokterservaas.be) en, samen met Phara de Aguirre, de vierdelige reeks [En nu is ze dood](https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/en-nu-is-ze-dood-/?ref=dokterservaas.be) (productie [demensen](https://demensen.be/nl/producties/en-nu-is-ze-dood/?ref=dokterservaas.be)). Dochter van een Pakistaanse vader en een Belgische moeder, opgegroeid in Brussel. Nahid vertelt haar verhaal. In de cursieve stukken leg ik uit: wat weten we hierover, wat moeten we nuanceren, en wat neem je er morgen uit mee? ![Nahid Shaikh in gesprek met Dokter Servaas Bingé](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/260813_SPREEKUUR_FOTO_NAHID_076-1.JPG) ## Spreekuur PLUS Wat hierna komt is geen samenvatting maar het volledige naslagwerk van dit gesprek: elk onderwerp uitgeschreven, met de studies en de cijfers erbij, en telkens wat je er morgen concreet mee doet. Dat is voor leden van Spreekuur PLUS. - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een **Dossier**. - Elke week **Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De **Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een **live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. _This post is for paying subscribers only._ ### Welke bloedwaarden verklaren aanhoudende moeheid? URL: https://dokterservaas.be/bloedwaarden-moeheid/ Last updated: 2026-09-25T11:58:16.000Z WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Maar minstens even belangrijk dan weten wat je test is weten hoe je het interpreteert. Dit kernpanel is klein en doordacht. Een volledig bloedbeeld toont bloedarmoede. Ferritine meet je ijzervoorraad. Let wel op, het stijgt ook bij elke ontsteking. TSH, het stuurhormoon van je schildklier, vertelt of die te traag werkt. Vitamine B12 en foliumzuur voeden je rode bloedcellen en je zenuwstelsel, vitamine D je spieren en je botten. En HbA1c, je gemiddelde bloedsuiker van de voorbije maanden, spoort sluimerende diabetes op. Al de rest, van nierfunctie tot ontstekingswaarden, prikt je huisarts bij als jouw verhaal erom vraagt. _This post is for paying subscribers only._ ### Honderd is het nieuwe negentig: wat de VO2max van topsporters ons echt vertelt URL: https://dokterservaas.be/vo2max-topsporters/ Last updated: 2026-09-25T10:45:05.000Z Ergens begrijp ik dat. VO2max is een van de weinige getallen waarmee je jezelf kan vergelijken met de allerbesten. Met je bloeddruk of je gewicht leg je jezelf moeilijk naast een Tourwinnaar. Met je maximale zuurstofopname wel: dat is exact hetzelfde getal dat ze bij hem of haar meten. Alleen een maatje kleiner. De vraag die daarop volgt is altijd dezelfde: hoeveel heeft zo'n topsporter? Ik ben dat grondig gaan uitzoeken. Wat ik vond, was fascinerender dan ik verwachtte, en een pak minder betrouwbaar. ![Sporthorloge](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Sporthorloge.jpg) ## Wat meten we? VO2max is de hoeveelheid zuurstof die je lichaam per minuut maximaal kan opnemen en verbruiken, gedeeld door je gewicht. Je leest het als milliliter zuurstof per kilogram per minuut. Het is een keten: je longen halen de zuurstof binnen, je bloed vervoert ze, je hart pompt en je spieren verbranden ze. De zwakste schakel bepaalt het getal. Bij de meeste mensen is dat het hart, meer bepaald hoeveel bloed het per slag kan wegpompen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Een gemiddelde veertiger die niet sport, zit rond 35\. Een vrouw van dezelfde leeftijd zit rond 30, en dat verschil van ongeveer een vijfde loopt door alle leeftijden heen. Een goed getrainde recreant haalt 45 tot 55\. Een profwielrenner zit tussen 70 en 85\. En dan heb je de uitzonderingen. ## De hoogste cijfers ooit Jarenlang stond er één naam bovenaan: Oskar Svendsen. Een Noorse tiener die van het alpijnse skiën kwam en na amper drie jaar fietstraining wereldkampioen tijdrijden werd bij de junioren, in 2012\. Datzelfde jaar blies hij in het labo 96,7 ml/kg/min. De fysiologen die hem volgden, publiceerden zijn hele dossier: protocollen, tussentijdse metingen, alles controleerbaar. Twee jaar later stopte hij met koersen, en zijn waarde zakte terug naar 77\. Het best gedocumenteerde record ooit komt dus van iemand die de top nooit haalde. Alleen dat al zegt iets. Daarboven staat sinds kort Kristian Blummenfelt, de Noorse triatleet en olympisch kampioen. Hij liet 101,1 optekenen: het eerste cijfer met drie cijfers voor de komma. Het ging de wereld rond. Hier begint het te wringen. Blummenfelt deelde de test via zijn eigen kanalen, zonder protocol of onafhankelijke controle. Vakjournalisten noemden het meesterlijke marketing. Misschien klopt het perfect. We weten het niet. En Jonas Vingegaard? Van hem circuleert 97, gemeten toen hij zeventien was. Die waarde komt van zijn vader, in een interview. Een rapport is er nooit bovengekomen. ## Het geval Pogačar Bij Tadej Pogačar is nooit een publieke labowaarde gemeten. Wat wetenschappers wel kunnen, is terugrekenen: neem zijn vermogen op de beklimmingen, zijn gewicht, de helling en de wind, en bereken hoeveel zuurstof hij daarvoor moet hebben verbrand. _This post is for paying subscribers only._ ### Grenzen stellen: het complete plan tegen people-pleasing URL: https://dokterservaas.be/grenzen-stellen-plan/ Last updated: 2026-09-25T11:59:00.000Z Het is kwart voor vijf op vrijdagavond. Je jas hangt al half over je schouder wanneer een collega vraagt of jij dat verslag nog eens wilt nalezen, tegen morgenvroeg. En je hoort jezelf ja zeggen. Vriendelijk, behulpzaam, met een glimlach die diep vanbinnen een vloek wordt… WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Herken je dat? Dan volg je waarschijnlijk een regel die je nooit bewust hebt gekozen: iedereen moet zich altijd goed voelen, en daar moet jij voor zorgen. Ik schreef die regel in 2022 al op in mijn boek De klik, als de regelset van de people pleaser. Ik ken hem van dichtbij, want ik heb zelf jaren een variant gevolgd die me vaak een schuldgevoel bezorgde. Daarover straks meer. Na dit plan zeg je nee zonder je dagen ziek te voelen. Je ontdekt waar dat eeuwige ja vandaan komt, hoe je de regel erachter herschrijft, en wat je letterlijk kunt zeggen op de momenten waarop het spannend wordt. Met een werkblad om deze week nog te beginnen. Je energie is te kostbaar om ze ongevraagd te blijven weggeven. ## Wat dit dossier je geeft 🎯 • Inzicht in waar people-pleasing vandaan komt, en waarom het ooit een slimme strategie was. • Het verschil tussen egoïsme en gezonde grenzen. • Een oefening in vier vragen om de regel achter je eeuwige ja te herschrijven. • Concrete zinnen en scenario's voor de lastigste momenten. • En een aanpak voor het schuldgevoel dat na elke nee opduikt, met een werkblad voor je eerste oefenweek. _This post is for paying subscribers only._ ### Je mitochondriën, de energiecentrales van je cellen URL: https://dokterservaas.be/mitochondrien-energiecentrales/ Last updated: 2026-09-17T07:30:32.000Z In bijna elke cel van je lichaam zitten honderden minifabriekjes die je voeding en de zuurstof die je inademt omzetten in bruikbare energie. Die energie levert je lichaam af als één soort brandstofmunt waar al je organen op draaien, van je hersenen tot je hartspier. Hoe harder een orgaan werkt, hoe meer van die centrales het herbergt. Je hart zit er vol mee. Zo'n energiecentrale heet een mitochondrion, meervoud mitochondriën. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom ze het laten afweten Die centrales zijn gevoelig. Langdurige stress, een infectie die maar blijft nazeuren en te weinig of slechte slaap zetten hun productie onder druk. Ze maken dan niet alleen minder energie, ze laten ook meer afvalstoffen achter die de boel verder ontregelen. Bij mensen met een vermoeidheid die niet weggaat na een nacht doorslapen, en die niet in verhouding staat tot wat ze die dag deden, vinden onderzoekers vaker zulke afwijkingen in de energiecentrales, al is nog niet uitgemaakt of die de oorzaak zijn of juist het gevolg. ### Wat de productie weer op gang helpt Je energiecentrales herstellen en vermeerderen zich. En dat is goed nieuws, want je hebt de knoppen zelf in handen. Slaap is de basis, want dan ruimen je cellen op en laden ze bij. Beweging is de sterkste prikkel om er nieuwe bij te maken, en dat is meteen de moeilijkste boodschap als je al uitgeput bent: begin klein, een wandeling telt al, en bouw alleen verder op in een tempo dat je de dagen erna niet terugslaat. En geef je centrales goede grondstof, met echte voeding en niet te veel snelle suikers. Eén uitzondering op 'begin klein', en ze is belangrijk genoeg om te noemen: voel je je ná een inspanning niet gewoon moe maar ziek (uren of dagen later een terugval met spierpijn, een hoofd als watten, een grieperig gevoel), dan heet dat post-exertionele malaise. Bij mensen met aanhoudende klachten na covid draagt bijna zes op de tien dat patroon. Dan is opbouwen precies het verkeerde: je verdeelt je energie over de dag in plaats van ze te vergroten, en je zoekt hulp bij iemand die dit herkent. In spierbiopten na zo'n terugval is echte weefselschade te zien. Oefentherapie die bij gewone vermoeidheid helpt, kan bij deze groep schaden. Dat betekent niet dat wie moe is, van bewegen moet afblijven. In een gerandomiseerde proef verdroegen de meeste mensen met aanhoudende klachten na covid inspanning wel goed, en stilzitten heeft zijn eigen prijs. Het onderscheid zit in wat er de twee dagen erná gebeurt: blijf je hangen, dan doseer je; herstel je normaal, dan bouw je rustig op. ![Bewegen zoals wandelen helpt om je te herstellen en te vermeerderen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Wandelen--2-.jpg) ### En de supplementen? In de rekken staan potjes die energie voor je cellen beloven, met namen als co-enzym Q10\. Wees daar nuchter in. In kleine studies gaf co-enzym Q10 samen met NADH een bescheiden daling van de ervaren vermoeidheid, maar de best opgezette proef tot nu toe (een hoge dosis co-enzym Q10 tegenover placebo bij aanhoudende klachten na covid) vond geen verschil. Het vervangt dus nooit wat slaap, beweging en voeding doen. Steek je geld en je aandacht eerst in die drie. Naast co-enzym Q10 staat er intussen een heel rek 'mitochondriale boosters', met NAD+ en zijn voorlopers voorop. Waar er iets gemeten is, is het meestal de combinatie van co-enzym Q10 mét NADH, in kleine studies, met wisselende uitkomsten. Een systematisch overzicht van veertien studies naar voedingssupplementen bij langdurige vermoeidheid kwam niet verder dan onvoldoende bewijs, en zag in zes ervan bijwerkingen, waaronder misselijkheid en slapeloosheid. Nuchter blijven is dus niet alleen een kwestie van je geld. > 💡 Aanhoudende vermoeidheid zit vaak niet tussen je oren maar in je cellen: er zijn aanwijzingen dat je energiecentrales op een lager pitje draaien. Slaap, beweging op maat en echte voeding zetten ze weer aan, meer dan welk supplement ook. Blijf je moe, ook na een tijd beter zorgen voor die basis? Trek dan aan de mouw van je huisarts, want soms zit er een tekort, slaapapneu, suikerziekte of een trage schildklier achter. Hoe aanhoudende vermoeidheid werkt en wat er allemaal kan meespelen, lees je in het hele verhaal. [Alles wat je moet weten over vermoeidheidJe slaapt en rust genoeg, en toch val je rond tien uur ‘s ochtends in panne. Vermoeidheid is de meest gemelde klacht in mijn praktijk. De vraag is: zit er een aanwijsbare oorzaak achter, en zoja, kun je die gericht opsporen?![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Altijd-moe-1.jpg)](https://dokterservaas.be/altijd-moe-vermoeidheid/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Amorim, J. A., Coppotelli, G., Rolo, A. P., Palmeira, C. M., Ross, J. M., & Sinclair, D. A. (2022). Mitochondrial and metabolic dysfunction in ageing and age-related diseases. *Nature Reviews Endocrinology, 18*(4), 243–258\. [https://doi.org/10.1038/s41574-021-00626-7](https://doi.org/10.1038/s41574-021-00626-7?ref=dokterservaas.be) Tomas, C., Brown, A., Strassheim, V., Elson, J. L., Newton, J., & Manning, P. (2017). Cellular bioenergetics is impaired in patients with chronic fatigue syndrome. *PLoS ONE, 12*(10), e0186802\. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186802](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186802?ref=dokterservaas.be) Mantle, D., Hargreaves, I. P., Domingo, J. C., & Castro-Marrero, J. (2024). Mitochondrial dysfunction and coenzyme Q10 supplementation in post-viral fatigue syndrome: An overview. *International Journal of Molecular Sciences, 25*(1), 574\. [https://doi.org/10.3390/ijms25010574](https://doi.org/10.3390/ijms25010574?ref=dokterservaas.be) Castro-Marrero, J., Segundo, M. J., Lacasa, M., Martinez-Martinez, A., Sentañes, R. S., & Alegre-Martin, J. (2021). Effect of dietary coenzyme Q10 plus NADH supplementation on fatigue perception and health-related quality of life in individuals with myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome: A prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. *Nutrients, 13*(8), 2658\. [https://doi.org/10.3390/nu13082658](https://doi.org/10.3390/nu13082658?ref=dokterservaas.be) Gloeckl, R., Zwick, R. H., Fürlinger, U., Schneeberger, T., Leitl, D., Jarosch, I., et al. (2024). Practical recommendations for exercise training in patients with long COVID with or without post-exertional malaise: A best practice proposal. *Sports Medicine – Open, 10*(1), 47\. [https://doi.org/10.1186/s40798-024-00695-8](https://doi.org/10.1186/s40798-024-00695-8?ref=dokterservaas.be) Hansen, K. S., Mogensen, T. H., Agergaard, J., Schiøttz-Christensen, B., Østergaard, L., Vibholm, L. K., & Leth, S. (2023). High-dose coenzyme Q10 therapy versus placebo in patients with post COVID-19 condition: A randomized, phase 2, crossover trial. *The Lancet Regional Health – Europe, 24*, 100539\. [https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2022.100539](https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2022.100539?ref=dokterservaas.be) Holden, S., Maksoud, R., Eaton-Fitch, N., Cabanas, H., Staines, D., & Marshall-Gradisnik, S. (2020). A systematic review of mitochondrial abnormalities in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome/systemic exertion intolerance disease. *Journal of Translational Medicine, 18*(1), 290\. [https://doi.org/10.1186/s12967-020-02452-3](https://doi.org/10.1186/s12967-020-02452-3?ref=dokterservaas.be) Appelman, B., Charlton, B. T., Goulding, R. P., Kerkhoff, T. J., Breedveld, E. A., Noort, W., et al. (2024). Muscle abnormalities worsen after post-exertional malaise in long COVID. *Nature Communications, 15*(1), 17\. [https://doi.org/10.1038/s41467-023-44432-3](https://doi.org/10.1038/s41467-023-44432-3?ref=dokterservaas.be) Dorczok, M. C., Mittmann, G., Mossaheb, N., Schrank, B., Bartova, L., Neumann, M., & Steiner-Hofbauer, V. (2025). Dietary supplementation for fatigue symptoms in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome (ME/CFS) — A systematic review. *Nutrients, 17*(3), 475\. [https://doi.org/10.3390/nu17030475](https://doi.org/10.3390/nu17030475?ref=dokterservaas.be) Tryfonos, A., Pourhamidi, K., Jörnåker, G., Engvall, M., Eriksson, L., Elhallos, S., et al. (2024). Functional limitations and exercise intolerance in patients with post-COVID condition. *JAMA Network Open, 7*(4), e244386\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.4386](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.4386?ref=dokterservaas.be) Twomey, R., DeMars, J., Franklin, K., Culos-Reed, S. N., Weatherald, J., & Wrightson, J. G. (2022). Chronic fatigue and postexertional malaise in people living with long COVID: An observational study. *Physical Therapy, 102*(4), pzac005\. [https://doi.org/10.1093/ptj/pzac005](https://doi.org/10.1093/ptj/pzac005?ref=dokterservaas.be) Wormgoor, M. E. A., & Rodenburg, S. C. (2021). The evidence base for physiotherapy in myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome when considering post-exertional malaise: A systematic review and narrative synthesis. *Journal of Translational Medicine, 19*(1), 1\. [https://doi.org/10.1186/s12967-020-02683-4](https://doi.org/10.1186/s12967-020-02683-4?ref=dokterservaas.be) ### Buikvet, waarom dat gevaarlijker is dan de weegschaal toont URL: https://dokterservaas.be/buikvet-gevaarlijker-weegschaal/ Last updated: 2026-09-16T09:46:28.000Z Het vet op je heupen en dijen is een rustige voorraadkast: het slaat energie op en houdt zich koest. Het vet diep in je buik, rond je lever en je darmen, gedraagt zich anders. Het werkt als een klein orgaan dat ontstekingsstoffen aanmaakt en zijn vetzuren via de poortader rechtstreeks naar je lever stuurt. Zo smeult er een laaggradige ontsteking en worden je cellen stilaan doof voor insuline, het hormoon dat je bloedsuiker regelt. In 2019 zette een internationale groep onderzoekers het op een rij: dit diepe buikvet voorspelt hartinfarcten en diabetes type 2, los van wat de weegschaal aangeeft. De dokters hebben er een moeilijk woord voor: visceraal vet. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) [Insulineresistentie als oorzaak van moeizaam gewichtsverliesJe eet minder, je beweegt meer, en toch blijft de weegschaal staan waar ze staat. Dat is zelden een kwestie van te weinig willen. Vaak werkt er een hormoon tegen: insuline, de schakelaar die bepaalt of je lichaam vet opslaat of aanspreekt.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/photo-1709651808265-977ed7ef78c6.jpeg)](https://dokterservaas.be/insulineresistentie-motor/) ### Slank en toch te veel buikvet, kan dat? Toen ik geneeskunde studeerde, draaide alles rond de BMI, de verhouding tussen gewicht en lengte. Ik heb er jaren mee gerekend. Vandaag moet ik eerst naar de buik kijken. In 2015 vergeleken onderzoekers van de Mayo Clinic vijftienduizend Amerikanen, en ze keken daarvoor naar de verhouding tussen taille en heup: een man met een normaal gewicht maar een dikke buik had een hogere sterftekans dan een man die volgens de weegschaal obees was. Slank op papier kan dus samengaan met kwetsbaar vanbinnen. Herken je dat, een normaal gewicht met een buikje dat er sinds je veertigste bijkwam? Dan is dit voor jou geschreven. ### Hoe meet je het? Een lintmeter volstaat. Sta recht, adem rustig uit en meet op de blote huid, halverwege tussen je onderste rib en de bovenrand van je heupbeen. Voor mannen stijgt het risico vanaf 94 centimeter, voor vrouwen vanaf 80\. Zit je boven 102 centimeter als man of 88 als vrouw, dan bespreek je dat best met je huisarts, die meteen je bloeddruk en je bloedsuiker kan nakijken. Die getallen gelden voor mensen van Europese afkomst. Ben je van Zuid-Aziatische, Chinese of Afrikaanse origine, dan begint hetzelfde risico bij een slankere taille: in een Britse studie op bijna een half miljoen mensen kwam 102 centimeter bij een witte man overeen met 79 centimeter bij een Zuid-Aziatische en 88 bij een Chinese of een zwarte man. Wil je een getal dat minder van je afkomst afhangt, deel dan je buikomtrek door je lengte. Blijf onder de helft: bij 1,75 meter is dat 87 centimeter. In een analyse van meer dan driehonderdduizend volwassenen voorspelde die verhouding het risico beter dan de buikomtrek alleen, en beter dan de BMI. ### Wat doe je eraan? Het goede nieuws: visceraal vet reageert sterker op beweging dan het vet onder je huid, en het slinkt zelfs als je gewicht gelijk blijft. Wie traint, ziet zijn buikomtrek slinken nog voor de weegschaal in beweging komt. Zet daarnaast in op echte voeding in plaats van ultrabewerkte producten, op zeven tot negen uur slaap en op minder chronische stress, want het stresshormoon cortisol parkeert vet bij voorkeur op je buik. Kleine stappen, en samen maken ze het verschil. En eerlijk: bij een sterk verhoogde buikomtrek met een ontregelde bloedsuiker is medicatie soms de juiste keuze, naast je levensstijl, nooit in de plaats ervan. > 📏 Je taille vertelt meer over je gezondheid dan je gewicht. Vanaf 94 centimeter voor mannen of 80 voor vrouwen stijgt het risico. Meten kost tien seconden en een lintmeter. Waarom je gewicht zoveel meer is dan wilskracht of calorieën tellen, lees je in het grote verhaal over gewicht en gezondheid op de website. [Gewicht en gezondheid is meer dan wilskracht, minder eten of meer bewegenAls afvallen puur een kwestie van wilskracht was, dan waren de wachtkamers van de diëtisten leeg. Maar dat is niet zo, de mensen zitten er, en de mensen die er zitten hebben net vaak een ijzeren wil.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gewicht-en-gezondheid-1.jpg)](https://dokterservaas.be/gewicht-voorbij-wilskracht/) Leg vanavond een lintmeter naast de weegschaal in je badkamer. Vanaf morgen meet je waar het om draait. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Ashwell, M., Gunn, P., & Gibson, S. (2012). Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: a systematic review and meta-analysis. *Obesity Reviews*, 13(3), 275–286\. [https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2011.00952.x](https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2011.00952.x?ref=dokterservaas.be) Mason, C., & Katzmarzyk, P. T. (2009). Variability in waist circumference measurements according to anatomic measurement site. *Obesity*, 17(9), 1789–1795\. [https://doi.org/10.1038/oby.2009.87](https://doi.org/10.1038/oby.2009.87?ref=dokterservaas.be) Neeland, I. J., Ross, R., Després, J.-P., Matsuzawa, Y., Yamashita, S., Shai, I., Seidell, J., Magni, P., Santos, R. D., Arsenault, B., Cuevas, A., Hu, F. B., Griffin, B., Zambon, A., Barter, P., Fruchart, J.-C., & Eckel, R. H. (2019). Visceral and ectopic fat, atherosclerosis, and cardiometabolic disease: a position statement. *The Lancet Diabetes & Endocrinology*, 7(9), 715–725\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30084-1](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2819?ref=dokterservaas.be)30084-1) Ntuk, U. E., Gill, J. M. R., Mackay, D. F., Sattar, N., & Pell, J. P. (2014). Ethnic-specific obesity cutoffs for diabetes risk: cross-sectional study of 490,288 UK Biobank participants. *Diabetes Care*, 37(9), 2500–2507\. [https://doi.org/10.2337/dc13-2966](https://doi.org/10.2337/dc13-2966?ref=dokterservaas.be) Ross, R., Neeland, I. J., Yamashita, S., Shai, I., Seidell, J., Magni, P., Santos, R. D., Arsenault, B., Cuevas, A., Hu, F. B., Griffin, B. A., Zambon, A., Barter, P., Fruchart, J.-C., Eckel, R. H., Matsuzawa, Y., & Després, J.-P. (2020). Waist circumference as a vital sign in clinical practice: a Consensus Statement from the IAS and ICCR Working Group on Visceral Obesity. *Nature Reviews Endocrinology*, 16(3), 177–189\. [https://doi.org/10.1038/s41574-019-0310-7](https://doi.org/10.1038/s41574-019-0310-7?ref=dokterservaas.be) Sahakyan, K. R., Somers, V. K., Rodriguez-Escudero, J. P., Hodge, D. O., Carter, R. E., Sochor, O., Coutinho, T., Jensen, M. D., Roger, V. L., Singh, P., & Lopez-Jimenez, F. (2015). Normal-weight central obesity: implications for total and cardiovascular mortality. *Annals of Internal Medicine*, 163(11), 827–835\. [https://doi.org/10.7326/M14-2525](https://doi.org/10.7326/M14-2525?ref=dokterservaas.be) Verheggen, R. J. H. M., Maessen, M. F. H., Green, D. J., Hermus, A. R. M. M., Hopman, M. T. E., & Thijssen, D. H. T. (2016). A systematic review and meta-analysis on the effects of exercise training versus hypocaloric diet: distinct effects on body weight and visceral adipose tissue. *Obesity Reviews*, 17(8), 664–690\. [https://doi.org/10.1111/obr.12406](https://doi.org/10.1111/obr.12406?ref=dokterservaas.be) ### #122. Met Elisabeth Vander Stichele over te veel pillen, seks op elke leeftijd en goed sterven URL: https://dokterservaas.be/te-veel-pillen-elisabeth-vander-stichele/ Last updated: 2026-09-15T06:41:41.000Z Halverwege dit gesprek haalt mijn gast haar oorbel uit. Het blijkt een clitoris in 3D te zijn, en wat volgt is de les anatomie die niemand van ons ooit kreeg. Zo is dit hele gesprek: Elisabeth Vander Stichele is geriater, studeerde er seksuologie bij en begeleidt als LEIF-arts mensen bij hun levenseinde. Weinig artsen overzien die hele boog van het ouder worden, van de pillendoos over de slaapkamer tot de laatste dagen. Zij wel. De meeste mensen kennen haar niet van televisie, en dat is net de kracht: dit is de dokter die in het ziekenhuis de medicatielijsten uitkuist waar niemand anders aan durft te beginnen, en die aan tachtigjarigen vragen stelt die wij niet eens aan onze beste vrienden stellen. Op het einde outen we ons samen, met alle luisteraars erbij: geen van ons beiden had zijn wilsverklaringen al in orde. Voor wie dieper wil gaan, leg ik hieronder de cijfers naast haar verhaal: wat de wetenschap zegt over te veel pillen, seks op leeftijd, eenzaamheid en goed sterven, en wat je er morgen concreet mee doet. ## We bespreken - Wie is Elisabeth Vander Stichele \[00:00\] - Elke geriatrische patiënt is een puzzel \[02:09\] - De knopen in de ouderenzorg \[05:02\] - Ageism: het vooroordeel over je toekomstige zelf \[13:44\] - Polyfarmacie: waarom de pillendoos te vol zit \[18:13\] - Slaapmedicatie afbouwen met de apotheker \[24:04\] - Drie dingen voor je gezondheid \[33:47\] - Seksualiteit als pijler van gezondheid \[39:37\] - Sekstherapie en de clitoris in 3D \[43:13\] - Seks bij jong en oud \[50:16\] - Eenzaamheid, joyspan en growth mindset \[55:37\] - LEIF-arts en Dementie Referentie Arts \[1:04:11\] - Euthanasie: wat het met een arts doet \[1:09:49\] - Wilsverklaringen: waar je begint \[1:13:16\] - Drie die het leven gevormd hebben \[1:19:23\] - Wat wil jij horen bij je dokter \[1:22:24\] ![Halverwege dit gesprek haalt Dr. Elisabeth Vander Stichele haar oorbel uit. Het blijkt een clitoris in 3D.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/260813_SPREEKUUR_FOTO_ELISABETH_312-1.JPG) ## Over de gast Elisabeth Vander Stichele is geriater in [AZ Sint-Maria Halle](https://www.sintmaria.be/nl/arts/vander-stichele-elisabeth?ref=dokterservaas.be), met bijkomende opleiding seksuologie aan de UGent. Ze is LEIF-arts en Dementie Referentie Arts, doceert over intimiteit bij ouderen aan UGent, KU Leuven en Karel de Grote Hogeschool, en werkt als relatie- en sekstherapeut bij [Huis Vie](https://huisvie.be/team/elisabeth-vander-stichele/?ref=dokterservaas.be) in Gent. Haar rode draad is nieuwsgierigheid. > 💡 Elisabeth vertelt haar verhaal. In de cursieve stukken schuif ik er als arts even naast: wat weten we hierover, wat moeten we nuanceren, en wat neem je er morgen uit mee? WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Wie is Elisabeth Vander Stichele \[00:00\] ### **Dokter, moeder, echtgenote van een muzikant** Op mijn klassieke openingsvraag antwoordt ze met één woord dat de rest van het gesprek draagt: nieuwsgierigheid. Dat was de reden om geneeskunde te studeren, en het is volgens haar ook wat sommige collega's onderweg verliezen: de bijna existentiële insteek waarmee je als achttienjarige aan die studie begint. - Ze vraagt zich luidop af waar bij veel artsen die oorspronkelijke nieuwsgierigheid naartoe is tegen hun veertigste. - Voor mij zet dat meteen de toon: dit wordt geen gesprek over ouderdom als aftakeling, maar over blijven kijken. ## Elke geriatrische patiënt is een puzzel \[02:09\] ### **Vijfentwintig bedden, vijfentwintig puzzels** Elisabeth koos in een wereld die alles op jong zijn zet bewust voor de andere kant. Op een geriatrische afdeling ligt in elk bed een andere puzzel: een probleemlijst van tien of twaalf items, plus het biopsychosociale en relationele daarrond. - Haar beeld voor stagiairs: je kunt de Mona Lisa puzzelen, maar zonder het stukje van de glimlach heb je niets. En soms blijkt het stukje in de rand het belangrijkste: de patiënt die klaar was voor ontslag, tot bleek dat de brandweer hem uit zijn appartement had moeten halen en de deur kapot was. - Dat soort ontdekkingen gebeurt klassiek op vrijdagmiddag. Wat Elisabeth een puzzel noemt, heet in de literatuur **multimorbiditeit,** en het is de norm geworden, niet de uitzondering. In 2012 analyseerden Karen Barnett en haar collega's de dossiers van 1,75 miljoen Schotten uit 314 huisartsenpraktijken. De meerderheid van de 65-plussers had meer dan één chronische aandoening tegelijk, en boven de 85 liep dat op tot ruim acht op de tien. Wie oud wordt, krijgt meerdere aandoeningen, en die combinatie gedraagt zich anders dan de som van de delen. Onze geneeskunde is nochtans per orgaan georganiseerd, met richtlijnen per aandoening. De geriater is een van de weinige specialisten die het hele bord bekijkt, en dat verklaart **waarom huisartsen en geriaters elkaar zo goed aanvoelen: wij zijn allebei generalisten**. ## De knopen in de ouderenzorg \[05:02\] ### **Het ene potje betaalt het andere niet** Een ziekenhuisdag kost de maatschappij zo'n 500 euro, en toch blijft een patiënt soms dagen langer liggen omdat het OCMW, de regio en het federale niveau elk hun eigen budget bewaken. Wie ergens bespaart, ziet een ander verdienen, en dus beweegt er niets. - Elisabeth pleit voor ontschotting, ook in de financiering: er is vandaag geen beloning om over de potjes heen goed te werken. - We staan stil bij wat we verloren toen drie generaties niet meer onder één dak woonden, en zij plaatst er meteen de terechte kanttekening bij: het waren vooral de dochters en schoondochters die die zorg droegen. - Haar gedachte die blijft hangen: witruimte in een loopbaan, de mogelijkheid om een carrière even te pauzeren om iemand te laten revalideren of thuis te laten sterven. - En dan haar minst populaire punt: de robotchirurgie. Ziekenhuizen worden naar de robot geduwd omdat je zonder niet meer meespeelt, terwijl sommige oudere chirurgen die klassiek opereren uitstekende resultaten halen. *Op dat robotpunt heeft ze meer gelijk dan ze zelf beseft, en er bestaat een prachtige studie over. De Australische uroloog John Yaxley lootte 326 mannen met prostaatkanker toe aan een robotoperatie of een klassieke open operatie, de enige echte gerandomiseerde vergelijking die ooit gemaakt is. Na twaalf weken was er geen significant verschil in urinaire functie en geen verschil in seksuele functie, en ook na twee jaar bleven de uitkomsten gelijkwaardig*. **De robot wint op ligduur en bloedverlies, niet op de uitkomsten die mannen het meest vrezen.** De nuance hoort erbij: in ervaren handen is de robot een prima instrument, en voor de chirurg is hij ergonomisch een zegen. **Maar het idee dat je zonder robot slechter af bent, is marketing, geen geneeskunde.** _This post is for paying subscribers only._ ### Hashimoto, als je afweer je schildklier aanvalt URL: https://dokterservaas.be/hashimoto/ Last updated: 2026-09-14T07:00:19.000Z Je afweersysteem is getraind om alles op te ruimen wat niet in je lichaam thuishoort: virussen, bacteriën, versleten cellen. Bij Hashimoto loopt die training op één punt mis. Je afweer ziet een eiwit in je schildklier voor een indringer aan en maakt er antistoffen tegen. Dat eiwit heet thyroperoxidase, en de antistoffen ertegen ken je van je bloedtest: anti-TPO. Die vergissing werkt tergend traag. Jaar na jaar verliest je klier een stukje capaciteit, tot ze de vraag naar schildklierhormoon niet meer kan volgen. Zo is Hashimoto de meest voorkomende oorzaak van een traag werkende schildklier geworden, en ze treft vrouwen vaker dan mannen. Waarom jouw afweer die fout maakt en die van je buurvrouw niet? Aanleg speelt mee, en daarbovenop je omgeving: voeding, roken, langdurige stress, de maanden na een bevalling, te veel jodium. ![Hashimoto treft vaker vrouwen dan mannen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Hashimoto---schildklieraandoening-1.jpg) ### Wat een positief anti-TPO betekent, en wat niet Antistoffen in je bloed betekenen dat het proces bezig is. Ze zeggen niet hoe ver het staat. Heel wat mensen dragen jarenlang antistoffen terwijl hun schildklier netjes blijft werken. In het Australische Busselton volgden onderzoekers dertien jaar lang mannen en vrouwen met zulke antistoffen. Wie daarnaast een laag-normale TSH had, kreeg in ongeveer één op de acht gevallen een trage schildklier. Zat de TSH bij de start al boven 4 mIU/l, dan liep dat op tot meer dan acht op de tien. Je antistoffen vertellen dus dát er iets speelt, je TSH vertelt hoe snel het gaat. Voor de meeste mensen volstaat daarom een jaarlijkse bloedcontrole. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Hoe we het opvolgen en behandelen Zolang je klier volgt, hoef je niets te slikken. We houden de vinger aan de pols met dat ene buisje bloed. Zakt de productie, dan starten we schildklierhormoon in tabletvorm: hetzelfde hormoon dat je klier zelf hoort te maken, en op dat moment de juiste keuze. Neem het nuchter, een half uur tot een uur voor je ontbijt en je koffie, en niet samen met ijzer of calcium. In de praktijk is dit advies misschien iets te eenvoudig voorgesteld. Bij wie ouder is of een hartprobleem heeft, is te veel schildklierhormoon zelf een risico, voor het hartritme en voor de botten. Dus kijken we ook naar klachten, leeftijd en uitlokkende factoren. De pil vult het tekort aan, de afweerreactie zelf stopt ze niet. Daarom kijken we verder dan het doosje. ### Wat leefstijl kan, en wat niet Leefstijl geneest Hashimoto niet, maar ze houdt het terrein wel rustig. Een mediterraan bord met olijfolie, vette vis, groenten en peulvruchten is de best onderbouwde basis, en je vitamine D hou je op peil. Selenium kan de antistoffen wat temperen, al is niet aangetoond dat je je daardoor beter voelt, en overdaad is schadelijk. Jodium is de grondstof van je schildklierhormoon, maar meer is hier niet beter: laat kelp- en zeewiersupplementen in het winkelrek staan. Strikt glutenvrij eten helpt alleen als je ook coeliakie hebt; zonder coeliakie gingen de anti-TPO-antistoffen in de studies eerder omhoog dan omlaag. En verder de dingen die je afweer altijd graag heeft: voldoende slaap, stress binnen de perken, bewegen zonder jezelf uit te putten. > 🦋 Je antistoffen vertellen dat je afweer je schildklier aanvalt, je TSH vertelt hoe goed de klier nog volgt. Die twee samen bepalen of we alleen opvolgen of ook behandelen. Hoe die vlinder in je hals je hele stofwisseling stuurt, van je gewicht tot je humeur: het volledige schildklierverhaal lees je hier. [Alles wat je moet weten over je schildklierJe bent moe, je hebt het snel koud, en de weegschaal kruipt omhoog: zou het mijn schildklier zijn? Soms klopt dat, soms krijgt ze onnodig de schuld. Zullen we eens in het bloed gaan kijken?![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/schildklier-1.jpg)](https://dokterservaas.be/schildklier-thermostaat/) En die bloeduitslag met het sterretje bij anti-TPO? Bewaar hem als startpunt. Nog dit, voor je gaat prikken. Slik je biotine, vaak verstopt in supplementen voor haar en nagels, laat het dan een paar dagen staan: het kan je schildkliertest vals doen uitslaan. En laat je bloed het liefst telkens rond hetzelfde uur afnemen, want je TSH schommelt over de dag. Spreekuur plus [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) In Spreekuur Plus krijg je elke week een longread dossier, tools en werkbladen waarmee je aan de slag kan en een maandelijkse Ask Me Anything. Word lid vanaf negentien euro per maand. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Walsh, J. P., Bremner, A. P., Feddema, P., Leedman, P. J., Brown, S. J., & O'Leary, P. (2010). Thyrotropin and thyroid antibodies as predictors of hypothyroidism: A 13-year, longitudinal study of a community-based cohort using current immunoassay techniques. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*, 95(3), 1095–1104\. [https://doi.org/10.1210/jc.2009-1977](https://doi.org/10.1210/jc.2009-1977?ref=dokterservaas.be) Huwiler, V., Maissen-Abgottspon, S., Stanga, Z., Mühlebach, S., Trepp, R., Bally, L., & Bano, A. (2024). Selenium supplementation in patients with Hashimoto thyroiditis: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. *Thyroid*, 34(3), 295–313\. [https://doi.org/10.1089/thy.2023.0556](https://doi.org/10.1089/thy.2023.0556?ref=dokterservaas.be) Araújo, E. M. Q., et al. (2025). Effects of gluten-free diet in non-celiac Hashimoto's thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. *Nutrients*, 17(21), 3437\. [https://doi.org/10.3390/nu17213437](https://doi.org/10.3390/nu17213437?ref=dokterservaas.be) Galanti, M. R., et al. (2007). Smoking and environmental iodine as risk factors for thyroiditis among parous women. *European Journal of Epidemiology*. [https://doi.org/10.1007/s10654-007-9142-1](https://doi.org/10.1007/s10654-007-9142-1?ref=dokterservaas.be) Kyrilli, A., et al. (2022). Thyroid autoimmunity and pregnancy in euthyroid women. *Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism*. [https://doi.org/10.1016/j.beem.2022.101632](https://doi.org/10.1016/j.beem.2022.101632?ref=dokterservaas.be) Belin, R. M., et al. (2004). Smoke exposure is associated with a lower prevalence of serum thyroid autoantibodies and thyrotropin concentration elevation and a higher prevalence of mild thyrotropin concentration suppression in the Third National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES III). *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*. [https://doi.org/10.1210/jc.2004-0431](https://doi.org/10.1210/jc.2004-0431?ref=dokterservaas.be) ### Hoe je een bouillon trekt die je elke dag kunt drinken URL: https://dokterservaas.be/botten-booyon/ Last updated: 2026-09-14T07:00:03.000Z Bouillon maak je met wat overblijft: een kippenkarkas op zondag, ribben na een barbecue, visgraten na een avond fileren… Dat is voor mij de charme ervan. Je vertrekt van iets dat anders in de vuilnisbak belandt en eindigt met een pot waar je een hele week mee verder kunt. Als basis voor soep of voor tussendoor. De meeste recepten maken er een hele ceremonie van. Eerst de oven in, daarna uren en uren pruttelen, tot je keuken ruikt alsof er een middeleeuws leger door getrokken is. Dat geeft smaak, zeker. Het geeft ook een zware, donkere bouillon. Ik maak hem anders: lichter, niet te veel werk en liefst zonder al te veel vet. Minder spektakel in de pot, meer bruikbaarheid in de week. Dat werkt met rundsbotten, met een kippenkarkas of met visgraten. Het vlees wisselt, de principes blijven. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## De zes principes ### 1\. De oven blijft uit Roosteren maakt bruin, en bruin maakt smaak. Het maakt ook versuikerde eiwitten aan, de stoffen waar je lichaam liever weinig van binnenkrijgt. In 2025 lieten onderzoekers gezonde vrijwilligers dezelfde ingrediënten op twee manieren klaarmaken: koken en stomen tegenover grillen en bakken. Wie kookte, had na een week lagere waarden in het bloed en een beter vetprofiel. Droge hitte doet het omgekeerde: bij dezelfde ingrediënten loopt de vorming van die stoffen tientallen keren hoger op dan in de rauwe toestand. Je verliest wat diepte in de smaak, maar dat gat kun je met kruiden en groenten invullen. ### 2\. Trekken, niet koken Het wateroppervlak mag rimpelen, maar het hoeft niet te koken. Een rollende kook slaat het vet en het schuim door de bouillon en maakt hem troebel en zwaar. Bij een zacht vuur blijft alles wat je er niet in wil aan de oppervlakte drijven, waar je het met een schuimspaan weghaalt. ### 3\. Kort genoeg Langer is beter, maar niet te lang. Een Chinese groep volgde tien uur lang wat er in een bottensoep gebeurt en zag de voedingsstoffen en de aroma's stijgen tot een piek en daarna weer dalen. Een tweede groep zag bij hoge temperatuur na een uur of vijf de eiwitten oxideren, met verlies aan smaak en voedingswaarde. Vis heeft veertig minuten nodig, kip drie uur, rund zes. In een snelkookpan halveer je dat. Wie zijn bouillon twee dagen laat staan, kookt de ziel eruit. ![Kippenbouillon](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/kippenbouillon.jpg) ### 4\. Groenten pas op het einde Ui, wortel, selder, prei, gember, look, een takje tijm en laurier. Gooi je die er in het begin bij, dan zijn ze na zes uur uitgekookte vodden en smaakt je bouillon flauw. Ze gaan er het laatste uur in. Dan proef je ze nog. Je hoeft je trouwens niet te beperken tot deze groenten. Gooi er maar alles in wat je lekker vindt. ### 5\. Koud zetten en ontvetten Dit is de stap die de meeste mensen overslaan en die het meeste doet. Zet de gezeefde bouillon een nacht in de koelkast. De dag nadien ligt het vet als een witte plaat bovenop en til je het er in één beweging af. Wat overblijft, is een heldere bouillon met eiwit en smaak zonder calorieën. Dat is exact wat je wil, om een reden die ik straks uitleg. ### 6\. Zout in de kom, niet in de pot Zout je de pot, dan zout je drie liter en staat het er de hele week in. Zout je de kom bij het eten van de bouillon, dan proef je wat je neemt. Dat klinkt als een detail, maar het is het niet. Over 133 studies met ruim twaalfduizend mensen zakte de bovendruk gemiddeld ruim vier punten wanneer men minder zout at, bij mensen met en zonder hoge bloeddruk. Een bouillonblokje bevat meer zout dan je hele pot nodig heeft. Dat is niet alleen smaak. Zeker wie bloeddruk- of hartmedicatie neemt, heeft er belang bij te weten wat er in zit. ## Zo doe je het Voor ongeveer drie liter. - 1,5 kg botten: rundsbotten zonder merg, of twee kippenkarkassen met een paar pootjes, of een kilo visgraten en koppen - 1 eetlepel appelciderazijn - ui, wortel, selder, prei, een duim gember, twee tenen look, tijm en laurier - koud water tot alles vier vingers onder staat Twee dingen om te melden als je dit voor anderen maakt: er zit selder in, en de visversie is vis. Allebei staan ze op de lijst van veertien allergenen die op een etiket vermeld moeten worden. Laat de selder gerust weg als het moet, de bouillon lijdt er niet onder. **Stap 1.** Botten in de pot, koud water erop, azijn erbij. Een half uur laten staan zonder vuur. **Stap 2.** Traag opwarmen tot het oppervlak rimpelt en dan laag zetten. Schuim het eerste half uur af. **Stap 3.** Laten trekken: veertig minuten voor vis, drie uur voor kip, zes uur voor rund. **Stap 4.** Het laatste uur de groenten en kruiden erbij. Bij vis het laatste kwartier. **Stap 5.** Zeven, een nacht koelen, het vet eraf tillen. Verdelen over bokalen of ijsblokjesbakjes en invriezen. De azijn blijft erin omdat zuur de gelatine losser maakt en het bruin worden afremt. Je proeft hem niet. ![Zeef de bouillon en laat hem een nacht koelen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Bouillon-ontvetten.jpg) ## Wat die pot wel en niet doet Hier moet ik één claim ontmantelen. Rebekah Alcock analyseerde in 2019 in Melbourne de aminozuren in bottenbouillon en vergeleek die met de dosis uit collageenonderzoek. Een kom bouillon haalt die dosis niet, en de verschillen tussen recepten zijn enorm. Wie bouillon maakt, maakt soep. > 🍲 De winst van bottenbouillon zit in verzadiging, eiwit en warmte. Ontvet en zonder zout in de pot is het een van de weinige dingen die je een hele week uit de koelkast kunt eten zonder erover na te denken. De winst zit ergens anders. Julie Flood en Barbara Rolls gaven in 2007 zestig mensen een kom soep vooraf en maten wat ze daarna aten. Wie soep kreeg, at over de hele maaltijd twintig procent minder energie. Een warme kom met veel water, wat eiwit en weinig calorieën vult je maag voor de rest van de tafel arriveert. Dat is ook de reden waarom die vetlaag eraf moet: ze haalt de energie eruit en laat de verzadiging ongemoeid. ## Nog een kanttekening van de dokter Wie jicht heeft: vlees- en visbouillon zit vol purines. Yuqing Zhang volgde in 2012 ruim zeshonderd jichtpatiënten en zag het risico op een opstoot bijna vijf keer stijgen bij de hoogste purine-inname. Voor jou is een groentebouillon dan beter. En omdat dit een recept is dat je elke dag kunt drinken: bot slaat op wat het dier binnenkreeg. In bouillon van botten zijn kleine hoeveelheden lood gemeten, meer dan in leidingwater, al is dat onderzoek dun en gaat het over hoeveelheden waar je niet wakker van hoeft te liggen. Wissel af tussen soorten bot en leveranciers, dan is die vraag meteen weg. Wie nierziekte heeft: bouillon is eiwit, kalium en fosfaat, en dagelijks is dagelijks. Vraag je arts of het in jouw schema past voor je er een gewoonte van maakt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Wellens, J., Vissers, E., Dumoulin, A., Hoekx, S., Vanderstappen, J., Verbeke, J., Vangoitsenhoven, R., Derrien, M., Verstockt, B., Ferrante, M., Matthys, C., Raes, J., Verbeke, K., Vermeire, S., & Sabino, J. (2025). Cooking methods affect advanced glycation end products and lipid profiles: A randomized cross-over study in healthy subjects. *Cell Reports Medicine, 6*(5), Article 102091\. [https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102091](https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102091?ref=dokterservaas.be) Uribarri, J., Woodruff, S., Goodman, S., Cai, W., Chen, X., Pyzik, R., Yong, A., Striker, G. E., & Vlassara, H. (2010). Advanced glycation end products in foods and a practical guide to their reduction in the diet. *Journal of the American Dietetic Association, 110*(6), 911-916.e12\. [https://doi.org/10.1016/j.jada.2010.03.018](https://doi.org/10.1016/j.jada.2010.03.018?ref=dokterservaas.be) Meng, Q., Zhou, J., Gao, D., Xu, E., Guo, M., & Liu, D. (2022). Desorption of nutrients and flavor compounds formation during the cooking of bone soup. *Food Control, 132*, Article 108408\. [https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2021.108408](https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2021.108408?ref=dokterservaas.be) Ma, C., Tian, X., Li, Y., Guo, J., Wang, X., Chen, S., Bai, L., Wang, Y., Zhang, Y., & Wang, W. (2023). Using high-temperature cooking for different times for bone soup: Physicochemical properties, protein oxidation and nutritional value. *Journal of Food Composition and Analysis, 122*, Article 105467\. [https://doi.org/10.1016/j.jfca.2023.105467](https://doi.org/10.1016/j.jfca.2023.105467?ref=dokterservaas.be) Huang, L., Trieu, K., Yoshimura, S., Neal, B., Woodward, M., Campbell, N. R. C., Li, Q., Lackland, D. T., Leung, A. A., Anderson, C. A. M., MacGregor, G. A., & He, F. J. (2020). Effect of dose and duration of reduction in dietary sodium on blood pressure levels: Systematic review and meta-analysis of randomised trials. *BMJ, 368*, Article m315\. [https://doi.org/10.1136/bmj.m315](https://doi.org/10.1136/bmj.m315?ref=dokterservaas.be) Alcock, R. D., Shaw, G. C., & Burke, L. M. (2019). Bone broth unlikely to provide reliable concentrations of collagen precursors compared with supplemental sources of collagen used in collagen research. *International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 29*(3), 265-272\. [https://doi.org/10.1123/ijsnem.2018-0139](https://doi.org/10.1123/ijsnem.2018-0139?ref=dokterservaas.be) Flood, J. E., & Rolls, B. J. (2007). Soup preloads in a variety of forms reduce meal energy intake. *Appetite, 49*(3), 626-634\. [https://doi.org/10.1016/j.appet.2007.04.002](https://doi.org/10.1016/j.appet.2007.04.002?ref=dokterservaas.be) Hsu, D.-J., Lee, C.-W., Tsai, W.-C., & Chien, Y.-C. (2017). Essential and toxic metals in animal bone broths. *Food & Nutrition Research, 61*(1), Article 1347478\. [https://doi.org/10.1080/16546628.2017.1347478](https://doi.org/10.1080/16546628.2017.1347478?ref=dokterservaas.be) Monro, J. A., Leon, R., & Puri, B. K. (2013). The risk of lead contamination in bone broth diets. *Medical Hypotheses, 80*(4), 389-390\. [https://doi.org/10.1016/j.mehy.2012.12.026](https://doi.org/10.1016/j.mehy.2012.12.026?ref=dokterservaas.be) Zhang, Y., Chen, C., Choi, H., Chaisson, C., Hunter, D., Niu, J., & Neogi, T. (2012). Purine-rich foods intake and recurrent gout attacks. *Annals of the Rheumatic Diseases, 71*(9), 1448-1453\. [https://doi.org/10.1136/annrheumdis-2011-201215](https://doi.org/10.1136/annrheumdis-2011-201215?ref=dokterservaas.be) Ballmer-Weber, B. K., Hoffmann, A., Wüthrich, B., Lüttkopf, D., Pompei, C., Wangorsch, A., Kästner, M., & Vieths, S. (2002). Influence of food processing on the allergenicity of celery: DBPCFC with celery spice and cooked celery in patients with celery allergy. Allergy, 57(3), 228-235\. https://doi.org/10.1034/j.1398-9995.2002.1o3319.x Stevens, P. E., Ahmed, S. B., Carrero, J. J., e.a. (2024). KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney International, 105(4S), S117-S314\. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018 ### Het complete plan tegen inflammaging URL: https://dokterservaas.be/inflammaging-plan/ Last updated: 2026-09-25T11:59:43.000Z WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Misschien las je hier al hoe dat werkt: bij het ouder worden begint er een vuurtje te smeulen, op een pitje dat zo laag staat dat je het nooit voelt, terwijl het hart, bloedvaten en hersenen jaar na jaar sneller doet verslijten. De wetenschap noemt dat inflammaging, veroudering door ontsteking. Dit dossier is het plan om die ontsteking lager te krijgen. Je leest wat je laat meten bij je huisarts, wat er deze week op tafel komt, hoeveel beweging het verschil maakt, wat je nachten ermee te maken hebben en wat je in het winkelrek laat staan. Vijf stappen, en de eerste zet je met één telefoontje. > 📋 De deal, zwart op wit. Na dit dossier ken je de twee cijfers die je laat opvolgen en wat ze wel en niet zeggen, de week op je bord die je ontstekingswaarden drukt, de dosis beweging die in het onderzoek het verschil maakt, en wat je niet hoeft te kopen. _This post is for paying subscribers only._ ### Magnesium tegen alles? Wat het wél doet en waar je geld verspilt URL: https://dokterservaas.be/magnesium-supplementen/ Last updated: 2026-09-13T07:59:34.000Z Voor zij die niet te veel willen lezen: voor migraine en trage darmen bestaat er degelijk bewijs, voor slaap en stress is het dun, en tegen spierkrampen werkt het meestal niet. Ik ken de reflex uit het peloton. In mijn jaren als wielerarts zat magnesium in elke koffer, tegen de krampen. De redenering voelde logisch: magnesium ontspant de spier, dus lost een pil de kramp op. De wetenschap heeft die redenering grondig getest, en de uitkomst is ontnuchterend. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarvoor het werkt Drie dingen blijven overeind. Wie een aangetoond tekort heeft, bijvoorbeeld door darmproblemen, plaspillen, maagzuurremmers of stevig alcoholgebruik, heeft baat bij een supplement: dan vul je een tekort aan. Eén kanttekening bij dat “aangetoond tekort”: een bloedafname vertelt maar de halve waarheid. Nog geen procent van je magnesium zit in je bloed, de rest in je botten en je cellen. Een normale bloedwaarde sluit een tekort dus niet uit, en een lage waarde is wél een ernstig signaal. Bij migraine vermindert magnesium de frequentie en de intensiteit van de aanvallen, en artsen gebruiken het daarom als optie om aanvallen te voorkomen. En bij trage darmen is magnesiumoxide een van de oudste laxeermiddelen die we kennen: het houdt vocht vast in de darm en dat brengt beweging in de buis. Dat is veilig zolang je nieren goed werken. Werken ze minder goed, dan stapelt magnesium zich op. In Japan, waar het massaal wordt voorgeschreven, zag men dat vooral bij meer dan 1000 milligram per dag en bij ernstig nierlijden. Slik je het dagelijks, laat dan af en toe je magnesium meten. ![ij migraine vermindert magnesium de frequentie en de intensiteit van de aanvallen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Migraine--2-.jpg) ### Waar het bewijs dunner wordt Slaap is de populairste belofte en het dunste bewijs. Op TikTok ging de "sleepy girl mocktail" viraal, kersensap met magnesium. Bij ouderen met slaapproblemen vielen deelnemers gemiddeld een kwartier sneller in slaap, met bewijs dat de onderzoekers zelf zwak noemden. Voor stress geldt hetzelfde: een mogelijk effect bij wie laag zit, geen oplossing voor een druk leven. De studies gingen eigenlijk over angstgevoelens bij mensen die er gevoelig voor zijn, waren van matige kwaliteit, en niemand heeft stress zelf gemeten. Meer dan “misschien, bij wie kwetsbaar is” valt er op vandaag niet uit te halen. En de krampen waarvoor het peloton het slikte? Wie alle proeven naast elkaar legt, vindt geen betekenisvol effect op nachtelijke spierkrampen; alleen bij zwangere vrouwen spreken de studies elkaar tegen. De kramppil is dus meer mythe dan remedie. ### Welke vorm kies je? Magnesiumoxide stopt veel magnesium in een pil, maar je darm neemt er weinig van op. Wat niet opgenomen raakt, houdt vocht vast in de darm: vandaar dat oxide als laxeermiddel dient. Wil je magnesium dat in je lichaam raakt, kies dan citraat: beter opgenomen dan oxide en betaalbaar. Bisglycinaat is zachter voor een gevoelige maag, maar duurder en het bewijs dat het beter opgenomen is dunner dan de marketing. in een recente vergelijking steeg het magnesium in het bloed er niet meetbaar van, waar dat bij oxide en citraat wel gebeurde. Wat wél vaststaat: de organische vormen worden als groep beter opgenomen dan oxide, en bij wie geen tekort heeft, houdt elke vorm het peil op niveau. Slik je antibiotica van het type tetracycline of chinolon, of een bisfosfonaat voor je botten, neem je magnesium dan niet op hetzelfde moment: het bindt die geneesmiddelen in de darm en ze werken minder. Een paar uur ertussen volstaat. ### Eerst je bord, dan het potje Een volwassene heeft ongeveer 300 tot 400 milligram magnesium per dag nodig, en die haal je uit eten. Pompoenpitten en noten, volkoren granen, peulvruchten, groene bladgroenten en een blokje pure chocolade brengen je verder dan eender welk potje. Eet je zo, dan is de kans klein dat een supplement nog iets toevoegt. Twijfel je of jij tekortkomt, of werken je nieren minder goed, bespreek het dan met je huisarts voor je de apotheek leegkoopt: wat je nieren niet kwijtraken, stapelt zich op. ![Magnesium in voeding](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Magnesium-in-voeding.jpg) Officieel: 350 milligram per dag voor mannen en 300 voor vrouwen, en dat is ook wat gezonde Europeanen gemiddeld eten. Uit een potje geldt bovenop je eten een bovengrens van 250 milligram per dag; daarboven krijg je vooral diarree. > 💊 Magnesium vult een tekort aan en heeft degelijk bewijs bij migraine en trage darmen. Voor slaap, stress en krampen koop je vooral hoop. Supplementeer je, kies dan citraat, bisglycinaat of glycerofosfaat, maar begin bij je bord. Voor vanavond: strooi een lepel pompoenpitten over je yoghurt. Het bredere verhaal over wat gezond eten voor je doet, lees je hier. [Eten als medicijn en als bron van plezier: de basis van gezonde voedingWat moet je nu écht eten? Het antwoord past op een bord: kies echt voedsel, leg het voor twee derden vol met planten, en geniet ervan. Zo scheid je zelf feit van marketing, zonder verbodslijstjes.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/gezonde-voeding--1--1-1.jpg)](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Chiu, H.-Y., Yeh, T.-H., Huang, Y.-C., & Chen, P.-Y. (2016). Effects of intravenous and oral magnesium on reducing migraine: A meta-analysis of randomized controlled trials. *Pain Physician*, 19(1), E97–E112\. [https://doi.org/10.36076/ppj/2016.19.e97](https://doi.org/10.36076/ppj/2016.19.e97?ref=dokterservaas.be) van der Schoot, A., Creedon, A., Whelan, K., & Dimidi, E. (2023). The effect of food, vitamin, or mineral supplements on chronic constipation in adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Neurogastroenterology & Motility*, 35(11), e14613\. [https://doi.org/10.1111/nmo.14613](https://doi.org/10.1111/nmo.14613?ref=dokterservaas.be) Mah, J., & Pitre, T. (2021). Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: A systematic review & meta-analysis. *BMC Complementary Medicine and Therapies*, 21, 125\. [https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z](https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z?ref=dokterservaas.be) Garrison, S. R., Korownyk, C. S., Kolber, M. R., Allan, G. M., Musini, V. M., Sekhon, R. K., & Dugré, N. (2020). Magnesium for skeletal muscle cramps. *Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020*(9), CD009402\. [https://doi.org/10.1002/14651858.CD009402.pub3](https://doi.org/10.1002/14651858.CD009402.pub3?ref=dokterservaas.be) Kappeler, D., Heimbeck, I., Herpich, C., Naue, N., Höfler, J., Timmer, W., & Michalke, B. (2017). Higher bioavailability of magnesium citrate as compared to magnesium oxide shown by evaluation of urinary excretion and serum levels after single-dose administration in a randomized cross-over study. *BMC Nutrition*, 3, 7\. [https://doi.org/10.1186/s40795-016-0121-3](https://doi.org/10.1186/s40795-016-0121-3?ref=dokterservaas.be) Mori, H., Suzuki, H., Hirai, Y., Okuzawa, A., Kayashima, A., Kubosawa, Y., Kinoshita, S., Fujimoto, A., Nakazato, Y., Nishizawa, T., & Kikuchi, M. (2019). Clinical features of hypermagnesemia in patients with functional constipation taking daily magnesium oxide. *Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition, 65*(1), 76-81\. [https://doi.org/10.3164/jcbn.18-117](https://doi.org/10.3164/jcbn.18-117?ref=dokterservaas.be) Van Laecke, S. (2023). An update on hypomagnesemia and hypermagnesemia. *Kidney and Dialysis, 4*(1), 1-14\. [https://doi.org/10.3390/kidneydial4010001](https://doi.org/10.3390/kidneydial4010001?ref=dokterservaas.be) Boyle, N. B., Lawton, C., & Dye, L. (2017). The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress—A systematic review. *Nutrients, 9*(5), 429\. [https://doi.org/10.3390/nu9050429](https://doi.org/10.3390/nu9050429?ref=dokterservaas.be) EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. (2015). Scientific opinion on dietary reference values for magnesium. *EFSA Journal, 13*(7), 4186\. [https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4186](https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4186?ref=dokterservaas.be) Greupner, T., Schneider, I., Gellert, S., & Hahn, A. (2019). Magnesium bioavailability and tolerability do not differ between two supplements with different release properties. *Journal of Dietary Supplements, 17*(4), 454-466\. [https://doi.org/10.1080/19390211.2019.1629146](https://doi.org/10.1080/19390211.2019.1629146?ref=dokterservaas.be) Hsiao, P.-J., Tsou, L. L.-A., Yang, C.-C., Huang, L.-Y., Wang, R.-L., Chan, J.-S., Wu, K.-L., Kao, Y.-H., & Chou, C.-L. (2026). Magnesium oxide use and clinical outcomes in CKD patients: Evidence from a nationwide population-based cohort study in Taiwan. *International Journal of Medical Sciences, 23*(4), 1519-1534\. [https://doi.org/10.7150/ijms.125059](https://doi.org/10.7150/ijms.125059?ref=dokterservaas.be) Mori, H., Tack, J., & Suzuki, H. (2021). Magnesium oxide in constipation. *Nutrients, 13*(2), 421\. [https://doi.org/10.3390/nu13020421](https://doi.org/10.3390/nu13020421?ref=dokterservaas.be) Pajuelo, D., Meissner, J. M., Negra, T., Connolly, A., & Mullor, J. L. (2024). Comparative clinical study on magnesium absorption and side effects after oral intake of microencapsulated magnesium (MAGSHAPE microcapsules) versus other magnesium sources. *Nutrients, 16*(24), 4367\. [https://doi.org/10.3390/nu16244367](https://doi.org/10.3390/nu16244367?ref=dokterservaas.be) Pardo, M. R., Garicano Vilar, E., San Mauro Martín, I., & Camina Martín, M. A. (2021). Bioavailability of magnesium food supplements: A systematic review. *Nutrition, 89*, 111294\. [https://doi.org/10.1016/j.nut.2021.111294](https://doi.org/10.1016/j.nut.2021.111294?ref=dokterservaas.be) ### Hoe meet je je bloeddruk correct thuis? URL: https://dokterservaas.be/bloeddruk-thuis-meten/ Last updated: 2026-09-12T09:20:31.000Z Waarom eerlijker? Wie bij mij op consultatie komt, vraagt zich soms af waarom ik de bloeddruk niet elke keer meet. Ik leg het meteen uit. De druk die wij in het kabinet meten, ligt vaak wat hoger door de spanning van het bezoek zelf. In de praktijk noemen we dat het witte-jassen-effect. Eén hoge meting op de consultatie behandelen we dan ook niet; je bloeddruk enkele dagen thuis volgen zegt veel meer over hoe ze zich in je dagelijkse leven gedraagt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Zo zet je een betrouwbare meting neer De cijfers hangen sterk af van hoe je erbij zit. Drink een halfuur vooraf geen koffie, rook niet en sport niet, en ga eerst naar het toilet als dat nodig is. Ga dan vijf minuten rustig zitten, met je rug tegen de leuning, je voeten plat op de grond en je benen niet gekruist. Leg je arm ontspannen op tafel, zodat de manchet even hoog komt als je hart. Stroop je mouw niet op, want een opgerolde mouw knelt als een tourniquet; meet liever op de blote arm. Zwijg tijdens de meting. Kies een klinisch gevalideerd toestel dat meet aan de bovenarm, niet aan de pols, met een manchet die past bij de omvang van je arm. Dat is geen detail: bij een stevige arm leest een standaardmanchet de bovendruk tot bijna 20 mmHg te hoog. Ook je houding weegt zwaar. Wie rechtop zit met de rug gesteund, de voeten plat en de arm op harthoogte, meet gemiddeld zo'n 7 mmHg lager dan wie er onderuitgezakt bij hangt met een arm die op de schoot rust. ### Nuance bij de keuze van het toestel Weet je dat je hartritme onregelmatig is, of geeft je meter dat geregeld aan, meld het dan aan je huisarts. Een automatische bovenarmmeter rekent op een regelmatige hartslag. Bij voorkamerfibrillatie wisselt de druk van slag tot slag en zijn die toestellen niet altijd betrouwbaar; dan blijft meten met de stethoscoop de zekerste manier. Sommige meters melden zelf een mogelijk onregelmatig ritme, maar alleen een hartfilmpje maakt daar een diagnose van. ![Bloeddrukmeter](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Bloeddrukmeter.jpg) Past er echt geen bovenarmmanchet rond je arm, dan mag een polsmeter als uitwijk. Zeg er dan wel bij dat je aan de pols meet wanneer je je cijfers doorgeeft: de richtlijn ziet dat als tweede keus, niet als gelijkwaardig alternatief. ### Meet meerdere keren, niet op één moment Je bloeddruk schommelt de hele dag. Een enkele meting is dus een momentopname. Meet daarom zeven dagen na elkaar, met drie dagen als absoluut minimum, telkens 's ochtends en 's avonds, en neem elke keer twee metingen met een minuut of twee ertussen. Meet 's ochtends voor het ontbijt en voor je medicatie, maar niet meteen bij het opstaan. Uit dat rijtje haal je een gemiddelde, en dat gemiddelde vertelt je veel meer dan een toevallig cijfer. Meet je maar drie dagen, laat de eerste dag dan weg uit je gemiddelde. Die eerste dag ligt gemiddeld zo'n 3 mmHg hoger dan de dagen erna: je bent nog aan het toestel aan het wennen. Meet je de volle zeven dagen, dan maakt het nauwelijks nog verschil. ### Wat zeggen die twee getallen? Je meter toont twee cijfers. Het bovenste is de bovendruk (systolisch): de druk als je hart samentrekt en het bloed wegpompt. Het onderste is de onderdruk (diastolisch): de druk als je hart zich weer vult en ontspant. Thuis liggen de grenzen iets lager dan bij de dokter, juist omdat de witte-jassenspanning wegvalt. In de spreekkamer spreken we van te hoog vanaf 140 over 90 mmHg; thuis geldt daarvoor een gemiddelde vanaf 135 over 85\. Zie je een gemiddelde dat daar structureel boven komt, of twijfel je over je cijfers, leg ze dan voor aan je huisarts. Meten is nog geen diagnose: wat je waarden betekenen en wat je ermee doet, hoort in dat gesprek thuis. Onder die 135 over 85 is niet alles hetzelfde. Sinds 2024 kent de Europese richtlijn een tussencategorie die ze verhoogde bloeddruk noemt: een thuisgemiddelde van 120 over 70 tot net onder 135 over 85\. Dat is geen diagnose en meestal ook geen reden voor medicatie, maar wel het gebied waarin je met slaap, beweging, zout en alcohol nog echt iets kunt verschuiven. Meet je bij herhaling 180 over 110 of hoger, wacht dan niet op je weekgemiddelde. Vanaf die waarde vraagt de richtlijn een onmiddellijke beoordeling om een hypertensieve crisis uit te sluiten. Komen er klachten bij (pijn op de borst, kortademigheid, plotse zware hoofdpijn, wazig zien, verwardheid of uitvalsverschijnselen), dan is dat geen afspraak voor volgende week maar een dringende. > 🩺 Een betrouwbare thuismeting is een gemiddelde over meerdere dagen: rustig zitten, arm op harthoogte, 's ochtends en 's avonds meten. Ligt dat gemiddelde structureel te hoog, dan duidt je huisarts de cijfers. Wil je weten wat een hoge bloeddruk met je vaten doet en wat je er zelf aan verandert? Het hele verhaal lees je hier. [Alles wat je moet weten over een hoge bloeddrukBij de apotheek staat tegenwoordig zo'n bloeddrukmeter waar je gratis je arm in kan steken. Je drukt op de knop, de manchet knijpt even, en dan verschijnen er twee getallen op het schermpje. Voor de meeste mensen zeggen die getallen niets, tot ze de apotheker zien schrikken...![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Bloeddruk-meten-1.jpg)](https://dokterservaas.be/hoge-bloeddruk-hart/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. Muntner, P., Shimbo, D., Carey, R. M., Charleston, J. B., Gaillard, T., Misra, S., … Wright, J. T. (2019). Measurement of blood pressure in humans: A scientific statement from the American Heart Association. *Hypertension, 73*(5), e35–e66\. [https://doi.org/10.1161/HYP.0000000000000087](https://doi.org/10.1161/HYP.0000000000000087?ref=dokterservaas.be) McEvoy, J. W., McCarthy, C. P., Bruno, R. M., Brouwers, S., Canavan, M. D., Ceconi, C., … Touyz, R. M. (2024). 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. *European Heart Journal, 45*(38), 3912–4018\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178?ref=dokterservaas.be) Alpert, B. S., Schwartz, J. E., Shapiro, M., & Wexler, R. K. (2023). Comparison of outcomes for routine versus American Heart Association-recommended technique for blood pressure measurement (CORRECT BP): A randomised cohort study. *eClinicalMedicine, 64*, 102219\. [https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2023.102219](https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2023.102219?ref=dokterservaas.be) Ishigami, J., Charleston, J., Miller, E. R., Matsushita, K., Appel, L. J., & Brady, T. M. (2023). Effects of cuff size on the accuracy of blood pressure readings: The Cuff(SZ) randomized crossover trial. *JAMA Internal Medicine, 183*(10), 1061-1068\. [https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2023.3264](https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2023.3264?ref=dokterservaas.be) Kyriakoulis, K. G., Ntineri, A., Niiranen, T. J., Lindroos, A., Jula, A., Schwartz, C., Kollias, A., Andreadis, E. A., McManus, R. J., & Stergiou, G. S. (2022). Home blood pressure monitoring schedule: Optimal and minimum based on 2122 individual participants' data. *Journal of Hypertension, 40*(7), 1380-1387\. [https://doi.org/10.1097/hjh.0000000000003157](https://doi.org/10.1097/hjh.0000000000003157?ref=dokterservaas.be) ### Waarom slaappillen je slaap niet herstellen (en wat wel) URL: https://dokterservaas.be/slaappillen-werken-niet/ Last updated: 2026-09-10T15:48:51.000Z Ik heb ze als jonge huisarts zelf voorgeschreven. Er zit iemand voor je die al weken naar het plafond staart, en een recept is sneller geschreven dan een slaaptraining uitgelegd. Daar valt niemand iets te verwijten; zo werkt een druk spreekuur. Intussen weten we goed wat er onder zo'n pil gebeurt. Je valt sneller in slaap en je wordt minder wakker, dat klopt. Maar in het slaaplabo verandert hoe je nacht eruitziet: meer lichte slaap, minder diepe slaap en minder droomslaap. Net die twee fasen waarin je brein herstelt, herinneringen opbergt en emoties verwerkt. De opbouw van je nacht heet de slaaparchitectuur, en bij de benzodiazepines en de zogenaamde Z-medicijnen verandert die. Vergelijk het met een glas te veel: je dommelt sneller in, maar je wordt niet uitgeslapen wakker. Let op welk soort pil je in handen hebt. Naast de benzodiazepines en de Z-medicijnen wordt er veel voorgeschreven dat er niet toe behoort: een lage dosis van een antidepressivum zoals trazodon of mirtazapine, een antihistaminicum uit de rekken van de apotheek, of melatonine. Ze werken alle drie anders, en voor geen van hen is chronische slapeloosheid de eigenlijke indicatie. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom stoppen zo moeilijk is De Rolling Stones zongen in 1966 al over Mother's Little Helper, het pilletje waarmee moeder de dag doorkwam. Dat lied loopt niet goed af. Zestig jaar later begrijpen we waarom: je lichaam went aan de pil, waardoor dezelfde dosis na verloop van tijd minder doet. En wie stopt, slaapt de eerste nachten vaak slechter dan voordien. Dat heet rebound-slapeloosheid, en het voelt als het bewijs dat je de pil nodig hebt. Zo raak je eraan vast zonder dat iemand een fout maakte. Bij jarenlang gebruik komen daar valpartijen en geheugenproblemen bij, zeker boven de 65\. Lees dit alleen niet als een aansporing om vanavond te stoppen. Ongeveer een op de drie mensen die een benzodiazepine of een Z-medicijn langer dan een halfjaar nemen, krijgt ontwenningsklachten wanneer ze eraan beginnen: onrust, angst, spierpijn, en net die slapeloosheid weer terug. Na hoge doses is een epileptische aanval bij bruusk stoppen zeldzaam, maar ze is beschreven. Daarom stop je nooit op eigen houtje. ### Wat wel werkt De behandeling met het sterkste bewijs is een training: cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid, kortweg CGT-I. Je beperkt je tijd in bed tot de uren die je werkelijk slaapt, je gebruikt je bed alleen om te slapen en je leert de paniek rond een slechte nacht ontmantelen. Wie daarmee start, is een half jaar later vaker van zijn slapeloosheid af dan wie met pillen start. En de winst blijft nadat de training stopt. Dat is het hele verschil met de pil. In België kan CGT-I via een eerstelijnspsycholoog, en er bestaan degelijke digitale varianten. [Beter slapen zonder pillen: het volledige CGT-I-planSlaappillen doen je slapen, maar niet helemaal zoals het zou moeten. Ontdek het volledige stappenplan van de slaaptraining die artsen als eerste keuze aanraden bij slapeloosheid, plus waar je in België en Nederland terechtkunt en een eerlijke top vijf van slaapsupplementen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Slaap-1.jpg)](https://dokterservaas.be/beter-slapen-cgti-plan/) ### Neem je al jaren slaapmedicatie? Dan is dit vooral een uitnodiging. Stoppen doe je nooit bruusk en altijd samen met je huisarts: geleidelijk afbouwen, in stappen van ongeveer een tiende tot een kwart van je dosis per week, en trager zodra je lichaam daarom vraagt. Dat afbouwen geldt voor de benzodiazepines en de Z-medicijnen; melatonine hoef je niet af te bouwen. Met de gedragstherapie ernaast slaag je vaker dan met afbouwen alleen. En soms is medicatie voor korte tijd de juiste keuze, in een acute crisis bijvoorbeeld. Voor 55-plussers kan melatonine met verlengde afgifte tijdelijk een bescheiden plaats hebben; ook die afweging maak je met je arts. > 💊 Een slaappil kan een korte overbrugging zijn. Voor chronische slapeloosheid is gedragstherapie de behandeling met blijvend effect, en afbouwen na lang gebruik doe je geleidelijk en samen met je arts. Het hele slaapverhaal, van inslapen tot rusteloze benen, lees je hier. [Alles wat je moet weten over slaapSlecht slapen heeft bijna altijd een oorzaak die je kunt aanpakken. In dit artikel help ik je te ontdekken welk van de vier grote slaapproblemen bij jou speelt en leg ik je uit wat écht werkt.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Slapen--1--1.jpg)](https://dokterservaas.be/beter-slapen/) Eén vraag: is het wel slapeloosheid? Wie snurkt, ’s nachts hapt naar adem of overdag in slaap valt, denkt beter eerst aan slaapapneu, en dan is een kalmerende slaappil juist het verkeerde antwoord. Wie ’s avonds niet stil kan zitten met zijn benen, kan het rustelozebenensyndroom hebben. En wie ook de zin in alles kwijt is, moet aan een depressie durven denken. Alle drie vragen ze een ander gesprek. Slaap zacht vannacht, ook als het voorlopig nog met een pil is. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Sousa Martins Silva, A., de Mendonça, F. M. R., de Mendonça, G. P. R., Souza, L. C., et al. (2023). Benzodiazepines and sleep architecture: A systematic review. CNS & Neurological Disorders - Drug Targets, 22(2), 172–179\. https://doi.org/10.2174/1871527320666210618103344 - Riemann, D., et al. (2023). The European Insomnia Guideline: An update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023\. *Journal of Sleep Research, 32*(6), e14035\. [https://doi.org/10.1111/jsr.14035](https://doi.org/10.1111/jsr.14035?ref=dokterservaas.be) - Furukawa, Y., Sakata, M., Furukawa, T. A., Efthimiou, O., & Perlis, M. (2024). Initial treatment choices for long-term remission of chronic insomnia disorder in adults: A systematic review and network meta-analysis. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 78(11), 646–653\. https://doi.org/10.1111/pcn.13730 - Takaesu, Y., et al. (2019). Psychosocial intervention for discontinuing benzodiazepine hypnotics in patients with chronic insomnia: A systematic review and meta-analysis. *Sleep Medicine Reviews, 48*, 101214\. [https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.101214](https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.101214?ref=dokterservaas.be) - Barbaux, L., Perrault, A. A., Cross, N. E., et al. (2025). Effect of chronic benzodiazepine and benzodiazepine receptor agonist use on sleep architecture and brain oscillations in older adults with chronic insomnia. *Sleep, 48*(10), zsaf168\. [https://doi.org/10.1093/sleep/zsaf168](https://doi.org/10.1093/sleep/zsaf168?ref=dokterservaas.be) - Wagner, J., & Wagner, M. L. (2000). Non-benzodiazepines for the treatment of insomnia. *Sleep Medicine Reviews, 4*(6), 551–581\. [https://doi.org/10.1053/smrv.2000.0126](https://doi.org/10.1053/smrv.2000.0126?ref=dokterservaas.be) - Lader, M. (2014). Benzodiazepine harm: How can it be reduced? *British Journal of Clinical Pharmacology, 77*(2), 295–301\. [https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2012.04418.x](https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2012.04418.x?ref=dokterservaas.be) - Brunner, E., Chen, C. A., Klein, T., et al. (2025). Joint clinical practice guideline on benzodiazepine tapering: Considerations when risks outweigh benefits. *Journal of General Internal Medicine, 40*(12), 2814–2859\. [https://doi.org/10.1007/s11606-025-09499-2](https://doi.org/10.1007/s11606-025-09499-2?ref=dokterservaas.be) - Palagini, L., Brugnoli, R., Dell’Osso, B. M., et al. (2025). Clinical practice guidelines for switching or deprescribing hypnotic medications for chronic insomnia. *Sleep Medicine, 128*, 117–126\. [https://doi.org/10.1016/j.sleep.2025.01.033](https://doi.org/10.1016/j.sleep.2025.01.033?ref=dokterservaas.be) - Atkin, T., Comai, S., & Gobbi, G. (2018). Drugs for insomnia beyond benzodiazepines: Pharmacology, clinical applications, and discovery. *Pharmacological Reviews, 70*(2), 197–245\. [https://doi.org/10.1124/pr.117.014381](https://doi.org/10.1124/pr.117.014381?ref=dokterservaas.be) ### Waarom je botten breken na de menopauze URL: https://dokterservaas.be/botten-breken-menopauze/ Last updated: 2026-09-10T15:02:50.000Z Toch verlies je net in de eerste jaren na de menopauze sneller bot dan in de jaren ervoor: het beschermende oestrogeen valt weg, en afbraak krijgt de bovenhand. We merken het vaak pas de eerste keer als iemand valt en iets breekt. Gelukkig heb je nu al veel in handen om die breuk op je zeventigste te voorkomen. ![Botbreuk](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Botbreuk.jpg) ### Waarom net na de menopauze? Je bot is geen dood stuk steen, maar levend weefsel dat je lichaam voortdurend afbreekt en weer opbouwt. Zolang afbraak en opbouw in evenwicht zijn, blijft je skelet sterk. Oestrogeen was al die jaren de rem op de afbraak: het hield de cellen die bot opruimen de knoet. Valt het weg in de overgang, dan gaat die rem eraf. De opruimers werken door en de bouwers kunnen het tempo niet bijhouden. Daardoor slaat de balans door naar verlies. In de eerste jaren na je laatste menstruatie verlies je zo tot ongeveer twee procent bot per jaar, en tot een tiende van je botmassa in de eerste vijf jaar. Artsen noemen dat oestrogeengebrek-osteoporose. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom je er niets van voelt Andere organen laten van zich horen als er iets mis is. Bot niet. In Nooit meer naar de dokter vergeleek ik je wervels met een stapel boeken: verdwijnen er hoofdstukken uit een boek, dan zakt het in, en de stapel zakt mee. Zo zakt je wervelkolom stilletjes wat in elkaar, en word je er een paar centimeter kleiner door. Vaak is dat het eerste teken dat er iets aan de gang is. De rest merk je pas bij de eerste breuk, bij een val die vroeger gewoon een blauwe plek was geweest. ![Botontkalking in de wervels](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Botontkaling-in-wervels.jpg) Sommige vrouwen lopen meer risico: wie vroeg in de overgang kwam, rookt, mager is, langdurig cortisone neemt of osteoporose in de familie heeft. ### Wat je botten sterker maakt Bot is lui van aard: het wordt alleen sterker als je het belast. Elke keer dat je springt, traploopt of iets zwaars optilt, krijgt het een prikkel om steviger te worden. Krachttraining twee keer per week, samen met wat schokken zoals stappen, joggen of touwtjespringen, houdt je botdichtheid op peil en doet ze vaak zelfs stijgen. Groots is dat effect niet, maar je wordt er wel sterker en stabieler van. Op zich is het genoeg om valpartijen te voorkomen. Vooral de schokkende, belaste bewegingen tellen, niet het uithoudingswerk alleen. Hoe je veilig aan krachttraining begint, komt in een apart startplan om na je veertigste sterker te worden. Je bot heeft ook bouwstenen nodig. Vitamine D helpt calcium opnemen, wat de bouwers nodig hebben. In onze streken zit bijna iedereen te laag, zeker in de winter: laat je waarde eens prikken en vul aan als het nodig is. Vergeet je eiwit niet, want zonder eiwit heeft je lichaam geen materiaal om bot te onderhouden. En de calcium zelf? Bij een gezonde vrouw die gevarieerd eet en beweegt, verlagen calciumpillen het breukrisico nauwelijks, en te veel kan zelfs je bloedvaten schaden. Je haalt het prima uit je bord: amandelen, peulvruchten en bladgroenten zitten vol calcium, en het hoeft geen zuivel met een calciumschreeuwend etiket te zijn. Alleen bij bewezen osteoporose of een echt tekort hebben calcium en vitamine D samen wél duidelijk nut. ![Vitamine D](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Vitamine-D.jpg) ### Een woordje over hormoontherapie Voor sommige vrouwen is er nog een krachtig instrument. Hormoontherapie vult het oestrogeen aan dat wegviel, en dat beschermt je botten ook: het remt de afbraak en verlaagt het aantal breuken. Begin je er vroeg mee, binnen tien jaar na je menopauze of voor je zestigste, dan is het profiel het gunstigst. Het is niet voor iedereen de juiste keuze, dus overleg dit met je arts. Maar de tijd dat hormoontherapie automatisch als gevaarlijk gold, ligt wel achter ons. Of het voor jou veilig is, lees je hier: /hormoontherapie-overgang-veilig/. > 🦴 Je botten verliezen na de menopauze hun sterkte het snelst, en je voelt er niets van. Belast ze, voed ze en schat op tijd je risico in: wat je vandaag doet, bepaalt of je op je zeventigste nog stevig rechtop staat. Wil je het hele verhaal over wat er in de overgang met je lichaam gebeurt, van je hart tot je brein? Dat lees je hier: [De overgang vanaf 45: symptomen, risico’s & preventieSlechter slapen, nachtelijk zweten, een woord dat je even kwijt bent: de overgang is geen ziekte, maar ook niet niks. Ontdek wat er echt in je lichaam verandert vanaf je 45ste, wat normaal is, en welke keuzes nu je botten, hart en brein beschermen voor later.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-bd82a3cf-adcd-47c1-99b5-1512e8924854.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Menopauze--2--1-29859b81-d75e-4b45-9f1f-4b8348fa9a6b.jpg)](https://dokterservaas.be/menopauze-overgang/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. - Cheng, C.-H., Chen, L.-R., & Chen, K.-H. (2022). Osteoporosis due to hormone imbalance: An overview of the effects of estrogen deficiency and glucocorticoid overuse on bone turnover. *International Journal of Molecular Sciences, 23*(3), 1376\. [https://doi.org/10.3390/ijms23031376](https://doi.org/10.3390/ijms23031376?ref=dokterservaas.be) - Kemmler, W., Shojaa, M., Kohl, M., & von Stengel, S. (2020). Effects of different types of exercise on bone mineral density in postmenopausal women: A systematic review and meta-analysis. *Calcified Tissue International, 107*(5), 417-439\. [https://doi.org/10.1007/s00223-020-00744-w](https://doi.org/10.1007/s00223-020-00744-w?ref=dokterservaas.be) - Massé, O., Mercurio, C. M., Dupuis, S., Al Sahwi, M., Arruda, A., Dallaire, G., Desforges, K., Dugré, N., & Williamson, D. (2026). Calcium, vitamin D, or combined supplementation to prevent fractures and falls: Systematic review and meta-analysis. *BMJ, 393*, e088050\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2025-088050](https://doi.org/10.1136/bmj-2025-088050?ref=dokterservaas.be) - Levin, V. A., Jiang, X., & Kagan, R. (2018). Estrogen therapy for osteoporosis in the modern era. *Osteoporosis International, 29*(5), 1049-1055\. [https://doi.org/10.1007/s00198-018-4414-z](https://doi.org/10.1007/s00198-018-4414-z?ref=dokterservaas.be) ### Sarcopenie: spiermassa behouden na je 40e URL: https://dokterservaas.be/sarcopenie-spiermassa/ Last updated: 2026-09-23T19:34:14.000Z Je hebt waarschijnlijk wel al een idee van waar het hier over gaat. Inderdaad, krachttraining en eiwitinname. Maar voor we daar dieper in duiken, een beetje achtergrond. ### Hoe snel verlies je spieren? In Kopenhagen lieten onderzoekers ruim dertienhonderd mensen tussen 20 en 93 dezelfde krachttests afleggen. Wat bleek: het vermogen van je beenspieren begint rond je veertigste af te nemen, bij mannen en vrouwen allebei. Spiermassa verdwijnt aan ongeveer een halve procent per jaar, en na je vijftigste versnelt dat. Je kracht gaat twee tot vijf keer sneller achteruit dan je massa. Je merkt het aan kleine dingen: van trappen doen tot potjes confituur openen… Als je genoeg spieren hebt verloren, dan spreken we van sarcopenie. De arts kijkt dan eerst naar je kracht; de spiermassa komt er pas bij om de diagnose te bevestigen. De weegschaal is hier een slechte raadgever. Je kan spier verliezen en tegelijk vet winnen, dus je gewicht beweegt dan niet. Er is zoiets als sarcopene obesitas, en dat is nog een pak ongunstiger dan elk van de twee apart. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Maar je kan dit ook zelf, zeker als je al wat ouder bent, zonder al te veel technische onderzoeken, opvolgen. Vijf vragen: - til en draag je vijf kilo zonder moeite, - stap je een kamer door zonder hulp, - kom je vlot van een stoel, - doe je tien traptreden na elkaar, - en ben je het afgelopen jaar gevallen? Samen vormen die vijf een erkende signaalvragenlijst. Hapert het op meerdere ervan, leg het dan voor aan je huisarts: die meet je knijpkracht in twee minuten. ### Waarom je spieren je reserve zijn Spieren doen meer dan je verplaatsen. Ze zijn de grootste suikerverbruiker van je lichaam en houden je bloedsuiker mee onder controle. Ze houden je recht wanneer je struikelt. En wie ziek wordt of een operatie ondergaat, teert op zijn spieren zoals op een spaarrekening. Hoe meer spier je hebt in de tweede helft van je leven, hoe meer je kan opvangen als het tegenzit. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Muscle-32.jpg) ### Helpt trainen nog na je zestigste? Spieren blijven trainbaar, een leven lang. Ook tachtigers die voor het eerst aan krachttraining beginnen, winnen nog kracht en spiermassa. Op je vijfenveertigste ben je dus geen verloren zaak, je bent er vroeg bij. Twee keer per week je grote spiergroepen belasten volstaat: til, duw en trek, met je eigen lichaamsgewicht, met flessen water of in de fitness. Zwaar hoeft het in het begin niet te zijn. Die belasting maakt ook je botten sterker, en dat komt goed uit in dezelfde levensfase, zeker voor vrouwen rond de menopauze. Al zijn je botten wel koppiger: die reageren pas duidelijk wanneer de belasting mettertijd zwaarder wordt. Bouw dus op. Hetzelfde gewicht blijven heffen houdt je spieren op peil; je skelet vraagt om meer. Twee dingen die er vaak bij horen. Vitamine D is zowat de enige aanvulling waarvoor bij ouderen redelijk consistent iets te zien is op spierkracht, en dan vooral bij wie een tekort heeft. Bij ons is dat 's winters bijna iedereen boven de zestig. En verder: geen enkel poeder vervangt de belasting zelf. Eiwit is het bouwmateriaal, training is het bevel om te bouwen. Zonder bevel blijft het bouwmateriaal liggen. [Waarom je botten breken na de menopauzeBotontkalking voel je niet. Het doet geen pijn en je krijgt geen andere waarschuwing.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Botontkalking-1.jpg)](https://dokterservaas.be/botten-breken-menopauze/) ### Waarom eiwit belangrijker wordt met de jaren Een ouder lichaam luistert minder goed naar eiwit. Dezelfde portie vlees, vis, ei of peulvruchten geeft je spieren op je zestigste een zwakker bouwsignaal dan op je twintigste. Onderzoekers noemen dat anabole resistentie. Je vangt het op twee manieren op. Eet iets meer eiwit dan vroeger, tussen 1 en 1,3 gram per kilo lichaamsgewicht per dag, en spreid het over je maaltijden. Mik daarbij op 25 tot 30 gram per maaltijd: onder de 20 gram komt het bouwsignaal bij een ouder lichaam nauwelijks op gang, hoeveel je later op de dag ook inhaalt. Het ontbijt is bij de meesten de zwakste schakel: brood met confituur haalt die 25 gram niet, twee eieren en een pot yoghurt wel. En blijf bewegen, want training maakt je spieren weer gevoeliger voor dat eiwit. Kracht en eiwit versterken elkaar. Eén kanttekening bij dat eiwit, en ze hoort in een gratis folder thuis. Bij gezonde nieren doet meer eiwit je nieren geen kwaad; dat is intussen degelijk uitgezocht. Maar heb je een verminderde nierfunctie, dan geldt dit advies niet zomaar voor jou en bespreek je eerst met je arts hoeveel je aankan. > 💪 Vanaf je veertigste verdwijnt spierkracht sneller dan spiermassa. Belast je spieren twee keer per week en spreid je eiwit over de dag. Dat is de hele formule, en ze werkt tot op hoge leeftijd. Begin vandaag klein: sta vijf keer na elkaar op uit je stoel zonder je handen te gebruiken. Dat is je eerste krachttraining, en ze kost niets. Het volledige verhaal over bewegen, van je conditie tot je spieren en hoe je het volhoudt, lees je hier: [Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te wordenDe beste training is de training die je een leven lang volhoudt. Zo blijf je sterk en soepel ouder worden, met duur, kracht en beweging die past in je dag. Ontdek de mix die werkt tot op hoge leeftijd.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Beweging-om-sterk-en-soepel-ouder-te-worden-1.jpg)](https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Alcazar, J., Aagaard, P., Haddock, B., Kamper, R. S., Hansen, S. K., Prescott, E., Alegre, L. M., Frandsen, U., & Suetta, C. (2020). Age- and sex-specific changes in lower-limb muscle power throughout the lifespan. *The Journals of Gerontology: Series A*, 75(7), 1369-1378\. [https://doi.org/10.1093/gerona/glaa013](https://doi.org/10.1093/gerona/glaa013?ref=dokterservaas.be) - Mitchell, W. K., Williams, J., Atherton, P., Larvin, M., Lund, J., & Narici, M. (2012). Sarcopenia, dynapenia, and the impact of advancing age on human skeletal muscle size and strength; a quantitative review. *Frontiers in Physiology*, 3, 260\. [https://doi.org/10.3389/fphys.2012.00260](https://doi.org/10.3389/fphys.2012.00260?ref=dokterservaas.be) - Grgic, J., Garofolini, A., Orazem, J., Sabol, F., Schoenfeld, B. J., & Pedisic, Z. (2020). Effects of resistance training on muscle size and strength in very elderly adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Sports Medicine*, 50(11), 1983-1999\. [https://doi.org/10.1007/s40279-020-01331-7](https://doi.org/10.1007/s40279-020-01331-7?ref=dokterservaas.be) - Burd, N. A., Gorissen, S. H., & van Loon, L. J. C. (2013). Anabolic resistance of muscle protein synthesis with aging. *Exercise and Sport Sciences Reviews*, 41(3), 169-173\. [https://doi.org/10.1097/JES.0b013e318292f3d5](https://doi.org/10.1097/JES.0b013e318292f3d5?ref=dokterservaas.be) - Nowson, C., & O'Connell, S. (2015). Protein requirements and recommendations for older people: A review. *Nutrients*, 7(8), 6874-6899\. [https://doi.org/10.3390/nu7085311](https://doi.org/10.3390/nu7085311?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. - Cruz-Jentoft, A. J., Bahat, G., Bauer, J., Boirie, Y., Bruyère, O., Cederholm, T., Cooper, C., Landi, F., Rolland, Y., Sayer, A. A., Schneider, S. M., Sieber, C. C., Topinkova, E., Vandewoude, M., Visser, M., & Zamboni, M. (2019). Sarcopenia: Revised European consensus on definition and diagnosis. *Age and Ageing, 48*(1), 16-31\. [https://doi.org/10.1093/ageing/afy169](https://doi.org/10.1093/ageing/afy169?ref=dokterservaas.be) - Paddon-Jones, D., & Rasmussen, B. B. (2009). Dietary protein recommendations and the prevention of sarcopenia. *Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care, 12*(1), 86-90\. [https://doi.org/10.1097/MCO.0b013e32831cef8b](https://doi.org/10.1097/MCO.0b013e32831cef8b?ref=dokterservaas.be) - Paddon-Jones, D., Campbell, W. W., Jacques, P. F., Kritchevsky, S. B., Moore, L. L., Rodriguez, N. R., & van Loon, L. J. C. (2015). Protein and healthy aging. *The American Journal of Clinical Nutrition, 101*(6), 1339S-1345S. [https://doi.org/10.3945/ajcn.114.084061](https://doi.org/10.3945/ajcn.114.084061?ref=dokterservaas.be) - Donini, L. M., Busetto, L., Bischoff, S. C., Cederholm, T., Ballesteros-Pomar, M. D., Batsis, J. A., Bauer, J. M., Boirie, Y., Cruz-Jentoft, A. J., … Barazzoni, R. (2022). Definition and diagnostic criteria for sarcopenic obesity: ESPEN and EASO consensus statement. *Clinical Nutrition, 41*(4), 990-1000\. [https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.11.014](https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.11.014?ref=dokterservaas.be) - Malmstrom, T. K., & Morley, J. E. (2013). SARC-F: A simple questionnaire to rapidly diagnose sarcopenia. *Journal of the American Medical Directors Association, 14*(8), 531-532\. [https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.018](https://doi.org/10.1016/j.jamda.2013.05.018?ref=dokterservaas.be) - Tessier, A.-J., & Chevalier, S. (2018). An update on protein, leucine, omega-3 fatty acids, and vitamin D in the prevention and treatment of sarcopenia and functional decline. *Nutrients, 10*(8), 1099\. [https://doi.org/10.3390/nu10081099](https://doi.org/10.3390/nu10081099?ref=dokterservaas.be) - Devries, M. C., Sithamparapillai, A., Brimble, K. S., Banfield, L., Morton, R. W., & Phillips, S. M. (2018). Changes in kidney function do not differ between healthy adults consuming higher- compared with lower- or normal-protein diets: A systematic review and meta-analysis. *The Journal of Nutrition, 148*(11), 1760-1775\. [https://doi.org/10.1093/jn/nxy197](https://doi.org/10.1093/jn/nxy197?ref=dokterservaas.be) - Watson, S. L., Weeks, B. K., Weis, L. J., Harding, A. T., Horan, S. A., & Beck, B. R. (2018). High-intensity resistance and impact training improves bone mineral density and physical function in postmenopausal women with osteopenia and low bone mass: The LIFTMOR randomized controlled trial. *Journal of Bone and Mineral Research, 33*(2), 211-220\. [https://doi.org/10.1002/jbmr.3284](https://doi.org/10.1002/jbmr.3284?ref=dokterservaas.be) ### #121 Word je gezonder van data met Joachim De Vos (Why Data Wins) URL: https://dokterservaas.be/121/ Last updated: 2026-10-12T09:23:00.000Z Op 16 maart 1995 stond de rijkste man ter wereld in het eerste Huis van de Toekomst en zei tegen een ingenieur van vijfentwintig dat het internet te ongestructureerd was om er zaken mee te doen. Die ingenieur was Joachim De Vos. Hij had net een keukencomputer geprogrammeerd waarmee je je boodschappen kon bestellen, en hij mocht van Microsoft het woord internet niet eens uitspreken in hun film. Dertig jaar later schreef hij Why Data Wins. De meeste mensen kennen Joachim van Living Tomorrow, het Huis van de Toekomst in Vilvoorde, of van zijn eerste boek Why Innovation Fails, met Steven Sasson, de man die in 1975 bij Kodak de eerste digitale camera bouwde. Wat ze minder weten: hij doceert scenarioplanning aan de UGent, ook aan artsen in opleiding, en hij zit met een half ziekenhuis aan zijn pols dat hij zelf niet altijd weet te lezen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Daarover gaat dit gesprek. Niet over technologie op zich, wel over de vraag die je jezelf moet stellen vóór je iets meet. Onderweg passeren een paar cijfers die blijven hangen: van alle data die de zorg verzamelt, wordt amper drie procent ooit opnieuw gebruikt, en een ziekenhuis in Bonheiden moest zijn glucosesensoren zelf betalen omdat betere zorg minder geld voor het ziekenhuis opbracht. Het zijn sectorcijfers, geen studies, dus de nuance die ik erbij geef is mijn interpretatie en zeg ik erbij. Voor wie dieper wil gaan leg ik er in de cursieve stukken de wetenschap naast. Ook waar die minder rooskleurig is dan het horloge belooft. ## We bespreken - Wie Joachim was in 1995 en wie hij nu is \[00:00:00\] - In het nu leven of over de toekomst nadenken \[00:03:18\] - Wat hij in 1995 zelf bouwde in het Huis van de Toekomst \[00:07:04\] - Bill Gates: het web is te ongestructureerd om zaken mee te doen \[00:09:20\] - Elke technologie wordt ooit misbruikt, ook AI \[00:12:36\] - Van Why Innovation Fails naar Why Data Wins \[00:15:41\] - Kodak: de eerste digitale camera en de drie angsten \[00:16:51\] - Drie dingen die Joachim doet voor zijn gezondheid \[00:22:08\] - Een half ziekenhuis aan je pols \[00:24:09\] - De Imelda-case: medisch beter, financieel slechter \[00:25:50\] - Drie procent hergebruik, en de drie vragen voor elke bestuurder \[00:29:01\] - De vijf datagolven en de Data Wave Scan \[00:32:53\] - Turing, Enigma en de kracht van twee woorden \[00:38:14\] - KBC en Johan Thijs: een lening in vier seconden \[00:41:00\] - Nooit meer naar de dokter: wie mag jouw gezondheidsdata beheren \[00:44:38\] - Van IQ naar imagination quotient, en data awareness voor iedereen \[00:52:48\] - Drie dingen die zijn leven gevormd hebben \[00:56:17\] - Bayes zonder formule, en beslissen als experiment \[01:01:23\] - Het 5D-model, de drie C's en de zeven sleutels \[01:07:23\] - De uitsmijter: wat hij zou willen horen van zijn dokter \[01:17:02\] ## Over de gast Joachim De Vos is ingenieur, econoom en futuroloog. Van 1994 tot 2025 bouwde hij mee aan [Living Tomorrow](https://www.livingtomorrow.com/?ref=dokterservaas.be), het Huis van de Toekomst, en hij richtte het adviesbureau [TomorrowLab](https://www.tomorrowlab.com/?ref=dokterservaas.be) op. Hij doceert scenarioplanning aan de UGent en schreef Why Innovation Fails (met Steven Sasson) en nu [Why Data Wins](https://www.whydatawins.com/?ref=dokterservaas.be), met de Data Wave Scan en het Black Box Canvas. 💡 Joachim vertelt zijn verhaal. In de cursieve stukken schuif ik er als arts even naast: wat weten we hierover, wat moeten we nuanceren, en wat neem je er morgen uit mee? ## Shownotes PLUS Leden van Spreekuur PLUS lezen hieronder het volledige gesprek, onderwerp per onderwerp uitgeschreven, met bij elk onderwerp mijn duiding: welke studies erachter zitten, hoe groot het effect echt is, waar het bewijs dun wordt, en wat je er morgen concreet mee doet. Voor deze aflevering zijn dat vijftig studies, van de Apple Heart Study tot de rekensom van Bayes die elke arts zou moeten kennen. ![Joachim De Vos en Dokter Servaas Bingé in de studio van Spreekuur](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Joachim-De-Vos-en-Dokter-Servaas.jpg) ## Wie Joachim was in 1995 en wie hij nu is \[00:00:00\] **Een ingenieur die in juni 1994 in een team stapt** - Joachim was net afgestudeerd als ingenieur, had wat wiskunde en fysica gegeven in het middelbaar en werkte bij een IT-bedrijf in het Gentse toen hij in contact kwam met Frank Beliën, die net het Huis van de Toekomst gestart was en iemand zocht om de IT-innovaties uit te werken. In juni 1994 stapte hij in dat team, en hij bleef er dertig jaar aan de toekomst sleutelen. - Hij had na zijn ingenieursstudies ook een economische opleiding gevolgd, en precies die combinatie vond hij het boeiendst: enerzijds kijken naar wat technologie kan, anderzijds naar wat dat betekent voor ons dagelijks leven en voor bedrijven. - Veel van wat we vandaag evident vinden, bestond toen nog niet. In 1995 kwamen de eerste mobiele telefoons in België, met de opkomst van Proximus, en er werd met verbazing verteld dat mensen in Italië met een gsm in de kerk zaten. Dat gaan wij toch niet doen, dacht iedereen. **En wie hij vandaag is** - Gevormd door dertig jaar toekomstdenken, maar vooral door de honderden, bijna duizenden organisaties die hem hun verhaal vertelden: hier zijn we mee bezig, maar eigenlijk weten we niet goed hoe morgen eruitziet. - Living Tomorrow wordt tot vandaag door heel veel mensen bezocht en blijft een inspiratiebron. En als je naar sociale media kijkt, gaat bijna de helft van de filmpjes over de toekomst. Iedereen is ermee bezig. De toekomst is niet van één iemand, zegt hij, ze is van ons allemaal. *Dertig jaar lang beroepshalve naar morgen kijken: Joachim doet iets waar wij als mens niet zo goed in zijn. In 2011 begon in de Verenigde Staten een voorspellingstoernooi waarin duizenden vrijwilligers twee jaar lang honderden geopolitieke vragen beantwoordden, van verkiezingsuitslagen tot olieprijzen, met een kans in plaats van een ja of nee. De psychologen Barbara Mellers en Philip Tetlock beschreven wat de besten van de rest onderscheidde: een korte training in kansdenken, samenwerken in teams, en vooral het bijhouden van je eigen score, zodat je zag hoe vaak je fout zat (*[*Mellers et al., 2014*](https://doi.org/10.1177/0956797614524255?ref=dokterservaas.be)). De beste twee procent, de superforecasters, bleven jaar na jaar beter dan de rest, en beter dan de meeste experts. De conclusie: **Wie de toekomst wil leren lezen, moet eerst zijn eigen fouten leren inzien.** Dat is precies wat Joachim straks Bayes zal noemen, en het is ook wat een arts doet die zijn eigen diagnoses bijhoudt. De nuance: het toernooi ging over vragen met een controleerbaar antwoord binnen het jaar. Over wat de zorg in 2050 doet, is niemand een superforecaster, ook Joachim niet, en hij zegt dat zelf. > *Praktisch: voorspel iets kleins met een kans erbij. Ik denk dat ik volgende maand drie keer per week sport, met zeventig procent zekerheid. Kijk na een maand terug. Je leert meer van dat ene getal dan van tien goede voornemens.* ## In het nu leven of over de toekomst nadenken \[00:03:18\] **Het gekende gekende** - Servaas legt de spanning op tafel: sociale media leren ons met twee voeten in het nu te staan, en tegelijk vluchten we met onze ratio altijd naar de toekomst. Hoe rijm je die twee? - Joachim gebruikt zelf vaak het gezegde geniet van wat er vandaag gebeurt, maar dat staat volgens hem los van toekomstdenken. Het echte probleem is dat we vastzitten aan wat we kennen. De known knowns, het gekende gekende, daar voelen we ons goed bij, thuis en als bedrijfsleider. Hooguit durven we naar het gekende onbekende kijken: onzekerheidsparameters van plus vijf of min tien procent, daar zal het wel ergens tussen zitten. - En intussen zetten we de prikkels en data die we krijgen heel selectief om in wat we er vandaag mee kunnen doen. Dat noemt hij een grote valkuil. **Terugrekenen vanuit de toekomst** - Het heden moet je omarmen, want daar leef je in en daar neem je beslissingen. Servaas vult aan: en dankbaar zijn dat we dit gesprek kunnen voeren en dat het mooi weer is. - Maar zelfs in je persoonlijke leven is het niet slecht om eens van de toekomst te vertrekken: hoe zou ik willen wonen, leven, werken? En als ik dat wil bereiken, hoe reken ik dan terug? Hoe gebruik ik de informatie die ik vandaag heb om zo goed mogelijk die richting uit te gaan, in plaats van het blind te doen? - Wie alleen aan vandaag denkt, interpreteert signalen heel tijdelijk en vraagt zich niet af wat hij er nog meer mee kan doen. Dan wordt alles vluchtig. - Doet hij dat zelf bewust? Op een feestje minder, geeft hij toe. Maar alles wat professioneel is, en zelfs zijn familiale leven, brengt hij een stukje in kaart: dit is mijn doel tegen het einde van het jaar, en past wat ik vandaag zie gebeuren daarin of niet? *Wat Joachim hier beschrijft, is een oud probleem met een verrassend jonge oplossing. In 2011 liet de Amerikaanse psycholoog Hal Hershfield jonge volwassenen in een virtuele spiegel kijken waarin hun eigen gezicht vijftig jaar ouder gemaakt was, en vroeg hen daarna hoe ze een bedrag zouden verdelen tussen nu uitgeven en sparen voor hun pensioen. Wie zijn oudere zelf had gezien, legde in vier opeenvolgende experimenten beduidend meer opzij dan wie zijn huidige gezicht zag (*[*Hershfield et al., 2011*](https://doi.org/10.1509/jmkr.48.SPL.S23?ref=dokterservaas.be)*). Twee jaar eerder had dezelfde groep in de hersenscanner gezien waarom: wie over zijn toekomstige ik oordeelde, gebruikte daarvoor hersengebieden zoals bij het oordelen over een vreemde, en hoe groter dat verschil, hoe minder iemand een week later bereid was op een grotere beloning te wachten (*[*Ersner-Hershfield et al., 2009*](https://doi.org/10.1093/scan/nsn042?ref=dokterservaas.be)). **We sparen niet voor onszelf, we sparen voor iemand die we amper kennen. Dat verklaart waarom terugrekenen vanuit de toekomst, zoals Joachim doet, meer oplevert dan goede voornemens: je maakt die vreemde eerst concreet.** De nuance is dat het om kleine experimenten met studenten en hypothetisch geld ging; of het effect standhoudt bij echte pensioenkeuzes over jaren, is minder hard aangetoond. *En dan het andere kamp, dat van het nu. Ook dat is onderzocht, en eerlijker dan de sociale media het brengen. Madhav Goyal zette in 2014 voor JAMA Internal Medicine 47 gerandomiseerde studies met 3.515 deelnemers naast elkaar: mindfulnessprogramma's verminderden angst en somberheid met een klein tot matig effect, maar deden het niet beter dan andere actieve aanpakken zoals bewegen (*[*Goyal et al., 2014*](https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2013.13018?ref=dokterservaas.be)*). Een grotere analyse van Julieta Galante uit 2021, 136 studies en 11.605 gezonde volwassenen, kwam op hetzelfde uit: tegenover niets doen een matig effect, tegenover andere actieve aanpakken nauwelijks verschil, en de kwaliteit van het bewijs is matig tot zeer laag (*[*Galante et al., 2021*](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003481?ref=dokterservaas.be)*). In het nu leven en over de toekomst nadenken zijn dus geen tegenstanders. Ze hebben allebei een bescheiden effect, en je hebt ze allebei nodig.* > *Praktisch: schrijf één zin over waar je over vijf jaar wilt staan, en één ding dat je deze week doet dat ernaartoe wijst. Meer hoeft het niet te zijn. Het punt is dat je toekomstige ik een gezicht krijgt.* ## Wat hij in 1995 zelf bouwde in het Huis van de Toekomst \[00:07:04\] **Een reclamefolder van de GB** - Servaas somt de anekdotes op die hij tegenkwam in de boeken van Joachim: een keukencomputer waarmee je kon telewinkelen en een eerste videodeurbel die op afstand werkte. - Joachim vertelt hoe het begon: in 1995 kreeg hij thuis een brochure van de GB in de bus, met prijzen. Hij dacht: zo gaan we in de toekomst toch niet winkelen. Het zou leuk zijn mocht dat ooit digitaal worden, op een scherm in de keuken dat aan de muur hangt. Flatscreens bestonden nog niet, touchscreens waren gloednieuw. - Dus programmeerde hij het: melk is op, water is op, zal ik erbij bestellen? Het systeem hield bij wat er in de koelkast zat, en deelde producten op in convenience goods, standaardwaar zoals water, en specialty goods, zoals kaviaar. Elk product werd gescand met de eerste QR-codes, die toen alleen in de logistiek gebruikt werden, en zo wist het scherm ook meteen welk type afval het was. ![Joachim De Vos in gesprek met Dokter Servaas Bingé](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Joachim-De-Vos---Dr.-Servaas-Bing--.jpg) **Beeldbuizen in de muur** - Op 16 maart 1995 stond het hele huis vol computers. De dikke beeldbuismonitors zaten weggestopt in de wanden, zodat je alleen het touchscreen zag, alsof het een flatscreen was die nog niet bestond. - Naast telewinkelen was er een soort Google Earth avant la lettre, een wereldbol waarop je inzoomde om met Sun Jets een hotel te boeken, vijftien jaar voor [Booking.com](http://booking.com/?ref=dokterservaas.be) bestond. En domotica, met het Belgische bedrijf Teletask, eerst uitgetest in een kleine ruimte en dan in het huis geïntegreerd. Alles wat Joachim in 1995 bouwde, is er gekomen. Alleen duurde het vijftien tot twintig jaar. Dat interval geldt ook voor de geneeskunde. In 2011 vroeg Zoë Slote Morris zich in het Journal of the Royal Society of Medicine af hoe lang het gemiddeld duurt voor een bewezen medisch inzicht in de dagelijkse praktijk belandt. Ze bracht de 23 studies samen die dat ooit gemeten hadden en vond **een gemiddelde van zeventien jaar.** ([*Morris et al., 2011*](https://doi.org/10.1258/jrsm.2011.110180?ref=dokterservaas.be)). **Wat in de zorg kan en wat in de zorg gebeurt, liggen gemiddeld een halve generatie uit elkaar.** Hou dat in gedachten bij alles wat hierna over horloges en sensoren komt: **de technologie is er, de praktijk niet.** We hoeven hier niet cynisch over te worden, maar we moeten wel geduldig blijven. Misschien kunnen we ons de vraag stellen wie dat interval korter kan maken. ## Bill Gates: het web is te ongestructureerd om zaken mee te doen \[00:09:20\] **Een rondleiding op 16 maart 1995** - Servaas vat samen wat Gates die dag zei: één, je mocht van hem niet over internet spreken, en twee, het internet was veel te ongestructureerd om er business op te doen. Had de man het fout? - Je kunt vandaag niet geloven dat die woorden uitgesproken zijn, zegt Joachim, maar het klopt volledig. Hij leidde Gates rond en zei: kijk, het hele huis is verbonden met het internet. Gates antwoordde dat het internet superongestructureerd was en dat je er heel weinig mee kon. Microsoft ging iets nieuws bouwen, het Microsoft Network, helemaal gestructureerd als een fileserver, met bestanden en tafeltjes om te praten. Internet Explorer kwam pas nadien. - Het internet was toen inderdaad een allegaartje. Er waren geen regels voor hoe je een website bouwde. Living Tomorrow werd uitgeroepen tot de beste website van België. Er waren op dat moment drie websites. **Hoe een rondleiding een visie verschuift** - Hoe verder de rondleiding vorderde, hoe meer Gates overal telewinkelen zag, en reizen boeken, en domotica. Aan het einde zei hij: Microsoft moet de kern worden van ons dagelijks leven. Het begin en het einde van die rondleiding waren helemaal anders. - Heeft Joachim zijn visie mee gevormd? Dat is misschien wat ambitieus, zegt hij. Maar een paar maanden later verscheen Windows 95, Gates werd de rijkste man ter wereld en schreef The Road Ahead. Joachim is er bijna van overtuigd dat dat boek voor een deeltje input kreeg van wat Gates die dag gezien had. *Er is een oudere voorspelling die dit verhaal in perspectief zet. In 1950 schreef de wiskundige Alan Turing, over wie het straks nog gaat, een artikel in het tijdschrift Mind waarin hij zich afvroeg of machines kunnen denken. Hij waagde zich aan een concrete voorspelling: binnen een halve eeuw zouden computers in een gesprek van vijf minuten een gemiddelde ondervrager in dertig procent van de gevallen kunnen doen geloven dat ze een mens waren (*[*Turing, 1950*](https://doi.org/10.1093/mind/LIX.236.433?ref=dokterservaas.be)). Hij zat er slechts een paar jaar naast. Gates zat er in 1995 helemaal naast, en corrigeerde binnen het jaar. Het verschil tussen een goede en een slechte voorspeller is niet dat de goede gelijk heeft, maar dat hij sneller van gedacht verandert. Dat is de les die ik uit dit stuk van het gesprek meeneem naar de consultatie. **Een arts die nooit van diagnose verandert, is geen zekere arts, maar een die niet meer kijkt.** De nuance: Turing schreef een filosofisch essay, geen studie, en zijn test is intussen op goede gronden bekritiseerd als maatstaf voor intelligentie. Als voorspelling blijft ze wel indrukwekkend. ## Elke technologie wordt ooit misbruikt, ook AI \[00:12:36\] **Meerdere toekomsten tegelijk** - Servaas: al die ideeën kunnen richting A of richting B uitgewerkt worden, en met AI zitten we vandaag precies in zo'n moment. Het kan heel ondersteunend worden, of heel donker en onbetrouwbaar. Je bouwt eigenlijk meerdere toekomsten naast elkaar. - Elke uitvinding, elke technologie is ooit ergens misbruikt, zegt Joachim. Daar moeten we ons van bewust zijn: ook AI zal misbruikt worden, en wordt het misschien al. Phishing en inbreken in bedrijven gebeurt vandaag niet alleen ongecontroleerd met de nieuwste modellen, maar ook met opzet. Het is een geopolitiek wapen geworden. Net zoals atoomenergie, en AI is volgens hem nog krachtiger. - Dat we in Europa leven, waar we vaak zeggen dat we overgereguleerd zijn, stelt hem ergens gerust. We hebben tenminste een politiek bestel dat erover nadenkt, soms wat te veel afremt, maar ook bezorgd is om zijn 480 miljoen burgers. ![Joachim De Vos heeft het in Spreekuur bij Dokter Servaas Bingé over zijn boek Why Data Wins](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Joachim-De-Vos-en-Dr.-Servaas.jpg) **Chinese stofzuigers en Amerikaanse datasystemen** - Servaas vraagt of we dan niet de braafste van de klas willen zijn terwijl we intussen Chinese stofzuigers in huis hebben en Amerikaanse datasystemen die ook alles weten. Welke toekomst bouwen we dan voor onszelf? - Een zeer terechte vraag, vindt Joachim. We hebben ons op een bepaald moment te weinig afgevraagd waar data naartoe gaat, en vonden de waarde ervan niet zo belangrijk zolang het maar werkte. Data was olie: we verbrandden ze en ze was weg. Nu beginnen we te zien dat data het nieuwe goud is, en in een slecht scenario het nieuwe wapen. En de vraag is, zoals Servaas aanvult: wie wordt er wijzer van? Ik wil dit stuk niet bij de stofzuigers laten, want **in de zorg wordt AI op dit moment vooral misbruikt op een minder georganiseerde manier: door slordig bewijs**. Eric Wu en collega's bekeken in 2021 voor Nature Medicine alle 130 AI-toestellen die de Amerikaanse FDA tussen 2015 en 2020 had goedgekeurd. Van die 130 waren er 126 alleen achteraf getest, op bestaande data, en 93 waren nooit op meer dan één ziekenhuis beproefd ([*Wu et al., 2021*](https://doi.org/10.1038/s41591-021-01312-x?ref=dokterservaas.be)*). Een jaar eerder had Myura Nagendran in The BMJ 81 studies bekeken die beweerden dat deep learning het even goed of beter deed dan artsen: 58 van de 81 hadden een hoog risico op vertekening, amper negen waren prospectief opgezet, waarvan er zes in een echte klinische setting getest waren, en de samenvattingen klonken systematisch stelliger dan de cijfers (*[*Nagendran et al., 2020*](https://doi.org/10.1136/bmj.m689?ref=dokterservaas.be)*). Het gevaar van AI in de zorg is vandaag niet dat ze te slim is, maar dat ze te weinig getest is op de patiënt die voor je zit. Dat is een minder spannend scenario dan Joachims geopolitieke wapen, maar het is het scenario waar jij en ik het eerst mee te maken krijgen. De nuance: het veld beweegt snel, en er zijn intussen wel degelijk gerandomiseerde studies, zoals die met het horloge waar ik straks op terugkom. Alleen blijven ze de uitzondering.* > *Praktisch: als iemand je een AI-tool voor je gezondheid verkoopt, stel drie vragen.* *Op wie is het getest?* *Op hoeveel plaatsen?* *En vooraf, bij echte mensen, of achteraf, op oude data?* *Wie daar niet op kan antwoorden, verkoopt een belofte.* Hier stopt het gratis deel. Wat volgt is het volledige gesprek: Kodak en de drie angsten, het halve ziekenhuis aan je pols en wat de studies daar echt over zeggen, de Imelda-case, de vijf datagolven, KBC, wie jouw gezondheidsdata mag beheren, persoonlijk geluk in het leven nastreven met Bayes zonder formule, en het 5D-model dat verdacht veel op een consultatie lijkt. _This post is for paying subscribers only._ ### Cholesterol en de menopauze: waarom je waarden stijgen na je 45ste URL: https://dokterservaas.be/cholesterol-en-de-menopauze/ Last updated: 2026-09-23T19:36:11.000Z Vrouwen hebben voor de overgang gemiddeld een gunstiger cholesterolprofiel dan mannen van dezelfde leeftijd. Dat is geen toeval. Het vrouwelijke hormoon oestrogeen houdt je cholesterol mee in balans. In de jaren rond je laatste menstruatie daalt dat oestrogeen, en dat laat sporen na in je bloed. Onderzoekers volgden vrouwen jaar na jaar dwars door de overgang heen, en zagen iets opvallends. In de jaren rond de laatste menstruatie stijgen je totale cholesterol, je LDL, de cholesterol die je liever laag houdt, en het aantal schadelijke deeltjes duidelijk. En nog andere waarden volgen het ritme van jaren: je bloeddruk, je suiker en je triglyceriden bewegen gewoon mee met de leeftijd. Voor je cholesterol is het de overgang die aan de knoppen draait. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Waarom dit meer is dan een getal Vrouwen worden voor de overgang een stuk beschermd tegen hart- en vaatziekten, en na de overgang valt die bescherming weg. De verandering in je cholesterol hoort daarbij: bij vrouwen bij wie de LDL rond de laatste menstruatie het sterkst steeg, werd jaren later vaker plaque in de halsslagader gevonden. Daarom is de periode rond de overgang een goed moment om je bloed eens grondig te laten bekijken, ook als je je kerngezond voelt. ## Wat je ermee doet Een kanttekening: niet elke stijging van cholesterol komt door de overgang. Springt je LDL echt hoog, of stijgt hij veel sneller dan je zou verwachten, dan hoort je arts ook andere oorzaken na te gaan - schildklier, alcohol, gewichtstoename, suikerziekte, sommige medicatie - en bij zeer hoge waarden aan de erfelijke vorm te denken, familiale hypercholesterolemie. ![Bloedonderzoek naar cholesterol](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/cholesterol--3-.jpg) Geen paniek dus, maar wel een beetje aandacht geven. Laat je cholesterol in deze fase eens volledig controleren, en bekijk het samen met je arts in het geheel van je risico, niet als los cijfer. Vraag gerust om ook eenmalig lipoproteïne(a) te laten meten, een erfelijke waarde die je risico mee bepaalt en die je maar één keer in je leven hoeft te kennen. Over lipoproteine(a) is er een kanttekening: sommige studies zien die waarde rond de overgang nog wat oplopen, andere zien geen verschil. De richtlijn houdt het voorlopig bij één meting in een mensenleven, maar valt jouw waarde net onder een drempel, dan is ze later nog eens laten meten geen onzin. Werk daarnaast aan wat je wel in handen hebt, want dat blijft werken: in een trainingsstudie daalden totale cholesterol en LDL bij vrouwen net voor en net na de overgang even sterk. Meer vezelrijke, plantaardige voeding. Voldoende bewegen, met wat krachttraining erbij, want dat helpt ook tegen het spierverlies en de veranderende vetverdeling van deze jaren. Niet roken. Genoeg slaap, wat in deze fase een uitdaging op zich kan zijn. En als leefstijl niet volstaat, zeker bij een hoger risico, dan is medicatie ook voor vrouwen na de overgang een verstandige optie. En hormoontherapie, doet die iets met je cholesterol? Ja. Oestrogeen verlaagt je totale cholesterol, je LDL en je lipoproteine(a), en verhoogt je HDL. Vooral als je het inneemt. Maar dat is mooi meegenomen, geen reden om het als behandeling te stellen: hormoontherapie schrijf je voor tegen opvliegers en klachten, niet om je hart te beschermen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Matthews, K. A., Crawford, S. L., Chae, C. U., Everson-Rose, S. A., Sowers, M. F., Sternfeld, B., & Sutton-Tyrrell, K. (2009). Are changes in cardiovascular disease risk factors in midlife women due to chronological aging or to the menopausal transition? *Journal of the American College of Cardiology, 54*(25), 2366-2373\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2009.10.009](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2009.10.009?ref=dokterservaas.be) Ko, S. H., & Kim, H. S. (2020). Menopause-associated lipid metabolic disorders and foods beneficial for postmenopausal women. *Nutrients, 12*(1), 202\. [https://doi.org/10.3390/nu12010202](https://doi.org/10.3390/nu12010202?ref=dokterservaas.be) Matthews, K. A., Crawford, S. L., Chae, C. U., Everson-Rose, S. A., Sowers, M. F., Sternfeld, B., & Sutton-Tyrrell, K. (2009). Are changes in cardiovascular disease risk factors in midlife women due to chronological aging or to the menopausal transition? Journal of the American College of Cardiology, 54(25), 2366-2373\. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2009.10.009 Matthews, K. A., El Khoudary, S. R., Brooks, M. M., Derby, C. A., Harlow, S. D., Barinas-Mitchell, E. J. M., & Thurston, R. C. (2017). Lipid changes around the final menstrual period predict carotid subclinical disease in postmenopausal women. Stroke, 48(1), 70-76\. https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.116.014743 Mandrup, C. M., Egelund, J., Nyberg, M., Lundberg Slingsby, M. H., Andersen, C. B., Logstrup, S., Bangsbo, J., Suetta, C., Stallknecht, B., & Hellsten, Y. (2017). Effects of high-intensity training on cardiovascular risk factors in premenopausal and postmenopausal women. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 216(4), 384.e1-384.e11\. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2016.12.017 Anagnostis, P., Bitzer, J., Cano, A., Ceausu, I., Chedraui, P., Durmusoglu, F., Erkkola, R., Goulis, D. G., Hirschberg, A. L., Kiesel, L., Lopes, P., Pines, A., van Trotsenburg, M., Lambrinoudaki, I., & Rees, M. (2020). Menopause symptom management in women with dyslipidemias: An EMAS clinical guide. Maturitas, 135, 82-88\. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2020.03.007 Zhu, D., Chung, H.-F., Dobson, A. J., Pandeya, N., Giles, G. G., Bruinsma, F., Brunner, E. J., Kuh, D., Hardy, R., Avis, N. E., Gold, E. B., Derby, C. A., Matthews, K. A., Cade, J. E., Greenwood, D. C., Demakakos, P., Brown, D. E., Sievert, L. L., Anderson, D., ... Mishra, G. D. (2019). Age at natural menopause and risk of incident cardiovascular disease: A pooled analysis of individual patient data. The Lancet Public Health, 4(11), e553-e564\. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(19)30155-0 ### Reflux en GERD URL: https://dokterservaas.be/maagzuurremmers-afbouwplan/ Last updated: 2026-09-25T12:02:09.000Z WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Ik heb die voorschriften zelf vaak genoeg verlengd. Doe er nog maar een doosje bij: het is in elke praktijk een van de gewoonste zinnen van de dag. Tot iemand de vraag stelt die te weinig gesteld wordt: waarom neem ik dit nog? Wie dan op eigen houtje stopt, heeft binnen de week het zuurbranden terug, feller dan voorheen, en besluit: ik kan niet zonder. Dat besluit klopt meestal niet. Wat je voelt, is een voorspelbaar na-effect van het stoppen zelf, en het heeft een naam, een mechanisme en een oplossing. In dit dossier lees je hoe dat zit, of afbouwen voor jou aan de orde is, en hoe je het aanpakt: traag, met een vangnet, en samen met je huisarts. 💡 ****Wat dit dossier je geeft.** De uitleg waarom een maagzuurremmer stoppen zo vaak mislukt, een eerlijke check of afbouwen voor jou kan, een stappenplan om het samen met je huisarts te doen, een vangnet voor de lastige dagen en een werkblad om alles bij te houden. ## Waarom stoppen zo vaak mislukt In 2009 gaven Deense onderzoekers rond Christina Reimer 120 gezonde vrijwilligers, mensen zonder enige maagklacht, acht weken lang een zuurremmer of een namaakpil, zonder dat iemand wist wie wat kreeg. Daarna kreeg iedereen vier weken namaak. In de groep die de echte zuurremmer had genomen, kreeg 44 procent zuurklachten die ze voordien nooit hadden: branden, oprispingen, een zure smaak. In de namaakgroep was dat 15 procent. Een pil tegen maagzuur had bij gezonde mensen maagzuurklachten veroorzaakt. ![Maagzuurremmers](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/Maagzuurremmers-1.jpg) _This post is for paying subscribers only._ ### Healthspan boven lifespan: meer leven aan je jaren URL: https://dokterservaas.be/healthspan-lifespan/ Last updated: 2026-09-05T12:23:31.000Z Toen ik twee jaar geleden een boek over veroudering schreef, merkte ik hoe hard we allemaal naar hetzelfde getal kijken: de leeftijd op de verjaardagskaart. In mijn praktijk kijk ik liever naar wat je op die verjaardag nog kunt. Fiets je naar de bakker? Til je je kleinkind op? Onthoud je de namen van je tafelgenoten? Die vragen zeggen meer over je gezondheid dan het aantal kaarsjes op de taart. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Hoe groot is de kloof? Onderzoekers rekenden het na op de cijfers die de Wereldgezondheidsorganisatie voor 183 landen bijhoudt: we leven gemiddeld 9,6 jaar langer dan we gezond blijven. In de Verenigde Staten loopt dat op tot 12,4 jaar, de grootste kloof van allemaal. Vrouwen leven langer dan mannen, maar hun kloof is gemiddeld 2,4 jaar breder. Concreet zijn dat de jaren van de pillendoos met zeven vakjes, de trap die een hindernis wordt en de agenda die volloopt met afspraken in wachtzalen. Wie droomt van lang leven, ziet zijn of haar droom op die manier aan diggelen vallen. En over die twee jaar extra bij vrouwen: het is niet zo dat vrouwen zieker worden dan mannen. Ze leven langer, maar er hapert ook meer. ### De korte zwanenzang In 1980 schreef de Amerikaanse arts James Fries een artikel dat het denken over ouder worden kantelde. Zijn redenering: als we de eerste chronische ziekte verder kunnen uitstellen dan het levenseinde opschuift, dan persen we de aftakeling samen tot een kort stukje op het allerlaatst. Lang fit, kort ziek. Ik noem dat de korte zwanenzang, en het is wat ik mijn patiënten en mezelf toewens. Eerlijkheidshalve: die zwanenzang wordt vandaag niet korter. Wereldwijd groeit de kloof tussen leven en gezond leven, omdat we chronische ziektes beter overleven dan voorkomen. Gezond oud worden is dus geen voorspelling. Het is een opdracht waar je vandaag moet aan werken. Vervelender nog: die extra ongezonde jaren stapelen zich niet op aan het einde, ze verspreiden zich over de hele volwassen rit. De aftakeling wordt dus niet samengeperst maar uitgesmeerd — reden te meer om er op je veertigste al iets aan te doen. ### Hoe verleng je je healthspan? Onderzoekers volgden ruim honderdduizend Amerikaanse verpleegkundigen en andere gezondheidswerkers, tientallen jaren lang. Wie op vijftig jaar vier of vijf gezonde gewoontes combineerde (rookvrij leven, een gezond gewicht, elke dag een halfuur bewegen, goed eten en matig zijn met alcohol), had als vrouw gemiddeld bijna elf jaar meer zonder kanker, hartziekte of diabetes voor de boeg dan wie er geen enkele had. Bij de mannen was dat ruim zeven jaar. Dezelfde gewoontes die je leven verlengen, verlengen dus vooral het gezonde stuk ervan. Slaap hoort in dat rijtje thuis, ook al zat ze niet bij de vijf. In dezelfde twee groepen deelnemers zetten onderzoekers ze er later als zesde gewoonte bij: wie zes van de zes haalde, had een 83 procent lager risico op hart- en vaatziekte dan wie er geen enkele haalde. Twee kanttekeningen bij dat cijfer, want eerlijk is eerlijk. Het gaat om Amerikaanse gezondheidswerkers, hoog opgeleid en beter verzekerd dan de gemiddelde Amerikaan. Het kan dus zijn dat de winst in onze streken anders uitvalt. En het is observationeel onderzoek: het toont dat gezonde gewoontes en gezonde jaren samen opgaan, niet dat het ene het andere maakt. Één woord over dat 'matig zijn met alcohol': in dat onderzoek was matig drinken de gunstige categorie, maar dat is geen uitnodiging om te beginnen. Er bestaat geen hoeveelheid alcohol waarvan we kunnen zeggen dat ze de gezondheid bevordert, en wie niet drinkt heeft geen enkele reden om ermee te starten. Consistentie wint daarbij van perfectie: liever een leven lang tachtig procent goede keuzes dan zes weken streng en daarna alles weer los. > De jaren die je wint met gezonde gewoontes zijn vooral gezonde jaren. Bewegen, goed eten, goed slapen, een gezond gewicht en rookvrij leven, tachtig procent van de tijd, een leven lang: zo rek je je healthspan op. Het hele verhaal over gezond ouder worden, met alles wat werkt op een rij, lees je in mijn boek ‘Lang Zullen We Leven’ en in de longread over langer en beter leven. Ik wens je alvast een lange rit en een korte zwanenzang. [Langer en beter leven: gezond ouder worden en anti-agingTien jaar geleden dacht ik dat oud worden iets was dat je overkwam. Je genen tekenden de plattegrond, de klok tikte, en het beste wat je kon doen was hopen dat ook de laatste kilometers niet te steil bergop zouden lopen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Anti-aging-1.jpg)](https://dokterservaas.be/langer-en-beter-leven/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Garmany, A., & Terzic, A. (2024). Global healthspan-lifespan gaps among 183 World Health Organization member states. *JAMA Network Open, 7*(12), e2450241\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.50241](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.50241?ref=dokterservaas.be) - Fries, J. F. (1980). Aging, natural death, and the compression of morbidity. *The New England Journal of Medicine, 303*(3), 130-135\. [https://doi.org/10.1056/NEJM198007173030304](https://doi.org/10.1056/NEJM198007173030304?ref=dokterservaas.be) - Li, Y., Schoufour, J., Wang, D. D., Dhana, K., Pan, A., Liu, X., Song, M., Liu, G., Shin, H. J., Sun, Q., Al-Shaar, L., Wang, M., Rimm, E. B., Hertzmark, E., Stampfer, M. J., Willett, W. C., Franco, O. H., & Hu, F. B. (2020). Healthy lifestyle and life expectancy free of cancer, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: Prospective cohort study. *BMJ, 368*, l6669\. [https://doi.org/10.1136/bmj.l6669](https://doi.org/10.1136/bmj.l6669?ref=dokterservaas.be) - Koemel, N. A., Biswas, R. K., Ahmadi, M. N., Teixeira-Pinto, A., Hamer, M., Rezende, L. F. M., Mitchell, J., Leech, R. M., Sawan, M., Allman-Farinelli, M., Dumuid, D., Bauman, A., Maher, C., Barrett, S., Chow, C., Gibson, A. A., Raubenheimer, D., Hocking, S. L., Williams, K., Cistulli, P. A., Gill, T., & Stamatakis, E. (2026). Minimum combined sleep, physical activity, and nutrition variations associated with lifespan and healthspan improvements: *eClinicalMedicine, 92*, 103741\. [https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2025.103741](https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2025.103741?ref=dokterservaas.be) - Guasch-Ferré, M., Li, Y., Bhupathiraju, S. N., Huang, T., Drouin-Chartier, J.-P., Manson, J. E., Sun, Q., Rimm, E. B., Rexrode, K. M., Willett, W. C., Stampfer, M. J., & Hu, F. B. (2022). Healthy lifestyle score including sleep duration and cardiovascular disease risk. *American Journal of Preventive Medicine, 63*(1), 33-42\. [https://doi.org/10.1016/j.amepre.2022.01.027](https://doi.org/10.1016/j.amepre.2022.01.027?ref=dokterservaas.be) - Hay, S. I., Nam, P., Saqib, H., McLaughlin, S. A., Bisignano, C., Ostroff, S. M., Ng, M., Nomura, S., Schumacher, A. E., & Murray, C. J. L. (2026). Global, regional, and national trends in the morbidity gap and contributing diseases, injuries, and risk factors, 1990-2023: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2023\. *The Lancet Public Health, 11*(8), e487-e505\. [https://doi.org/10.1016/S2468-2667(26)00098-8](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2826?ref=dokterservaas.be)00098-8) - Muszynska-Spielauer, M., Di Giulio, P., Minagawa, Y., Di Lego, V., & Luy, M. (2026). Why do women live longer than men, but spend more time in poor health? A decomposition analysis of the gender gap in unhealthy life years across Europe. *European Journal of Epidemiology, 41*(3), 329-336\. [https://doi.org/10.1007/s10654-025-01346-2](https://doi.org/10.1007/s10654-025-01346-2?ref=dokterservaas.be) - Anderson, B. O., Berdzuli, N., Ilbawi, A., Kestel, D., Kluge, H. P., Krech, R., Mikkelsen, B., Neufeld, M., Poznyak, V., Rekve, D., Slama, S., Tello, J., & Ferreira-Borges, C. (2023). Health and cancer risks associated with low levels of alcohol consumption. *The Lancet Public Health, 8*(1), e6-e7\. [https://doi.org/10.1016/S2468-2667(22)00317-6](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2822?ref=dokterservaas.be)00317-6) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Wat is VO2max en waarom voorspelt het je gezondheid? URL: https://dokterservaas.be/vo2max/ Last updated: 2026-09-04T06:29:04.000Z Je kent dat wel: je loopt de trap op met twee boodschappentassen en je voelt halverwege: “Oei, dit is precies al lastig.” Of je fietst tegen de wind naar huis en je moet plots een tandje kleiner, terwijl iemand naast je gewoon blijft praten. Of je trekt een sprintje naar de bus en staat daarna een minuut te hijgen alsof je net een veldslag achter de rug hebt. Dat verschil, hoe lang je zo’n zware inspanning aankan, en hoe snel je ademhaling en hartslag de hoogte in schieten, hangt voor een groot stuk samen met één ding: hoeveel zuurstof je lichaam maximaal kan opnemen en gebruiken als het écht moet werken. En dat is je VO2max. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) Je sporthorloge toont het. De meeste mensen scrollen eroverheen, op weg naar hun stappenteller of hun slaapscore. Nochtans is het een van de sterkste voorspellers van hoe lang en hoe gezond je leeft: hoeveel zuurstof je lichaam maximaal kan verbruiken tijdens een zware inspanning. ### Dat getal meet je conditie Bij elke inspanning werkt een keten. Je longen halen zuurstof binnen, je hart pompt ze via je bloed naar je spieren, en die spieren verbranden ze om energie te krijgen. Zo kun jij kracht leveren. VO2max is het plafond van die keten, uitgedrukt in **milliliter zuurstof per kilo lichaamsgewicht per minuut.** Een gezonde volwassene zit ergens tussen 30 en 50, een goed getrainde duursporter boven de 60, de wereldtop boven de 80\. Vergelijk wel met je eigen leeftijd en geslacht: de middenmoot zit rond de vijfentwintig op 48 bij mannen en 38 bij vrouwen, en in de zeventig nog op 24 en 18\. Waarom lager bij vrouwen? Dat heeft gewoon met het feit te maken dat zij minder spiermassa hebben. Eén cijfer vat dus goed samen hoe sterk hart, longen, bloedvaten en spieren samenwerken. In de praktijk noemen we dat je cardiorespiratoire fitheid. Je conditie dus. ### Waarom voorspelt het hoe lang je leeft? In Cleveland volgden artsen ruim 120.000 mensen die ooit een inspanningstest op de loopband deden. Wie bij de minst fitte groep hoorde, had vijf keer meer kans om te overlijden dan de allerfitsten; roken en diabetes verhoogden datzelfde risico met ongeveer veertig procent. Omgekeerd bleef het voordeel groeien tot bij de allerfitsten: een bovengrens vonden de onderzoekers niet. Wel goed om te weten waar dat cijfer vandaan komt: dit waren mensen die om een medische reden naar de loopbandtest gestuurd werden, geen doorsnede van de bevolking. Deense collega's kwamen na 46 jaar opvolging tot een cijfer om in te kaderen: **elke punt VO2max extra stond bij mannen van middelbare leeftijd voor gemiddeld 45 dagen langer leven**. Tussen de minst en de meest fitte groep lag bijna vijf jaar levensverwachting. Twee dingen bij dat Deense cijfer: het gaat om ruim vijfduizend mannen, en hun VO2max werd geschat, niet gemeten met een masker. Voor vrouwen vond ik op dit moment jammer genoeg geen gelijkaardige studie. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Hoe leer je je waarde kennen? Als ploegarts in het wielrennen liet ik renners elk jaar testen: masker op, fiets vast op de rollen, en de weerstand omhoog tot het niet meer ging. Zo meet je een VO2max rechtstreeks. Voor iedereen zonder masker doet je sporthorloge intussen een verdienstelijke gok op basis van je hartslag en je tempo. Op het cijfer zit een foutmarge, maar de grootte-orde klopt: stijgt jouw getal over enkele maanden, dan word je fitter. Hoe groot die foutmarge van het horloge is, is intussen gemeten: individueel kan het tot een tiental punten van de labowaarde afwijken. **Wil je het juiste cijfer, dan boek je een inspanningstest bij een sportarts.** Die kijkt meteen ook je hart na. ### Kan je dat getal verbeteren? Vanaf je dertigste zakt je VO2max: gemiddeld tien procent per tien jaar. In je dertiger jaren zakt het traag, nog maar een paar procentjes, maar vanaf je zeventigste duikt het meer dan twintig procent per decennium naar beneden. Het tempo varieert. Training remt de daling op elke leeftijd, en tien tot twintig procent verbetering is haalbaar. Het recept is eenvoudig: een brede basis van rustige duurbeweging, wandelen of fietsen in een tempo waarbij je nog kan praten, plus één of twee keer per week je hartslag de hoogte injagen met korte intervallen. (Eén voorwaarde vooraf: krijg je bij inspanning pijn op de borst, duizeligheid of onverwachte kortademigheid, laat dan eerst je hart nakijken voor je aan intervallen begint.) Dat tien tot twintig procent verbeteren geldt ook nog als je pas na je zestigste begint: bij zestigplussers die van nul vertrekken levert duurtraining gemiddeld bijna vier punten op. Het is dus nooit te laat om te starten. {color="blue"} [Zone 2-trainingZone 2\. De term staat op het horloge van je sportieve collega, duikt op in elke fitpodcast, en de winnaar van de Tour de France, Tadej Pogacar, doet minstens 80 procent van de training in die zone. Maar wat moet jij ermee?![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Zone-2-training-1.jpg)](https://dokterservaas.be/zone-2-training/) Moet je daar nu een obsessie van maken? Eén meting per jaar of de trend op je horloge volstaat. Kijk er af en toe eens naar, en laat je benen daarna het werk doen. > Je VO2max zegt meer over je toekomstige gezondheid dan je gewicht. Ze daalt vanzelf met de jaren, en met training krik je ze op elke leeftijd weer op. Wil je het hele verhaal over bewegen dat je een leven lang volhoudt, dan lees je dat hier. [Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te wordenDe beste training is de training die je een leven lang volhoudt. Zo blijf je sterk en soepel ouder worden, met duur, kracht en beweging die past in je dag. Ontdek de mix die werkt tot op hoge leeftijd.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Beweging-om-sterk-en-soepel-ouder-te-worden-1.jpg)](https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Mandsager, K., Harb, S., Cremer, P., Phelan, D., Nissen, S. E., & Jaber, W. (2018). Association of cardiorespiratory fitness with long-term mortality among adults undergoing exercise treadmill testing. *JAMA Network Open*, 1(6), e183605\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2018.3605](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2018.3605?ref=dokterservaas.be) - Clausen, J. S. R., Marott, J. L., Holtermann, A., Gyntelberg, F., & Jensen, M. T. (2018). Midlife cardiorespiratory fitness and the long-term risk of mortality: 46 years of follow-up. *Journal of the American College of Cardiology*, 72(9), 987-995\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2018.06.045](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2018.06.045?ref=dokterservaas.be) - Fleg, J. L., Morrell, C. H., Bos, A. G., Brant, L. J., Talbot, L. A., Wright, J. G., & Lakatta, E. G. (2005). Accelerated longitudinal decline of aerobic capacity in healthy older adults. *Circulation*, 112(5), 674-682\. [https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.105.545459](https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.105.545459?ref=dokterservaas.be) - Milanović, Z., Sporiš, G., & Weston, M. (2015). Effectiveness of high-intensity interval training (HIT) and continuous endurance training for VO2max improvements: A systematic review and meta-analysis of controlled trials. *Sports Medicine*, 45(10), 1469-1481\. [https://doi.org/10.1007/s40279-015-0365-0](https://doi.org/10.1007/s40279-015-0365-0?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. - Kaminsky, L. A., Arena, R., & Myers, J. (2015). Reference standards for cardiorespiratory fitness measured with cardiopulmonary exercise testing: Data from the Fitness Registry and the Importance of Exercise National Database. *Mayo Clinic Proceedings*, 90(11), 1515-1523\. [https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2015.07.026](https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2015.07.026?ref=dokterservaas.be) - Weeldreyer, N. R., De Guzman, J. C., Paterson, C., Allen, J. D., Gaesser, G. A., & Angadi, S. S. (2025). Cardiorespiratory fitness, body mass index and mortality: A systematic review and meta-analysis. *British Journal of Sports Medicine*, 59(5), 339-346\. [https://doi.org/10.1136/bjsports-2024-108748](https://doi.org/10.1136/bjsports-2024-108748?ref=dokterservaas.be) - Huang, G., Wang, R., Chen, P., Huang, S. C., Donnelly, J. E., & Mehlferber, J. P. (2016). Dose-response relationship of cardiorespiratory fitness adaptation to controlled endurance training in sedentary older adults. *European Journal of Preventive Cardiology*, 23(5), 518-529\. [https://doi.org/10.1177/2047487315582322](https://doi.org/10.1177/2047487315582322?ref=dokterservaas.be) - Pelliccia, A., Sharma, S., Gati, S., Bäck, M., Börjesson, M., Caselli, S., ... Wilhelm, M. (2021). 2020 ESC Guidelines on sports cardiology and exercise in patients with cardiovascular disease. *European Heart Journal*, 42(1), 17-96\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa605](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa605?ref=dokterservaas.be) - Molina-Garcia, P., Notbohm, H. L., Schumann, M., Argent, R., Hetherington-Rauth, M., Stang, J., ... Ortega, F. B. (2022). Validity of estimating the maximal oxygen consumption by consumer wearables: A systematic review with meta-analysis and expert statement of the INTERLIVE Network. *Sports Medicine*, 52(7), 1577-1597\. [https://doi.org/10.1007/s40279-021-01639-y](https://doi.org/10.1007/s40279-021-01639-y?ref=dokterservaas.be) ### AI gebruik en chronische aandoeningen URL: https://dokterservaas.be/ai-chatbot-chronische-aandoening/ Last updated: 2026-09-05T10:10:42.000Z Ja. Als uitlegger is zo'n chatbot sterk. Beslissen over je behandeling doet hij beter nooit: dat blijft werk voor jou en je arts. ### Waar helpt zo'n chatbot? Bij het begrijpen. Een chronische aandoening komt met een woordenboek vol jargon, en een chatbot vertaalt dat geduldig: wat insulineresistentie is, waarom je nieren opgevolgd worden, wat dat ene woord in je verslag betekent. Hij is dag en nacht beschikbaar, wordt niet moe van een derde keer dezelfde vraag en helpt je de juiste vragen klaar te leggen voor je volgende afspraak. Toen onderzoekers uit Indonesië twee jaar geleden alle studies over chatbots bij chronische ziekten bijeenlegden, hielden ze er van 784 zoekresultaten welgeteld acht over. Wat die acht vooral deden: uitleg geven, gezondheidsvaardigheden bijspijkeren, helpen bij zelfzorg. De deelnemers namen die hulp vlot aan. Of dat mensen ook meetbaar gezonder maakt, weten we nog niet: acht studies is weinig, en het onderzoek te jong. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Waar loopt het fout? Op twee plekken. Eén: de chatbot kent je dossier niet. Hij weet niets van je labowaarden, je nierfunctie of de andere medicatie die je neemt, en in die context moet elk advies bij een chronische aandoening passen. Twee: hij klinkt even zelfverzekerd wanneer hij compleet fout zit. Een bredere inventaris van 29 studies met grote taalmodellen zoals ChatGPT vond in zes op de tien ervan onnauwkeurige of wisselende antwoorden. En wat je intikt en de gegevens die je doorspeelt, vertrekken naar een server. Hou je rijksregisternummer en je volledige dossier dus voor jezelf. Het meest vervelende is dat hij er zelden bijzegt waar hij zijn informatie vandaan haalt: in een test van vier gangbare chatbots gaf de beste in vier op de tien antwoorden een bruikbare bron, de andere drie in hoogstens een op de tien. En vaak lopen bronnenlinks dood. Nakijken of het klopt, kan je dus niet - vraag hem er expliciet naar." ### Hoe gebruik je hem slim? Maak er vier afspraken mee. - Gebruik hem voor uitleg en voorbereiding, nooit om op eigen houtje je dosis aan te passen of een geneesmiddel te stoppen. - Bij plotse of alarmerende klachten stop je met typen en bel je: je huisarts, de wachtdienst of 112\. Dat is geen overdreven voorzichtigheid. Toen onderzoekers een consumentenversie van ChatGPT lieten inschatten hoe dringend een reeks ziektebeelden was, stuurde die meer dan de helft van de echte spoedgevallen naar een afspraak binnen een of twee dagen - een ontspoorde suikerziekte en dreigende ademnood zaten daarbij. - Neem zijn antwoorden mee naar de consultatie: "mijn chatbot zegt dit, klopt dat?" is een vraag waar dokters tegenwoordig graag op ingaan. Maar deel niets waarmee iemand jou kan herkennen. Nog iets waar weinig mensen bij stilstaan: een chronische aandoening weegt ook op je gemoed, en vroeg of laat gaat zo'n gesprek daar ook over. De ingebouwde vangnetten voor wie het echt zwaar heeft, slaan onvoorspelbaar aan - soms wel, soms niet, bij dezelfde soort vraag. Zit je daar, bel dan een mens: je huisarts, of de Zelfmoordlijn op 1813. > 💡 Een AI-chatbot is een goede uitlegger maar een slechte dokter. Gebruik hem om je aandoening beter te begrijpen, en laat elke beslissing over medicatie of behandeling bij je arts. In mijn eerste jaren als arts legde ik die Google-uitdraai meewarig opzij. Vandaag zeg ik: breng je chatbotgesprek mee. We lezen het samen en we beslissen samen. Dat kon dokter Google nooit. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Kurniawan, M. H., Handiyani, H., Nuraini, T., Hariyati, R. T. S., & Sutrisno, S. (2024). A systematic review of artificial intelligence-powered (AI-powered) chatbot intervention for managing chronic illness. *Annals of Medicine*, 56(1), 2302980\. [https://doi.org/10.1080/07853890.2024.2302980](https://doi.org/10.1080/07853890.2024.2302980?ref=dokterservaas.be) Serugunda, H. M., Jianquan, O., Kasujja Namatovu, H., Ssemaluulu, P., Kimbugwe, N., Garimoi Orach, C., & Waiswa, P. (2025). Using large language models for chronic disease management tasks: Scoping review. *JMIR Medical Informatics*, 13, e66905\. [https://doi.org/10.2196/66905](https://doi.org/10.2196/66905?ref=dokterservaas.be) Ramaswamy, A., Tyagi, A., Hugo, H., Jiang, J., Jayaraman, P., Jangda, M., Te, A. E., Kaplan, S. A., Lampert, J., Freeman, R., Gavin, N., Tewari, A. K., Sakhuja, A., Naved, B., Charney, A. W., Omar, M., Gorin, M. A., Klang, E., & Nadkarni, G. N. (2026). ChatGPT Health performance in a structured test of triage recommendations. *Nature Medicine*, 32(5), 1671–1675\. [https://doi.org/10.1038/s41591-026-04297-7](https://doi.org/10.1038/s41591-026-04297-7?ref=dokterservaas.be) Yau, J. Y.-S., Saadat, S., Hsu, E., Murphy, L. S.-L., Roh, J. S., Suchard, J., Tapia, A., Wiechmann, W., & Langdorf, M. I. (2024). Accuracy of prospective assessments of 4 large language model chatbot responses to patient questions about emergency care: Experimental comparative study. *Journal of Medical Internet Research*, 26, e60291\. [https://doi.org/10.2196/60291](https://doi.org/10.2196/60291?ref=dokterservaas.be) ### #120 Zorgouder zijn als niemand het ziet met Liz Corthals (Liz is More) URL: https://dokterservaas.be/zorgouder-liz-is-more/ Last updated: 2026-10-12T09:22:09.000Z Je kiest niet voor het zorgouderschap. Het overkomt je, zegt Liz Corthals in deze seizoensopener, en dan is het ploeteren of verzuipen. De meeste mensen kennen haar als Liz is More, de vrouw die elke ochtend om kwart voor zeven een gedicht de wereld instuurt en er kleine maar betekenisvolle boekjes rond bouwde. Wat de meeste mensen niet weten: achter die warme woorden zorgt een moeder dag en nacht voor een dochter die extra zorg vraagt. Twee jaar lang rustte alles op haar schouders. In dit gesprek vertelt ze hoe schrijven haar recht houdt, hoe de troostsoep ontstond, en wat er gebeurt als een gezin door de mazen van elk net valt. Voor de mensen die dieper willen gaan leg ik er de cijfers naast, want zorgouderlast is meetbaar: je ziet het tot in de bloedvaten. Een gesprek dat begint bij gedichtjes en eindigt bij de vraag hoe wij als maatschappij zorgen voor wie zorgt. Bekijk hier de aflevering op YouTube of luister op je favoriete platform ## We bespreken - Intro: Het nieuwe seizoen van Spreekuur met Liz is More \[00:00\] - Wie is Liz Corthals \[02:55\] - Drie afwijzingen en het eerste gedicht \[09:50\] - Samen een gedicht schrijven voor 1 september \[15:34\] - Schrijven voor uitvaarten en de troostsoep \[19:11\] - Drie dingen voor je gezondheid \[23:37\] - Zorgouder van een dochter met een eetproblematiek \[29:12\] - Wat zorgouderlast met je gezondheid doet \[34:09\] - Steun voor zorgouders: De Ouders, Zorgt Voor Ons Moeder en 1 juni \[39:07\] - Door de mazen van het net \[41:46\] - Luisteren zonder oordeel \[50:21\] - Drie die haar leven gevormd hebben \[52:30\] - Wie troost de trooster \[1:03:09\] - Een doosje geluk en de nieuwe reeks Samen \[1:09:53\] - Als je morgen bij de dokter zit \[1:11:56\] - Waar je alles terugvindt \[1:14:54\] ## Over de gast [Liz Corthals](https://www.lizismore.be/?ref=dokterservaas.be) is actrice, stemactrice en de schrijfster achter Liz is More. Sinds 2017 deelt ze dagelijks een gedicht met tienduizenden volgers; bij [Pelckmans](https://www.pelckmansuitgevers.be/liz-is-more.html?ref=dokterservaas.be) verscheen haar reeks Een handjevol, intussen een tiental bundels plus een bloemlezing. Ze schrijft op maat voor de moeilijkste momenten, tot uitvaarten toe. En ze is zorgouder. > 💡 Liz vertelt haar verhaal. In de cursieve stukken schuif ik er als arts even naast: wat weten we hierover, wat moeten we nuanceren, en wat neem je er morgen uit mee? ## Shownotes PLUS Wil je deze aflevering niet alleen beluisteren maar ook kunnen náslaan? Voor PLUS-leden werk ik elk gesprek per onderwerp uit: alle cijfers, namen en studies die we vernoemen, gelinkt en eerlijk gewogen, met daarbij wat je er morgen concreet mee doet. Zo blijft een goed gesprek niet hangen in "ik heb ooit iets gehoord over" maar wordt het iets waar je op kunt terugvallen. Lid worden doe je in twee minuten op [dokterservaas.be/spreekuur-plus.](https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/) Voor deze eerste aflevering, en omdat je kunt zien wat dit precies betekent, zet ik de betaalmuur wat verder in de shownotes. Misschien een knappe commerciële truc, maar vooral omdat wat Liz uit haar leven deelt ons allemaal kan helpen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/260812_SPREEKUUR_FOTO_LIZ_046-1.JPG) ## Wie is Liz Corthals \[02:55\] **Van signeertafel tot studio** - Servaas en Liz leerden elkaar kennen op de boekenbeurs in Antwerpen, waar ze op dezelfde vierkante meter boeken zaten te signeren; zij had op dat moment net haar eerste drie bundels uit. - Ze brengt een cadeau mee naar de aflevering: een doosje "portie geluk" uit haar eigen webshop, met een poster waarin een woordzoeker verwerkt zit. Het wordt later in de aflevering uitgepakt. **Gezien worden is graag gezien worden** - Liz was actrice en stemactrice: gastrollen, theater, ooit een vervanging van een hoofdrol in een Vlaamse reeks. Een fijne maar harde leerschool, zegt ze. - Ze groeide zeer beschermd op, met een strenge vader, en droeg lang de drang mee om "ergens haar plaatje op te eisen". Na jaren begreep ze: gezien willen worden was eigenlijk graag gezien willen worden. - Het onzeker vogeltje is nooit helemaal weggegaan: "het mij net niet goed genoeg voelen is er in mijn jeugd ingeslopen". Mensen zeggen haar dat ze zeker overkomt; vanbinnen voelt dat anders. - Haar boekjes zijn haar eigen proces: de titels (zelfvertrouwen, jezelf zijn, troost, veerkracht) zijn precies de thema's die ze zichzelf wil aanreiken. *Wat Liz hier benoemt, is een van de oudste drijfveren die we kennen. In 1995 zetten de psychologen Roy Baumeister en Mark Leary alles op een rij wat er over bekend was en kwamen tot een simpele conclusie: *erbij horen is voor een mens even fundamenteel als eten en slapen.* We knopen makkelijk banden aan, verbreken ze moeilijk, en wie er te weinig heeft, wordt er letterlijk ziek van (*[*Baumeister & Leary, 1995*](https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497?ref=dokterservaas.be)*). Acht jaar later legde Naomi Eisenberger in Los Angeles mensen in een hersenscanner terwijl ze in een computerspelletje buitengesloten werden: de bal ging plots niet meer naar hen. Het hersengebied dat oplichtte, de voorste cingulate cortex, is hetzelfde gebied dat bij lichamelijke pijn de onaangenaamheid verwerkt (*[*Eisenberger et al., 2003*](https://doi.org/10.1126/science.1089134?ref=dokterservaas.be)*). *Afgewezen worden doet dus pijn in de meest letterlijke zin.* Drie keer na een pilot afvallen, zoals Liz verderop vertelt, is voor een brein geen detail. Het onzekere vogeltje heeft een oude biologische reden om te fladderen.* **Wie leest haar** - Haar publiek loopt van het lager onderwijs (leerkrachten gebruiken de gedichten in de klas) tot de apotheker, de chirurg en de psycholoog. Dat is het gevolg van een keuze die ze bewust maakte: poëzie beperkt zich meestal tot een nichegroep, en zij wou die drempel weg. - Haar gedichten vragen geen tien leesbeurten: meteen duidelijk, eenvoudig, en altijd met een sprankel hoop op het einde. Ook dat is bewust, en soms moet ze erop letten dat die hoop erin blijft als het bij haarzelf minder gaat. ## Drie afwijzingen en het eerste gedicht \[09:50\] ### **De lastige periode** - Rond 2017 zat ze in een moeilijke fase als actrice: na een reeks audities werd ze geselecteerd voor drie pilootafleveringen van programma's die later groot werden. Na de pilots viel ze telkens af; van haar hele cast was zij de enige. - Drie keer afvallen op rij voelde als schieten op de persoon: misschien heb ik geen kop om op tv te komen, misschien is dit mijn roeping niet. Voor het eerst merkte de altijd opgewekte Liz dat haar dipje dieper ging dan ze van zichzelf kende. Geen depressie, zegt ze er zelf bij, maar dieper dan gewoon. *Liz voelt het onderscheid zelf goed aan, en het klopt medisch. *Een dip hoort bij een leven met tegenslag:* hij heeft een aanleiding, hij staat in verhouding tot die aanleiding, en hij trekt weg als de dagen weer vullen. *Van een depressie spreken we pas als de sombere stemming of het verlies van plezier minstens twee weken vrijwel elke dag aanhoudt*, samen met een reeks andere klachten (slaap, eetlust, energie, concentratie, schuldgevoel, traagheid, gedachten aan de dood), en als het je dagelijks functioneren aantast (*[*American Psychiatric Association, 2022*](https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787?ref=dokterservaas.be)*).* *De grens tussen een dip en een depressie bestaat dus niet echt. De Amerikaanse onderzoeker Jerome Wakefield volgde duizenden mensen en zag dat een korte sombere periode zonder zelfmoordgedachten het jaar erna in 3,4 procent van de gevallen terugkwam. Bij een echte depressie was dat 14,6 procent. (*[*Wakefield & Schmitz, 2013*](https://doi.org/10.1002/wps.20015?ref=dokterservaas.be)*). Hun besluit: dat is intense droefheid, geen ziekte. *Voor wie twijfelt bestaat er een korte vragenlijst van negen vragen, de PHQ-9, die elke huisarts kent*: vanaf tien punten pikt hij bijna negen op de tien depressies eruit (*[*Kroenke et al., 2001*](https://doi.org/10.1046/j.1525-1497.2001.016009606.x?ref=dokterservaas.be)*).* > *De vuistregel voor thuis: duurt het langer dan twee weken, kleurt het alles, en lukt het gewone leven niet meer, ga dan langs bij je arts. Een dip mag je uitzitten. Een depressie behandel je.* ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/260812_SPREEKUUR_FOTO_LIZ_064-1.JPG) ### **Het eerste gedicht** - Ze zette dat gevoel op papier, als gedicht, en postte het op Facebook. De reacties hielden haar aan het schrijven; stelselmatig groeide dat naar dagelijks een gedicht. - Op een boekvoorstelling van een andere auteur trok ze haar stoute schoenen aan en sprak ze een uitgeefster aan, iets wat totaal niet in haar zit. Het eerste antwoord: goed, maar nog niet wat het moet zijn. - Maanden later lag er een contract bij Pelckmans, en niet voor één boek: drie bundels tegelijk, midden in de coronatijd. Doodeng voor een onzeker vogeltje, maar het kwam goed. Mensen hadden net toen nood aan herkenbaarheid. **Wat Liz beschrijft, is expressief schrijven avant la lettre*. In 1986 liet de Amerikaanse psycholoog James Pennebaker studenten vier avonden na elkaar een kwartier schrijven over het ergste wat hen ooit overkomen was. Die avonden zelf voelden ze zich slechter, hun bloeddruk ging zelfs omhoog. Maar de zes maanden erna kwamen ze minder vaak bij de studentenarts dan de groep die over iets banaals had geschreven (*[*Pennebaker & Beall, 1986*](https://doi.org/10.1037/0021-843X.95.3.274?ref=dokterservaas.be)*). Dat experiment is sindsdien honderden keren herhaald, en we moeten één en ander nuanceren.* *Wie de 31 studies met lange opvolging samenlegt, ruim vierduizend deelnemers, ziet een klein effect op somberheid, angst en stress dat pas weken later opduikt, maar dan wel blijft. *Het is het sterkst als de schrijfsessies dicht op elkaar volgen, met één tot drie dagen ertussen* (*[*Guo, 2023*](https://doi.org/10.1111/bjc.12408?ref=dokterservaas.be)*). Eén losse schrijfoefening doet daarentegen zo goed als niets: over 39 studies bij gezonde volwassenen bleef er op termijn geen meetbaar effect op depressieve klachten over (*[*Reinhold et al., 2018*](https://doi.org/10.1111/cpsp.12224?ref=dokterservaas.be)*). *Het ritueel doet dus het werk, en dat is precies wat Liz elke ochtend om kwart voor zeven doet.** > *Praktisch: een kwartier, drie of vier dagen na elkaar, over één concreet ding dat je bezighoudt. Verwacht geen wonder na dag één. Verwacht dat je je na een paar weken lichter voelt.* ## Samen een gedicht schrijven voor 1 september \[15:34\] ### **Hoe een gedicht ontstaat** - Ze werkt locatie-onafhankelijk: als woorden zich opstapelen moet ze ze meteen neerpennen, in een notitieboekje of op haar gsm, anders zijn ze weg. - Voor een 1 september-gedicht verplaatst ze zich in het kind: de speelplaats, wie blijft er alleen staan, wie heeft geen fijne vakantie gehad,… *Dat is geen aanstellerij van een dichteres, dat is hoe een brein werkt. In 1956 schreef George Miller zijn beroemde artikel over *het magische getal zeven: zoveel losse dingen kan een mens ongeveer tegelijk vasthouden*. Een halve eeuw later rekende Nelson Cowan dat na, zonder trucjes als herhalen of groeperen, en kwam op vier (*[*Miller, 1956*](https://doi.org/10.1037/h0043158?ref=dokterservaas.be)*;* [*Cowan, 2001*](https://doi.org/10.1017/S0140525X01003922?ref=dokterservaas.be)*).* **Het werkgeheugen is een klein tafeltje waar hooguit vier borden op passen, en elk nieuw bord duwt er een af.* Een idee dat zich aandient terwijl je in de rij bij de bakker staat, concurreert met het brood, de kassa en het kind dat aan je mouw trekt. Wie niet meteen noteert, verliest niet omdat zijn geheugen slechter wordt, maar omdat het tafeltje vol is. Het notitieboekje is een tweede tafel. Dat geldt trouwens voor iedereen die een goede gedachte krijgt onder de douche: schrijf ze op vóór je de handdoek pakt.* ### **Het live geschreven resultaat** - Servaas geeft de eerste regel, Liz bouwt verder. Het wordt: "Met knik in de knieën werd ik gewekt / slapen ging vannacht niet goed / ik til mijn zware rugzak op / maar ik vind onderweg nog stukjes moed." - Haar vuistregel zit erin verwerkt: de moeilijkheid benoemen, en het sprankeltje hoop niet op het einde forceren maar ergens onderweg laten vallen. **Die vuistregel van Liz is, zonder dat ze het zo noemt, de best onderbouwde vorm van positief denken die we kennen.* Wie vijftien grote bevolkingsstudies samenlegt, bijna 230.000 mensen gemiddeld veertien jaar gevolgd, ziet dat optimistische mensen 35 procent minder hart- en vaatincidenten krijgen en 14 procent minder vaak sterven in die periode (*[*Rozanski et al., 2019*](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.12200?ref=dokterservaas.be)*). In Boston volgde Lewina Lee verpleegsters en veteranen tot dertig jaar lang: de meest optimistische groep leefde 11 tot 15 procent langer en had anderhalf tot bijna twee keer meer kans om 85 te worden, ook na correctie voor roken, bewegen en voeding (*[*Lee et al., 2019*](https://doi.org/10.1073/pnas.1900712116?ref=dokterservaas.be)*). Dat zijn verbanden, geen bewijs dat optimisme de oorzaak is, maar ze zijn hardnekkig. Het goede nieuws: het is trainbaar. Over 29 gerandomiseerde studies steeg optimisme meetbaar na eenvoudige oefeningen, waarvan de bekendste is dat je een kwartier opschrijft hoe je beste mogelijke toekomst eruitziet (*[*Malouff & Schutte, 2017*](https://doi.org/10.1080/17439760.2016.1221122?ref=dokterservaas.be)*). *De nuance zit precies waar Liz ze legt: de moeilijkheid eerst benoemen, en de hoop niet forceren. Wie zichzelf een te rooskleurige toekomst voorhoudt, scoort op lange termijn lager op welzijn dan wie realistisch kijkt* (*[*de Meza & Dawson, 2021*](https://doi.org/10.1177/0146167220934577?ref=dokterservaas.be)*), en bij ouderen met een dalende gezondheid voorspelde onrealistisch optimisme zelfs meer depressie en een hogere sterfte dan nuchtere verwachtingen (*[*Chipperfield et al., 2019*](https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2018.08.030?ref=dokterservaas.be)*).* > *De zware rugzak mag dus in het gedicht. Het stukje moed onderweg ook. Dat is geen wishful thinking, dat is realistisch optimisme, en het werkt.* ## Schrijven voor uitvaarten en de troostsoep \[19:11\] ### **Teksten voor de moeilijkste momenten** - Mensen contacteren haar voor teksten op maat, ook voor begrafenissen en levensvieringen. Voor die mensen is ze non-stop bereikbaar, omdat het dan snel moet gaan. - Haar methode: nabestaanden zoveel mogelijk herinneringen en gevoel laten doorgeven, en dat verwerken in eenvoudige tekst. *Wat Liz met nabestaanden doet, *herinneringen laten vertellen en ze in eenvoudige woorden teruggeven, is precies het deel van praten dat werkt*. Want praten op zich is minder wonderbaarlijk dan we denken. De Leuvense emotiepsycholoog Bernard Rimé toonde dat mensen bijna elke emotionele gebeurtenis met iemand delen, en dat dit vooral verbondenheid en betekenis oplevert (*[*Rimé, 2009*](https://doi.org/10.1177/1754073908097189?ref=dokterservaas.be)*). Maar sneller herstellen doe je er niet van: in zijn experimenten voelden mensen die over een pijnlijke ervaring hadden verteld zich na een week en na twee maanden niet beter dan wie er niet over sprak, al hadden ze wel het gevoel dat het had geholpen (*[*Zech & Rimé, 2005*](https://doi.org/10.1002/cpp.460?ref=dokterservaas.be)*). Het verschil zit bij de luisteraar. Wie enkel warm meeleeft, geeft tijdelijke opluchting; wie daarnaast helpt om de gebeurtenis anders te bekijken, helpt echt vooruit (*[*Nils & Rimé, 2012*](https://doi.org/10.1002/ejsp.1880?ref=dokterservaas.be)*). *Rouw verloopt bovendien in golven*: je pendelt tussen het verlies en het gewone leven dat verder moet, en ook even wégkijken hoort bij gezond rouwen (*[*Stroebe & Schut, 1999*](https://doi.org/10.1080/074811899201046?ref=dokterservaas.be)*). De meeste mensen komen daar zonder professionele hulp doorheen. Wie na maanden vastloopt, heeft wel baat bij gerichte begeleiding: over 31 studies een duidelijk effect, het grootst bij wie al een half jaar of langer worstelt (*[*Johannsen et al., 2019*](https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.04.065?ref=dokterservaas.be)*). Een tekst die de herinneringen ordent, zoals Liz die schrijft, doet iets van dat werk: het geeft het verhaal een vorm.* ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/260812_SPREEKUUR_FOTO_LIZ_022-1.JPG) ### **Het verhaal van de troostsoep** - Jaren geleden overleed plots de papa van een klasgenootje van haar dochter, aan hartfalen, jong. Liz zat met de machteloosheid die iedereen kent: je wil iets doen, maar je wil niet in de weg lopen. - Haar oplossing: soep maken en aan de deur zetten, zonder aan te bellen. Wie rouwt heeft geen tijd of zin om te koken, en soep drink je ook als eten niet lukt. - Op de uitvaart kwam de mama naar haar toe: "je hebt ons op de been gehouden". Dat kleine, onnozele gebaar, zei ze, heeft ons gesterkt. - Zo ontstond de troostsoep voor op de stoep, een tijd verkrijgbaar via haar webshop. Haar dochter stelde onlangs zelf voor om ze terug te maken voor een buur die iemand verloor; een relancering hangt in de lucht. *Dat "iets willen doen" is menselijk en meestal goedbedoeld, en toch valt het vaak verkeerd. De sociaal-psychologe Carolyn Cutrona beschreef in 1990 waarom: *steun werkt alleen als ze past bij wat iemand op dat moment nodig heeft.* Bij een probleem dat je kunt oplossen helpt praktische hulp en informatie; bij een verlies dat niemand kan terugdraaien helpt vooral nabijheid, en goede raad valt dan als een baksteen (*[*Cutrona, 1990*](https://doi.org/10.1521/jscp.1990.9.1.3?ref=dokterservaas.be)*). Niall Bolger ontdekte tien jaar later iets nog verrassenders bij koppels voor een zwaar examen: de steun die het best werkte, was de steun die de ontvanger niet eens had opgemerkt. Wie bewust geholpen werd, voelde zich er vaak slechter door, alsof hij het zelf niet aankon (*[*Bolger et al., 2000*](https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.6.953?ref=dokterservaas.be)*). Onzichtbare steun, noemen ze dat. Soep aan de deur zetten zonder aan te bellen is er een schoolvoorbeeld van: geen dankbaarheid verschuldigd, geen gesprek dat iemand niet aankan, geen gevoel van afhankelijkheid. Liz had die literatuur niet gelezen. Ze voelt het gewoon goed aan.* *Wat die mama op de uitvaart deed, terugkomen op een gebaar en het benoemen, is dankbaarheid in haar zuiverste vorm. In 2003 lieten Robert Emmons en Michael McCullough mensen tien weken lang elke week vijf dingen opschrijven waar ze dankbaar voor waren, terwijl een andere groep ergernissen noteerde. De dankbare groep voelde zich beter, bewoog meer en keek positiever naar de week die kwam (*[*Emmons & McCullough, 2003*](https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.377?ref=dokterservaas.be)*). Dat experiment werd een hype, en daar hoort een eerlijke kanttekening bij. Wie de 27 studies met samen ruim 3.600 deelnemers samenlegt, vindt een klein effect op somberheid en angst dat na een tijd nog wat kleiner wordt; de onderzoekers zelf noemen het bescheiden (*[*Cregg & Cheavens, 2021*](https://doi.org/10.1007/s10902-020-00236-6?ref=dokterservaas.be)*). *Dankbaarheid als oefening is dus geen behandeling. Als houding is ze wel een van de sterkste voorspellers van welbevinden die we kennen, en het mechanisme is eenvoudig: wie ziet wat er wél is, kijkt anders naar wat er ontbreekt* (*[*Wood et al., 2010*](https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.03.005?ref=dokterservaas.be)*). En voor de gever, zo blijkt uit dat verhaal op de uitvaart, is het horen dat het iets heeft betekend soms het enige loon dat telt.* *Een warm gebaar op het juiste moment doet meetbaar iets met een lijf. In Zürich zette Markus Heinrichs in 2003 zevenendertig mannen voor een jury om een toespraak te houden, de klassieke stresstest. Wie vooraf zijn beste vriend naast zich had, maakte duidelijk minder cortisol aan; met een snuifje oxytocine erbij bleef het stresshormoon het laagst van allemaal (*[*Heinrichs et al., 2003*](https://doi.org/10.1016/S0006-3223%2803?ref=dokterservaas.be)00465-7)*). Twaalf jaar later liet Michael Roberts mensen hun hand in ijswater houden: *wie een steunende stem hoorde, had een lagere bloeddruk, een tragere hartslag, minder cortisol én minder pijn dan wie er alleen doorheen moest.* Enkel iemand in de kamer hebben volstond niet; het waren de woorden die telden (*[*Roberts et al., 2015*](https://doi.org/10.1007/s12160-015-9686-3?ref=dokterservaas.be)*). En het werkt in twee richtingen. Tristen Inagaki liet mensen vóór een stresstaak een steunend briefje schrijven aan iemand die het moeilijk had: hun bloeddruk en het stresseiwit in hun speeksel bleven lager dan bij wie een neutraal briefje schreef (*[*Inagaki & Eisenberger, 2016*](https://doi.org/10.1111/psyp.12578?ref=dokterservaas.be)*). In Detroit volgden onderzoekers 846 mensen vijf jaar lang: bij wie het voorbije jaar concreet iemand geholpen had, voorspelde zware stress géén hogere sterfte, bij wie dat niet had gedaan wel (*[*Poulin et al., 2013*](https://doi.org/10.2105/AJPH.2012.300876?ref=dokterservaas.be)*). *De trooster wordt dus letterlijk mee getroost. Soep maken voor een ander is ook een beetje voor jezelf.** ## Drie dingen voor je gezondheid \[23:37\] - Nooit gerookt. Als tienjarige tekende ze in de klas het Smokebusters-contract van de antirookcampagne, kreeg er een pin bij, en heeft zich er letterlijk levenslang aan gehouden. Grootvader rookte, grootmoeder had astma; de asbak naast de speelmat was de norm van de jaren tachtig. - Geen alcohol. "De meest getolereerde drug die er bestaat", zegt ze; ze zag er in haar dichte omgeving veel door kapotgaan. Niet iedereen is genetisch uitgerust om op tijd te stoppen, en "drink met verstand" staat er in kleine lettertjes bij. Servaas verwijst naar de aflevering met de spoedverpleegkundige Stef Van Lee uit het vorige seizoen, die voor nultolerantie pleitte. - Plantaardig. Vegetariër vanaf haar achttiende, intussen ruim tien jaar veganist. Begonnen als verzet en identiteit ("ik ben in een glazen kastje grootgebracht; op mijn achttiende ging dat open"), volgehouden uit overtuiging. - De kanttekening uit haar eigen keuken: door de eetproblematiek van haar dochter eet ze al twee jaar mee wat voor haar dochter veilig voelt. Zij bepaalt wat er gegeten wordt, ik bepaal hoeveel, zegt Liz: meestal is dat andersom. *Nog één keer, omdat het de grootste vermijdbare doodsoorzaak blijft. Richard Doll begon in 1951 bijna 35.000 Britse artsen te volgen en deed dat vijftig jaar lang. Wie bleef roken, stierf gemiddeld tien jaar vroeger dan wie nooit rookte. *Maar stoppen loonde altijd: wie op zijn zestigste stopte, won drie jaar, op vijftig zes, op veertig negen en op dertig zowat alle tien* (*[*Doll et al., 2004*](https://doi.org/10.1136/bmj.38142.554479.AE?ref=dokterservaas.be)*). Een Amerikaanse studie bij 200.000 mensen bevestigde dat: rokers hebben een drie keer hogere sterfte, en wie vóór zijn veertigste stopt, wist ongeveer negentig procent van dat extra risico weer uit (*[*Jha et al., 2013*](https://doi.org/10.1056/NEJMsa1211128?ref=dokterservaas.be)*). In België sterft er nog elk uur iemand aan tabak, 9.413 mensen in 2020, al daalt dat cijfer gestaag (*[*Sciensano, 2024*](https://www.sciensano.be/en/press-corner/despite-decline-one-death-hour-due-smoking-belgium?ref=dokterservaas.be)*). Die Smokebusters-pin op haar tiende was, achteraf bekeken, de beste gezondheidsbeslissing die Liz ooit nam.* > *Wie nu nog rookt: de winst begint de dag dat je stopt, en de huisarts kent de weg, van nicotinevervangers tot de gratis Tabakstoplijn.* *Is alcohol nu goed of slecht? Tien jaar geleden stond in elke krant dat een glas rode wijn gezond was. Dat lees je niet meer, en dat is een teken van goed en gedegen onderzoek. Toen de wereldwijde ziektelast in 2018 voor 195 landen werd doorgerekend, bleek de hoeveelheid alcohol die de minste schade geeft precies nul glazen per week te zijn (*[*Griswold et al., 2018*](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2818?ref=dokterservaas.be)31310-2)*). Het beschermende effect van matig drinken dat decennialang in de cijfers zat, kwam uit een rekenfout: in de groep niet-drinkers zaten veel ex-drinkers die gestopt waren omdat ze al ziek waren. Wie 107 studies met bijna vijf miljoen mensen daarvoor corrigeert, houdt geen enkel voordeel meer over (*[*Zhao et al., 2023*](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.6185?ref=dokterservaas.be)*). Genetisch onderzoek bij 371.000 Britten laat zien waarom de lichte drinkers er in oudere studies zo gezond uitzagen: ze bewogen meer, rookten minder en aten beter. Zonder die ruis stijgt het risico op hoge bloeddruk en kransslagaderlijden met elk glas, eerst traag en dan steeds sneller (*[*Biddinger et al., 2022*](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.3849?ref=dokterservaas.be)*). *Voor kanker bestaat er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie geen veilige ondergrens: de helft van de alcoholgerelateerde kankers in Europa ontstaat bij mensen die licht tot matig drinken* (*[*Anderson et al., 2023*](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2822?ref=dokterservaas.be)00317-6)*). De Hoge Gezondheidsraad houdt het daarom sinds 2018 op maximaal tien standaardglazen per week, gespreid, met alcoholvrije dagen (*[*Hoge Gezondheidsraad, 2018*](https://www.hgr-css.be/nl/advies/9438/alcohol?ref=dokterservaas.be)*). Liz zit met haar nul dus aan de veilige kant van elke curve. Wie het hele verhaal wil, van slaap tot lever tot hormonen: ik schreef het uit in* [*Alles wat je moet weten over alcohol*](https://dokterservaas.be/alcohol/)*. En de aflevering waarnaar ik verwijs, is* [*#111 met Stef Van Lee*](https://dokterservaas.be/stef-van-lee/)*, waarin hij vertelt waarom nog altijd een op de zes zware ongevallen aan alcohol gelinkt is.* [#111\. Met Stef Van Lee over reanimatie, medische fouten e...Stef Van Lee, gekend van theater een Fractie van een Seconde en auteur 112 Verhalen, praat met Dokter Servaas over reanimatie en medische fouten.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-e6b9281d-1337-406e-915a-e4d6fb0239b9.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/YT-SPREEKUUR---Stef-Van-Lee---dokter-Servaas-1-1-afc995bb-5a84-4bf4-ba7a-c935c3e42f96.jpg)](https://dokterservaas.be/stef-van-lee/) *Plantaardig eten is gezond, op twee voorwaarden. Eerst de winst. Wie 96 studies over vegetariërs en veganisten samenlegt, ziet een lager gewicht, een lager cholesterol en een lagere bloedsuiker, en een kwart minder hartinfarcten; kanker komt acht procent minder voor. Op de totale sterfte was er geen verschil (*[*Dinu et al., 2017*](https://doi.org/10.1080/10408398.2016.1138447?ref=dokterservaas.be)*). *De eerste voorwaarde is dat plantaardig ook echt plantaardig betekent.* In drie grote Amerikaanse cohorten met 200.000 mensen gaf een patroon van groenten, fruit, volle granen, noten en peulvruchten een derde minder diabetes, maar een plantaardig patroon van frisdrank, witte pasta, frieten en snoep gaf zestien procent méér (*[*Satija et al., 2016*](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1002039?ref=dokterservaas.be)*). *De tweede voorwaarde is planning*. De grootste Amerikaanse vereniging van diëtisten noemt een goed gepland veganistisch patroon volwaardig in elke levensfase, op één punt na: vitamine B12 moet uit een supplement komen (*[*Melina et al., 2016*](https://doi.org/10.1016/j.jand.2016.09.025?ref=dokterservaas.be)*). Zonder supplement is een tekort de regel, niet de uitzondering: bij tieners 21 tot 41 procent, bij ouderen tot 90 procent (*[*Pawlak et al., 2013*](https://doi.org/10.1111/nure.12001?ref=dokterservaas.be)*). Daarnaast scoren veganisten in 141 studies systematisch lager op calcium, jodium, zink, vitamine D en de visvetzuren EPA en DHA (*[*Neufingerl & Eilander, 2022*](https://doi.org/10.3390/nu14010029?ref=dokterservaas.be)*). Dat is geen theorie: in de Britse EPIC-Oxford-studie, 55.000 mensen bijna achttien jaar gevolgd, hadden veganisten 43 procent meer botbreuken en ruim twee keer zoveel heupfracturen, deels door minder calcium, minder eiwit en een lager gewicht (*[*Tong et al., 2020*](https://doi.org/10.1186/s12916-020-01815-3?ref=dokterservaas.be)*).* > *Praktisch, voor wie zoals Liz al tien jaar veganist is: dagelijks B12 (250 tot 1.000 microgram), een algenolie voor DHA, letten op calcium en jodium, en genoeg eiwit uit peulvruchten, tofu en noten. Dan is het een van de gezondste manieren van eten die er zijn.* ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/260812_SPREEKUUR_FOTO_LIZ_054-1.JPG) ## Zorgouder van een dochter met een eetproblematiek \[29:12\] ### **Het verhaal dat kantelt** - Haar dochter crashte op haar twaalfde volledig, fysiek en mentaal. Er kwamen diagnoses: autismespectrumstoornis en een gegeneraliseerde angststoornis. En daar liep het vast: wie die twee labels in het dossier heeft, zegt Liz, wordt met elke nieuwe fysieke klacht teruggestuurd naar "het zit tussen de oren, probeer eens yoga". - Pas na vijf jaar strijden viel de diagnose die de start van het verhaal bleek: een bindweefselaandoening, hypermobiele Ehlers-Danlos. De eetproblematiek die iedereen aan het autisme toeschreef, kwam ook voort uit jarenlange fysieke klachten bij het eten: wie zich bij elke hap slecht voelt, gaat restrictief eten tot het stopt. - De diagnose is ARFID, een vermijdende-restrictieve voedselinname-stoornis: geen anorexia, en het vraagt een andere aanpak, waarover nog weinig bekend is. *Twee labels, en ze verdienen elk een korte uitleg. *Autisme is geen ziekte maar een andere bedrading, in het handboek omschreven met twee kenmerken*: anders omgaan met sociale communicatie, en een sterke voorkeur voor vaste patronen, vaak met zintuigen die scherper of net doffer staan dan gemiddeld (*[*Lai et al., 2014*](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2813?ref=dokterservaas.be)61539-1)*). Ongeveer één op de honderd mensen heeft het, en het wordt bij jongens vier keer vaker vastgesteld dan bij meisjes, wat deels verklaart waarom meisjes later en moeilijker een diagnose krijgen (*[*Zeidan et al., 2022*](https://doi.org/10.1002/aur.2696?ref=dokterservaas.be)*). *Een gegeneraliseerde angststoornis is iets anders dan zenuwachtig zijn: het is piekeren over van alles tegelijk, meer dagen wel dan niet, minstens een half jaar lang, met een lijf dat meedoet in spierspanning, slaap en vermoeidheid*. Bij tieners heeft ruim twee procent het ooit gehad, en bijna een op de drie jongeren kent een of andere angststoornis (*[*Merikangas et al., 2010*](https://doi.org/10.1016/j.jaac.2010.05.017?ref=dokterservaas.be)*). Voor de ouders is de last het best gemeten bij autisme: over elf vergelijkende studies is de opvoedingsstress bij ouders van een kind met autisme heel veel hoger dan bij andere ouders, en ook hoger dan bij ouders van kinderen met andere beperkingen (*[*Hayes & Watson, 2013*](https://doi.org/10.1007/s10803-012-1604-y?ref=dokterservaas.be)*). Voor de jongere zelf is de grootste valkuil het maskeren: zich zo normaal mogelijk gedragen om erbij te horen, wat uitput en het zelfbeeld ondermijnt (*[*Cook et al., 2021*](https://doi.org/10.1016/j.cpr.2021.102080?ref=dokterservaas.be)*). En dan is er wat Liz beschrijft, en wat een naam heeft: diagnostic overshadowing, de reflex om elke nieuwe lichamelijke klacht toe te schrijven aan het psychiatrische label dat al in het dossier staat (*[*Jones et al., 2008*](https://doi.org/10.1111/j.1600-0447.2008.01211.x?ref=dokterservaas.be)*). Dat is geen verzinsel van gefrustreerde ouders. Bij 44.000 hartinfarcten in Californië was de kans dat het infarct bij een eerder spoedbezoek gemist was, de helft groter bij mensen met een psychische diagnose in hun dossier (*[*Sharp et al., 2022*](https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2021.08.016?ref=dokterservaas.be)*).* > *Het label verklaart veel. Het verklaart niet alles.* lees het hele gesprek [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/logo-spreekuurplus-zondertensor.jpg)](https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/) Hier stopt het gratis deel. Wat hierna komt is de volledige uitwerking van het gesprek: elk onderwerp uitgeschreven, de cijfers en de studies erbij, en wat je er morgen concreet mee doet. Dat is voor leden van Spreekuur PLUS. [PLUS-lid worden en verder lezen ](https://dokterservaas.be/spreekuur-plus/) _This post is for paying subscribers only._ ### Waarom uitrusten alleen je burn-out niet oplost URL: https://dokterservaas.be/uitrusten-lost-burnout-niet-op/ Last updated: 2026-09-10T15:04:41.000Z Onder maandenlange werkstress raakt je stresssysteem ontregeld. Je lichaam heeft een alarm dat je 's ochtends op gang trekt en 's avonds weer laat zakken. Het draait op de as tussen je hersenen en je bijnieren, die het stresshormoon cortisol regelt. Bij chronische overbelasting raakt die regeling uit balans, en de weerbaarheid waar je normaal op terugvalt vermindert. Dat bouw je niet in een weekend opnieuw op. Artsen noemen dat regelsysteem de HPA-as. De **HPA-as** (hypothalamus–hypofyse–bijnier-as) is de stress-regelkring tussen je hersenen en je bijnieren: je hypothalamus merkt "hier is stress" (of "tijd om op te starten"), stuurt via de hypofyse een signaal door, en je bijnieren maken dan onder andere **cortisol** aan, zodat je alert wordt en energie kunt vrijmaken. In de praktijk hoor ik vaak dit verhaal: mensen hebben nochtans gerust, en de energie keert niet terug. Dat is geen onwil. Je herstelsysteem heeft meer nodig. De ziekteduurcijfers bevestigen dit: wie door een burn-out uitvalt, is doorgaans vele maanden uit. In grote cijferreeksen loopt de terugkeer naar werk uiteen van één maand tot ruim twee jaar. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Herstel gebeurt op vier fronten Herstellen vraagt op vier fronten tegelijk werk, en rust is er maar één van. Uiteraard, rust en slaap zijn de bodem: zonder degelijke nachten zet je moeilijk andere stappen. Maar daarbovenop komen je leefstijl (bewegen, buitenkomen, gezond eten), begeleiding (gesprekstherapie of mindfulness helpen, als onderdeel van het geheel), en je kijk en aanpak van het werk zelf. Die laatste poot wordt het vaakst overgeslagen. Je kan iemand perfect oplappen en weer neerzetten in exact dezelfde situatie die hem brak. Terugkeren lukt pas als de taken, de werklast en de grenzen mee worden herbekeken. Bij een goed begeleid, gefaseerd traject waren na anderhalf jaar bijna negen op de tien mensen terug aan het werk; zonder die aanpak strandde het rond zeven op de tien, en vaak al na een half jaar. Daarom is traag terugkeren uiteindelijk sneller. > 🧭 Rust is de grond waarop herstel staat, niet het hele huis. Een burn-out aanpakken doe je met slaap, leefstijl, begeleiding en een herorganisatie van je werk. ### In gesprek met de baas De meeste werkgevers zijn tegenwoordig bereid om hierin mee te gaan, maar je moet het wel concreet maken: ga niet met "ik ben opgebrand" naar je leidinggevende, ga met een plan en daar kan je arts bij helpen. Vraag een kort gesprek (liefst met HR erbij), leg in één zin uit wat je arts of begeleider adviseert, en maak dan drie afspraken die je kan opvolgen: - wat je de komende weken wél doet - wat je expliciet niét doet - wanneer jullie opnieuw evalueren. Denk aan een tijdelijk takenpakket, minder deadlines, vaste pauzes, minder prikkels (minder meetings, minder multitask), en een geleidelijke opbouw van uren. Zet het op mail, niet om dramatisch te doen maar om misverstanden te vermijden. Ben je zelfstandige, dan ben je je eigen werknemer en werkgever, en dat is een lastig duo. Maak het daarom zakelijk: kies één kernactiviteit die je inkomen draagt en parkeer de rest. Werk in blokken van 60–90 minuten met echte herstelpauzes, bouw je week rond twee tot drie ankermomenten (consulten, calls). De rest laat je flexibel en plan je rond je re-integratie alsof het een opdracht voor een klant is. Betrek iemand die mee kan kijken, boekhouder, collega-zelfstandige, coach of huisarts, want alleen in je eigen hoofd onderhandelen is zelden een winnende strategie. Voel je na weken rust nog geen beweging, of komen er sombere, uitzichtloze gedachten bij, wacht daar dan niet mee en leg het voor aan je huisarts. Laat ook een keer nakijken of er niets anders meespeelt. Aanhoudende uitputting komt evengoed van bloedarmoede, een trage schildklier, slaapapneu of een depressie, en dat zijn net de diagnoses die het vaakst volgden op een klacht van vermoeidheid. Burn-out is een echte medische toestand, geen kwestie van eindeloos doorbijten. De grens is minder duidelijk dan het woord doet vermoeden. Of burn-out en depressie twee aandoeningen zijn of twee gezichten van hetzelfde, is in de vakliteratuur nog altijd niet beslecht. Dat maakt je klachten niet minder echt, dus bespreek ze tijdig. [Alles wat je moet weten over burnoutBen je gewoon moe of al opgebrand? Burn-out is een medisch signaal dat je stresssysteem te lang in het rood stond. Ontdek hoe het verschilt van depressie en hoe een herstel eruitziet.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Burn-out--3--1.jpg)](https://dokterservaas.be/burnout-medisch-signaal/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties - Spronken, M., et al. (2020). Identifying return to work trajectories among employees on sick leave due to mental health problems using latent class transition analysis. *BMJ Open, 10*(2), e032016\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-032016](https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-032016?ref=dokterservaas.be) - Karlson, B., et al. (2010). Return to work after a workplace-oriented intervention for patients on sick-leave for burnout: A prospective controlled study. *BMC Public Health, 10*, 301\. [https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-301](https://doi.org/10.1186/1471-2458-10-301?ref=dokterservaas.be) - Cohen, C., et al. (2023). Workplace interventions to improve well-being and reduce burnout for nurses, physicians and allied healthcare professionals: A systematic review. *BMJ Open, 13*(6), e071203\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-071203](https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-071203?ref=dokterservaas.be) - Fendel, J. C., Bürkle, J. J., & Göritz, A. S. (2021). Mindfulness-based interventions to reduce burnout and stress in physicians: A systematic review and meta-analysis. *Academic Medicine, 96*(5), 751–764\. [https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000003936](https://doi.org/10.1097/ACM.0000000000003936?ref=dokterservaas.be) - Salvagioni, D. A. J., et al. (2017). Physical, psychological and occupational consequences of job burnout: A systematic review of prospective studies. *PLoS ONE, 12*(10), e0185781\. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0185781](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0185781?ref=dokterservaas.be) - Bakusic, J., Ghosh, M., Polli, A., Bekaert, B., Schaufeli, W., Claes, S., & Godderis, L. (2021). Role of NR3C1 and SLC6A4 methylation in the HPA axis regulation in burnout. *Journal of Affective Disorders, 295*, 505-512\. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.08.081](https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.08.081?ref=dokterservaas.be) - Rothe, N., Steffen, J., Penz, M., Kirschbaum, C., & Walther, A. (2020). Examination of peripheral basal and reactive cortisol levels in major depressive disorder and the burnout syndrome: A systematic review. *Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 114*, 232-270\. [https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2020.02.024](https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2020.02.024?ref=dokterservaas.be) - White, B., Zakkak, N., Renzi, C., Rafiq, M., Gonzalez-Izquierdo, A., Nicholson, B. D., Lyratzopoulos, G., & Barclay, M. (2025). Underlying disease risk among patients with fatigue: a population-based cohort study in primary care. *British Journal of General Practice, 75*(750), e57-e67\. [https://doi.org/10.3399/bjgp.2024.0093](https://doi.org/10.3399/bjgp.2024.0093?ref=dokterservaas.be) ### Collageen: hype, bouwstof of echte winst? URL: https://dokterservaas.be/werkt-collageen/ Last updated: 2026-09-04T06:47:13.000Z Twee jaar geleden schreef ik in [*Lang zullen we leven*](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokterservaas.be) al over die potjes: ze worden gemaakt van alles wat ooit zwom, liep of fladderde, van kikkerhuid en rattenstaart tot paardenpezen en vissenvinnen. Sindsdien werd het onderzoek een stuk rijker, en we kunnen ons beeld dus weer wat bijstellen. Collageen is een grondstof voor het lichaam, en een grondstof doet pas iets in de juiste context. Die context krijg je hier, per doel, met dosissen en een eerlijke verwachting. 💡 Deze gids zet op een rij wat collageen vandaag aantoonbaar doet. Wat je hieronder vindt: - wat collageen is en waarom het in elk beauty- en sportpotje zit - per doel (huid, pezen en gewrichten, spieren, botten) wat je mag verwachten - een koopkader: welk type, welke dosis, welke rode vlaggen op het etiket - een afdrukbare koopgids met een proefschema van twaalf weken ![Collageen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Collageen-1.jpg) ## Wat koop je als je collageen koopt? Collageen is het meest voorkomende eiwit in je lichaam. Het geeft structuur en stevigheid aan huid, pezen, kraakbeen, botten en bloedvaten, zoals de wapening in beton. Er bestaan verschillende types: **type I** zit vooral in huid, pees en bot, **type II** in kraakbeen, **type III** in huid en bloedvaten. Voor de winkel is dat niet belangrijk, dus staan alle families samen in het schap. _This post is for paying subscribers only._ ### Insulineresistentie als oorzaak van moeizaam gewichtsverlies URL: https://dokterservaas.be/insulineresistentie-motor/ Last updated: 2026-08-29T05:45:54.000Z Telkens je eet, komt er glucose in je bloed. Je alvleesklier maakt dan insuline aan, het hormoon dat de deur van je cellen opent zodat de suiker naar binnen kan. Insuline is ook je opslaghormoon: zolang het hoog staat, stuurt het energie naar de opslag en houdt het de vetverbranding tegen. Dat vet spreek je pas weer vlot aan als je insuline, door beweging of minder eten, weer kan zakken. Eet je jarenlang te vaak en te veel, dan gaan je cellen minder goed naar insuline luisteren. Je alvleesklier maakt er daarop steeds meer van om hetzelfde effect te bereiken. Die stroef geworden reactie heet insulineresistentie. En omdat je insuline dan zelden laag zakt, staat de rem op je vetverbranding veel vaker aan dan bij iemand die er nog goed op reageert. Zelfs als je alles goed doet, kom je moeilijker aan die reserves dan je na al dat werk zou verwachten. Eten is één weg naar insulineresistentie, maar er lopen er meer. Te weinig bewegen, te weinig slapen, je genen en sommige medicijnen zoals cortisone duwen mee. Dat verklaart waarom ook mensen zonder overgewicht ermee zitten. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waar je het aan merkt Insulineresistentie kan je meten, maar je kan het ook zien. Het zet zich vaak eerst rond de buik. Dat vet voedt het probleem verder. Daarbij komen energiedips na een maaltijd, meer trek in zoet, en vermoeidheid. Die klachten horen erbij, maar ze bewijzen niets: ze hebben ook heel andere oorzaken. Er is één teken dat je met het blote oog ziet: een donkere, fluweelachtige verkleuring in de nekplooi of de oksels. Die heet acanthosis nigricans, en ze wijst vaak op insuline die al langer te hoog staat. (afbeelding acanthosis) In een bloedonderzoek blijft het lang onzichtbaar. De meeste mensen krijgen alleen hun glucose te zien, en die blijft normaal tot je alvleesklier het niet meer bijbeent. Wil je vroeger weten waar je staat, laat dan je nuchtere insuline meten, samen met je glucose. Uit die twee samen lees je hoe hard je systeem al moet werken, lang voor je nuchtere suiker boven 100 mg/dL uitkomt, de drempel waarboven we van een gestoorde nuchtere glykemie spreken. Je huisarts noemt die combinatie de HOMA-index: je nuchtere insuline maal je nuchtere glucose, gedeeld door een vaste factor. Voor nuchtere insuline bestaat er geen internationaal afgesproken grenswaarde. Verschillende labo's meten met verschillende testen en komen op andere getallen uit, en de normaalwaarden schuiven mee met je leeftijd. Lees je resultaat dus samen met de referentiewaarden van jouw labo en met je buikomtrek en je andere waarden. ### Wat de gevoeligheid herstelt Insulineresistentie draai je grotendeels terug, en je hoeft geen diagnose af te wachten om te beginnen. Beweging is daarbij je snelste winst, want werkende spieren halen suiker uit je bloed. Ga daarnaast rustiger om met snelle suikers, en geef je lichaam tussen de maaltijden tijd zonder eten, zodat je insuline af en toe zakt. Tien tot vijftien minuten wandelen na de maaltijd doet meer voor je suiker dan één lange sessie in het weekend. Het is de herhaling die telt. Nog een kanttekening van de dokter over die tijd zonder eten. Neem je insuline of tabletten die je suiker actief omlaag duwen, dan kan je suiker te laag zakken en hoort je dosis eerst besproken met je huisarts. Ben je zwanger of had je ooit een eetstoornis, dan laat je dit beter liggen. > 💡 Moeilijk afvallen is vaak geen gebrek aan wilskracht maar een hormonaal slot: zolang je insuline hoog blijft, houdt je lichaam zijn vetvoorraad vast. Herstel je je gevoeligheid voor insuline, dan geef je de weegschaal weer ruimte. Over de richting van de pijl is het laatste woord niet gezegd. Sommige onderzoekers zien hoge insuline als de oorzaak van de vetopslag, andere zien ze vooral als het gevolg van jarenlang te veel energie. Ik schrijf het hier als het eerste, omdat het in de spreekkamer het bruikbaarste beeld geeft, en de discussie loopt ondertussen door. Vermoed je dat dit bij jou speelt? Vraag je huisarts dan eens naar je nuchtere insuline, niet alleen je suiker. Hoe gewicht meer is dan wilskracht, minder eten of meer bewegen, lees je in het hele verhaal. Wacht niet op een afspraak als je veel meer plast dan vroeger, voortdurend dorst hebt, wazig ziet of gewicht verliest zonder het te proberen. Laat je suiker dan binnen de week nakijken. [Gewicht en gezondheid is meer dan wilskracht, minder eten of meer bewegenAls afvallen puur een kwestie van wilskracht was, dan waren de wachtkamers van de diëtisten leeg. Maar dat is niet zo, de mensen zitten er, en de mensen die er zitten hebben net vaak een ijzeren wil.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gewicht-en-gezondheid-1.jpg)](https://dokterservaas.be/gewicht-voorbij-wilskracht/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Templeman, N. M., Skovsø, S., Page, M. M., Lim, G. E., & Johnson, J. D. (2017). A causal role for hyperinsulinemia in obesity. *Journal of Endocrinology, 232*(3), R173–R183\. [https://doi.org/10.1530/JOE-16-0449](https://doi.org/10.1530/JOE-16-0449?ref=dokterservaas.be) Janssen, J. A. M. J. L. (2021). Hyperinsulinemia and its pivotal role in aging, obesity, type 2 diabetes, cardiovascular disease and cancer. *International Journal of Molecular Sciences, 22*(15), 7797\. [https://doi.org/10.3390/ijms22157797](https://doi.org/10.3390/ijms22157797?ref=dokterservaas.be) Barber, T. M., Kyrou, I., Randeva, H. S., & Weickert, M. O. (2021). Mechanisms of insulin resistance at the crossroad of obesity with associated metabolic abnormalities and cognitive dysfunction. *International Journal of Molecular Sciences, 22*(2), 546\. [https://doi.org/10.3390/ijms22020546](https://doi.org/10.3390/ijms22020546?ref=dokterservaas.be) American Diabetes Association Professional Practice Committee. (2024). 2\. Diagnosis and classification of diabetes: Standards of Care in Diabetes-2024\. *Diabetes Care, 47*(Suppl. 1), S20-S42\. [https://doi.org/10.2337/dc24-S002](https://doi.org/10.2337/dc24-S002?ref=dokterservaas.be) Lean, M. E. J., Leslie, W. S., Barnes, A. C., Brosnahan, N., Thom, G., McCombie, L., et al. (2019). Durability of a primary care-led weight-management intervention for remission of type 2 diabetes: 2-year results of the DiRECT open-label, cluster-randomised trial. *The Lancet Diabetes & Endocrinology, 7*(5), 344-355\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30068-3](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2819?ref=dokterservaas.be)30068-3) Magkos, F., Sorensen, T. I. A., Raubenheimer, D., Dhurandhar, N. V., Loos, R. J. F., Bosy-Westphal, A., et al. (2024). On the pathogenesis of obesity: Causal models and missing pieces of the puzzle. *Nature Metabolism, 6*(10), 1856-1865\. [https://doi.org/10.1038/s42255-024-01106-8](https://doi.org/10.1038/s42255-024-01106-8?ref=dokterservaas.be) Matthews, D. R., Hosker, J. P., Rudenski, A. S., Naylor, B. A., Treacher, D. F., & Turner, R. C. (1985). Homeostasis model assessment: Insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. *Diabetologia, 28*(7), 412-419\. [https://doi.org/10.1007/BF00280883](https://doi.org/10.1007/BF00280883?ref=dokterservaas.be) Tahapary, D. L., Pratisthita, L. B., Fitri, N. A., Marcella, C., Wafa, S., Kurniawan, F., et al. (2022). Challenges in the diagnosis of insulin resistance: Focusing on the role of HOMA-IR and triglyceride/glucose index. *Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 16*(8), 102581\. [https://doi.org/10.1016/j.dsx.2022.102581](https://doi.org/10.1016/j.dsx.2022.102581?ref=dokterservaas.be) Brogan, R. J., Rooyackers, O., Phillips, B. E., Twelkmeyer, B., Ross, L. M., Atherton, P. J., et al. (2025). Biomarkers of insulin resistance and their performance as predictors of treatment response in overweight adults. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 111*(1), 244-255\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgaf285](https://doi.org/10.1210/clinem/dgaf285?ref=dokterservaas.be) Buffey, A. J., Herring, M. P., Langley, C. K., Donnelly, A. E., & Carson, B. P. (2022). The acute effects of interrupting prolonged sitting time in adults with standing and light-intensity walking on biomarkers of cardiometabolic health in adults: A systematic review and meta-analysis. *Sports Medicine, 52*(8), 1765-1787\. [https://doi.org/10.1007/s40279-022-01649-4](https://doi.org/10.1007/s40279-022-01649-4?ref=dokterservaas.be) Grajower, M. M., & Horne, B. D. (2019). Clinical management of intermittent fasting in patients with diabetes mellitus. *Nutrients, 11*(4), 873\. [https://doi.org/10.3390/nu11040873](https://doi.org/10.3390/nu11040873?ref=dokterservaas.be) Halloun, R., Galderisi, A., Caprio, S., & Weiss, R. (2022). Lack of evidence for a causal role of hyperinsulinemia in the progression of obesity in children and adolescents: A longitudinal study. *Diabetes Care, 45*(6), 1400-1407\. [https://doi.org/10.2337/dc21-2210](https://doi.org/10.2337/dc21-2210?ref=dokterservaas.be) Hammel, M. C., Stein, R., Kratzsch, J., Vogel, M., Eckert, A. J., Triatin, R. D., et al. (2023). Fasting indices of glucose-insulin-metabolism across life span and prediction of glycemic deterioration in children with obesity from new diagnostic cut-offs. *The Lancet Regional Health - Europe, 30*, 100652\. [https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2023.100652](https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2023.100652?ref=dokterservaas.be) Karadag, A. S., You, Y., Danarti, R., Al-Khuzaei, S., & Chen, W. (2018). Acanthosis nigricans and the metabolic syndrome. *Clinics in Dermatology, 36*(1), 48-53\. [https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2017.09.008](https://doi.org/10.1016/j.clindermatol.2017.09.008?ref=dokterservaas.be) ### Over de mannengriep en andere mannenziekten URL: https://dokterservaas.be/mannengezondheid/ Last updated: 2026-08-27T11:53:30.000Z Voor een snotvalling ligt hij plat, voor een knagende druk op de borst wacht hij tot na het weekend. Dat uitstel heeft een prijs. Mannen leven wereldwijd gemiddeld vier tot vijf jaar korter dan vrouwen, in zowat elk land waarvan we cijfers hebben. Ze gaan niet vroeger dood aan een griepje, ze sterven vroeger aan de zware dingen. Een groot deel daarvan is vermijdbaar. De plekken waar het bij mannen misloopt zijn het hart, de stofwisseling, de prostaat en het hoofd, en één hormoon dat invloed heeft op dat alles. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat testosteron wel en niet vertelt Testosteron is een gespreksonderwerp aan het worden. Mannen vragen zich af of ze een tekort hebben. De klachten die daarbij horen, weinig energie, een kort lontje, minder zin, minder kracht, zijn breed en zeggen op zich weinig. Ze passen even goed bij slecht slapen, te veel stress of drie kilo te veel rond de buik. Slaapapneu is daarbij de oorzaak die het vaakst gemist wordt: snurken met ademstops gaat samen met een lager testosteron én een hoger hartrisico, en het is een vraag die op een consult zelden vanzelf boven komt. > 💡 Een lage testosteronwaarde is bij veel mannen de weerspiegeling van slaap, gewicht en algemene gezondheid. Het getal stijgt vaak weer als je die drivers aanpakt, ook zonder gel. In de jaren tachtig volgde een grote studie in Massachusetts honderden mannen over de tijd. Het totale testosteron zakte met ongeveer één procent per jaar na de veertig. Een Australisch onderzoek keek later naar mannen boven de veertig die zichzelf in zeer goede gezondheid noemden, zonder overgewicht en zonder chronische ziekte, en zag bij hen geen daling met de leeftijd. Het is dus meer een gezondheidstekort dan een leeftijdsverhoging. Het lichaam laat zijn testosteron zakken met minder slaap, hoger gewicht en gebrek aan beweging. Goed nieuws, want dat kunnen we omkeren. ## De grote vier ### Het hart, en de vroege waarschuwing Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste reden dat mannen vroeger sterven. Het venijnige is dat het eerste symptoom vaak geen waarschuwing geeft. Plotse dood komt nog vaak voor. Toch is er één signaal dat mannen kunnen gewaarworden én melden aan hun arts: erectieproblemen. > 💡 De penis is de satelliet van het hart. De bloedvaten in de penis zijn smal, smaller dan de kransslagaders rond het hart. Daarom verstoppen ze sneller. Een Amerikaanse studie bij bijna tienduizend mannen zag het al in 2005: wie erectieproblemen ontwikkelde, kreeg jaren later vaker een hartprobleem. Gemiddeld zit er drie tot vijf jaar tussen de eerste hapering in bed en een hartprobleem. Dat is het venster om er iets aan te doen. Een erectieprobleem hoort dus bij de huisarts op tafel te liggen. Omgekeerd is niet elk erectieprobleem een hartprobleem. Medicatie is een veelvoorkomende en makkelijk over het hoofd geziene oorzaak, van antidepressiva over bloeddrukmiddelen tot finasteride. Blijft je zin normaal en hapert alleen de erectie, dan wijst dat eerder richting bloedvaten, zenuwen of pillen; verdwijnt ook je libido, dan is een hormonale oorzaak waarschijnlijker. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/sbinge_An_open_heart_Surgery_in_a_high_technological_robotica_7dbbd00b-a0fe-4509-9a7a-5aadd6e580dc_0.png) ### De stofwisseling Buikvet is bij mannen zelden een kwestie van schoonheid alleen. Als de sixpack verdwijnt is het lichaam ongevoeliger voor insuline, stijgt de bloeddruk en wordt testosteron omgezet in oestrogeen. Van buiten is er weinig te zien, maar de cirkel loopt verder naar beneden en is een goede reden om gewichtsverlies te overwegen: het verbetert je suiker, je bloeddruk en je hormonen tegelijk. Voor elke kilo die een man kwijtraakt, klimt zijn testosteron een beetje omhoog, en over tien kilo wordt dat een verschil dat je voelt. Hoe groot dat verschil is, hangt af van waar je begint en het effect is het duidelijkst bij mannen met overgewicht en een lage startwaarde. ### De prostaat De prostaat groeit mee met de jaren. Bij de meeste mannen is die vergroting goedaardig en merk je ze vooral aan het plassen: trager op gang, 's nachts vaker opstaan. Of een PSA-test zinvol is, hangt af van je leeftijd en je familiegeschiedenis, en is een gesprek dat je samen met je huisarts voert. Binnenkort schrijf ik hier een apart stuk over. ### Het hoofd Mannen kloppen later aan met sombere klachten, en vaak helemaal niet. De drempel om over het mentale aspect van gezondheid te praten ligt hoger dan die om over een knie te consulteren. Aangeleerd en sociaal beïnvloed gedrag is dit, en dit is te veranderen. Het taboe mag verdwijnen, voor vrouwen én mannen. ## Een goede check-up Een goede check-up is geen rocket-science. Een man in de dertig heeft baat bij een basisbloedname, suiker, cholesterol, bloeddruk, en een gesprek over slaap, alcohol en beweging. Vanaf de veertig komen de buikomtrek en de hormonen erbij, en wordt de bloeddruk iets om echt op te volgen. Vanaf de vijftig hoort het gesprek over de prostaat erbij, samen met een scherpere blik op het hart. En vanaf vijftig valt in Vlaanderen om de twee jaar de stoelgangtest voor dikkedarmkanker in de bus, tot je vierenzeventigste. Die kost je vijf minuten thuis, en hij is een van de weinige onderzoeken waarvan aangetoond is dat vroeg opsporen levens redt. > 💡 De beste check-up is er een die je effectief laat doen. Wat zo'n check-up vooral doet, is de evolutie meetbaar maken voor er klachten zijn. Een licht verhoogde suiker of verhoogde levertesten zijn op je veertigste is eerder een uitnodiging, dan een aandoening. Heb je ooit gerookt, dan staat er tussen je vijfenzestigste en je vijfenzeventigste nog één onderzoek op het lijstje dat je maar één keer in je leven hoeft te laten doen: een echo van je buikslagader. Een uitzetting daar geeft geen klachten tot ze scheurt, en dat is precies waarom het de moeite is om er één keer naar te kijken. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Harman, S. M., Metter, E. J., Tobin, J. D., Pearson, J., & Blackman, M. R. (2001). Longitudinal effects of aging on serum total and free testosterone levels in healthy men: Baltimore Longitudinal Study of Aging. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*, 86(2), 724–731\. [https://doi.org/10.1210/jcem.86.2.7219](https://doi.org/10.1210/jcem.86.2.7219?ref=dokterservaas.be) - Feldman, H. A., Longcope, C., Derby, C. A., Johannes, C. B., Araujo, A. B., Coviello, A. D., Bremner, W. J., & McKinlay, J. B. (2002). Age trends in the level of serum testosterone and other hormones in middle-aged men: Longitudinal results from the Massachusetts Male Aging Study. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*, 87(2), 589–598\. [https://doi.org/10.1210/jcem.87.2.8201](https://doi.org/10.1210/jcem.87.2.8201?ref=dokterservaas.be) - Thompson, I. M., Tangen, C. M., Goodman, P. J., Probstfield, J. L., Moinpour, C. M., & Coltman, C. A. (2005). Erectile dysfunction and subsequent cardiovascular disease. *JAMA*, 294(23), 2996–3002\. [https://doi.org/10.1001/jama.294.23.2996](https://doi.org/10.1001/jama.294.23.2996?ref=dokterservaas.be) - Patwardhan, V., Gil, G. F., Arrieta, A., Cagney, J., DeGraw, E., Herbert, M. E., et al. (2024). Differences across the lifespan between females and males in the top 20 causes of disease burden globally: A systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021\. *The Lancet Public Health*, 9(5), e282–e294\. [https://doi.org/10.1016/S2468-2667(24)00053-7](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2824?ref=dokterservaas.be)00053-7) - Brzozowska, M. M., Isaacs, M., Bliuc, D., Baldock, P. A., Eisman, J. A., White, C. P., Center, J. R., & Greenfield, J. R. (2024). Sex-differential testosterone response to long-term weight loss. *International Journal of Obesity*, 48, 1481–1488\. [https://doi.org/10.1038/s41366-024-01591-7](https://doi.org/10.1038/s41366-024-01591-7?ref=dokterservaas.be) - Muir, C. A., Wittert, G. A., & Handelsman, D. J. (2025). Approach to the patient: Low testosterone concentrations in men with obesity. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*, 110(9), e3125–e3130\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgaf137](https://doi.org/10.1210/clinem/dgaf137?ref=dokterservaas.be) - Luboshitzky, R., Lavie, L., Shen-Orr, Z., & Herer, P. (2005). Altered luteinizing hormone and testosterone secretion in middle-aged obese men with obstructive sleep apnea. Obesity Research, 13(4), 780-786\. [https://doi.org/10.1038/oby.2005.88](https://doi.org/10.1038/oby.2005.88?ref=dokterservaas.be) - Sartorius, G., Spasevska, S., Idan, A., Turner, L., Forbes, E., Zamojska, A., Allan, C. A., Ly, L. P., Conway, A. J., McLachlan, R. I., & Handelsman, D. J. (2012). Serum testosterone, dihydrotestosterone and estradiol concentrations in older men self-reporting very good health: The healthy man study. Clinical Endocrinology, 77(5), 755-763\. [https://doi.org/10.1111/j.1365-2265.2012.04432.x](https://doi.org/10.1111/j.1365-2265.2012.04432.x?ref=dokterservaas.be) - Tran, T. N., Hoeck, S., De Schutter, H., Janssens, S., Peeters, M., & Van Hal, G. (2023). The impact of a six-year existing screening programme using the faecal immunochemical test in Flanders, Belgium, on colorectal cancer incidence, mortality and survival: A population-based study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(2), 1654\. [https://doi.org/10.3390/ijerph20021654](https://doi.org/10.3390/ijerph20021654?ref=dokterservaas.be) - Salonia, A., Bettocchi, C., Boeri, L., Capogrosso, P., Carvalho, J., Cilesiz, N. C., Cocci, A., Corona, G., Dimitropoulos, K., Gül, M., Hatzichristodoulou, G., Jones, T. H., Kadioglu, A., Martínez Salamanca, J. I., Milenkovic, U., Modgil, V., Russo, G. I., Serefoglu, E. C., Tharakan, T., … Minhas, S. (2021). European Association of Urology guidelines on sexual and reproductive health - 2021 update: Male sexual dysfunction. European Urology, 80(3), 333-357\. [https://doi.org/10.1016/j.eururo.2021.06.007](https://doi.org/10.1016/j.eururo.2021.06.007?ref=dokterservaas.be) - Owens, D. K., Davidson, K. W., Krist, A. H., Barry, M. J., Cabana, M., Caughey, A. B., Doubeni, C. A., Epling, J. W., Kubik, M., Landefeld, C. S., Mangione, C. M., Pbert, L., Silverstein, M., Simon, M. A., Tseng, C.-W., & Wong, J. B. (2019). Screening for abdominal aortic aneurysm: US Preventive Services Task Force recommendation statement. JAMA, 322(22), 2211-2218\. [https://doi.org/10.1001/jama.2019.18928](https://doi.org/10.1001/jama.2019.18928?ref=dokterservaas.be) ### Je microbioom: hoever staan we vandaag? URL: https://dokterservaas.be/microbioom-voeden/ Last updated: 2026-08-25T04:00:58.000Z To the point: voor de meeste mensen doet een gevarieerd bord meer dan om het even welk supplement. De hype loopt een flink stuk voor op wat de wetenschap hard maakt. ![Gevarieerde voeding doet meer voor je microbioom dan om het even welk supplement](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/variatie-in-voeding.jpg) Één ding eerst. Dit gaat over gewone, zeurende darmklachten. Zie je bloed bij je stoelgang, verlies je gewicht zonder het te willen, word je 's nachts wakker van diarree, of verandert je stoelgangpatroon plots terwijl je boven de vijftig bent? Ga dan eerst langs bij je arts, vóór je iets aan je voeding of aan supplementen verandert. Meestal blijkt zoiets onschuldig. Maar het zijn signalen die uitgezocht horen te worden, en een dieet dat je klachten wat verzacht kan ze net verbergen. Je darmen herbergen tientallen biljoenen bacteriën, schimmels en virussen. Bij elkaar wegen ze een paar honderd gram, een stuk minder dan de anderhalve kilo die je vaak leest, en toch sturen ze mee je vertering, je afweer, je stemming en je stofwisseling. Eén ding weten we intussen zeker: een gezond microbioom is vooral een divers microbioom. Hoe meer soorten er samenleven, hoe beter je darmen tegen een stootje kunnen. Of die variatie de gezondheid maakt, of eerder het gevolg is van gezond leven, weten we nog niet. Waarschijnlijk speelt het allebei mee. De kunst is dus om je hele darmflora te voeden, met al haar verschillende bewoners. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Wat is het verschil tussen pre-, pro- en postbiotica? Drie woorden die op de potjes staan en makkelijk door elkaar lopen. Probiotica zijn de levende bacteriën zelf, de beestjes die je inslikt. Prebiotica zijn hun voedsel: de vezels waar je bacteriën op groeien, zoals de mest voor de tuin. Postbiotica zijn wat die bacteriën máken zodra ze je vezels verteren, stoffen zoals boterzuur die je darmwand voeden. Kort samengevat: probiotica plant je, prebiotica is voedzame potgrond, en postbiotica is de oogst. ### Wat je microbioom echt voedt Saai wint hier van duur. Variatie op je bord doet het meeste werk. In het grote American Gut-onderzoek hadden mensen die meer dan dertig verschillende plantensoorten per week aten een rijkere darmflora dan wie er minder dan tien haalde. Het waren vrijwilligers die zichzelf aanmeldden, en zij leefden gemiddeld ook op andere vlakken gezonder. Het verband is dus duidelijk, maar het is nog geen bewijs dat het de planten alleen zijn die het doen. En het ging over soorten, geen porties: elke groente, elke peulvrucht, elke noot en elk kruid telt mee. Ook gefermenteerd eten helpt. Toen een team van Stanford gezonde mensen een paar weken lang yoghurt, kefir, kimchi en zuurkool liet eten, steeg hun diversiteit en daalden hun ontstekingswaarden. Het ging om een kleine groep, achttien mensen, dus dit is een richting en nog geen bewijs. Wat opviel: bij de tweede groep, die vooral extra vezels at, zagen de onderzoekers dat effect niet. Bij ons liep het allereerste bevolkingsonderzoek naar darmflora ter wereld, in Vlaanderen, vandaag voortgezet als het Belgian Gut-project. Het wijst in dezelfde richting. ![Mensen die meer dan dertig verschillende plantensoorten per week aten hadden een rijkere darmflora dan wie er minder dan tien haalde.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Gezonde-voeding--2--2.jpg) Bouw wel rustig op. Wie vandaag weinig vezels eet en morgen aan dertig soorten begint, krijgt bijna zeker een opgeblazen buik. Voeg er elke week een paar soorten bij en drink genoeg. Heb je een prikkelbare darm, dan kan meer vezel je klachten in het begin versterken. Doe het dan stap voor stap, en bespreek het met je arts of diëtist. ### En die probiotica-potjes dan? Op de dag dat ik dit schrijf kan ik alleen maar aanbevelen om de verwachtingen niet te hoog te stellen. Voor een gezond iemand zonder klachten maakt de wetenschap weinig hard. Wanneer onderzoekers alle degelijke studies bij gezonde mensen naast elkaar leggen, zien ze dat probiotica de samenstelling van je darmflora niet blijvend veranderen: de ingeslikte bacteriën passeren, doen al dan niet kort hun werk en verdwijnen weer, zonder je darmflora te herbevolken. Waar ze wél hun plaats hebben, is tijdens of na een antibioticakuur en bij bepaalde darmklachten, en dan nog stam per stam, want de ene bacterie is de andere niet. Met één uitzondering: heb je een sterk verzwakte afweer, bijvoorbeeld door chemotherapie, een transplantatie of medicatie die je afweer onderdrukt? Begin dan niet op eigen houtje aan probiotica. Het gaat om levende bacteriën en gisten, en in zeldzame gevallen belanden die waar ze niet horen. > 🌱 Je microbioom voed je vooral met een gevarieerd, plantenrijk bord en een portie gefermenteerd eten. Probiotica zijn mogelijks zinvol bij specifieke klachten of rond een antibioticakuur, in overleg met je arts. En die darmflora-testen die je online of in de apotheek kan kopen? Daar zou ik voorlopig ook nog niet aan beginnen. Wat er uit zo'n test rolt, hangt sterk af van dingen die weinig met je gezondheid te maken hebben: hoe vast of los je stoelgang die dag was, wat je de dagen ervoor at, welke medicatie je slikt, en hoe lang het staaltje onderweg was naar het labo. In het Vlaamse bevolkingsonderzoek bleek de stevigheid van de stoelgang de sterkste factor van allemaal. Een uitslag is dus vooral een momentopname. Er bestaat vandaag geen test die daaruit kan afleiden welk potje jij nodig hebt. Voed je tuin, niet één plant. Dat is de kern van wat het microbioomonderzoek ons tot vandaag geleerd heeft. Wil je het hele verhaal over je darmen en je darmflora? Dat lees je hier. [Alles wat je moet weten over je (prikkelbare) darmen en je darmfloraHoe belangrijk is je darm nu echt voor je gezondheid? Belangrijker dan we lang dachten, al zijn we nuchterder dan de poederverkopers.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Darmmicrobioom.jpg)](https://dokterservaas.be/darmen-centrum-gezondheid/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties McDonald, D., Hyde, E., Debelius, J. W., Morton, J. T., Gonzalez, A., Ackermann, G., … Knight, R. (2018). American Gut: an open platform for citizen science microbiome research. *mSystems, 3*(3), e00031-18\. [https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18](https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18?ref=dokterservaas.be) Wastyk, H. C., Fragiadakis, G. K., Perelman, D., Dahan, D., Merrill, B. D., Yu, F. B., … Sonnenburg, J. L. (2021). Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status. *Cell, 184*(16), 4137-4153\. [https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.06.019](https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.06.019?ref=dokterservaas.be) Kristensen, N. B., Bryrup, T., Allin, K. H., Nielsen, T., Hansen, T. H., & Pedersen, O. (2016). Alterations in fecal microbiota composition by probiotic supplementation in healthy adults: a systematic review of randomized controlled trials. *Genome Medicine, 8*, 52\. [https://doi.org/10.1186/s13073-016-0300-5](https://doi.org/10.1186/s13073-016-0300-5?ref=dokterservaas.be) Falony, G., Joossens, M., Vieira-Silva, S., Wang, J., Darzi, Y., Faust, K., … Raes, J. (2016). Population-level analysis of gut microbiome variation. *Science, 352*(6285), 560-564\. [https://doi.org/10.1126/science.aad3503](https://doi.org/10.1126/science.aad3503?ref=dokterservaas.be) ### Leververvetting terugdraaien: het complete leefstijlplan URL: https://dokterservaas.be/leververvetting-terugdraaien/ Last updated: 2026-09-25T13:54:01.000Z WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Bijna altijd ontdekken we het per ongeluk. Iemand laat bloed prikken voor iets anders, en tussen de resultaten staat één leverwaarde net te hoog. Geen pijn, geen klacht, niets wat je 's nachts wakker houdt. En toch is dat vaak het eerste spoor van een lever die stilaan vervet. ![Leverwaarde te hoog](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Leverwaarde-te-hoog-1.jpg) ## Een stille aandoening die je grotendeels zelf keert Bij ongeveer een op de drie volwassenen zit er te veel vet in de lever, en bij wie overgewicht of suikerziekte heeft, meer dan de helft. De meesten voelen er niets van. Net daar zit het venijn: een vette lever sluimert jaren zonder te klagen, en ook artsen kijken er soms te vlot overheen, terwijl een licht verhoogde waarde net het moment is om nog bij te sturen. Dokters noemen dit vandaag MASLD, kort voor *metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease*: vet in de lever door een ontregelde stofwisseling. Vroeger heette het niet-alcoholische leververvetting. Die oude naam zei vooral waar het níét van kwam; de nieuwe wijst naar wat je lever eigenlijk is, een spiegel van hoe je met suiker en vet omgaat. En dat is meteen waarom je er zelf zoveel aan kunt doen. Leververvetting ontstaat waar ons moderne eten botst met een lichaam dat gebouwd is op afwisseling tussen eten en niet-eten. De lever draait mee in dat ritme. Verander het ritme, en ze draait mee de andere kant op. ## Wat je in dit plan krijgt - Het volledige weekplan om levervet af te bouwen, dag na dag opgebouwd. - De ene ingreep die vaak meer doet dan al de rest samen: hoe je vrije fructose de baas wordt. - Waarom je benen je lever redden, ook als de weegschaal geen krimp geeft. - Wanneer leefstijl volstaat, en wanneer je echt bij je arts hoort. - Een concreet startmenu voor je eerste week, om vanaf morgen te beginnen. _This post is for paying subscribers only._ ### Cortisol, het stresshormoon dat je dag en nacht stuurt URL: https://dokterservaas.be/cortisol-stresshormoon/ Last updated: 2026-08-22T04:02:16.000Z Binnen een halfuur na het ontwaken schiet je cortisol omhoog. Dat is de duw die je uit bed helpt. Daarna zakt het langzaam, de hele dag door, tot een dal rond middernacht, zodat je tot rust komt en kan slapen. Die ochtendpiek heeft een naam: de cortisol-ontwaakrespons. Je stress-as (de lijn tussen je hersenen en de bijnieren) volgt zo elke dag dezelfde boog. Online lees je vaak over "bijnieruitputting", alsof je bijnieren opgebrand raken en een detox nodig hebben. Zo werkt het niet: je bijnieren gaan niet stuk, het is de aansturing vanuit je hersenen die uit ritme raakt. Dat is goed nieuws, want een ritme kun je bijstellen. ### Wat chronische stress met dat ritme doet Bij korte stress veert die boog netjes terug. Bij lange, aanhoudende stress vervlakt hij: de ochtendpiek verandert en 's avonds blijft cortisol te hoog hangen. Dat is het recept voor "moe maar klaarwakker". Overdag sleep je jezelf voort, en net wanneer je zou moeten indommelen, begint je hoofd te draaien. Een afgevlakte dagcurve gaat samen met slechter slapen, minder energie en een kortere lont. Of die vlakke curve de oorzaak is of eerder een teken dat je systeem onder druk staat, is nog niet uitgeklaard. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Cortisol is je dag- en nachtritmehormoon. Een afgevlakte dagcurve gaat samen met slechter slapen, minder energie en een kortere lont](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/stress-doet-het-ritme-dag--en-nachtritme--waar-cortisol-voor-zorgt--ontsporen.jpg) ### Waarom één cortisoltest weinig zegt Veel mensen laten 's ochtends één keer cortisol prikken en hangen daar een besluit aan op. Zo werkt het niet. Toen onderzoekers de meetmethodes naast elkaar legden, bleek de volledige dagcurve het meest betrouwbaar en één enkel ochtendstaal het minst. Eén ochtendwaarde is dus een momentopname. Wat telt, is het patroon over de dag: hoe hoog 's ochtends, hoe steil de daling, hoe laag 's avonds. Dat lees je pas af uit meerdere metingen, meestal via speeksel. Een goeie evaluatie kijkt naar de curve, niet naar een cijfer. Het speekselstaal moet wel zuiver afgenomen worden. Een halfuur vooraf niets eten of drinken, geen koffie, niet roken en niet je tanden poetsen. De avond ervoor geen alcohol, en geen zware training in de twee uur voor een afname. Dat ritme hangt vast aan het uur waarop jij wakker wordt, niet aan de klok aan de muur. Wie nachtdienst doet of in het weekend vier uur later opstaat, heeft een verschoven curve. Noteer daarom bij zo'n test altijd je exacte uur van wakker worden. Het eerste staal neem je binnen de minuut na het ontwaken, het tweede precies dertig minuten later. Zonder dat uur valt de uitslag niet te lezen. > 🧭 Je cortisol hoort 's ochtends te stijgen en 's avonds laag te staan. Klopt dat ritme, dan zit je goed. Loopt dat ritme scheef, dan heb je een aanknopingspunt, geen diagnose. En een mooi ritme sluit niets uit: klachten die blijven, laat je nakijken. Nog iets belangrijks als je bloed laat prikken: neem je de pil of een ander middel met oestrogeen, of ben je zwanger? Dan staat je cortisol in het bloed hoger, vaak zonder dat er iets mis is. Cortisol reist door je bloed vastgeklikt aan een eiwit, en die middelen maken meer van dat eiwit aan. Alleen het losse deel is actief, en dat is net wat een speekseltest meet. Zeg dus altijd welke hormonen je gebruikt voor je laat prikken. ![Meet je cortisol via een speekseltest](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Speekseltest--1-.jpg) Ook ander medicatiegebruik kan meespelen: gebruik je cortisonen, of gebruikte je die? Puffs voor astma, een zalf, een kuur tabletten of een inspuiting tellen allemaal mee. Ze leggen je eigen stress-as tijdelijk stil, en na het stoppen duurt het soms lang voor die weer op gang komt. Voel je je in die periode leeg, meld dat dan aan je arts. Dat is geen gewone stress. ### Wat je ritme weer op de rails krijgt Gelukkig kun je aan dat ritme werken. Slaap en regelmaat vormen de basis: op vaste uren gaan slapen, 's ochtends naar buiten in het daglicht, schermen dimmen voor bed. Beweeg op jouw niveau: een stevige wandeling of zachte training doet meer dan jezelf afbeulen met intervaltraining wanneer je al leegloopt. Trager ademen, met een langere uit- dan inademing, zet je systeem in de ruststand. Rustdagen inplannen is voor de meesten de lastigste stap, maar het is wel de belangrijkste. Kijk ook naar je koffie en je glas 's avonds. Hou koffie bij één of twee tassen en drink ze vóór de middag. Alcohol ontspant op het moment zelf, maar hakt in op je nachtrust en op datzelfde ritme. Adaptogene kruiden zoals ashwagandha kunnen je cortisol wat verlagen, al zijn ze geen wondermiddel en komt de basis eerst. Niet doen als je zwanger bent of borstvoeding geeft, en niet bij een te snel werkende schildklier of een andere schildklieraandoening. Er zijn ook meldingen van leverschade: word je geel, jeukt je huid of wordt je urine donker, stop dan en bel je arts. Gebruik je andere medicatie, overleg dan eerst. ### Wanneer het geen gewone stress meer is Soms maakt de bijnier zelf te veel of te weinig cortisol. Dat is zeldzaam, maar je wil het niet missen. Ga naar je huisarts als je dit ziet: paarsrode striemen op buik of dijen, een gezicht en buik die snel voller worden terwijl armen en benen dunner worden, of nieuwe hoge bloeddruk of suikerziekte. Of net het omgekeerde: gewicht dat blijft zakken, een bruinere huid in plooien en handpalmen zonder dat je in de zon zat, hevige zin in zout, en duizelig worden bij het rechtstaan. Bij zo'n vermoeden is een speekselcurve niet de juiste test: je arts heeft dan gerichte onderzoeken nodig. Word je plots heel zwak, met een lage bloeddruk of verwardheid, bel dan meteen. Wil je het hele verhaal over opgebrand raken en er weer bovenop komen, dan lees je hier verder. [Alles wat je moet weten over burnoutBen je gewoon moe of al opgebrand? Burn-out is een medisch signaal dat je stresssysteem te lang in het rood stond. Ontdek hoe het verschilt van depressie en hoe een herstel eruitziet.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Burn-out--3--1.jpg)](https://dokterservaas.be/burnout-medisch-signaal/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Stalder, T., Oster, H., Abelson, J. L., Huthsteiner, K., Klucken, T., & Clow, A. (2025). The cortisol awakening response: Regulation and functional significance. *Endocrine Reviews, 46*(1), 43-59\. [https://doi.org/10.1210/endrev/bnae024](https://doi.org/10.1210/endrev/bnae024?ref=dokterservaas.be) Adam, E. K., Quinn, M. E., Tavernier, R., McQuillan, M. T., Dahlke, K. A., & Gilbert, K. E. (2017). Diurnal cortisol slopes and mental and physical health outcomes: A systematic review and meta-analysis. *Psychoneuroendocrinology, 83*, 25-41\. [https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2017.05.018](https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2017.05.018?ref=dokterservaas.be) Golden, S. H., Wand, G. S., Malhotra, S., Kamel, I., & Horton, K. (2011). Reliability of hypothalamic-pituitary-adrenal axis assessment methods for use in population-based studies. *European Journal of Epidemiology, 26*(7), 511-525\. [https://doi.org/10.1007/s10654-011-9585-2](https://doi.org/10.1007/s10654-011-9585-2?ref=dokterservaas.be) Arumugam, V., Vijayakumar, V., Balakrishnan, A., Bhandari, R. B., Boopalan, D., Ponnurangam, R., Thirupathy, V. S., & Kuppusamy, M. (2024). Effects of Ashwagandha (Withania somnifera) on stress and anxiety: A systematic review and meta-analysis. *Explore, 20*(6), Article 103062\. [https://doi.org/10.1016/j.explore.2024.103062](https://doi.org/10.1016/j.explore.2024.103062?ref=dokterservaas.be) ### De verborgen schade van lang zitten URL: https://dokterservaas.be/lang-zitten-schade/ Last updated: 2026-08-20T13:43:35.000Z Zitten is het nieuwe roken, hoor je weleens. Dat is straf uitgedrukt, want een bureaustoel is geen pakje sigaretten. Maar de kern klopt: lang stilzitten is een eigen risico voor je gezondheid, tenzij je heel veel beweegt. ### Kun je zitten ‘wegbewegen’? Voor je lichaam zijn sporten en zitten twee aparte verhalen. In 2009 volgde een Canadese onderzoeksgroep zeventienduizend mensen, en zag iets wat toen nog een verrasssing was: wie meer uren per dag zat, leefde korter, ook wanneer hij of zij evenveel bewoog als de rest. Heel veel beweging kan die schade grotendeels uitvlakken. Maar dan spreken we over ongeveer een uur stevige inspanning per dag. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) Stevige inspanning leest misschien als hardlopen, maar dat maakt de drempel onhaalbaarder dan hij is. Matig intensief bewegen is precies de zone waarbij je nog kunt praten, maar niet meer kunt zingen. Dus wandel een uur stevig door of doe iets van hetzelfde kaliber, en je hebt de juiste inspanning gedaan. ### Wat er in je lijf gebeurt terwijl je zit De schade begint sneller dan je denkt. Binnen enkele uren liggen je grote beenspieren stil, en net die spieren halen normaal suiker en vet uit je bloed. Je bloed stroomt trager en omdat je spieren minder vet uit je bloed halen, blijven die langer circuleren en daalt de beschermende HDL-cholesterol. Na een tijd reageren je cellen slechter op insuline. Hoeveel uur? Onder ongeveer vier uur zitten per dag is er in onderzoek nauwelijks extra risico te zien. Het loopt op vanaf zes tot acht uur, en wordt steeds duidelijk als je nog langer zit. Dat lange stilzitten heeft een naam: artsen noemen het sedentair gedrag. ### Onderbreken doet iets wat sporten niet doet In de enige directe vergelijking verlaagde regelmatig opstaan en het zitten onderbreken je suiker- en insulinepiek na de maaltijd sterker dan één wandeling van dertig minuten. Op de vetten in je bloed won die wandeling dan weer. Het is dus geen keuze tussen de twee. Het is de twee. Het goede nieuws is dat je er geen zwaardere training tegenaan hoeft te gooien. Je moet het zitten enkel opknippen. Sta elk halfuur tot uur even recht, loop een rondje, rek je uit, haal een glas water. Kan je niet rechtstaan, bijvoorbeeld na een operatie, door rolstoelgebruik, met ernstige artrose of een zenuwaandoening, dan werkt zittend bewegen ook,. Voetoefeningen, zoals met je voeten pompen, hielen en tenen afwisselend heffen, of je benen strekken, doen de bloedtoestroming in de benen toenemen. Voor iemand die de hele dag zit, doet dat meer tegen de zit-schade dan één stevige sessie na het werk. Een paar trucs voor een bureaudag: zet je waterfles ver van je bureau zodat je moet opstaan, bel wandelend, en stap naar je collega in plaats van te mailen. Daarnaast telt de beweging die niet op sport lijkt: de trap in plaats van de lift, verder parkeren, rechtstaan tijdens elk telefoongesprek, met de fiets naar de bakker. Wetenschappers noemen die dagelijkse niet-sport-beweging NEAT. Ze staat in geen enkel schema, en ze telt dubbel voor wie veel zit. Een sta-bureau verlaagt aantoonbaar je zitduur, en of het je gezondheid meetbaar verbetert weten we nog niet; wissel af en blijf ook dan elk halfuur even stappen. Sta je al de hele dag, dan draait het advies om, zoek zitmomenten en beweeg tussendoor. > 🚶 Zitten is een eigen risico, los van je sport. Sta elk halfuur recht en onderbreek je werkdag: die kleine pauzes doen het meeste werk. ## Het grootste gevaar van echt lang zitten Gewoon bureauwerk verhoogt je kans op trombose niet aantoonbaar. Echt lang ononderbroken stilzitten doet dat wel: een lange vlucht, een lange autorit. Zeker samen met de pil, een zwangerschap of een kraambed, een recente operatie of een gipsverband, kanker, een eerdere trombose of een erfelijke stollingsafwijking. Wordt één onderbeen dik, warm en pijnlijk, of word je plots kortademig met pijn bij het diep ademen? Bel diezelfde dag een arts. Hoe zitten past in het grotere verhaal van bewegen dat je een leven lang volhoudt, lees je hier. [Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te wordenDe beste training is de training die je een leven lang volhoudt. Zo blijf je sterk en soepel ouder worden, met duur, kracht en beweging die past in je dag. Ontdek de mix die werkt tot op hoge leeftijd.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Beweging-om-sterk-en-soepel-ouder-te-worden-1.jpg)](https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Katzmarzyk, P. T., Church, T. S., Craig, C. L., & Bouchard, C. (2009). Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. *Medicine & Science in Sports & Exercise*, 41(5), 998-1005\. [https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355](https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355?ref=dokterservaas.be) - Ekelund, U., Steene-Johannessen, J., Brown, W. J., Fagerland, M. W., Owen, N., Powell, K. E., ... & Lee, I. M. (2016). Does physical activity attenuate, or even eliminate, the detrimental association of sitting time with mortality? A harmonised meta-analysis of data from more than 1 million men and women. *The Lancet*, 388(10051), 1302-1310\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)30370-1](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2816?ref=dokterservaas.be)30370-1) - Diaz, K. M., Howard, V. J., Hutto, B., Colabianchi, N., Vena, J. E., Safford, M. M., ... & Hooker, S. P. (2017). Patterns of sedentary behavior and mortality in U.S. middle-aged and older adults: A national cohort study. *Annals of Internal Medicine*, 167(7), 465-475\. [https://doi.org/10.7326/M17-0212](https://doi.org/10.7326/M17-0212?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Vind wat je reflux uitlokt met een eet-klachtendagboek URL: https://dokterservaas.be/reflux-eet-klachtendagboek/ Last updated: 2026-08-20T19:14:05.000Z Week na week slik je het, zonder ooit te weten wat de reflux eigenlijk veroorzaakt. Dat is jammer, want bij de meeste mensen zit er duidelijke trigger achter: een bepaald soort maaltijd, een tijdstip of zelfs een slaaphouding. Dit dagboek helpt je die triggers opsporen. Twee weken inventariseren, één avond analyseren, en je weet meer over je eigen maag dan ooit. Het doosje pillen kan dan misschien wel weg? ![Een branden gevoel achter het borstbeen is vaak reflux.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/reflux--1--1.jpg) Dit dagboek is voor wie last heeft van brandend maagzuur, oprispingen, of vage stille reflux die zich uit als kuchen, keelpijn of een krop in de keel. Het is dus voor wie liever eerst aan de oorzaak werkt voor hij zich vastrijdt in jarenlang slikken. En het is geschreven voor volwassenen. Heeft je kind refluxklachten, ga dan langs bij de huisarts of de kinderarts: bij kinderen gaat het vaak vanzelf over en is een zuurremmer zelden de eerste stap. Een kanttekening als je vooral keelklachten, hoest of heesheid hebt zonder brandend maagzuur. Dat beeld wordt lang niet altijd door zuur veroorzaakt, en dan levert een dagboek weinig op. Vind je na twee weken niets, dan is dat geen mislukking maar een aanwijzing: laat dan eerst nakijken of reflux wel de oorzaak is. 💡 Wat dit dagboek je geeft: Een helder overzicht van welke voeding, welke timing en welke houding jouw reflux uitlokken. Een wekelijkse analyse die het patroon zichtbaar maakt. Concrete leefstijlknoppen om aan te draaien, in volgorde van wat het meeste oplevert. En rode vlaggen die betekenen: eerst naar de dokter, niet zelf blijven pielen. ## Waarom een dagboek Brandend maagzuur is in de meeste gevallen de verrader van een voedingspatroon dat te vet, te gekruid of te alcoholisch is, of van te veel druk op de maag. Bij oudere lezers kan het net andersom liggen: met de jaren maakt de maag vaak minder zuur aan, en ook dat geeft een branderig, vol gevoel na het eten. De maag hoort zuur te zijn. Dat zuur legt bacteriën stil, zet je vertering in gang en beschermt je. Een zuurremmer legt die productie plat, en soms is dat de juiste medische handeling. Maar vaak leg je daarmee een alarm het zwijgen op zonder de brand te blussen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) Er bestaat geen universele verbodslijst voor reflux. Wetenschappers kwamen tot een ontnuchterende vaststelling: koffie, chocolade en pikant eten kloppen als groep, maar bij jou persoonlijk kan de dader een heel andere zijn. De ene krijgt het van tomatensaus, de andere van een glas wijn, de derde van een te grote portie vlak voor het slapen. Daarom werkt een streng dieet dat alles schrapt zo slecht: je laat dingen staan die jou nooit last gaven, en de echte trigger blijft misschien buiten schot. Een dagboek draait de logica om. In plaats van een lijst van wat je niet mag, bouw je jouw eigen kaart van wat bij jou misgaat. Onderzoekers die zulke eet-klachtendagboeken analyseerden — bij maag-darmklachten in het algemeen, niet bij reflux alleen — konden bij een deel van de mensen persoonlijke triggers voorspellen, en wie in die periode minder aan zijn eigen triggers blootstond, had minder klachten. In een Italiaanse eerstelijnsstudie bij honderd mensen met reflux herkende vijfentachtig procent minstens één triggervoeding. Na twee weken vermijden waren de klachten duidelijk gezakt, en ongeveer de helft koos ervoor om verder te gaan met alleen voedingsadvies. Kort onderzoek, zonder controlegroep, maar het laat zien dat er bij de meeste mensen iets te vinden valt. Ik vind dat toch geen klein resultaat voor een schriftje en een pen. ![Eet-klachtendagboek bijhouden.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Dagboek--9--1.jpg) ## Hoe je het dagboek invult Noteer wat je eet en drinkt, wanneer, en wat je maag daarna doet. Twee weken lang. Niet omdat één slechte dag niets zegt, maar omdat een patroon zich vaak pas toont over het verloop van een aantal dagen. Hou het bij vlak na de maaltijd. Probeer het niet 's avonds uit het hoofd nog op te schrijven, want tegen dan ben je de helft vergeten. Blijf je zuurremmer gewoon nemen zoals afgesproken terwijl je het dagboek bijhoudt. Stop er niet zelf mee om beter te kunnen meten. Je maag maakt na het stoppen tijdelijk extra zuur aan, ongeveer van dag drie tot dag veertien, en die opstoot lijkt op een reeks slechte dagen zonder aanwijsbare oorzaak. Wil je afbouwen, doe dat dan na deze twee weken en in overleg met je arts. Voor elke maaltijd of snack schrijf je op: - Het tijdstip en wat je precies at en dronk. Wees eerlijk over hoeveelheid, de portie doet er evenveel toe als de inhoud. - Of je daarna klachten kreeg, en hoe erg op een schaal van 0 (niets) tot 3 (heel hevig). - Wat je deed na het eten: ging je liggen, bewoog je, ging je meteen slapen. En 's avonds noteer je nog even je houding in bed en het uur van je laatste hap. Meer moet het niet zijn. Hieronder staat de structuur zoals je ze elke dag kunt overnemen. Wie liever op papier werkt, kan het volledige werkblad downloaden en uitprinten. ### Jouw dagpagina | Uur | Wat gegeten/gedronken | Portie | Klacht (0-3) | Houding erna | | ---------- | --------------------- | ------ | ------------ | ------------ | | ontbijt | | | | | | tussendoor | | | | | | middag | | | | | | tussendoor | | | | | | avond | | | | | | na avond | | | | | [RefluxdagboekDownload hier het refluxdagboekscp470werkblad.pdf780 KBdownload-circle](https://dokterservaas.be/content/files/2026/08/scp470werkblad.pdf "Download") Op het einde van de dag volgen nog drie snelle vragen: Hoe laat was mijn laatste hap? Ben ik binnen drie uur na eten gaan liggen? Op een schaal van 0 tot 3, hoe was mijn dag qua reflux? ## De verdachten om extra op te letten Je hoeft dus niets op voorhand te schrappen, want dan mis je net het bewijs. Maar het helpt om te weten welke usual suspects vaak opduiken, zodat je ze niet over het hoofd ziet als je later je dagboek naleest. Bij voeding en drank zijn de klassiekers vet en gefrituurd eten, sterk gekruide gerechten, koffie, alcohol, chocolade, pepermunt, citrus, tomatensaus en alles met veel koolzuur. Dat zijn dingen die de kringspier onderaan je slokdarm even doen verslappen of de maag prikkelen. Maar nogmaals: de lijst is een geheugensteun, geen vonnis. Jouw dagboek beslist wie schuldig is. ![Chocolade kan je maag prikkelen.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Chocolade-1.jpg) Bij gedrag en houding ligt het iets ander: grote porties zetten je maag onder druk. Laat eten en dan gaan liggen geeft het zuur alle kans om terug omhoog te lopen. Roken verdubbelt je risico. En overgewicht, vooral rond de buik, drukt letterlijk op de maag. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je na twee weken ziet Neem op een rustige zondagavond je twee weken erbij en zoek naar herhaling. Niet naar de ene dag dat het misging, maar naar wat telkens terugkeert vlak voor een 2 of een 3\. Kwam de zwaarste reflux steeds na de avondkoffie? Na de pittige maaltijd? Op de dagen dat je binnen twee uur ging liggen? Dat terugkerende patroon is jouw persoonlijke trigger, en die is meer waard dan om het even welke algemene lijst. Heb je een verdachte, test hem dan. Laat dat ene ding twee weken weg en kijk of je cijfers zakken. Verdwijnt de klacht, dan heb je je dader. Blijft alles gelijk, dan was het een vals spoor en zet je die maaltijd gerust weer op tafel. Zo werk je jezelf door de lijst zonder je hele leven overhoop te gooien. ## Wat nu, per uitkomst **Je vindt duidelijke voedingstriggers.** Mooi, dat is de makkelijkste winst. Haal die dingen eruit en laat de rest staan. Je hoeft niet eenzijdig te eten, je hoeft enkel jouw specifieke prikkels te vermijden. Waarom werkt dit? Een persoonlijke aanpassing houd je vol, een streng verbodsdieet niet. **Timing en houding blijken de boosdoener.** Dan zit je winst in eenvoudige gewoontes. Eet je laatste maaltijd drie uur voor je gaat slapen. Zet het hoofdeinde van je bed vijftien tot twintig centimeter omhoog (eventueel met blokjes onder de poten, niet met een extra kussen, want dan knik je alleen je nek). Eet kleinere porties en wat trager. Dit zijn de maatregelen met de stevigste onderbouwing, en ze kosten je geen euro. En alcohol verdient een eigen regel: hou het op maximaal één glas per dag en drink niet meer in de twee uur voor je gaat slapen. Alcohol verslapt de kringspier onderaan je slokdarm precies wanneer je gaat liggen. **Je draagt wat gewicht rond de buik.** Dit is de moeilijkste boodschap, gewicht verliezen is niet iets wat je even snel doet. Toch is dit de knop met het grootste effect: een epidemioloog volgde tienduizenden mensen jaren aan een stuk en zag dat bij wie afviel, in gelijke mate de reflux verminderde. Hoe meer kilo's eraf, hoe minder klachten, en hoe vaker de zuurremmer kon weggelaten worden. Vijf tot tien procent minder lichaamsgewicht maakt bij overgewicht vaak al een merkbaar verschil. Doe dat niet als je zwanger bent. Reflux hoort bij veel zwangerschappen en dan is afvallen geen goed advies. Timing, portie en bedhoogte blijven wel het proberen waard. **Je rookt.** Stoppen helpt: de winst zit vooral bij wie zware klachten heeft én geen overgewicht, want dat is een nieuwe risicofactor. Doe het dus, maar probeer de juiste coping alternatieven te vinden. ![Stoppen met roken kan helpen bij reflux.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/stoppen-met-roken--1--1.jpg) Maar eerlijk over de medicatie, want de levensstijlhoek is geen blinde kruistocht tegen pillen. Bij een ernstige slokdarmontsteking, bij een Barrett-slokdarm, of bij bepaalde risicogevallen is een zuurremmer de juiste keuze, zelfs langdurig. Het punt is niet dat je moet stoppen. Het punt is dat je weet wat je klachten aandrijft, zodat je samen met je arts kunt beslissen of minder ook kan. Maar er is nog een andere mogelijkheid die ligt tussen afwachten en een zuurremmer nemen. Een alginaat na de maaltijd legt een laagje op je maaginhoud in plaats van je zuurproductie stil te leggen. Bij milde klachten zonder ontsteking is dat het proberen waard. Vraag ernaar bij je arts of apotheker. ## Wanneer eerst naar de dokter Sommige signalen horen niet in een dagboek maar in een medisch consult. Ga niet zelf sleutelen als je een van deze dingen merkt: - Pijn achter het borstbeen die opkomt bij inspanning, die uitstraalt naar arm, kaak of rug, of die samengaat met zweten, misselijkheid of kortademigheid. Dat hoort niet in een dagboek maar bij een arts, dezelfde dag. Brandend maagzuur en hartklachten kunnen op elkaar lijken, en bij hevige pijn of twijfel maak je het onderscheid best in medische setting. - Moeite met slikken of pijn bij het slikken. - Ongewild gewichtsverlies. - Bloed in je braaksel, of zwarte, teerachtige stoelgang. - Bloedarmoede die je huisarts vaststelde. - Nieuwe refluxklachten die pas na je vijfenvijftigste opduiken. Bij die alarmsignalen is een kijkonderzoek van de slokdarm nodig, en snel. Ook als je al meer dan acht weken dagelijks een zuurremmer nodig hebt, of als je klachten niet reageren op de medicatie, is het tijd om je aanpak te laten herbekijken. Vraag bij die herevaluatie ook naar je vitamine B12, magnesium en ijzer. Zuurremmers verminderen de opname daarvan, en dat merk je pas als het tekort er is. 💡 Belangrijk: Dit dagboek helpt je patronen zien, maar het stelt geen diagnose. Twijfel je, of duikt een van de alarmsignalen hierboven op, ga dan langs bij je huisarts. Een dagboek vervangt geen onderzoek. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Ness-Jensen, E., Lindam, A., Lagergren, J., & Hveem, K. (2013). Weight loss and reduction in gastroesophageal reflux. A prospective population-based cohort study: The HUNT study. *The American Journal of Gastroenterology, 108*(3), 376-382\. [https://doi.org/10.1038/ajg.2012.466](https://doi.org/10.1038/ajg.2012.466?ref=dokterservaas.be) Ness-Jensen, E., Hveem, K., El-Serag, H., & Lagergren, J. (2016). Lifestyle intervention in gastroesophageal reflux disease. *Clinical Gastroenterology and Hepatology, 14*(2), 175-182\. [https://doi.org/10.1016/j.cgh.2015.04.176](https://doi.org/10.1016/j.cgh.2015.04.176?ref=dokterservaas.be) Tosetti, C., Savarino, E., Benedetto, E., De Bastiani, R., & Study Group for the Evaluation of GERD Triggering Foods. (2021). Elimination of dietary triggers is successful in treating symptoms of gastroesophageal reflux disease. *Digestive Diseases and Sciences, 66*(5), 1565-1571\. [https://doi.org/10.1007/s10620-020-06414-z](https://doi.org/10.1007/s10620-020-06414-z?ref=dokterservaas.be) Clevers, E., Nordqvist, A., Törnblom, H., Tack, J., Masclee, A., Keszthelyi, D., Van Oudenhove, L., & Simrén, M. (2020). Food-symptom diaries can generate personalized lifestyle advice for managing gastrointestinal symptoms: A pilot study. *Neurogastroenterology & Motility, 32*(8), e13820\. [https://doi.org/10.1111/nmo.13820](https://doi.org/10.1111/nmo.13820?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. Reimer, C., Lødrup, A. B., Smith, G., Wilkinson, J., & Bytzer, P. (2016). Randomised clinical trial: alginate (Gaviscon Advance) vs. placebo as add-on therapy in reflux patients with inadequate response to a once daily proton pump inhibitor. *Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 43*(8), 899-909\. [https://doi.org/10.1111/apt.13567](https://doi.org/10.1111/apt.13567?ref=dokterservaas.be) Targownik, L. E., Fisher, D. A., & Saini, S. D. (2022). AGA Clinical Practice Update on De-Prescribing of Proton Pump Inhibitors: Expert Review. *Gastroenterology, 162*(4), 1334-1342\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2021.12.247](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2021.12.247?ref=dokterservaas.be) Ness-Jensen, E., Lindam, A., Lagergren, J., & Hveem, K. (2014). Tobacco smoking cessation and improved gastroesophageal reflux: A prospective population-based cohort study: The HUNT study. *The American Journal of Gastroenterology, 109*(2), 171-177\. [https://doi.org/10.1038/ajg.2013.414](https://doi.org/10.1038/ajg.2013.414?ref=dokterservaas.be) Chiu, C.-T., Hsu, C.-M., Wang, C.-C., Chang, J.-J., Sung, C.-M., Lin, C.-J., Chen, L.-W., Su, M.-Y., & Chen, T.-H. (2013). Randomised clinical trial: Sodium alginate oral suspension is non-inferior to omeprazole in the treatment of patients with non-erosive gastroesophageal disease. *Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 38*(9), 1054-1064\. [https://doi.org/10.1111/apt.12482](https://doi.org/10.1111/apt.12482?ref=dokterservaas.be) ### Snurk jij, of stop je met ademen? Slaapapneu herkennen URL: https://dokterservaas.be/slaapapneu-herkennen/ Last updated: 2026-08-19T12:53:09.000Z Snurken is in veel huizen een vast thema. Wie het luidst zaagt wordt naar de logeerkamer verbanden. In de meeste gevallen is snurken onschuldig. Het is vervelend voor wie ernaast ligt, maar meestal niet gevaarlijk. Het venijn zit niet in het geluid van het snurken, maar in de stilte ertussen. Als je partner je zegt dat je soms een paar seconden helemaal stopt met ademen en dan met een schok weer naar lucht hapt, dan gaat het niet meer over snurken. Dan kan het slaapapneu zijn en dat moet nagekeken worden ### Snurken of ademstops: wat is het verschil? Snurken is trilling. De weke delen achter in je keel gaan slap hangen en wapperen mee in de luchtstroom, zoals een vlag in de wind. Bij apneu, dat is hoe we "stoppen met ademen" noemen in medische termen, valt je keel dicht. De lucht raakt er niet meer door, je zuurstofpeil zakt, en je lichaam schrikt wakker om de boel weer open te trekken. Vaak merk je daar zelf niets van en val je meteen weer in slaap. Maar tel op: tientallen keren per uur, nacht na nacht. Dat heeft gevolgen. De volledige naam van deze aandoening is obstructief slaapapneu syndroom. ### Hoe weet je of het jou overkomt? Het lastige is dat apneu zich in je slaap afspeelt. Je maakt dat dus niet bewust mee. De aanwijzingen moet je doorheen de dag gaan zoeken: wakker worden alsof je niet geslapen hebt, soms hoofdpijn, soms een droge mond. En in slaap vallen in een meeting, in de zetel of in het eerste geval achter het stuur. Als dat gebeurt, dan rij je niet meer tot dit onderzocht is. In België maakt slaperigheid door onbehandelde slaapapneu je wettelijk rijongeschikt, en na een geslaagde behandeling mag je weer rijden. De beste getuige ligt naast je, want die hoort het snurken en vooral die stiltes. Apneu komt vaker voor dan mensen denken. Op middelbare leeftijd heeft grofweg een op de drie mannen en één op de zes vrouwen heeft ademstops in de slaap. Bij ongeveer één derde daarvan is het ernstig genoeg om te behandelen. Overgewicht verhoogt de kans, maar ook slanke mensen met een smalle keel krijgen het. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waarom je het niet mag laten liggen Elke ademstop is een kleine noodklok. Je zuurstof daalt, je stresssysteem schiet aan, je hart moet bijspringen, en dat twee-, driehonderd keer per nacht. Apneu komt vaak samen met een bloeddruk die moeilijk onder controle te krijgen is of een hartritmestoornis die na behandeling telkens terugkomt. Daarom vragen de hartspecialisten om bij die mensen ook hieraan te denken. ### Wanneer is een slaaponderzoek nodig? Één van deze drie is al genoeg om het te bespreken: snurk je, ziet iemand je stoppen met ademen, én ben je overdag suf? Dan is dat een gesprek waard bij je huisarts. Slaap je alleen, of ben je een vrouw met vooral vermoeidheid, slecht slapen of ochtendhoofdpijn? Dan tellen die signalen evengoed, ook zonder luid snurken. Alcohol of een slaappil op de avond van de observatie vertekent het beeld. Slaperigheid overdag heeft vaker een andere oorzaak dan apneu, van te weinig slapen tot je schildklier, bloedarmoede, medicatie of somberheid. Die kijkt je arts mee na. De arts overloopt met jou een korte vragenlijst die je risico inschat en verwijst je bij een verhoogd risico door voor een slaaponderzoek. Dat kan thuis met een klein toestel, of in een slaaplabo. Het labo is nodig als er hartfalen of zware medicatie meespeelt, of als de thuismeting niets vindt terwijl de klachten blijven. Binnenkort zal deze vraag en lijst, het als zelftest voor de plusleden op deze website beschikbaar zijn. ([STOP-BANG apneu-risicoscore](https://dokterservaas.be/stop-bang-apneu-risicoscore/)) ### De behandeling Is de apneu matig tot ernstig, dan is een CPAP de standaard: een maskertje dat 's nachts met lichte overdruk je keel openhoudt. Wennen, dat geef ik grif toe, maar wie het volhoudt voelt binnen enkele weken het verschil. CPAP wordt terugbetaald via een slaapcentrum, op voorwaarde dat je het toestel genoeg uren per nacht gebruikt. Bij lichtere apneu helpt een beugel die je onderkaak naar voor houdt. En er valt altijd winst te halen met gewicht kwijtraken, op je zij slapen en 's avonds de alcohol of de slaapmiddelen laten staan. > Snurken op zichzelf is meestal onschuldig. Het zijn de ademstops ernaast en de vermoeidheid overdag die er een zaak voor de dokter van maken. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) Twijfel je? Vraag de persoon die naast je slaapt om één nacht goed te luisteren. Hoor je alleen snurken, of vallen er stiltes waarin je niet ademt? Dat antwoord bepaalt of dit een grap aan de ontbijttafel blijft of een afspraak bij de dokter wordt. Het hele verhaal over slaap lees je hier: [Alles wat je moet weten over slaapSlecht slapen heeft bijna altijd een oorzaak die je kunt aanpakken. In dit artikel help ik je te ontdekken welk van de vier grote slaapproblemen bij jou speelt en leg ik je uit wat écht werkt.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Slapen--1--1.jpg)](https://dokterservaas.be/beter-slapen/) ## Referenties - Yeghiazarians, Y., Jneid, H., Tietjens, J. R., Redline, S., Brown, D. L., El-Sherif, N., Mehra, R., Bozkurt, B., Ndumele, C. E., & Somers, V. K. (2021). Obstructive sleep apnea and cardiovascular disease: A scientific statement from the American Heart Association. *Circulation, 144*(3), e56–e67\. [https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000988](https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000988?ref=dokterservaas.be) - Benjafield, A. V., Ayas, N. T., Eastwood, P. R., Heinzer, R., Ip, M. S. M., Morrell, M. J., Nunez, C. M., Patel, S. R., Penzel, T., Pépin, J.-L., Peppard, P. E., Sinha, S., Tufik, S., Valentine, K., & Malhotra, A. (2019). Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea: A literature-based analysis. *The Lancet Respiratory Medicine, 7*(8), 687–698\. [https://doi.org/10.1016/S2213-2600(19)30198-530198-5)](https://doi.org/10.1016/S2213-2600%2819%2930198-530198-5%29?ref=dokterservaas.be) - Gami, A. S., Pressman, G., Caples, S. M., Kanagala, R., Gard, J. J., Davison, D. E., Malouf, J. F., Ammash, N. M., Friedman, P. A., & Somers, V. K. (2004). Association of atrial fibrillation and obstructive sleep apnea. *Circulation, 110*(4), 364–367\. [https://doi.org/10.1161/01.CIR.0000136587.68725.8E](https://doi.org/10.1161/01.CIR.0000136587.68725.8E?ref=dokterservaas.be) ### De twintig meest gestelde vragen over intermittent vasten URL: https://dokterservaas.be/twintig-vragen-intermittent-vasten/ Last updated: 2026-08-20T19:15:14.000Z De wereld had toen amper van vasten gehoord: het was iets voor monniken, of voor mensen die te laat waren voor het ontbijt. Voor de auteur van een boek dat 16:8 heet, is 16 augustus intussen zoiets als een nationale feestdag. Vandaag vieren we dus. Het onderzoek is sindsdien niet blijven stilstaan, en de vasters ook niet. Elk jaar zijn er meer, en ze stellen betere vragen dan ooit. Goede vragen verdienen goede antwoorden. Dus neem ik er één keer grondig de tijd voor, in het dossier dat je nu leest. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) Hoe we die twintig vragen kozen? Om te beginnen krijg ik ze week na week in de praktijk. Daarnaast keken we naar wat jullie intypen als niemand meekijkt: de Nederlandse en Engelse vraagpagina's, de "mensen vragen ook"-lijstjes, de vragen die in de consultatie blijven terugkomen. We hebben Google leeggeplukt en alle vragen door onze zelfontwikkelde evidence-check gehaald. Het resultaat staat hieronder. De volgorde loopt van basis naar praktijk naar veiligheid. Zo lees je jezelf van "wat is dat nu juist?" over "hoe past dit in mijn leven?" tot "mag dit wel met mijn medicatie?". Elke vraag staat op zichzelf. Spring dus meteen naar de vraag die er voor jou toe doet; de andere negentien lopen niet weg. ## 1\. Wat is intermittent vasten precies, en werkt het echt? Het werkt. En de verklaring is eenvoudig: wie zijn eetvenster verkort, eet doorgaans minder. Maar intermittent vasten regelt meer dan je bord. Het regelt ook de klok. Je eet binnen een venster van acht, tien of twaalf uur en de rest van de dag drink je water, thee of koffie. Dat is het hele idee. In 2025 legde een Canadese onderzoeksgroep negenennegentig gerandomiseerde studies naast elkaar, samen goed voor 6.582 mensen. Elke vorm van vasten deed het beter dan vrij eten. Maar er was niet zoveel verschil met mensen die minder aten. Een Chinese groep telde in dezelfde periode 167 studies met bijna twaalfduizend deelnemers en maakte dezelfde landing: het resultaat hangt af van **hoeveel energie je minder binnenkrijgt**, en veel minder van het uur waarop je eet. Dat klinkt als een ontnuchtering, maar ik vind het goed nieuws. Want het betekent dat je geen ingewikkeld systeem nodig hebt om te slagen, en dat je mag kiezen wat bij jou past. Voor veel mensen is de klok handig. Je hoeft niets te tellen of te wegen, maar je zet gewoon een grens op de tijden dat je eet. Je lichaam doet de rest. ## 2\. Val ik er echt van af, en hoeveel? Gemiddeld verliezen vasters drie tot vijf kilo in een halfjaar. Hoe langer de periode dat ze vasten (dus niet het eetraam, maar de totale duur, bijvoorbeeld een half jaar), hoe minder gewichtsverlies. Dat is de eerlijke orde van grootte. Een zekere mijnheer Huang vergeleek in 2024 zevenenveertig studies met 3.363 deelnemers en zag om de dag vasten (alternate-day-fasting) bovenaan eindigen, goed voor gemiddeld 3,4 kilo. Een eetvenster van acht uur volgde met 2,3 kilo. Wie langer dan zes maanden volhield, kwam in een andere meta-analyse uit op 2,8 kilo verschil met de controlegroep, waarvan bijna al het verlies uit vetmassa kwam en de buikomtrek met bijna vier centimeter verminderde. Drie kilo. Ik weet hoe dat klinkt als je gehoopt had op tien. Zet er dan dit naast: die drie kilo gaan zowat volledig weg op de plek waar ze het meest kwaad doen, rond je organen. De buikomtrek daalt mee en dat is de maat die je hart en je bloedvaten voelen. De weegschaal liegt bovendien een beetje in de eerste weken. Wat er tot dag drie en vier vanaf gaat, is grotendeels water en glycogeen, de suikervoorraad in je spieren en lever die vocht vasthoudt. Het echte vetverlies begint trager maar gaat gestaag door. Wie meer dan vijf kilo wil, heeft meer nodig dan een eetvenster. Voor die mensen is het ook belangrijk om te beseffen wat er op het bord komt. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/77335598_2394740073968771_6949511183783165952_n-1.jpg) ## 3\. Hoelang duurt het voor ik resultaat zie? De eerste kilo's verlies je in de eerste één tot drie maanden. De honger verdwijnt sneller dan het gewicht. Meestal na tien tot veertien dagen: je maag heeft zijn nieuwe ritme te pakken, het hongerhormoon volgt de klok die jij hebt gezet, en het knagende gevoel om elf uur 's ochtends verdwijnt. Dat is het moment waarop mensen zeggen dat het vanzelf begint te gaan. Maar de weegschaal loopt meestal een beetje achter. Reken op zes tot acht weken voor een verschil dat je in je kleren voelt, en op drie maanden voor een verschil waar je huisarts blij mee is. Dan komt de bocht die weinig mensen zien aankomen. In de analyse van Huang liep het bij alle vormen van caloriebeperking dezelfde kant op: mooie resultaten na één tot drie maanden, gevolgd door gewichtstoename tussen maand vier en zes. Wie het volhield tot maand zeven à twaalf, boekte alsnog het grootste resultaat, en daar deed het eetvenster van acht uur het beter dan de rest. Die dip rond maand vier is interessant. Het is de fase waarin de nieuwigheid weg is, de zomer voorbij, en het schema een gewoonte moet worden in plaats van een project. Weet dat hij komt en je herkent hem als hij er is. Dat scheelt. ## 4\. Ik vast en ik val niet af. Hoe kan dat? Het venster begrenst je inname, maar dat is geen garantie. Deze vraag is de meest gestelde door mensen die het al maanden doen. Ze houden zich netjes aan zestien uur, ze slaan het ontbijt over, en er beweegt niets. Vier verklaringen dekken bijna alle gevallen. - De eerste: je eet je venster vol. Toen een groep wetenschappers 167 studies naast elkaar legde, bleef er één conclusie overeind. Het resultaat volgt de hoeveelheid energie die je minder binnenkrijgt, ongeacht op welk uur je eet. Twee grote maaltijden en een avondsnack in acht uur halen makkelijk evenveel calorieën als drie maaltijden in twaalf. - De tweede: je honger is niet weg. Rebecca Elsworth en haar collega's bekeken zeventien studies en vonden geen enkel bewijs dat vasten de honger afzwakt. Wie hoopte dat het venster hem immuun maakt voor ‘goestingskes’ of ‘trek’, wordt teleurgesteld. - De derde: alcohol. Twee glazen wijn per avond zijn ongeveer driehonderd kilocalorieën, elke dag, en ze zetten je vetverbranding een paar uur op pauze. - De vierde: te weinig eiwit en te weinig slaap. Dan verlies je spier in plaats van vet, en je ruststofwisseling zakt mee. Kijk eerst naar het venster zelf, dan naar wat erin gaat. In die volgorde. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Servaas-Binge-----Jana-Germanus-62-1.jpg) ## 5\. Welk schema kies ik: 12, 14, 16 uur, 5:2 of om de dag? Begin op twaalf tot veertien uur. Dat is de aanrader voor bijna iedereen die start. Op papier wint alternate-day-fasting of om de dag vasten. In een grote vergelijking uit vierentwintig studies eindigde die vorm bovenaan, en in de BMJ-analyse van 2025 was het de enige vorm die het beter deed dan klassiek minder eten, met ruim een kilo verschil. Alle andere vormen kwamen ongeveer op hetzelfde uit. Op papier. Want om de dag vasten betekent dat je op de vastendagen naar een kwart van je normale inname gaat, en dat je dat een jaar lang doet. Ik ken weinig mensen die dat volhouden naast een gezin, ploegenwerk of een sociaal leven. Daarom stuur ik in de praktijk zelden op de winnaar aan. Twaalf uur is voor de meeste mensen een terugkeer naar hoe hun grootouders aten: 's avonds om acht uur de keuken dicht, 's ochtends om acht uur weer open. Wie dat een maand volhoudt, schuift makkelijk door naar veertien. Wie op veertien comfortabel zit, probeert zestien. De 5:2 past bij mensen die liever twee zware dagen doen. Ook prima. Het beste schema is het schema dat je over drie maanden nog doet. Alles wat je in week twee al haat, is het verkeerde. ## 6\. Hoe vaak per week moet ik vasten? Elke dag een venster, of drie zware dagen per week. Beide werken. Wie elke dag een venster van twaalf tot zestien uur aanhoudt, bouwt een gewoonte. Na een week of drie denk je er niet meer over na. Dat is de grote troef: je hoeft geen enkele beslissing te nemen. Je hoeft alleen maar naar je uurwerk te kijken. Wie kiest voor om de dag of voor twee zware dagen in de week, doet het omgekeerde. Vier of vijf dagen eet je normaal, en op de vastendagen ga je naar een kwart van je normale inname. Zwaarder per dag, maar vrijer op de rest. Een Zwitserse groep zette de twee vormen vier weken naast elkaar bij zesenzeventig mensen. Om de dag vasten verlaagde de calorie-inname met vierendertig procent, een venster van acht uur met vijftien. Het verschil in vetmassa volgde netjes die cijfers, dus zij die om de dag vastten wonnen de race (als het al een race is). Daar zit het antwoord dus: de frequentie doet er weinig toe. Wat telt is welk ritme jij drie maanden later nog volhoudt. Mijn advies aan wie twijfelt: begin dagelijks. Een gewoonte verslaat een schema dat steeds opnieuw een beslissing van je vraagt. En je hoeft niet perfect te zijn. Vijf dagen op zeven levert al bijna het volledige resultaat. De weekendbrunch met je kinderen is geen val in de ravijn. Het is de reden waarom je het volhoudt. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/diner-1.jpg) ## 7\. Waar leg ik mijn eetvenster: ontbijt overslaan of vroeg stoppen 's avonds? Vroeg eten wint. Als je kunt kiezen, zet je venster dan in de voormiddag en de vroege namiddag. Een team wetenschappers uit Birmingham lieten negentig mensen met obesitas veertien weken lang eten tussen zeven uur 's ochtends en drie uur 's middags, en vergeleken hen met mensen die dezelfde start kregen maar een langer venster van twaalf uur of meer hielden. De vroege groep verloor 2,3 kilo meer. Omgerekend kwam dat neer op een extra tekort van 214 kilocalorieën per dag, vier punten zakken in de bloeddruk en een betere stemming. In Peking zette men datzelfde vroege venster naast een middagvenster bij tweeëntachtig gezonde mensen. Alleen de vroege groep verbeterde de insulinegevoeligheid en de nuchtere suiker. De reden is je biologische klok. Je lichaam verwerkt suiker het efficiëntst in de voormiddag en het slechtst laat op de avond, wanneer melatonine opkomt en je alvleesklier op nachtstand gaat. Dat gezegd: bij mensen met een vette lever mat een Chinese onderzoek geen verschil tussen vroeg en laat. Het effect is dus waarschijnlijk bescheiden. En hier komt de praktijk. Een venster van acht tot vier klinkt fantastisch tot je gezin om zeven uur aan tafel wil of tot je 's avonds met je vrienden of vriendinnen gaat dineren. Kies dan het avondmaal en schuif het ontbijt op. Samen eten is ook gezondheid. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## 8\. Wat gebeurt er uur per uur in mijn lichaam? Vier fases: - De eerste drie tot vier uur na een maaltijd ben je aan het **verteren**. Je insuline is hoog, je slaat op, je verbrandt bijna uitsluitend wat je pas gegeten hebt. - Daarna leeft je lichaam van zijn koelkast: de glycogeenvoorraad of **de suikers** in lever en spieren. Die gaat een tijd mee, ongeveer tot twaalf uur na je laatste maaltijd. Stephen Anton en zijn collega's beschreven dat moment in 2018 als het kantelpunt: de lever is leeg en je begint vetzuren aan te spreken. - Vanaf dan gaat de vriezer open. Dat is de plek waar het lichaam het vet bewaart. Je lever maakt uit die **vetten** ketonen, een brandstof waar je hersenen goed op draaien. Dat verklaart het heldere gevoel dat mensen rond uur veertien of zestien beschrijven. - En dan is er **autofagie**, het opruimsysteem waarbij cellen hun eigen beschadigde onderdelen recycleren. Dit is waarschijnlijk het meest oververkochte woord van het hele vastendebat. Toen een Australische groep in Sydney in 2024 een studie opzette om autofagie bij mensen te meten na drie dagen water vasten, moesten ze vaststellen dat er nauwelijks menselijke studies over bestaan. Wat we weten komt vooral uit gist, wormen en muizen. Ketose meet je in je bloed. Autofagie hoop je. Dat verschil is belangrijk. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/autofagie.jpg) ## 9\. Wat doet vasten met mijn bloedsuiker, cholesterol en bloeddruk? Het effect is bescheiden bij wie gezond is, maar als het al fout loopt in het lichaam, haal je er wel voordeel uit. Bij mensen met overgewicht zonder bijkomende ziekte blijft de winst klein. Een meta-analyse bekeek vijftien gerandomiseerde studies en zag de totale cholesterol met ruim 6 mg/dL zakken en het LDL, de cholesterol die je liever laag houdt, met ruim 5 mg/dL. De onderste bloeddruk daalde drie punten. Op de nuchtere suiker, de langetermijnsuiker en de bovenste bloeddruk gebeurde er niets van betekenis. Bij mensen met prediabetes of diabetes type 2 verandert dit beeld helemaal. Mousa Khalafi en zijn team telden veertien studies met 1.101 deelnemers en zagen de HbA1c, de suiker van de voorbije drie maanden, met 0,81 procentpunt dalen. **Dat is vergelijkbaar met een geneesmiddel.** De nuchtere suiker zakte met zo'n 6 mg/dL, het gewicht met 4,6 kilo. Daar zit een les in die verder gaat dan vasten. Wie weinig te winnen heeft, wint weinig. Wie een ontregeld systeem heeft, wint veel. Één waarschuwing bij de vetten. In de eerste weken zien we de **triglyceriden bij sommige mensen tijdelijk stijgen.** Dat is je vetweefsel dat leegloopt en zijn inhoud door je bloed stuurt. Na drie maanden staat het lager dan bij de start. Laat je dus niet verleiden door te snel effect te willen meten. ## 10\. Wat doet het met mijn lever, darmen en schildklier? Je lever wint het meest. Je darmen protesteren het luidst. Je schildklier past zich aan en herstelt. Begin bij de lever, want daar is de winst het grootst. 88 mensen met obesitas en een vette lever werden een jaar gevolgd. De helft at tussen acht en vier, de andere helft telde calorieën. Het vet in de lever daalde met 8,3 procent bij de vastengroep en 8,1 procent bij de anderen. Even veel dus: je lever geeft zijn vet af omdat er minder binnenkomt, niet omdat de klok anders staat. Over veertien studies samen zakten ook de leverenzymen en de stijfheid van het weefsel. Vijf procent gewichtsverlies vermindert de steatose, zeven tot tien procent kan de ontsteking doen verdwijnen, en meer dan tien procent is nodig voor herstel van beginnende littekenvorming. Dan je darmen. Constipatie is de meest gemelde klacht, en ze is logisch: minder maaltijden betekent minder prikkels om de boel in beweging te zetten, en wie minder eet, eet vaak ook minder vezels. **Drink meer water dan je gewend bent en zet groenten en peulvruchten vooraan in je venster.** Over het darmmicrobioom lees je grote beloftes, maar die komen zowat volledig uit muizenonderzoek. En je schildklier. Tijdens langere vastenperiodes zakt het actieve schildklierhormoon T3\. Dat is een spaarstand. De waarden komen terug na het hernemen van normaal eten. Het is dus geen hypothyroïdie en je start er geen schildkliermedicatie voor. Laat je tijdens het vasten je schildklier prikken, dan kan er dus een vals alarm zijn. De twee lessen die we hieruit moeten leren, zijn: - Wie schildkliermedicatie neemt, bespreekt het schema wel met zijn arts. - We eten allemaal te veel. Normaal eten moet geherdefineerd worden. Als je jarenlang overmatige calorieën hebt geconsumeerd en je laat dat plots terugvallen, dan reageert het lichaam daarop met die spaarstand. Wens je de rest van je leven met een gezond aantal calorieën verder te gaan? Dan kan het lonen om daarover na te denken en die aantallen geleidelijk te verminderen. ## 11\. Beschermt vasten tegen kanker? Bij mensen is dat niet aangetoond, maar het mechanisme zou wel kunnen kloppen. De belofte komt uit het laboratorium. In muizen en cellen verlaagt vasten de insuline en de groeifactor IGF-1, twee stoffen die tumorcellen graag hebben, en dat leidt in die modellen tot minder tumorgroei. Zo ontstond het verhaal. Katherine Clifton en haar collega's vatten die literatuur in 2021 samen voor het tijdschrift van de American Cancer Society en kwamen tot een nuchtere conclusie: het effect van vasten op het ontstaan en het verloop van kanker bij mensen blijft onbekend, want de goede gerandomiseerde studies bestaan niet. Erger, in bepaalde diermodellen zagen onderzoekers ook ongunstige effecten. Zij raadden af dat patiënten in actieve behandeling gaan vasten buiten studieverband. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/dokter.jpg) Waarom? Wie chemotherapie of bestraling krijgt, heeft zijn spiermassa en zijn eiwitreserve nodig. Vermageren tijdens een behandeling is een bijwerking, geen strategie. Waar het wel eenduidig klopt: overgewicht verhoogt het risico op minstens dertien kankers, en vasten helpt sommige mensen om dat overgewicht kwijt te raken. Langs die omweg draagt het bij. De eerste kleine studies bij patiënten met kanker tonen dat een eetvenster haalbaar is en de levenskwaliteit tijdens chemotherapie mogelijk verbetert, met minder misselijkheid en vermoeidheid. Dat is bemoedigend, maar **bespreek dit met je oncoloog voor je iets verandert.** ## 12\. Mag ik koffie, thee en water tijdens het vastenvenster? Ja. **Water, thee en zwarte koffie mag je onbeperkt, en ze helpen je zelfs.** De regel is eenvoudig: alles zonder calorieën en zonder insulinereactie breekt het vasten niet. Een zwarte koffie zit rond de twee kilocalorieën, maar het effect komt van de cafeïne. Ze dempt de honger in de moeilijke uren en ze zet je vetverbranding een tikje hoger. Wie het lastig heeft rond elf uur, drinkt beter een koffie dan toch een croissant in de mond te plooien. Let wel op bij wat je erin doet. Een scheutje volle melk is dertig tot veertig kilocalorieën en genoeg eiwit om je insuline te doen bewegen. Een cappuccino is een kleine maaltijd, zo hebben de Italianen het ook voorzien. Latte, koffie verkeerd, koffie met een koekje: dat is je venster openen. Kruidenthee, groene thee, zwarte thee, alle zonder suiker of melk: allemaal prima. Bruiswater ook. Twee praktische bedenkingen. Cafeïne na twee uur 's middags kost veel mensen slaapkwaliteit, en slechte slaap maakt je de dag erna hongeriger. En drink meer water dan je gewend bent. In je eetvenster kwam een flink deel van je vocht binnen via je voeding. Dat valt nu weg. Hoofdpijn tijdens de eerste vastendagen is vaker uitdroging dan honger. ## 13\. Breekt een scheutje melk, een zoetstof, cola zero of kauwgom mijn vasten? De melk komt terug. Zie ook de vorige vraag. Maar deze vraag heeft vier antwoorden, en het antwoord dat voor jou is, hangt af van jouw doel. - Wil je afvallen, dan telt alleen de energie. Een cola zero is nul kilocalorieën en breekt niets. Een scheutje melk van dertig kilocalorieën beweegt je insuline, maar is verwaarloosbaar zolang het bij één koffie blijft. Twee kauwgommen zijn vijf kilocalorieën. - Gaat het je om je bloedsuiker en je insuline, dan wordt het interessanter. Roselyn Zhang en haar collega's legden zesendertig studies naast elkaar en keken specifiek naar zoetstoffen die alleen gedronken worden, zonder eten erbij. Het resultaat: op suiker, insuline en de darmhormonen gedroegen ze zich als water. - Er zijn twee kanttekeningen. Bij mensen die nooit zoetstoffen gebruiken, verstoorde sucralose (een courante zoetstof) vlak voor een suikerbelasting wel de reactie. - En wie tien weken dagelijks sucralose gebruikte, zag zijn nuchtere toch insuline stijgen. De light-frisdrank is dus geen onschuldige vrijgeleide. - Mik je op autofagie, dan is elke aminozuurbron een probleem. Melk breekt het, zoetstof niet. Maar hoger kon je al lezen dat echte autofagie meer hoop is dan strategie. Mogelijks moet een vastenduur minstens 72 uur bedragen alvorens we sporen van autofagie zien. Maar het onderzoek om dat hard te maken, ontbreekt bij mensen. - Drink zeker geen melk, zoetstof of kauwgum voor een bloedafname. Die willen we nuchter kunnen interpreteren (tenminste, jij bent nuchter) om zinvolle dingen te kunnen zeggen. Mijn praktische lijn: **water, thee en zwarte koffie zonder aarzelen.** Zoetstof als je het echt nodig hebt om vol te houden. Melk in je venster. ## 14\. Mag ik alcohol drinken? Binnen je eetvenster, maar minder dan je denkt. Dit is de meest onderschatte reden waarom vasten bij mensen niet werkt. Alcohol levert zeven kilocalorieën per gram, bijna evenveel als vet en dubbel zoveel als suiker. Twee glazen wijn zijn ongeveer tweehonderd kilocalorieën. Doe dat elke avond en je hebt het volledige tekort van een venster van zestien uur weer bijna opgevuld, zonder ooit een hap te eten. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/alcohol.jpg) Er is een tweede mechanisme dat nog zwaarder weegt. Je lichaam kan alcohol niet opslaan en beschouwt hem als een gif dat voorrang krijgt. Zolang je lever bezig is met afbreken, zet ze de **vetverbranding op pauze**. Elk glas duwt je dus uit precies de toestand waarvoor je aan het vasten was. Daar komt het gedrag bovenop. Alcohol haalt de rem van je eetgedrag en maakt van een avond zonder honger een avond met chips. En hij hakt in op je diepe slaap, waardoor je de dag erna meer trek hebt en minder zin om te bewegen. Praktisch: **hou alcohol binnen je eetvenster en bij voorkeur bij een maaltijd**, want dan verloopt de opname trager. Twee of drie alcoholvrije dagen per week doen meer voor je resultaat dan een uur extra vasten, maar het advies van de WHO stelt dat er geen veilig niveau bestaat. Dus misschien best helemaal laten staan? ## 15\. Wat eet ik in mijn eetvenster? Twee of drie maaltijden, met eiwit vooraan. De valkuil van vasten is dat het over de klok gaat en dus niets zegt over je bord. Wie zestien uur niet eet en daarna twee keer pasta met room opschept, doet een oefening in timing, maar zal geen resultaat zien. Begin bij eiwit, en niet alleen voor je spieren. Ja, bij afvallen verlies je altijd wat spiermassa. Een Nederlands-Oostenrijks onderzoek legde tweeënnegentig studies naast elkaar en zag dat caloriebeperking op zichzelf de spiermassa doet dalen, terwijl de combinatie van minder eten, meer eiwit en krachttraining het vet wegnam en de spier behield. Dat is dus het recept, en het is niet ingewikkeld. Mik op **1,2 tot 1,6 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht**, en op minstens 25 tot 30 gram per maaltijd. Voor iemand van zeventig kilo is dat zo'n honderd gram per dag, verdeeld over twee of drie momenten. Eieren, vis, vlees, kwark, peulvruchten, tofu. Zet daar een **flinke portie groenten** naast, want vezels ondervangen het constipatieprobleem waar veel mensen tegenaan lopen. En de rest? Zoals je altijd al zou moeten eten. De klok verandert wanneer, niet wat. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## 16\. Mag ik mijn medicatie en supplementen innemen tijdens het vasten? Medicatie neem je zoals voorgeschreven. Het schema past zich aan je pillen aan, niet omgekeerd. Wie zijn bloeddrukmedicatie of zijn schildklierhormoon overslaat om zijn venster zuiver te houden, ruilt een klein voordeel voor een groot risico. Drie groepen vragen aandacht. - **Medicatie die met voedsel moet**, zoals ontstekingsremmers, verschuif je naar je eetvenster om maagklachten te vermijden. - **Medicatie die juist op een lege maag hoort**, zoals schildklierhormoon, past perfect in je vastenuren en werkt daar zelfs beter. - **En medicatie die je suiker verlaagt**, insuline en de sulfonylureaklasse voorop, is de groep waar het echt mis kan lopen. Bij die laatste groep is vasten zonder aanpassing van de dosis een recept voor een hypo. De winst bij diabetes type 2 is reëel, met een daling van de langetermijnsuiker die aan een geneesmiddel doet denken, maar dat betekent ook dat je medicatie mee moet zakken. Dat regel je best vooraf met je arts, niet achteraf met een glas cola. Neem je een SGLT2-remmer (ook een medicament dat bij diabetes wordt voorgeschreven), dan overleg je vóór je begint. Bij die middelen kan langdurig vasten of streng koolhydraatarm eten een ontsporing uitlokken. Misselijkheid, braken, buikpijn of kortademigheid tijdens het vasten zijn bij deze medicatie een reden om te stoppen en je arts te bellen. Metformine bootst het vasten na en is meestal geen probleem tijdens de vastenfase. Overleg wel met huisarts. Maar metformine alleen veroorzaakt geen hypo, dus je dosis hoeft niet omlaag als je gaat vasten. Dat is precies het verschil met insuline en sulfonylurea. Neem je het bij de maaltijd, dan is dat om maagklachten te beperken, niet om je suiker te beschermen. Supplementen zijn eenvoudiger. Vitamine D, K, A en E hebben vet nodig om opgenomen te worden en horen dus bij een maaltijd. Magnesium en de meeste vitamines op een lege maag geven bij sommige mensen misselijkheid. Zout, magnesium en kalium kunnen tijdens langere vastenperiodes wel zinvol zijn. Vitaminen zonder calorieën breken je vasten niet. Een gummivitamine met suiker wel. ## 17\. Kan ik nuchter sporten of verlies ik dan spiermassa? Nuchter sporten kan zeker. Spierverlies voorkom je met eiwit en krachttraining. Bij elk gewichtsverlies verlies je ook wat spier, en bij vasten iets meer dan bij klassiek minder eten. Toen Maite Schroor achtentwintig studies naast elkaar legde, zag ze de vetvrije massa bij vasten net iets sterker dalen. Dat is de rekening die je moet betalen als je niets doet. Het is nochthans makkelijk te vermijden. Doris Eglseer en haar team vergeleken twaalf strategieën over tweeënnegentig studies bij mensen rond de pensioenleeftijd. Minder eten op zichzelf deed de spiermassa dalen. **Minder eten in combinatie met krachttraining en meer eiwit nam het vet weg en hield de spier op peil**. Dat is de hele oplossing, en ze bestaat uit twee dingen die je al kent. Voor het sporten zelf maak ik onderscheid. Een rustige duurinspanning van een uur nuchter gaat prima en leert je lichaam beter vet verbranden. Wielrenners doen dat al decennia. Een intensieve intervaltraining of een zware krachttraining nuchter is een ander verhaal: je presteert minder en je herstelt trager. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/spiermassa.jpg) Mijn praktische lijn: **leg je krachttraining in of vlak voor je eetvenster**, zodat je binnen een uur of twee een stevige portie eiwit binnenkrijgt. Duurtraining mag nuchter, zeker in de ochtend. En bouw op. Wie voor het eerst nuchter fietst, kiest geen zaterdag met honderdtwintig kilometer. ## 18\. Hoofdpijn, moe, duizelig of diarree: normaal of stoppen? De eerste twee weken zijn normaal. Je lichaam past zich aan. Als het daarna blijft storen, dan is dat een signaal. Hoofdpijn is de klassieker en heeft meestal twee gewone oorzaken: te weinig vocht en te weinig zout. In je eetvenster kwam een groot deel van je vocht en je zout via je maaltijden binnen. Drink meer water dan je gewend bent en wees niet bang van een snuifje zout, zeker in de eerste week. Heb je migraine, dan is dit een ander verhaal. Maaltijden overslaan is voor veel migrainepatiënten een van de betrouwbaarste uitlokkers, en een schommelende bloedsuiker is daar de motor achter. Kom je aanvallen tegen in je eerste vastenweken, dan is dat geen aanpassing maar een teken dat dit schema niet bij jou past. Vermoeidheid en prikkelbaarheid hebben te maken met de overschakeling van suiker naar vet als brandstof. In de grote Australische studie van Xiao Tong Teong meldde de vastengroep meer vermoeidheid dan de anderen, en waren constipatie en hoofdpijn frequenter dan bij mensen die niets veranderden. Die klachten waren voorbijgaand en mild. Constipatie los je op met vezels en water. Diarree is zeldzamer en komt meestal van te veel koffie op een lege maag, of van een te overvloedige eerste maaltijd. Waar ligt de grens? - Duizeligheid bij het rechtstaan die aanhoudt, hartkloppingen, verwardheid, koud zweet of trillende handen: dat is geen aanpassing. Bij wie suikerverlagende medicatie neemt, is dat een hypo tot bewijs van het tegendeel. Eet en bel je arts. - Eén klacht waar ik als arts wakker van lig: wie na een maand nog altijd uitgeput is, vasten begint te gebruiken om controle uit te oefenen, of stiekem opgelucht is als hij niet moet eten. Stop dan. Dat is mogelijks een eetstoornis. ## 19\. Werkt vasten anders bij vrouwen? Cyclus, hormonen en de overgang. Ja, maar het beeld is geruststellender dan wat het internet ons vertelt. De angst is bekend: vasten zou je cyclus verstoren en je hormonen ontregelen. Sofia Cienfuegos en haar collega's gingen de menselijke studies na en vonden geen effect op oestrogeen, op de hormonen die je eisprong aansturen, of op prolactine. Wat wel daalde bij vrouwen met obesitas waren de androgenen, de mannelijke hormonen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/cyclus.jpg) Faiza Kalam ging een stap verder en volgde drieëntwintig vrouwen acht weken lang met een kort eetvenster, de helft voor en de helft na de overgang. Testosteron, androsteendion en het bindingseiwit bleven onveranderd in beide groepen. Bij de vrouwen na de overgang bewogen ook oestradiol, oestron en progesteron niet. Wat leren we hieruit? **Hou het bij veertien tot zestien uur en ga daar niet dagelijks boven**. En wees mild voor jezelf in de tweede helft van je cyclus, de week of tien dagen voor je menstruatie. Honger, humeur en slaap liggen dan gevoeliger, en een venster dat de rest van de maand vlot gaat, kan dan zwaar aanvoelen. Dat zijn je hormonen die iets anders vragen. Voor vrouwen met polycysteus ovariumsyndroom is het nieuws zelfs uitgesproken goed. In een kleine Chinese studie bij vijftien vrouwen met uitblijvende eisprong kreeg bijna driekwart een regelmatiger cyclus na vijf weken met een venster van acht uur, samen met een betere insulinegevoeligheid. En na de overgang werkt vasten heel goed. Na de overgang verschuift vet naar je buik en daalt je spiermassa sneller. Vasten pakt het buikvet aan, maar alleen met genoeg eiwit en krachttraining erbij houd je de spier. De groep waar ik wel voorzichtig ben: slanke, sportieve vrouwen met een zware trainingslast. Daar is de energiebalans het probleem, en die maak je met een korter venster alleen maar krapper. ## 20\. Wanneer mag ik niet vasten? Voor sommige mensen is vasten geen goed idee, en die lijst hoort als antwoord op deze vraag. - Vast niet bij zwangerschap of borstvoeding. - Vast niet bij ondergewicht, en daarmee bedoel ik een BMI onder 18,5\. Vast ook niet als je broos bent geworden, met verlies van spier en kracht. - Vast niet als je een eetstoornis hebt of gehad hebt. Stop als je menstruatie meer dan twee cycli wegblijft of ontregeld raakt, en ga langs bij je gynaecoloog. Stop ook als je meer dan vijf kilo verliest zonder dat je dat wilde. Dat zijn geen aanpassingsverschijnselen, dat zijn signalen dat je te ver gaat. - Kinderen en jongeren in de groei horen er evenmin aan te beginnen. - Bij diabetes type 1, en bij diabetes type 2 met insuline of sulfonylurea, kan vasten wel, maar nooit zonder je arts en zonder aanpassing van je dosissen. Hetzelfde geldt bij nierziekte of leverfalen, bij jicht, en na een maagverkleining. - Nog een nuance die je nergens leest. Zhixuan Zhang en zijn team volgden ruim tienduizend Amerikanen ouder dan zestig. Wie het langst vastte, meer dan twaalf en een half uur per dag, had een hoger risico op overlijden aan hart- en vaatziekten dan wie rond de elf uur bleef. Het laagste risico lag bij ongeveer elfeneenhalf uur. Dat is observationeel onderzoek en geen bewijs van oorzaak (lang niet eten is vaak een teken van ziekte), maar het is een reden om bij ouderen niet aan te sturen op zestien uur. Kortom: **hoe kwetsbaarder het systeem, hoe korter het venster.** Twaalf uur is voor bijna iedereen veilig. Alles daarboven is een gesprek met je huisarts waard, zeker als je medicatie neemt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Per vraag, in volgorde van voorkomen. Vraag 1\. Semnani-Azad, Z., Khan, T. A., Chiavaroli, L., et al. (2025). Intermittent fasting strategies and their effects on body weight and other cardiometabolic risk factors: systematic review and network meta-analysis of randomised clinical trials. BMJ, 389, e082007\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2024-082007](https://doi.org/10.1136/bmj-2024-082007?ref=dokterservaas.be) Vraag 1 en 4\. Wu, X., Ding, Y., Cao, Q., et al. (2025). Comparison of different intermittent fasting patterns or different extents of calorie restriction for weight loss and metabolic improvement in adults: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Reviews, 84(3), 487–499\. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaf056](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaf056?ref=dokterservaas.be) Vraag 2, 3 en 18\. Huang, J., Li, Y., Chen, M., et al. (2024). Comparing caloric restriction regimens for effective weight management in adults: a systematic review and network meta-analysis. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 21(1), 108\. [https://doi.org/10.1186/s12966-024-01657-9](https://doi.org/10.1186/s12966-024-01657-9?ref=dokterservaas.be) Vraag 2\. Khalafi, M., Habibi Maleki, A., Ehsanifar, M., et al. (2024). Longer-term effects of intermittent fasting on body composition and cardiometabolic health in adults with overweight and obesity: a systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews, 26(2), e13855\. [https://doi.org/10.1111/obr.13855](https://doi.org/10.1111/obr.13855?ref=dokterservaas.be) Vraag 4\. Elsworth, R. L., Monge, A., Perry, R., et al. (2023). The effect of intermittent fasting on appetite: a systematic review and meta-analysis. Nutrients, 15(11), 2604\. [https://doi.org/10.3390/nu15112604](https://doi.org/10.3390/nu15112604?ref=dokterservaas.be) Vraag 5\. Elortegui Pascual, P., Rolands, M. R., Eldridge, A. L., et al. (2023). A meta-analysis comparing the effectiveness of alternate day fasting, the 5:2 diet, and time-restricted eating for weight loss. Obesity, 31(S1), 9–21\. [https://doi.org/10.1002/oby.23568](https://doi.org/10.1002/oby.23568?ref=dokterservaas.be) Vraag 6 en 10\. Derron, N., Güntner, A. T., Weber, I. C., et al. (2025). Alternate-day fasting elicits larger changes in fat mass than time-restricted eating in adults without obesity: a randomized clinical trial. Clinical Nutrition, 53, 212–221\. [https://doi.org/10.1016/j.clnu.2025.08.033](https://doi.org/10.1016/j.clnu.2025.08.033?ref=dokterservaas.be) Vraag 7\. Jamshed, H., Steger, F. L., Bryan, D. R., et al. (2022). Effectiveness of early time-restricted eating for weight loss, fat loss, and cardiometabolic health in adults with obesity: a randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 182(9), 953–962\. [https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2022.3050](https://doi.org/10.1001/jamainternmed.2022.3050?ref=dokterservaas.be) Vraag 7\. Xie, Z., Sun, Y., Ye, Y., et al. (2022). Randomized controlled trial for time-restricted eating in healthy volunteers without obesity. Nature Communications, 13(1), 1003\. [https://doi.org/10.1038/s41467-022-28662-5](https://doi.org/10.1038/s41467-022-28662-5?ref=dokterservaas.be) Vraag 7\. Deng, Y., Liu, X., Sun, Y., et al. (2024). Effects of time-restricted eating on intrahepatic fat and metabolic health among patients with nonalcoholic fatty liver disease. Obesity, 32(3), 494–505\. [https://doi.org/10.1002/oby.23965](https://doi.org/10.1002/oby.23965?ref=dokterservaas.be) Vraag 8\. Anton, S. D., Moehl, K., Donahoo, W. T., et al. (2018). Flipping the metabolic switch: understanding and applying the health benefits of fasting. Obesity, 26(2), 254–268\. [https://doi.org/10.1002/oby.22065](https://doi.org/10.1002/oby.22065?ref=dokterservaas.be) Vraag 8\. Masedunskas, A., de Ciutiis, I., Hein, L., et al. (2024). Investigating the impact of glycogen-depleting exercise combined with prolonged fasting on autophagy and cellular health in humans: a randomised controlled crossover trial. Nutrients, 16(24), 4297\. [https://doi.org/10.3390/nu16244297](https://doi.org/10.3390/nu16244297?ref=dokterservaas.be) Vraag 9\. Wang, B., Wang, C., Li, H., et al. (2025). The impact of intermittent fasting on body composition and cardiometabolic outcomes in overweight and obese adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Journal, 24(1), 66\. [https://doi.org/10.1186/s12937-025-01178-6](https://doi.org/10.1186/s12937-025-01178-6?ref=dokterservaas.be) Vraag 9 en 16\. Khalafi, M., Habibi Maleki, A., Symonds, M. E., & Rosenkranz, S. K. (2024). The effects of intermittent fasting on body composition and cardiometabolic health in adults with prediabetes or type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. Diabetes, Obesity and Metabolism, 26(9), 3830–3841\. [https://doi.org/10.1111/dom.15730](https://doi.org/10.1111/dom.15730?ref=dokterservaas.be) Vraag 10\. Wei, X., Lin, B., Huang, Y., et al. (2023). Effects of time-restricted eating on nonalcoholic fatty liver disease: the TREATY-FLD randomized clinical trial. JAMA Network Open, 6(3), e233513\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.3513](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.3513?ref=dokterservaas.be) Vraag 10\. Lange, M., Nadkarni, D., Martin, L., et al. (2023). Intermittent fasting improves hepatic end points in nonalcoholic fatty liver disease: a systematic review and meta-analysis. Hepatology Communications, 7(8), e0212\. [https://doi.org/10.1097/HC9.0000000000000212](https://doi.org/10.1097/HC9.0000000000000212?ref=dokterservaas.be) Vraag 11\. Lauby-Secretan, B., Scoccianti, C., Loomis, D., et al. (2016). Body fatness and cancer: viewpoint of the IARC Working Group. New England Journal of Medicine, 375(8), 794–798\. [https://doi.org/10.1056/NEJMsr1606602](https://doi.org/10.1056/NEJMsr1606602?ref=dokterservaas.be) Vraag 11 en 20\. Clifton, K. K., Ma, C. X., Fontana, L., & Peterson, L. L. (2021). Intermittent fasting in the prevention and treatment of cancer. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 71(6), 527–546\. [https://doi.org/10.3322/caac.21694](https://doi.org/10.3322/caac.21694?ref=dokterservaas.be) Vraag 12 en 13\. Zhang, R., Noronha, J. C., Khan, T. A., et al. (2023). The effect of non-nutritive sweetened beverages on postprandial glycemic and endocrine responses: a systematic review and network meta-analysis. Nutrients, 15(4), 1050\. [https://doi.org/10.3390/nu15041050](https://doi.org/10.3390/nu15041050?ref=dokterservaas.be) Vraag 13\. Pepino, M. Y., Tiemann, C. D., Patterson, B. W., et al. (2013). Sucralose affects glycemic and hormonal responses to an oral glucose load. Diabetes Care, 36(9), 2530–2535\. [https://doi.org/10.2337/dc12-2221](https://doi.org/10.2337/dc12-2221?ref=dokterservaas.be) Vraag 13\. Bueno-Hernández, N., Esquivel-Velázquez, M., Alcántara-Suárez, R., et al. (2020). Chronic sucralose consumption induces elevation of serum insulin in young healthy adults: a randomized, double blind, controlled trial. Nutrition Journal, 19(1), 32\. [https://doi.org/10.1186/s12937-020-00549-5](https://doi.org/10.1186/s12937-020-00549-5?ref=dokterservaas.be) Vraag 15 en 17\. Eglseer, D., Traxler, M., Embacher, S., et al. (2023). Nutrition and exercise interventions to improve body composition for persons with overweight or obesity near retirement age: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Advances in Nutrition, 14(3), 516–538\. [https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.04.001](https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.04.001?ref=dokterservaas.be) Vraag 15\. Leidy, H. J., Clifton, P. M., Astrup, A., et al. (2015). The role of protein in weight loss and maintenance. The American Journal of Clinical Nutrition, 101(6), 1320S–1329S. [https://doi.org/10.3945/ajcn.114.084038](https://doi.org/10.3945/ajcn.114.084038?ref=dokterservaas.be) Vraag 17\. Schroor, M. M., Joris, P. J., Plat, J., & Mensink, R. P. (2024). Effects of intermittent energy restriction compared with those of continuous energy restriction on body composition and cardiometabolic risk markers: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials in adults. Advances in Nutrition, 15(1), 100130\. [https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.10.003](https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.10.003?ref=dokterservaas.be) Vraag 18\. Teong, X. T., Liu, K., Vincent, A. D., et al. (2023). Intermittent fasting plus early time-restricted eating versus calorie restriction and standard care in adults at risk of type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Nature Medicine, 29(4), 963–972\. [https://doi.org/10.1038/s41591-023-02287-7](https://doi.org/10.1038/s41591-023-02287-7?ref=dokterservaas.be) Vraag 19\. Cienfuegos, S., Corapi, S., Gabel, K., et al. (2022). Effect of intermittent fasting on reproductive hormone levels in females and males: a review of human trials. Nutrients, 14(11), 2343\. [https://doi.org/10.3390/nu14112343](https://doi.org/10.3390/nu14112343?ref=dokterservaas.be) Vraag 19\. Kalam, F., Akasheh, R. T., Cienfuegos, S., et al. (2023). Effect of time-restricted eating on sex hormone levels in premenopausal and postmenopausal women. Obesity, 31(S1), 57–62\. [https://doi.org/10.1002/oby.23562](https://doi.org/10.1002/oby.23562?ref=dokterservaas.be) Vraag 19\. Li, C., Xing, C., Zhang, J., et al. (2021). Eight-hour time-restricted feeding improves endocrine and metabolic profiles in women with anovulatory polycystic ovary syndrome. Journal of Translational Medicine, 19(1), 148\. [https://doi.org/10.1186/s12967-021-02817-2](https://doi.org/10.1186/s12967-021-02817-2?ref=dokterservaas.be) Vraag 20\. Zhang, Z., Zhao, H., Tao, Z., et al. (2024). A national study exploring the association between fasting duration and mortality among the elderly. Nutrients, 16(13), 2018\. [https://doi.org/10.3390/nu16132018](https://doi.org/10.3390/nu16132018?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2020). 16:8 intermittent fasting. Borgerhoff & Lamberigts. Palmer, B. F., & Clegg, D. J. (2021). Euglycemic ketoacidosis as a complication of SGLT2 inhibitor therapy. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 16(8), 1284–1291\. [https://doi.org/10.2215/CJN.17621120](https://doi.org/10.2215/CJN.17621120?ref=dokterservaas.be) Garg, R., Sood, N., Bansal, O., et al. (2024). Euglycemic ketoacidosis associated with SGLT-2 inhibitors in non-diabetic patients: a narrative review. Journal of General Internal Medicine, 40(2), 437–442\. [https://doi.org/10.1007/s11606-024-09073-2](https://doi.org/10.1007/s11606-024-09073-2?ref=dokterservaas.be) Spaulding, S. W., Chopra, I. J., Sherwin, R. S., & Lyall, S. S. (1976). Effect of caloric restriction and dietary composition on serum T3 and reverse T3 in man. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 42(1), 197–200\. [https://doi.org/10.1210/jcem-42-1-197](https://doi.org/10.1210/jcem-42-1-197?ref=dokterservaas.be) ### Het low-FODMAP-dieet, voor wie en hoe begin je eraan URL: https://dokterservaas.be/low-fodmap-dieet/ Last updated: 2026-08-19T12:53:09.000Z We mogen het zeggen: ja, het helpt, en behoorlijk goed, maar alleen bij de juiste klachten en alleen als je het tijdelijk houdt. FODMAPs zijn koolhydraten die je dunne darm slecht opneemt. Ze reizen door naar je dikke darm, trekken daar water aan en worden vergist door je bacteriën. Het gevolg is gas, een opgeblazen buik, kramp en een stoelgang die alle kanten op gaat. Bij een prikkelbare darm staat dat systeem gevoeliger afgesteld, en daar geeft die vergisting klachten. Laat je die groep voeding een tijd weg, dan vermindert bij zeven op de tien mensen de buikpijn en het opgeblazen gevoel. ### Voor wie is het bedoeld? Voor wie een echte prikkelbare darm heeft. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, want ‘prikkelbare darm’ is een containerbegrip. Bloed bij je stoelgang, onbedoeld gewichtsverlies of koorts horen eerst bij de dokter. Dat zijn signalen die we willen uitsluiten voor je aan een dieet begint. Low-FODMAP is een gericht medisch hulpmiddel voor een specifiek probleem. Een detox of een algemene gezond-eten-kuur is het niet. En draag je een eetstoornis mee uit je verleden, dan is een streng schrapdieet niet wat je nodig hebt. ### Hoe begin je eraan? Voorbereid, geïnformeerd en beperkt in de tijd. Dat zijn de sleutelwoorden. Je start met een strikte periode van een paar weken waarin je de grootste boosdoeners weglaat. Langer hoeft niet, want maandenlang schrappen verarmt je darmflora. Daarna breng je de groepen één voor één terug, in kleine hoeveelheden, en kijk je telkens wat je buik ervan vindt. Zo ga je als een detective op zoek naar je eigen triggers en eindig je met je persoonlijke lijst: zo veel mogelijk gewoon eten, en enkel weglaten wat jou last geeft. Twee dingen maken het verschil. - Lijd geen honger, want er zijn genoeg lekkere dingen die wel mogen, dus vul je bord. - En begin op een dinsdag in plaats van een zaterdag, zo heb je een paar rustige weekdagen om te wennen voor het eerste sociale weekend eraan komt. De precieze lijsten hou je best bij de hand met de Monash-app, gemaakt door de universiteit die het dieet ontwikkelde. Die rekent per portie uit wat groen, oranje of rood is en wordt voortdurend bijgewerkt. Doe het samen met een diëtist: die houdt je maaltijden compleet en je aanpak op koers. > 🧭 Low-FODMAP is een tijdelijk zoektraject: een paar weken strikt, daarna alles stap voor stap terug, en je onthoudt je enkel van voeding die bewezen klachten veroorzaakt. Wil je het volledige stappenplan, met de drie fasen en een werkblad om je eigen triggers bij te houden? Dat vind je hier. [Het FODMAP-eliminatie-dieetHet low-FODMAP-dieet is geen levenslang dieet, maar een tijdelijke test. De strenge fase is een vraag aan je lichaam, de herintroductie geeft je het antwoord. Juist dat deel slaan de meesten over. Deze tool geeft je het volledige traject plus een werkblad om je eigen triggers te vinden.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Het-FODMAP-eliminatiedieet.jpg)](https://dokterservaas.be/fodmap-eliminatie-herintroductie/) En het hele verhaal over je darmen en hoe je ze rustig houdt, lees je hier. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Alles wat je moet weten over je (prikkelbare) darmen en je darmfloraHoe belangrijk is je darm nu echt voor je gezondheid? Belangrijker dan we lang dachten, al zijn we nuchterder dan de poederverkopers.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Darmmicrobioom.jpg)](https://dokterservaas.be/darmen-centrum-gezondheid/) ## Referenties - Halmos, E. P., Power, V. A., Shepherd, S. J., Gibson, P. R., & Muir, J. G. (2014). A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. *Gastroenterology, 146*(1), 67–75\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2013.09.046](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2013.09.046?ref=dokterservaas.be) - Halmos, E. P., Christophersen, C. T., Bird, A. R., Shepherd, S. J., Gibson, P. R., & Muir, J. G. (2015). Diets that differ in their FODMAP content alter the colonic luminal microenvironment. *Gut, 64*(1), 93–100\. [https://doi.org/10.1136/gutjnl-2014-307264](https://doi.org/10.1136/gutjnl-2014-307264?ref=dokterservaas.be) - Black, C. J., Staudacher, H. M., & Ford, A. C. (2022). Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: Systematic review and network meta-analysis. *Gut, 71*(6), 1117–1126\. [https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214](https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2019). *De lijst*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Twee prikken, en geen zes URL: https://dokterservaas.be/twee-prikken-en-geen-zes/ Last updated: 2026-08-19T12:53:10.000Z Maandagnamiddag tekende Donald Trump een besluit dat het Amerikaanse vaccinatieschema hertekent. Dinsdagvoormiddag kreeg ik de vraag al op mijn bureau. Zo snel reist nieuws vandaag, en daarom schrijf ik dit voordat de verwarring groter wordt dan nodig. ### Wat staat er precies in? Het besluit vraagt om het MBR-vaccin (mazelen, bof, rubella) op te splitsen in drie afzonderlijke prikken, telkens op een apart bezoek. En het vraagt om kinderen zo veel mogelijk één vaccin per keer te geven. Merck stopte in 2008 met de productie van de losse vaccins en besliste in oktober 2009, na overleg met de Amerikaanse vaccinatiecommissie en de kinderartsenvereniging, om ze definitief te staken. Dus voorlopig is dit een aanbeveling zonder een product om ze mee uit te voeren. ### Waarom nu? De gedachte gaat terug op één publicatie uit 1998, waarin Andrew Wakefield een verband suggereerde tussen het MBR-vaccin en autisme. The Lancet trok dat artikel in 2010 volledig in. Het idee overleefde, want het klinkt aannemelijk: minder is beter voor zo'n klein lichaam. Ik begrijp die intuïtie. Elke ouder die zijn kind ziet huilen op de onderzoekstafel begrijpt die intuïtie. ### Wat weten we ondertussen? Over autisme is de zaak gesloten. Deense onderzoekers volgden eerst een half miljoen kinderen, later nog eens 657.000, en vonden telkens niets. Een meta-analyse over ruim 1,2 miljoen kinderen bevestigde dat. Interessanter is wat we weten over uitstellen. In een Amerikaans cohort van 323.247 kinderen bleek het risico op koortsstuipen na de eerste MBR-prik ruim dubbel zo hoog bij kinderen die ze pas tussen 16 en 23 maanden kregen, vergeleken met kinderen die ze op tijd kregen tussen 12 en 15 maanden. Hoe ouder het kind, hoe heftiger de koortsreactie. Wachten maakt het dus niet zachter. De absolute cijfers stellen wel gerust. Op tijd gevaccineerd komen er ongeveer vier extra koortsstuipen bij per tienduizend prikken. Uitgesteld naar het tweede levensjaar worden dat er negen à tien. En zo'n stuip is niet erger dan een koortsstuip door een gewone infectie: kinderen die er een doormaken, hebben nadien geen hoger risico op epilepsie en ontwikkelen niet anders dan hun leeftijdsgenoten. De bezorgdheid die wél terecht is: het gecombineerde vaccin met waterpokken erbij (MBRV) verdubbelt bij de eerste dosis het risico op koortsstuipen tegenover MBR zonder waterpokken. De combinatie veroorzaakt één extra kind met koortsstuipen per 2.300 dosissen. Combineren maakt dus wel verschil, en waar dat zo is houden we er rekening mee. Bij ons speelt het overigens niet, want waterpokken zit niet in het Vlaamse basisvaccinatieschema. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Wat doe je dan? Je volgt best het Vlaamse schema: Twee prikken tegen mazelen, bof en rubella. De eerste op twaalf maanden, de tweede op vierentwintig maanden. Allebei gratis, allebei geregistreerd in Vaccinnet, en allebei toegediend bij je huisarts of bij Kind en Gezin. Het waarom zit in twee cijfers. Na de eerste prik is ongeveer 93 procent van de kinderen beschermd tegen mazelen. Na de tweede is dat bijna 99\. Die tweede prik stond vroeger op negen jaar en is sinds september 2025 vervroegd naar vierentwintig maanden, omdat de uitbraken van de laatste jaren zich bij de jongste kinderen voordoen. Vlaanderen volgt daarmee het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie. Voor wie tussen de mazen van het net viel loopt een inhaalbeweging: geboortejaren 2016 en 2017 in het vierde leerjaar, 2018 tot 2022 in het tweede leerjaar, en vanaf geboortejaar 2023 op vierentwintig maanden. De bezorgdheden die ik hoor gaan meestal over die vervroeging. Blijft de bescherming tegen rubella dan wel duren tot de leeftijd waarop een vrouw zwanger wil worden? In de landen die het schema al vervroegden zag men dat de rubella-antistoffen inderdaad zakken. In een Finse cohorte zat op zeventienjarige leeftijd bijna een derde van wie vroeg gevaccineerd was onder de voorgestelde beschermingsdrempel. Daarom blijft het controleren van immuniteit bij zwangerschap een belangrijke stap. En bof? De bescherming daartegen kan mettertijd wat afnemen, maar dat vertaalt zich niet in meer ernstige verwikkelingen zoals doofheid of hersenvliesontsteking. Een tweede dosis geeft op eender welk moment een boost van de bofantistoffen. Twee groepen verdienen wel een apart gesprek in plaats van dit algemene advies. Het MBR-vaccin bevat levend verzwakt virus, dus het hoort niet bij kinderen met een ernstig verzwakt afweersysteem en niet tijdens een zwangerschap. Kinderen die reeds stuipten, hebben na de prik een duidelijk hoger risico op een nieuwe. Dat is geen reden om niet te vaccineren, maar een reden om het vooraf te bespreken. Twijfel je, bespreek het met je huisarts of met de arts van Kind en Gezin. Maar stel niet uit. Uitstellen is een keuze in dit verhaal die aantoonbaar risico toevoegt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Wakefield, A. J., Murch, S. H., Anthony, A., Linnell, J., Casson, D. M., Malik, M., Berelowitz, M., Dhillon, A. P., Thomson, M. A., Harvey, P., Valentine, A., Davies, S. E., & Walker-Smith, J. A. (1998). Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children \[Ingetrokken artikel\]. *The Lancet*, *351*(9103), 637-641\. [https://doi.org/10.1016/s0140-6736(97)11096-011096-0)](https://doi.org/10.1016/s0140-6736%2897%2911096-011096-0%29?ref=dokterservaas.be) Madsen, K. M., Hviid, A., Vestergaard, M., Schendel, D., Wohlfahrt, J., Thorsen, P., Olsen, J., & Melbye, M. (2002). A population-based study of measles, mumps, and rubella vaccination and autism. *New England Journal of Medicine*, *347*(19), 1477-1482\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa021134](https://doi.org/10.1056/NEJMoa021134?ref=dokterservaas.be) Klein, N. P., Fireman, B., Yih, W. K., Lewis, E., Kulldorff, M., Ray, P., Baxter, R., Hambidge, S., Nordin, J., Naleway, A., Belongia, E. A., Lieu, T., Baggs, J., & Weintraub, E. (2010). Measles-mumps-rubella-varicella combination vaccine and the risk of febrile seizures. *Pediatrics*, *126*(1), e1-e8\. [https://doi.org/10.1542/peds.2010-0665](https://doi.org/10.1542/peds.2010-0665?ref=dokterservaas.be) The Editors of The Lancet. (2010). Retraction: Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children. *The Lancet*, *375*(9713), 445\. [https://doi.org/10.1016/s0140-6736(10)60175-4](https://doi.org/10.1016/s0140-6736%2810?ref=dokterservaas.be)60175-4) Rowhani-Rahbar, A., Fireman, B., Lewis, E., Nordin, J., Naleway, A., Jacobsen, S. J., Jackson, L. A., Tse, A., Belongia, E. A., Hambidge, S. J., Weintraub, E., Baxter, R., & Klein, N. P. (2013). Effect of age on the risk of fever and seizures following immunization with measles-containing vaccines in children. *JAMA Pediatrics*, *167*(12), 1111-1117\. [https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2013.2745](https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2013.2745?ref=dokterservaas.be) Hambidge, S. J., Newcomer, S. R., Narwaney, K. J., Glanz, J. M., Daley, M. F., Xu, S., Shoup, J. A., Rowhani-Rahbar, A., Klein, N. P., Lee, G. M., Nelson, J. C., Lugg, M. M., Naleway, A. L., Nordin, J. D., Weintraub, E., & DeStefano, F. (2014). Timely versus delayed early childhood vaccination and seizures. *Pediatrics*, *133*(6), e1492-e1499\. [https://doi.org/10.1542/peds.2013-3429](https://doi.org/10.1542/peds.2013-3429?ref=dokterservaas.be) Taylor, L. E., Swerdfeger, A. L., & Eslick, G. D. (2014). Vaccines are not associated with autism: An evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies. *Vaccine*, *32*(29), 3623-3629\. [https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2014.04.085](https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2014.04.085?ref=dokterservaas.be) Hviid, A., Hansen, J. V., Frisch, M., & Melbye, M. (2019). Measles, mumps, rubella vaccination and autism: A nationwide cohort study. *Annals of Internal Medicine*, *170*(8), 513-520\. [https://doi.org/10.7326/M18-2101](https://doi.org/10.7326/M18-2101?ref=dokterservaas.be) Agentschap Zorg en Gezondheid. (2025). *Vervroeging van de tweede dosis van het mazelen-bof-rubellavaccin*. Laat je vaccineren. [https://www.laatjevaccineren.be/ziektes/mazelen/vervroeging-van-de-tweede-dosis-van-het-mazelen-bof-rubellavaccin](https://www.laatjevaccineren.be/ziektes/mazelen/vervroeging-van-de-tweede-dosis-van-het-mazelen-bof-rubellavaccin?ref=dokterservaas.be) World Health Organization. (2017). Measles vaccines: WHO position paper, April 2017\. *Weekly Epidemiological Record*, *92*(17), 205-227\. [https://www.who.int/publications/i/item/who-wer9217-205-227](https://www.who.int/publications/i/item/who-wer9217-205-227?ref=dokterservaas.be) Domus Medica. (2025). *Vervroegde tweede vaccinatie tegen mazelen, bof en rubella (MBR)*. [https://www.domusmedica.be/actueel/vervroegde-tweede-vaccinatie-tegen-mazelen-bof-en-rubella-mbr](https://www.domusmedica.be/actueel/vervroegde-tweede-vaccinatie-tegen-mazelen-bof-en-rubella-mbr?ref=dokterservaas.be) Davidkin, I., Peltola, H., Leinikki, P., & Valle, M. (2000). Duration of rubella immunity induced by two-dose measles, mumps and rubella (MMR) vaccination: A 15-year follow-up in Finland. *Vaccine*, *18*(27), 3106-3112\. [https://doi.org/10.1016/s0264-410x(00)00139-0](https://doi.org/10.1016/s0264-410x%2800?ref=dokterservaas.be)00139-0) Barlow, W. E., Davis, R. L., Glasser, J. W., Rhodes, P. H., Thompson, R. S., Mullooly, J. P., Black, S. B., Shinefield, H. R., Ward, J. I., Marcy, S. M., DeStefano, F., Chen, R. T., Immanuel, V., Lewis, E. M., Lieu, T. A., Ray, P., Vadheim, C. M., & Rastogi, S. (2001). The risk of seizures after receipt of whole-cell pertussis or measles, mumps, and rubella vaccine. *New England Journal of Medicine*, *345*(9), 656-661\. [https://doi.org/10.1056/nejmoa003077](https://doi.org/10.1056/nejmoa003077?ref=dokterservaas.be) Vestergaard, M., Hviid, A., Madsen, K. M., Wohlfahrt, J., Thorsen, P., Schendel, D., Melbye, M., & Olsen, J. (2004). MMR vaccination and febrile seizures: Evaluation of susceptible subgroups and long-term prognosis. *JAMA*, *292*(3), 351-357\. [https://doi.org/10.1001/jama.292.3.351](https://doi.org/10.1001/jama.292.3.351?ref=dokterservaas.be) LeBaron, C. W., Forghani, B., Beck, C., Brown, C., Bi, D., Cossen, C., & Sullivan, B. J. (2009). Persistence of mumps antibodies after 2 doses of measles-mumps-rubella vaccine. *The Journal of Infectious Diseases*, *199*(4), 552-560\. [https://doi.org/10.1086/596207](https://doi.org/10.1086/596207?ref=dokterservaas.be) ### Alles wat je moet weten over alcohol URL: https://dokterservaas.be/alcohol/ Last updated: 2026-08-19T12:53:10.000Z Tussen een glaasje drinken op een feest en een halve fles per avond ligt een wereld van verschil. Ik heb niet de bedoeling om mijn vinger op te steken, maar wil je wat cijfers geven. Hoe minder je drinkt, hoe beter, en de winst is groot. Want alcohol raakt bijna elk orgaan dat je nodig hebt om je goed te voelen. Laat me je meenemen langs wat er gebeurt. En dan is er één situatie waarin het antwoord kort is. Bij zwangerschap, kinderwens en borstvoeding is het nul. Er bestaat geen hoeveelheid waarvan we weten dat ze veilig is, en geen trimester waarin het wel mag. Alcohol wandelt zo door de placenta mee. De gevolgen lopen van een laag geboortegewicht tot blijvende leer- en gedragsproblemen. Lukt stoppen niet, dan is dat een medisch probleem. Zeg het tegen je huisarts of je gynaecoloog. ![Er is geen enkel trimester in de zwangerschap waar alcohol wel mag.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Alcohol-tijdens-de-zwangerschap.jpg) ## Wat alcohol met je lichaam doet ### Je slaapt sneller in, maar minder diep Alcohol als slaapmutsje is een hardnekkig misverstand. Je valt er wel sneller van in slaap, maar zodra je lichaam de alcohol afbreekt, betaal je de rekening in de tweede helft van de nacht. Je droomslaap, de REM-fase, wordt onderdrukt en je slaap valt uiteen in stukjes. Die droomslaap is de fase waarin je geheugen opruimt en je emoties verwerkt. Twee glazen volstaan al om ze in te korten. Je ligt langer in bed en toch ben je minder uitgerust. ### Je lever draait overuren Je lever moet elke druppel alcohol afbreken, en zolang hij daarmee bezig is, blijft de rest liggen. Belangrijke noot: alcohol en medicatie delen dezelfde uitrit. Combineer alcohol daarom nooit met slaap- of kalmeermiddelen, en evenmin met sterke pijnstillers: wees zelfs voorzichtig met paracetamol als je regelmatig drinkt. Heb je al gestoorde leverwaarden, overleg dan over elk geneesmiddel dat je lever extra werk geeft. Bij regelmatig drinken stapelt vet zich op in de levercellen. Het probleem is dat je leververvetting niet voelt. Het vet in je lever komt uit één bron. Bij ongeveer een op de drie volwassenen zit het er door overgewicht, suiker en te weinig beweging. Bij wie drinkt lopen die twee oorzaken door elkaar, en ze versterken elkaar. Zakken je leverwaarden niet nadat je fors geminderd hebt, dan speelt de metabole kant mee en verdient die evenveel aandacht. Die eerste fase is volledig omkeerbaar: vier tot zes weken zonder alcohol en dat vet is weg. Blijf je doordrinken, dan volgen ontsteking en littekenweefsel, en uiteindelijk cirrose. Ook dan loont stoppen nog altijd. Littekenweefsel kan nog steeds deels terugwijken (als je niet meer drinkt, natuurlijk), en bij cirrose verbetert je leverfunctie en je overleving. Bij een deel van de mensen herstelt de lever zich zelfs zo ver dat de complicaties verdwijnen. ### Je hormonen raken van slag Bij mannen drukt chronisch drinken de aanmaak van testosteron. Het signaal van de hersenen naar de teelballen hapert, en het gevolg is minder energie, minder zin, soms wat borstvorming. Ook hier is veel omkeerbaar. Na een periode zonder alcohol herstelt dat systeem zich vaak vanzelf. Bij vrouwen ligt het anders. Bij dezelfde hoeveelheid loopt een vrouw meer leverschade op dan een man, door een kleiner verdelingsvolume en een tragere afbraak. De drempel waarboven het risico stijgt ligt bij vrouwen rond 20 gram per dag, bij mannen rond 30\. Alcohol duwt bij vrouwen bovendien de oestrogeen- en testosteronspiegels omhoog, en dat verklaart mee waarom het borstkankerrisico al bij lage doses verhoogt. Cyclusstoornissen en een lagere vruchtbaarheid horen in hetzelfde rijtje. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Alcohol verhoogt het risico op borstkanker](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Risico-op-borstkanker-verhoogt.jpg) ### Je brein staat op scherp Op de avond zelf voelt alcohol als ontspanning, want het ontremt je brein. Diezelfde ontremming maakt rijden onveilig lang voor je je dronken voelt. De wettelijke limiet is 0,5 promille, voor beroepschauffeurs 0,2, en het advies van de Hoge Gezondheidsraad is nul achter het stuur. Je brein compenseert dat en de dag erna zit je met een kortere lont of andere veranderingen in je mentale welbevinden. Op termijn voedt alcohol angst en somberheid. Wie jaren zwaar drinkt, tast bovendien het geheugen blijvend aan. ### En dan de kanker Je lichaam breekt alcohol af tot acetaldehyde, een stofje dat je DNA beschadigt. Daarom staat alcohol sinds decennia op dezelfde lijst als tabak: een bewezen kankerverwekker van de hoogste categorie. Die lijst zegt hoe zeker we zijn dat iets kanker veroorzaakt, en niet hoe groot het risico is. Bij alcohol is die zekerheid even hoog als bij tabak. Hoe groot jouw risico wordt, hangt af van hoeveel en hoe lang je drinkt. > 🍷 Alcohol raakt je slaap, lever, hormonen en brein, en staat op de kankerlijst naast tabak. Hoe minder, hoe beter, en voor kanker is er geen hoeveelheid zonder risico. Het speelt een rol bij zeker zeven soorten kanker, waaronder borst-, darm-, slokdarm- en leverkanker. Daarom kunnen we niet zeggen dat er een veilige ondergrens bestaat voor alcohol. Elk extra glas per dag tilt het borstkankerrisico met ongeveer vijf tot tien procent op, en dat is al meetbaar vanaf drie tot zes glazen per week. Over een heel leven komt dat neer op ongeveer elf extra gevallen per duizend vrouwen tot vijfenzeventig jaar. Klein per glas, zichtbaar op bevolkingsniveau. ## Het glas wijn dat toch niet beschermt Jarenlang vertelde ik het zelf ook: een glaasje rood is goed voor het hart. De grafieken leken het te bevestigen, met die beroemde J-vorm waarbij lichte drinkers er beter uitkwamen dan geheelonthouders. Tot onderzoekers een slimmere vraag stelden. ![Rode wijn, lichte drinkers werden niet gezonder dóór de wijn, maar omdat ze gezonder leefden](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Rode-wijn--1-.jpg) In een groot Chinees onderzoek volgden ze een half miljoen mensen. Hun conclusies: lichte drinkers werden niet gezonder dóór de wijn, maar omdat ze vaak ook gezonder leefden. En de groep geheelonthouders zat vol mensen die net gestopt waren omdat ze al ziek waren. De J-curve was een fata morgana. Dat betekent niet dat elk glas een ramp is. Het betekent dat we alcohol niet langer als medicijn voor je hart mogen verkopen. Die belofte klopt niet. ## Van gewoonte tot probleem Waar ligt de grens dan? De Hoge Gezondheidsraad houdt het op maximaal tien standaardglazen per week, gespreid over verschillende dagen, met een paar alcoholvrije dagen ertussen. Dat is het plafond voor aanvaardbaar risico. Maar ook een aanvaardbaar risico blijft een risico. De Wereldgezondheidsorganisatie legt daarnaast de andere helft op tafel: voor kanker bestaat er geen veilige ondergrens. Allebei kloppen ze, en lager is altijd beter. Belangrijker dan het exacte getal is het patroon. Want het patroon wordt makkelijk over het hoofd gezien. Meer dan vier eenheden voor een vrouw of zes voor een man binnen de twee uur is binge drinken. Dat is op zichzelf een risico, ook als je weektotaal er netjes uitziet. Het belast je lever acuut, het lokt hartritmestoornissen uit en het verhoogt je kans op ongevallen. Tien eenheden over vijf dagen is iets anders dan tien op zaterdagavond. Voel je dat je een probleem hebt? Praat er dan over met je huisarts. Alcoholproblemen zijn behandelbaar, en je hoeft niet op wilskracht alleen te steunen. Stop na jaren zwaar drinken ook nooit op eigen houtje: plots afkicken kan gevaarlijk zijn, met beven, verwardheid of stuipen. De eerste verschijnselen komen zes tot vierentwintig uur na je laatste glas. Stuipen vallen meestal binnen de twee dagen, en het gevaarlijkste beeld, het delirium, na twee tot vier dagen. Onbehandeld overlijdt vijf tot vijftien procent daaraan. Wie dagelijks zwaar drinkt, plant het stoppen dus vooraf met een arts. Vitamine B1 hoort standaard in dat plan. Gele ogen, een opgezette buik, bloed braken of pikzwarte ontlasting, plotse verwardheid, of zwarte gedachten. Dat zijn redenen om vandaag te bellen en niet volgende week. Bij bloed braken of zwarte ontlasting bel je 112\. Voor de rest is je huisarts de eerste stop. Van daaruit kan het naar het CGG in je regio of de DrugLijn, eerstelijnspsychologische zorg wordt terugbetaald, en er bestaan terugbetaalde geneesmiddelen die de drang dempen. Zitten er zwarte gedachten bij: 1813. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat minderen je oplevert, sneller dan je denkt Je lichaam beloont je snel wanneer je mindert. Al na een paar nachten zonder alcohol keert je droomslaap terug en word je uitgeruster wakker. Je hormonen knappen op. Alcohol verhoogt ook de bloeddruk. Minderen laat die binnen enkele weken weer zakken. Daarnaast is het een van de sterkste uitlokkers van voorkamerfibrillatie, een ritmestoornis, ook bij mensen zonder hartziekte. Wie voorkamerfibrillatie heeft en stopt met drinken, ziet het aantal aanvallen meetbaar dalen. En je hoeft daarvoor niet levenslang alles te schrappen. Minderen telt ook. Van dertig glazen per week naar tien geeft al forse gezondheidswinst, en is voor veel mensen haalbaarder dan de nul. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wat is een glas dan? Één standaardglas is 10 gram alcohol. Dat is 100 ml wijn van 12 procent, 250 ml pils van 5 procent, of 30 ml sterke drank. Drink je thuis, dan zit je snel aan het dubbele: een gewoon wijnglas van 175 ml telt voor twee, een Duvel of een tripel ook, en 330 ml pils is meer dan één. Wie denkt dat hij op tien glazen per week zit, komt zo uit op zeventien tot eenentwintig eenheden. Daarom tellen we beter in eenheden en niet in glazen. > 💧 Je hoeft niet te stoppen om te winnen. Wie fors mindert, slaapt beter, verlaagt zijn bloeddruk en geeft lever en hormonen de kans om te herstellen. Een maand niet drinken blijft een goed experiment: je merkt aan je slaap, je humeur en je spiegel hoeveel het scheelt. (En je hoeft niet tot februari te wachten, hoor.) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![330 ml pils is meer dan één standaardglas alcohol](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/bier.jpg) ## Referenties *Gardiner, C., Weakley, J., Burke, L. M., Roach, G. D., Sargent, C., Maniar, N., Huynh, M., Miller, D. J., Townshend, A., & Halson, S. L. (2025). The effect of alcohol on subsequent sleep in healthy adults: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 80, 102030\.* [*https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.102030*](https://doi.org/10.1016/j.smrv.2024.102030?ref=dokterservaas.be) *Anderson, B. O., Berdzuli, N., Ilbawi, A., Kestel, D., Kluge, H. P., Krech, R., Mikkelsen, B., Neufeld, M., Poznyak, V., Rekve, D., Slama, S., Tello, J., & Ferreira-Borges, C. (2023). Health and cancer risks associated with low levels of alcohol consumption. The Lancet Public Health, 8(1), e6–e7\.* [*https://doi.org/10.1016/S2468-2667(22)00317-6*](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2822?ref=dokterservaas.be)00317-6) *Rumgay, H., Murphy, N., Ferrari, P., & Soerjomataram, I. (2021). Alcohol and cancer: Epidemiology and biological mechanisms. Nutrients, 13(9), 3173\.* [*https://doi.org/10.3390/nu13093173*](https://doi.org/10.3390/nu13093173?ref=dokterservaas.be) *Millwood, I. Y., Walters, R. G., Mei, X. W., Guo, Y., Yang, L., Bian, Z., Bennett, D. A., Chen, Y., Dong, C., Hu, R., Zhou, G., Yu, B., Jia, W., Parish, S., Clarke, R., Davey Smith, G., Collins, R., Holmes, M. V., Li, L., … Chen, Z. (2019). Conventional and genetic evidence on alcohol and vascular disease aetiology: A prospective study of 500 000 men and women in China. The Lancet, 393(10183), 1831–1842\.* [*https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31772-0*](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2818?ref=dokterservaas.be)31772-0) *Kassaw, N. A., Zhou, A., Mulugeta, A., Lee, S. H., Burgess, S., & Hyppönen, E. (2024). Alcohol consumption and the risk of all-cause and cause-specific mortality: A linear and nonlinear Mendelian randomization study. International Journal of Epidemiology, 53(2), dyae046\.* [*https://doi.org/10.1093/ije/dyae046*](https://doi.org/10.1093/ije/dyae046?ref=dokterservaas.be) *Rachdaoui, N., & Sarkar, D. K. (2017). Pathophysiology of the effects of alcohol abuse on the endocrine system. Alcohol Research: Current Reviews, 38(2), 255–276\.* [*https://doi.org/10.35946/arcr.v38.2.08*](https://doi.org/10.35946/arcr.v38.2.08?ref=dokterservaas.be) *Roerecke, M., Vafaei, A., Hasan, O. S. M., Chrystoja, B. R., Cruz, M., Lee, R., Neuman, M. G., & Rehm, J. (2019). Alcohol consumption and risk of liver cirrhosis: A systematic review and meta-analysis. The American Journal of Gastroenterology, 114(10), 1574–1586\.* [*https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000340*](https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000340?ref=dokterservaas.be) *Hoge Gezondheidsraad. (2018). Advies over de risico's van alcoholgebruik. Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu.* [*https://www.health.belgium.be/nl/themas/gezondheid/je-gezondheid/je-gezondheid-consumptieproducten/alcohol-risicos-regels-belgie*](https://www.health.belgium.be/nl/themas/gezondheid/je-gezondheid/je-gezondheid-consumptieproducten/alcohol-risicos-regels-belgie?ref=dokterservaas.be) *Hofer, B. S., Tonon, M., Buttler, L., Pose, E., Simbrunner, B., Bauer, D. J. M., Paternostro, R., Scheiner, B., Trauner, M., Mandorfer, M., Angeli, P., & Reiberger, T. (2026). Incidence and implications of abstinence-induced recompensation in alcohol-related cirrhosis. Journal of Hepatology.* [*https://doi.org/10.1016/j.jhep.2026.01.007*](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2026.01.007?ref=dokterservaas.be) *Tin Tin, S., Smith-Byrne, K., Ferrari, P., Rinaldi, S., McCullough, M. L., Teras, L. R., Manjer, J., Giles, G., Le Marchand, L., Haiman, C. A., Wilkens, L. R., Chen, Y., Hankinson, S., Tworoger, S., Eliassen, A. H., Willett, W. C., Ziegler, R. G., Fuhrman, B. J., Sieri, S., & Key, T. J. (2024). Alcohol intake and endogenous sex hormones in women: Meta-analysis of cohort studies and Mendelian randomization. Cancer, 130(19), 3375–3386\.* [*https://doi.org/10.1002/cncr.35391*](https://doi.org/10.1002/cncr.35391?ref=dokterservaas.be) *International Agency for Research on Cancer. (1988). Alcohol drinking (IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Vol. 44). World Health Organization.* [*https://publications.iarc.who.int/62*](https://publications.iarc.who.int/62?ref=dokterservaas.be) *Allen, N. E., Beral, V., Casabonne, D., Kan, S. W., Reeves, G. K., Brown, A., & Green, J. (2009). Moderate alcohol intake and cancer incidence in women. Journal of the National Cancer Institute, 101(5), 296–305\.* [*https://doi.org/10.1093/jnci/djn514*](https://doi.org/10.1093/jnci/djn514?ref=dokterservaas.be) *World Health Organization Regional Office for Europe. (2023, 4 januari). No level of alcohol consumption is safe for our health.* [*https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health*](https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health?ref=dokterservaas.be) *Chen, W. Y., Rosner, B., Hankinson, S. E., Colditz, G. A., & Willett, W. C. (2011). Moderate alcohol consumption during adult life, drinking patterns, and breast cancer risk. JAMA, 306(17), 1884–1890\.* [*https://doi.org/10.1001/jama.2011.1590*](https://doi.org/10.1001/jama.2011.1590?ref=dokterservaas.be) *Roerecke, M., Kaczorowski, J., Tobe, S. W., Gmel, G., Hasan, O. S. M., & Rehm, J. (2017). The effect of a reduction in alcohol consumption on blood pressure: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Public Health, 2(2), e108–e120\.* [*https://doi.org/10.1016/S2468-2667(17)30003-8*](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2817?ref=dokterservaas.be)30003-8) *Csengeri, D., Sprünker, N.-A., Di Castelnuovo, A., Kee, F., Salomaa, V., Schnabel, R. B., Ojeda, F., Wilsgaard, T., Kontto, J., Palosaari, T., Blankenberg, S., Zeller, T., Iacoviello, L., & Linneberg, A. (2021). Alcohol consumption, cardiac biomarkers, and risk of atrial fibrillation and adverse outcomes. European Heart Journal, 42(12), 1170–1177\.* [*https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa953*](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa953?ref=dokterservaas.be) ### Wat is inflammaging? URL: https://dokterservaas.be/inflammaging/ Last updated: 2026-09-10T15:13:03.000Z Het woord plakt het Engelse *inflammation* (ontsteking) aan *aging* (veroudering), en werd rond de eeuwwisseling bedacht door de Italiaanse immunoloog Claudio Franceschi. Hij zag dat er bij het ouder worden een vuurtje begint te smeulen. ### Een vuur dat smeult, maar nooit oplaait Denk aan de rode, warme zwelling rond een splinter in je vinger. Dat is ontsteking zoals ze hoort: fel, nuttig, en na een paar dagen weer weg. Ze doet haar werk en verdwijnt. Inflammaging is de trage versie, een waakvlam die op een laag pitje blijft branden. Te zwak om je iets te laten voelen, sterk genoeg om schade aan te richten. Wat stookt dat vlammetje? Buikvet is een van de grootste leveranciers. Het vet rond je organen is geen passieve opslag maar een actieve klier die ontstekingsstoffen rechtstreeks je bloedbaan in stuurt. Die stoffen kan je meten: CRP in de bloedanalyse bij je huisarts en IL-6, wat we meer in onderzoek gebruiken. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ### Waarom we hier wakker van liggen Onder bijna elke ouderdomsziekte ligt hetzelfde mechanisme: hart- en vaatziekten, diabetes type 2, dementie, en het brozer worden van botten en spieren. De ontsteking is niet de enige dader, maar wel de gemene deler die ze met elkaar verbindt. Bij wie dat smeulniveau jarenlang hoog blijft, komt de ziekte gemiddeld vroeger. Daarom kijken we in de praktijk niet alleen naar je suiker en je cholesterol, maar ook naar je ontsteking. ![CRP in bloedanalyse](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/CRP-1.jpg) ### Wat de vlam tempert Het goede nieuws is dat laaggradige ontsteking goed reageert op leefstijl. Wie een leven lang in beweging blijft, houdt een merkbaar lager ontstekingsniveau dan leeftijdsgenoten in de zetel. Eet naar het mediterrane recept, met veel planten, vezels, olijfolie en vette vis; die combinatie drukt CRP en IL-6 aantoonbaar naar beneden. En slaap genoeg, want slecht slapen houdt datzelfde vuur mee aan het branden. Drie alledaagse gewoontes, en elk draait de waakvlam een stukje lager. > 🔥 Inflammaging staat niet aan of uit; het is een pitje dat hoger of lager kan. Bewegen, mediterraan eten en goed slapen draaien het het sterkst naar beneden. Wil je het hele verhaal over gezond ouder worden, met de vijf hefbomen die het meeste verschil maken? [Langer en beter leven: gezond ouder worden en anti-agingTien jaar geleden dacht ik dat oud worden iets was dat je overkwam. Je genen tekenden de plattegrond, de klok tikte, en het beste wat je kon doen was hopen dat ook de laatste kilometers niet te steil bergop zouden lopen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Anti-aging-1.jpg)](https://dokterservaas.be/langer-en-beter-leven/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties 1. Franceschi, C., & Campisi, J. (2014). Chronic inflammation (inflammaging) and its potential contribution to age-associated diseases. *The Journals of Gerontology: Series A, 69*(Suppl 1), S4–S9\. [https://doi.org/10.1093/gerona/glu057](https://doi.org/10.1093/gerona/glu057?ref=dokterservaas.be) 2. Fontana, L., Eagon, J. C., Trujillo, M. E., Scherer, P. E., & Klein, S. (2007). Visceral fat adipokine secretion is associated with systemic inflammation in obese humans. *Diabetes, 56*(4), 1010–1013\. [https://doi.org/10.2337/db06-1656](https://doi.org/10.2337/db06-1656?ref=dokterservaas.be) 3. Di Giosia, P., Stamerra, C. A., Giorgini, P., Jamialahmadi, T., Butler, A. E., & Sahebkar, A. (2022). The role of nutrition in inflammaging. *Ageing Research Reviews, 77*, 101596\. [https://doi.org/10.1016/j.arr.2022.101596](https://doi.org/10.1016/j.arr.2022.101596?ref=dokterservaas.be) 4. Pérez-Castillo, Í. M., Rueda, R., Bouzamondo, H., Aparicio-Pascual, D., Valiño-Marques, A., López-Chicharro, J., & Segura-Ortiz, F. (2025). Does lifelong exercise counteract low-grade inflammation associated with aging? A systematic review and meta-analysis. *Sports Medicine, 55*(3), 675–696\. [https://doi.org/10.1007/s40279-024-02152-8](https://doi.org/10.1007/s40279-024-02152-8?ref=dokterservaas.be) 5. Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven: Wat werkt om langer energiek en gezond te zijn*. Lannoo. ### Je cyclus begrijpen en in balans brengen URL: https://dokterservaas.be/cyclus-in-balans/ Last updated: 2026-08-29T19:38:34.000Z Maar "het hoort erbij" en "je kunt er niets aan doen" zijn twee heel verschillende dingen. Een cyclus die maand na maand pijn, chagrijn of chaos brengt, is geen karaktertrek. Het is je lichaam dat iets vertelt. En veel van wat het vertelt, kun je leren lezen en bijsturen. ![Maandelijkse cyclus](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/maandelijkse-cyclus.jpg) In keynotes noem ik de vrouwelijke cyclus een toonbeeld van een harmonieus mechanisme, een stille symfonie die elke maand opnieuw speelt. Wat me in de praktijk blijft opvallen, is hoe vaak die symfonie vals klinkt en dan wordt weggezet als een last, en hoe zelden ze wordt gelezen als informatie. Dit is het complete plan om je cyclus te begrijpen en rustiger te maken. Wat een gezonde cyclus eigenlijk is, waarom je je voelt zoals je je voelt, welke leefstijl en supplementen echt helpen, en wanneer een bloedtest iets toevoegt in plaats van ruis. 📄 Wat dit plan je geeft. - Een heldere maat voor wat een gezonde cyclus is, zodat je normaal van signaal kunt onderscheiden. - Uitleg in mensentaal over het samenspel van je twee hormonen, en waarom stress, slaap en voeding er zo op inwerken. - De leefstijlbasis met de grootste hefbomen. - Een eerlijke lijst van supplementen die hun beloftes waarmaken. - Wanneer een bloedtest zin heeft: welke waarden, en op welke dag van je cyclus. - Een werkblad om je eigen patroon in kaart te brengen. ## Een gezonde cyclus Voor je iets kunt bijsturen, heb je een meetlat nodig. En die meetlat is ruimer dan de kalender-mythe van "elke achtentwintig dagen, klokvast" laat uitschijnen. Een gezonde cyclus duurt tussen eenentwintig en vijfendertig dagen, geteld van de eerste dag van je menstruatie tot de eerste dag van de volgende. Je bloedt daarbij drie tot zeven dagen. Wat je verliest lijkt veel, maar is samen zelden meer dan een paar lepels bloed. Moet je elk uur een verband of tampon verversen, of verlies je klonters groter dan een muntstuk, dan is dat te veel. De tweede helft van je cyclus, na je eisprong, duurt ongeveer veertien dagen. De variatie die je van maand tot maand voelt, zit vooral in de eerste helft. _This post is for paying subscribers only._ ### Helpt vasten je langer leven? URL: https://dokterservaas.be/vasten-longevity/ Last updated: 2026-08-19T12:53:11.000Z Nieuw is vooral de belofte eromheen: dat je er de klok mee kan terugdraaien. Misschien is die belofte te groot, maar wat eronder zit, klopt wel. Geef je lichaam elke dag een paar uur zonder eten, en het schakelt over op onderhoud. ### Wat er gebeurt als je niet eet Je energiefabriekjes, de mitochondriën in je cellen, draaien het liefst op suiker. Zolang je blijft bijeten, hoeven ze niets anders te doen. Stopt de aanvoer, dan spreken ze eerst je suikervoorraad aan, goed voor ongeveer anderhalve dag, en daarna stappen ze over op je vet. Die overstap is waar het om draait: hoe soepeler je lichaam ertussen wisselt, hoe beter je veroudert. En er gebeurt nog iets. Na een uur of tien zonder eten begint je lichaam aan een grote schoonmaak. Het breekt versleten en beschadigde celonderdelen af en ruimt ze op, zodat de rest weer vlot draait. Die opruimdienst heeft een naam: autofagie, van het Griekse woord voor zichzelf opeten. ![Na een uur of tien zonder eten begint je lichaam aan een grote schoonmaak: autofagie](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Intermittent-fasting--1--2.jpg) ### Wat het onderzoek laat zien Het spectaculairste nieuws over vasten en langer leven komt van muizen, wormen en gist. In die diermodellen leeft wie met pauzes eet aantoonbaar langer. Bij de mens ligt dat moeilijker, want je kunt niemand veertig jaar in een labo zetten om het te bewijzen. Wat we bij mensen wél goed zien: vasten helpt tegen overgewicht, verlaagt je bloedsuiker en je bloeddruk, en doet dat vrijwel even goed als simpelweg wat minder eten. De grote vergelijkende studies zetten periodiek vasten ongeveer gelijk met dagelijkse caloriebeperking. En die celschoonmaak bij de mens? Die is heel voorzichtig aangetoond, in klein en kortlopend onderzoek. Dat is een belangrijke vondst, maar nog geen bewijs voor extra levensjaren. Vasten is dus een van de dingen die meetellen voor gezond ouder worden, niet het éne ding. ### Voor wie is het, en hoe begin je eraan Beginnen is eenvoudig. Slaap je acht uur en schuif je je avondeten wat naar voren, dan zit je al snel aan twaalf tot veertien uur zonder eten. Bouw dat rustig uit richting zestien uur, met water, thee of zwarte koffie in de uren daartussen. De bekendste vorm heet 16:8: zestien uur niet eten, acht uur wel. > 🕒 Geef je lichaam dagelijks twaalf tot zestien uur zonder eten en je stofwisseling knapt op. Langer leven kunnen we nog niet beloven, gezondheidswinst op korte termijn wél. Vasten past niet bij iedereen. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, ben je jonger dan achttien, heb je diabetes met insuline of een verleden met een eetstoornis, dan begin je hier niet op eigen houtje aan. Bespreek het eerst met je huisarts. En merk je dat je slechter slaapt, gespannen raakt of te veel met eten in je hoofd zit, dan is dit niets voor jou. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties 1. Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven: Wat werkt om langer energiek en gezond te zijn*. Lannoo. 2. Bingé, S. (2020). *16:8 intermittent fasting*. Borgerhoff & Lamberigts. 3. Bensalem, J., Teong, X. T., Hattersley, K. J., et al. (2025). Intermittent time-restricted eating may increase autophagic flux in humans: An exploratory analysis. *The Journal of Physiology, 603*(10), 3019-3032\. [https://doi.org/10.1113/JP287938](https://doi.org/10.1113/JP287938?ref=dokterservaas.be) 4. Longo, V. D., Di Tano, M., Mattson, M. P., & Guidi, N. (2021). Intermittent and periodic fasting, longevity and disease. *Nature Aging, 1*(1), 47-59\. [https://doi.org/10.1038/s43587-020-00013-3](https://doi.org/10.1038/s43587-020-00013-3?ref=dokterservaas.be) 5. Semnani-Azad, Z., Khan, T. A., Chiavaroli, L., et al. (2025). Intermittent fasting strategies and their effects on body weight and other cardiometabolic risk factors: Systematic review and network meta-analysis of randomised clinical trials. *The BMJ, 389*, e082007\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2024-082007](https://doi.org/10.1136/bmj-2024-082007?ref=dokterservaas.be) ### Sterk worden na je veertigste URL: https://dokterservaas.be/sterker-worden-na-40/ Last updated: 2026-08-11T06:30:13.000Z Wie tussen zijn vijfendertigste en zijn vijfenveertigste zit, staat op een scharnierpunt. Je spiermassa zakt met ongeveer een procent per jaar, je kracht drie keer sneller dan dat, en je vermogen, kracht maal snelheid, nog sneller. Fietsen en lopen houden dat niet tegen. Dat is de reden om nu te beginnen in plaats van over tien jaar. Het goede nieuws is dat je niet zo veel hoeft te doen. Twee keer een halfuur per week, vijf bewegingen, geen abonnement en geen materiaal. Je eerste sessie kan vanavond. Of onmiddellijk na het lezen van dit dossier. > 📋 Twee keer een halfuur per week, vijf bewegingen, twaalf weken. Om te starten heb je niets nodig. - Hoe je in één test je startpunt vindt, per beweging - Vijf bewegingen met vier treden, van je keukenstoel tot één been - Hoe een sessie van vijfentwintig minuten eruitziet - De enige progressieregel die je moet onthouden - Wat je opschrijft, en wat je hertest in week twaalf ## Je eerste sessie is een meting ### De vijf bewegingen die je nodig hebt Je startgewicht is je eigen lichaam. We werken met vijf concrete oefeningen. Dit is je need to do: samen dekken ze elke grote spiergroep, en dat is wat een krachttraining compleet maakt. - **Opstaan = squat**: rechtkomen uit een stoel of uit een diepe zit. Dit is je benenwerk. - **Duwen = push-up**: jezelf wegduwen van de muur, het aanrecht of de vloer. Dit is borst, schouders en triceps. - **Trekken = row (roeibeweging)**: jezelf naar iets toe trekken (onder een tafel, aan een handdoek in de deur, of later met een elastiek). Dit is rug en biceps, en het is de tegenhanger van duwen. - **Scharnieren = hip hinge**: heupen naar achter, rug lang, zoals bij een deadlift. Dit is billen, hamstrings en je “achterketting” die je rug beschermt. - **Romp = plank en dead bug**: stevig blijven terwijl je armen of benen bewegen. Dit is je buik, je flanken en de kleine spieren langs je wervels. De vier bewegingen hierboven belasten je romp mee, maar ze trainen hem niet apart. Wie hetzelfde programma doet met het rompwerk erbij, komt vlotter uit een stoel dan wie het zonder doet. Bij opstaan, push-up of trekken sleep je nergens een halter mee: je verandert de hoek waarin je je lichaam draagt, en die hoek is je gewicht. Steiler is lichter, vlakker is zwaarder. ### Wat erbij mag als je volledig wil gaan Daarnaast is er een nice to do. Die oefeningen vervangen de vijf hierboven niet, ze komen erbij, voor wie volledig wil gaan of na twaalf weken meer variatie zoekt. _This post is for paying subscribers only._ ### Wat is jouw risico op leververvetting? (FLI en FIB-4) URL: https://dokterservaas.be/leververvetting-risicoscore-fli-fib4/ Last updated: 2026-08-07T09:58:37.000Z Vaak komt leververvetting bij toeval aan het licht: een leverwaarde die net iets te hoog staat op een routinebloedname, of tijdens een echo voor iets anders. En dan komt de vraag of dit onschuldig is, of er al fibrose op komst is. Deze tool geeft je een eerste antwoord uit de cijfers die in je bloeduitslag te lezen staan. Het zijn twee scores. **De Fatty Liver Index** schat in hoe waarschijnlijk het is dat er vet in je lever zit. **De FIB-4** schat het risico op littekenweefsel, en dat is het belangrijkste cijfer voor je toekomst. Je hebt je taille nodig, je BMI, je triglyceriden en GGT voor de eerste score, en je leeftijd, ASAT, ALAT en bloedplaatjes voor de tweede. Allemaal dingen die je met een lintmeter, een weegschaal en een gewone bloeduitslag kan invullen. Een rekenmachine heb je niet nodig, dat doet het formulier voor je. Als je overgewicht hebt of buikvet, prediabetes of diabetes, hoge triglyceriden, of ooit te horen kreeg dat een leverwaarde verhoogd was, dan is dit voor jou geschreven. 💡 ****Wat deze tool je geeft** • Een inschatting of er vet in je lever zit (Fatty Liver Index) en of er fibrose dreigt (FIB-4), uit waarden die je vaak al hebt. • Een duidelijke risicoklasse per score. • Concreet wat-nu-advies: volstaat leefstijl, of is verder onderzoek zoals een fibroscan nodig. • De rode vlaggen waarbij je niet mag wachten. _This post is for paying subscribers only._ ### Het FODMAP-eliminatie-dieet URL: https://dokterservaas.be/fodmap-eliminatie-herintroductie/ Last updated: 2026-08-09T18:22:46.000Z Je hebt ergens gelezen dat je van je opgeblazen buik af kunt door FODMAPs te schrappen, en nu is je koelkast leeg. De ui, de look, de appel, het brood en zelfs de melk voor in de koffie vlogen eruit. Zes maanden later eet je nog altijd zo, je durft nauwelijks nog iets nieuws proberen, en die buikpijn is misschien wat minder, maar je leven ook. Dit is precies de valkuil van het low-FODMAP-dieet: het werkt, maar bijna niemand doet het volledig. Het low-FODMAP-dieet is geen manier van eten maar een test. Een tijdelijke, gestructureerde zoektocht naar de handvol voedingsmiddelen die bij jou de klachten uitlokken, met als doel dat je daarna weer zo veel mogelijk mag. Deze tool geeft je de juiste volgorde: de eliminatie, de herintroductie die de meeste mensen missen, en de personalisatie waar je uiteindelijk voor het leven mee verder kunt. Met een werkblad om je eigen reacties bij te houden, zodat jij aan het eind van de rit weet wat voor jou werkt. > Wat deze tool je geeft - Het volledige driefasige schema in gewone taal, zodat je weet waar je aan begint en, belangrijker, hoe je er weer uitkomt. - Een printbaar herintroductie-werkblad om per voedselgroep je eigen tolerantie te testen en op te schrijven. - Duidelijke rode vlaggen die je eerst laat uitsluiten, en het moment waarop je beter bij een arts of diëtiste langsgaat. ![Het low-FODMAP-dieet is een tijdelijke, gestructureerde zoektocht naar de handvol voedingsmiddelen die bij jou de klachten uitlokken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/fodmap4-1-1.jpg) ## Waar dit dieet vandaan komt, en waarom de volgorde alles is Rond 2005 zat een groep onderzoekers aan de Monash University in Melbourne met een eenvoudige vraag: waarom krijgen sommige mensen buikpijn en een opgeblazen gevoel van gewone, gezonde voeding? Ze ontdekten dat een bepaalde familie van koolhydraten daar telkens opdook. Fermenteerbare koolhydraten die je dunne darm slecht opneemt, die in je dikke darm terechtkomen, daar water aantrekken en door je bacteriën vergist worden. Het resultaat: gas, spanning op de darmwand, pijn. Ze doopten die familie FODMAPs, een letterwoord dat staat voor een reeks suikers en suikeralcoholen met namen die je niet hoeft te onthouden. Voor zij die willen: FODMAP staat voluit voor **Fermenteerbare Oligosachariden, Disachariden, Monosachariden en Polyolen.** Het idee was even simpel als radicaal: haal ze er allemaal even uit, kijk of de klachten zakken, en breng ze dan een voor een terug om te zien welke de boosdoener is. Wij weten ondertussen dat dit werkt. In een Australisch onderzoek uit 2014 kregen mensen met een prikkelbare darm afwisselend een low-FODMAP-menu en een gewoon menu, zonder dat ze wisten wat wat was. Op het strenge menu halveerden hun klachten zowat. Latere overzichtsstudies bevestigen het beeld: van de dieetaanpakken bij prikkelbare darm heeft deze de stevigste onderbouwing. Wat mij aan die aanpak zo bekend voorkwam, is de logica erachter. Ik heb ze zelf jaren geleden op papier gezet. In De Lijst beschreef ik een eliminatiedieet dat op precies hetzelfde principe draait: eerst schrappen om je systeem tot rust te brengen, dan stap voor stap herintroduceren om als een detective te ontmaskeren welk voedingsmiddel bij jou de klachten veroorzaakt. Ik schreef het toen al, en ik blijf erbij: de kracht zit niet in het schrappen, maar in het terugbrengen. Wie blijft schrappen, verliest de helft van de winst. Het low-FODMAP-dieet is de darmspecifieke, wetenschappelijk fijngeslepen versie van diezelfde detective aan het werk. ## Eerst dit: is een prikkelbare darm wel de juiste verklaring? Voor je één boodschappenlijst aanpast, moet één ding zeker zijn: dat je klachten echt bij een prikkelbare darm passen en niet bij iets anders. Een prikkelbare darm is een echte diagnose, geen restcategorie voor "we vinden niks". En sommige signalen horen er niet bij. Ga eerst langs je arts, en zeker als je een van deze dingen herkent: - Bloed bij je stoelgang. - Gewicht dat daalt zonder dat je iets veranderd hebt. - Diarree die je 's nachts wakker maakt. - Nieuwe darmklachten die pas na je vijftigste opduiken. - Darmkanker in de naaste familie voor de leeftijd van zestig. - Bloedarmoede. Dit zijn geen FODMAP-klachten. Dit zijn redenen om eerst grondiger te kijken. Een eenvoudige stoelgangtest (je arts kent hem als de calprotectinetest) en bloedonderzoek sluiten de meeste ernstige zaken goedkoop uit. Pas als dat schoon is, is dit dieet aan de beurt. _This post is for paying subscribers only._ ### Zone 2-training URL: https://dokterservaas.be/zone-2-training/ Last updated: 2026-08-19T12:53:12.000Z Het antwoord is meesterlijk eenvoudig: zone 2-training is bewegen aan een tempo waarbij je nog vlot kan praten. Heel rustig dus. Dat rustige tempo levert verrassend veel op, soms meer dan hard gaan, want het bouwt de basis van je conditie en stofwisseling. ### Zone 2 is het praattempo Sporters delen inspanning op in vijf zones, van slenteren tot alles-of-niets. Zone 2 is de laagste echte trainingszone: je hartslag ligt rond zestig tot zeventig procent van je maximum, je ademt wat dieper, maar je kan nog een gesprek voeren zonder naar adem te happen. Krijg je enkel losse woorden tussen twee teugen lucht uit, dan zit je in een hogere zone. Kan je een liedje meezingen, dan mag er een tandje bij. ![Sporters delen inspanning op in vijf zones](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/trainingszone-piramide--5-.jpg) Fysiologisch is dat het punt waar je lichaam grotendeels op vet draait en zijn suikervoorraad amper aanspreekt. Ga je harder, dan schakelt het over op suiker en ben je sneller uitgeput. Dat omslagpunt is je eerste drempel, en zone 2 ligt er net onder. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waarom rustig bewegen zoveel oplevert Train je vaak aan dat kalme tempo, dan bouw je meer, grotere en betere mitochondriën in je spieren. Die piepkleine fabriekjes verbranden vet en leveren de energie voor alles wat je doet. Hoe meer je er hebt, en hoe groter ze zijn, hoe langer je het volhoudt en hoe vlotter je lijf wisselt tussen vet en suiker. Het effect reikt verder dan sport. Je leven hangt er van af, letterlijk, want de link met gezondheid is gauw gelegd. Kalme duurtraining verlaagt je bloeddruk, je bloedsuiker en je slechte cholesterol, en tilt je algemene fitheid stevig omhoog. En omdat het je niet uitput, hou je het vol, dag na dag, jaar na jaar. Moet je dan nooit meer diep gaan? Zeker wel. Wie af en toe stevig doortrapt, prikkelt hart en conditie op een andere manier. Het slimste is een mix: het grootste deel van je bewegen rustig, met af en toe een stevige inspanning erbovenop. Reken op zo'n tachtig procent in zone 2, de rest hoger. > 🚶 Zone 2 is bewegen aan praattempo. Doe het grootste deel van je beweging rustig, en zet er af en toe een stevige inspanning of krachttraining bovenop. Wil je het hele verhaal over beweging die je een leven lang volhoudt, dan lees je dat hier. [Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te wordenDe beste training is de training die je een leven lang volhoudt. Zo blijf je sterk en soepel ouder worden, met duur, kracht en beweging die past in je dag. Ontdek de mix die werkt tot op hoge leeftijd.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Beweging-om-sterk-en-soepel-ouder-te-worden-1.jpg)](https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Sitko, S., Cirer-Sastre, R., & López-Laval, I. (2025). What is "zone 2 training"? Experts' viewpoint on definition, training methods, and expected adaptations. *International Journal of Sports Physiology and Performance*. - Nuuttila, O.-P., et al. (2026). Effects of low-intensity endurance training on aerobic fitness and risk factors of cardiometabolic health in working-age adults: A systematic review and meta-analysis. *Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports*. - Storoschuk, K., et al. (2025). Much ado about zone 2: A narrative review assessing the efficacy of zone 2 training for improving mitochondrial capacity and cardiorespiratory fitness in the general population. *Sports Medicine*. ### Zijn die prikken ook goed voor ons brein? URL: https://dokterservaas.be/wat-doen-die-prikken-met-je-brein/ Last updated: 2026-08-04T18:48:51.000Z ## Eerst iets over de man Dr. Perlmutter is een Amerikaanse neuroloog die al meer dan tien jaar één punt maakt: je hersenen hangen vast aan je stofwisseling. In 2013 schreef hij *Grain Brain*, en dat boek deed iets dat ik toen zelf ook begon te doen. Het trok de geneeskunde uit haar hokjes. Suiker was plots geen zaak van de endocrinoloog alleen. Ontsteking was niet enkel voor de reumatoloog. Alles hing aan alles. Op dat punt heeft hij gelijk gekregen, en ruim. Ik heb hetzelfde verhaal verteld in *Nooit meer naar de dokter* en later scherper in andere boeken, en ik blijf erbij. Wie zijn metabole gezondheid verzorgt, verzorgt zijn brein. Dat is intussen geen provocatie meer, dat is gewoon geneeskunde. Dus als Perlmutter in juni een stuk publiceert over wat de GLP-1-medicatie met het brein doet, lees ik dat. Ozempic, Wegovy, Mounjaro: je kent de namen. Zijn boodschap komt hierop neer. Die medicatie werkt niet alleen in je darm en je alvleesklier. Er zitten receptoren in je hoofd, de moleculen geraken daar, en ze zetten het volume lager op het gedeelte van je brein dat de hele dag aan eten denkt. En misschien, zegt hij, beschermen ze op termijn ook je verouderende brein en de gevreesde dementie die daarbij hoort. ## Hij heeft gelijk Het middenstuk klopt. Mensen die deze medicatie nemen, beschrijven dat het gepieker over eten wegvalt. Ze noemen het food noise, en dat woord is beter gevonden dan alles wat wij ooit bedacht hebben. Ik hoor het in de spreekkamer letterlijk. Dat obesitas je hersenen aantast, staat ook stevig in de wetenschap. In de Britse Biobank keken onderzoekers naar de scans van meer dan vijftienduizend mensen, en het patroon was duidelijk: hoe meer vet rond de buik, hoe minder grijze stof. Buikvet, niet gewicht. Een belangrijk onderscheid. ![Buikvet tast de hersenen aan.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Hersenen.jpg) Ook de dierproeven zijn mooi. De microglia (de opkuisploeg van je brein) worden rustiger onder GLP-1\. Minder ontsteking, minder afval, betere batterijen in de cel. ## Maar remt het ook de ziekte van alzheimer? Perlmutter schrijft dat er studies lopen die moeten uitmaken of deze medicatie alzheimer afremt. _This post is for paying subscribers only._ ### Blue zones: klopt het verhaal? URL: https://dokterservaas.be/blue-zones/ Last updated: 2026-08-19T12:53:12.000Z De vraag in de titel is vaak voer voor discussie. Het antwoord: de leefstijllessen kloppen grotendeels. De spectaculaire cijfers eronder wankelen een beetje. Wie er precies honderdtien werd, en of dat wel klopte, blijkt lang niet altijd hard te maken. ### Wat de blue zones-onderzoekers juist zien Het opvallende aan die streken is niet één geheim, maar een stapeling van gewone dingen. In de boeken identificeren ze er negen. Men eet er overwegend plantaardig, met bonen en groenten als basis en vlees als bijzaak. Wie voornamelijk plantaardig eet, leeft in groot bevolkingsonderzoek langer en krijgt minder hart- en vaatziekten en kanker. ![Bonen en groenten vormen de basis, vlees is bijzaak in de blue zones](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/bonen-en-groenten-1.jpg) In Okinawa kennen ze *hara hachi bu*: stoppen met eten als je maag voor tachtig procent vol zit. Matig eten, met af en toe wat langer niets, loopt als een rode draad door de langlevende streken. Op Sardinië lopen herders nog dagelijks hun heuvels op en af, zonder dat ze het *training* noemen. Een andere rode draad is minder bekend: mensen blijven met elkaar verbonden. De Okinawanen hebben er een woord voor, *moai*, een vaste kring die je je leven lang bijstaat. Dat je omgeving je gezondheid mee bepaalt, is geen wollig idee. Wie sterke sociale banden heeft, heeft een lagere kans om vroeg te sterven, van dezelfde orde als klassieke risicofactoren. Daarbovenop komt *ikigai*, je reden om 's ochtends wakker te worden, of *plan de vida* zoals ze het in Costa Rica noemen. Een doel voor ogen verlengt het leven niet, maar het weeft zich wel heel mooi door al de rest. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Ikigai, je reden om 's ochtends wakker te worden](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/ikigai-1.jpg) ### Hoe kun je nu op zoiets kritiek hebben? Toen een onderzoeker de langlevendheidsregio's naast hun eigen registers legde, dook een vervelend patroon op. De streken met de meeste honderdplussers waren vaak ook de streken met de slechtste geboorteregistratie, de meeste armoede en de kortste gemiddelde levensverwachting. In de Verenigde Staten verdween tot vier vijfde van de records zodra een staat geboorteaktes invoerde. En de verjaardagen van supereeuwelingen vielen verdacht vaak op ronde getallen. Een deel van de mirakelcijfers berust mogelijks op slordige administratie, vergissingen en soms regelrechte pensioenfraude. > 🧭 De leeftijdsrecords staan op losse schroeven, maar de vier gewoontes eronder niet: plantaardig eten, dagelijks bewegen, mensen om je heen en een reden om op te staan blijven ook zonder de mystiek overeind. De verkoop errond neem je best met dezelfde korrel zout. Zodra "blue zone" ergens op prijkt, van een supplement tot een pak koekjes, heeft het meer met marketing te maken dan met een herder op Sardinië. ### Wat je er wel uit meeneemt Die gewoontes hangen niet aan de blue zones vast. Ze houden ook in groot en degelijk onderzoek stand. En het recept is eenvoudiger dan welke honderddagenkuur ook. - Beweeg natuurlijk! Je hoeft niet op een hoopdrainer te zitten of met gewichten te sjouwen. Tuinieren of wandelen is ook lichaamsbeweging. In de natuur is ook lichaamsbeweging. - Vind je ikigai; vind iets dat het waard is om voor te leven. Wat geeft zin aan jouw leven? - Zet af en toe een stapje terug om te ontspannen. Zorg voor routines om met stress te dealen. Want stress zal er altijd zijn. In de Blue Zones doen ze dit met dagelijks gebed of met het vereren van hun voorouders. Maar dat mag jij zelf kiezen. - De 80%-regel. Stop met eten zodra je maag voor 80 procent gevuld is. - We onderschatten de kracht van peulvruchten als bron van eiwitten en vezels niet. Peulvruchten zijn bonen, soja en linzen, en zijn de hoeksteen van het gezonde 100-jarige eetpatroon. - Wine at 5: Om vijf uur drinken de meeste 100-jarigen een glas wijn met vrienden. Het gaat dus niet zozeer om het glas wijn, maar vaak ook om het sociaal contact. - Geloven is een belangrijke drijfveer voor de ouderen in de Blue Zones. Welke overtuiging iemand heeft, doet er minder toe. - Zet je geliefden op de eerste plaats. In de Blue zones zorgen de verschillende generaties goed voor elkaar. Familie blijft er een belangrijke hoeksteen. - Vind je tribe. Wereldwijd behoren de mensen die het langst leven tot een community die gezond gedrag bevordert. Het feit dat jij hier op deze website bent, wil zeggen dat je daar alvast de eerste stappen voor hebt gezet. En ik wil je daarvoor danken. Verder lezen: [verder lezen over vitaliteit](https://dokterservaas.be/tag/vitaliteit/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Blue zones](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Blue-zones-2.jpg) ## Referenties Thompson, A. S., Tresserra-Rimbau, A., Karavasiloglou, N., et al. (2023). Association of healthful plant-based diet adherence with risk of mortality and major chronic diseases among adults in the UK. *JAMA Network Open, 6*(3), e234714\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.4714](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.4714?ref=dokterservaas.be) Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. *PLoS Medicine, 7*(7), e1000316\. [https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316?ref=dokterservaas.be) Newman, S. J. (2019). Supercentenarian and remarkable age records exhibit patterns indicative of clerical errors and pension fraud. *bioRxiv*. [https://doi.org/10.1101/704080](https://doi.org/10.1101/704080?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Ontdek het verband tussen voeding en je klachten URL: https://dokterservaas.be/verband-voeding-klachten/ Last updated: 2026-10-06T04:26:48.000Z Ergens vermoed je dat je eten er iets mee te maken heeft, maar je weet niet wát. Dus schrap je maar wat. Even geen brood, dan weer geen melk, maar dan ga je toch maar weer lekker op restaurant met de vriend(inn)en. Op die manier zijn we heel lang bezig en boeken we weinig resultaat. In dit plan leer ik je enkele detectieve-technieken. Tien dagen lang haal je de meest verdachte voeding eruit. Daarna breng je alles gecontroleerd terug, één voedingsmiddel per keer, en kijk je wat je lichaam ervan vindt. Op het einde heb je een lijst met jouw triggers, zwart op wit. > Dit is een plan met een begin en een einde, geen dieet voor de rest van je leven. Ik heb dit niet zelf uitgevonden. Ik leerde het jaren geleden kennen als het eliminatiedieet, testte het op mezelf, en de wereld ging open. Ik voelde voor het eerst hoezeer voeding aan de knoppen van mijn systeem zat. Dat verhaal schreef ik uit in De Lijst, en ik zie deze aanpak vandaag nog steeds werken in de praktijk. Wil je ook weten hoe voeding jouw gezondheid beinvloedt? Lees dan verder. Na tien dagen weet je vaak meer over je lichaam dan na het doen van een dure test. *Kleine noot: Ik beschreef dit alles in ook mijn boek De Lijst. Het is mijn best verkochte boek, en het wordt op vandaag nog altijd vlot gelezen. Met dit dossier maak ik het lezen van het boek overbodig. Wil je toch de diepte dan kun je het nog altijd bestellen. Waarom? Omdat je in het boek jezelf uitgebreid in kaart brengt, je leest hoe je je perfect voorbereidt en je leert wat er in je lichaam gebeurt en waarom sommige dingen op de lijst staan.* [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Wat dit plan je geeft - De tiendaagse eliminatiefase, dag per dag uitgelegd, praktisch en haalbaar - De gestructureerde herintroductie waarmee je je persoonlijke triggers vindt - Een boodschappenlijst en concrete vervangers, zodat je niet voor een lege kast staat - De rode vlaggen die eerst uitgesloten horen te worden, voor je überhaupt begint te schrappen - Een invulbaar werkblad: je nulmeting, je tiendagendagboek en je herintroductieschema in één document ## Mag je zomaar starten? Een eliminatieplan is krachtig, maar net daarom niet voor iedereen op elk moment. Sommige klachten horen eerst bij door een arts onderzocht te worden. Zoek eerst medisch advies bij bloed in je stoelgang, onverklaard gewichtsverlies, diarree, koorts, of darmklachten die voor het eerst opduiken na je vijftigste. Datzelfde geldt als er darmkanker in de familie zit onder de zestig. Dat zijn de alarmsignalen die eerst uitgesloten moeten worden, want geen enkel voedingsplan lost een ontsteking op als die een andere oorzaak heeft. Wie een eetstoornis heeft gehad, of nu een moeilijke relatie met eten heeft, begint hier ook beter niet aan zonder begeleiding. Een streng schrap-plan kan die kwetsbaarheid aanwakkeren. De internationale maag-darmspecialisten zetten mensen met een eetstoornis expliciet op de lijst van wie je zo'n restrictief plan beter niet aanraadt, en ze vragen artsen om daar systematisch naar te screenen. Ook zwangere vrouwen, wie borstvoeding geeft, en kinderen onder de achttien houden dit plan beter voor later of doen enkel een aangepaste, begeleide versie. Neem je medicatie voor je bloeddruk, je hart of je suiker? Overleg dan even met je arts voor je start. ## Waarom je iets weglaat om iets te vinden Het klinkt tegenstrijdig. Je wil net gevarieerder en gezonder eten, en toch begin je met schrappen. Waarom? Omdat je darm het grootste contactoppervlak is tussen jou en de buitenwereld. Alles wat je eet, passeert daar. Eet je vaak dezelfde bewerkte voeding, dan gaan de cellen van je darmwand minder strak tegen elkaar liggen. Er komt ruimte tussen. En door die ruimte glippen stoffen je bloedbaan in die er niet horen, waarna je afweer in de hoogste versnelling gaat draaien. Dat noemen we een lekkende darm of intestinale hyperpermeabiliteit. > Je maakt elke week een nieuwe darmwand. Tien dagen rust geeft dat herstel een echte kans. Het goede nieuws: je darmcellen vernieuwen zich snel. Je maakt dus letterlijk elke week een nieuwe darmwand. Door tien dagen de meest ontstekings-bevorderende voeding weg te laten, geef je dat herstel een grote kans. Tegelijk laat je je lever en je nieren, je twee grote schoonmaak-organen, rustiger werken. ## De tien dagen, dag per dag Reken een week voorbereiding voor je start. In die week lees je je in, doe je je boodschappen, en ruim je de verleiding uit je kast. Kies een rustige dag om te beginnen, liefst een zaterdag, zodat je het weekend hebt om te koken. Wat gaat eruit tijdens deze tien dagen? De grote ontstekingsaanjagers en de meest voorkomende triggers. Concreet: toegevoegde suikers en bewerkte voeding, gluten (tarwe, maar ook rogge en spelt), zuivel (melk, yoghurt, kaas), eieren, rood vlees en charcuterie, kip die niet biologisch is, koffie en alcohol. Daarnaast een aantal minder bekende verdachten: histaminerijke voeding zoals chocolade en gefermenteerde producten, de nachtschadefamilie (tomaat, aubergine, paprika, aardappel), en citrusvruchten die rijk zijn aan salicylaat. Wat komt ervoor in de plaats? Volop groenten, zeker bladgroenten, die de hoofdmoot vormen. Vette vis voor je goede vetten. Peulvruchten, linzen en rijst voor je eiwitten. Lage-allergiegranen zoals quinoa, boekweit en gierst. Gezonde oliën uit noten en zaden. En kruiden naar hartenlust, want gember, kurkuma, look en rozemarijn werken zelfs ontstekingsremmend. > De eerste dagen zijn meestal de zwaarste. Daarna wordt het elke dag makkelijker. Enkele praktische vuistregels die het verschil maken. - Lijd geen honger: dit gaat niet over hoevéél je eet, wel over wát. - Eet tot je voldaan bent. - Kook op lage temperatuur, want dat bruine korstje op je pan komt van oxidatie en werkt ontsteking net in de hand. - En hou een snack bij de hand als je onderweg bent, want een tankstation is geen plek om gezond te eten. De eerste dagen mogen zwaarder aanvoelen. Je ontdoet jezelf van suiker en cafeïne, dus wat hoofdpijn of vermoeidheid hoort erbij en gaat over. Je mag mij die eerste dagen gerust vervloeken. Vanaf dag vier of vijf kantelt het meestal, en voel je je lichter en helderder. ## Meten is weten: je nulmeting Je kunt pas een verschil zien als je weet waar je vertrok. Daarom breng je jezelf eerst in kaart. Dat hoeft geen dure bloedafname te zijn, al mag dat aanvullend. Ik gebruik daarvoor de MSQ, een medische symptomenvragenlijst waarin je aan elk deel van je lichaam een score geeft van 0 tot 4 voor de voorbije weken. Het is geen test waar je voor slaagt of buist, wel een momentopname van hoe jij je voelt, netjes op papier. Tel alle scores op en je hebt één getal: je totale symptoomscore. Hoe hoger, hoe meer last. Na de tien dagen vul je diezelfde lijst opnieuw in, en je vergelijkt. Ik maak me sterk dat je getal gezakt is. Naast die twee ijkpunten hou je best een kort dagboek bij. Eén regel per avond: wat je at, hoe je energie was, hoe je darm zich hield, hoe je sliep. Eerlijk gezegd is dat dagboek vaak nuttiger dan om het even welke bloedtest. Het is jouw lichaam dat de data levert. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) > Eén getal voor de start, één na tien dagen. Het verschil is je bewijs. ## Waarom je lichaam de betere test is Veel mensen willen graag een bloedtest die zwart op wit zegt: hier, dit verdraag je niet. Ik snap dat verlangen. Maar zo simpel werkt het niet. De bekendste test daarvoor meet IgG-antistoffen tegen voeding. Het probleem: die antistoffen tonen vooral aan dat je een voedingsmiddel vaak eet, niet dat je het slecht verdraagt. Eet je elke dag een kiwi, dan zal je kiwi-waarde verhoogd zijn. Ben je daarom kiwi-intolerant? Nee. De grote allergie-organisaties in Europa en Amerika zijn daar helder over: een verhoogde IgG-waarde tegen voeding wijst op tolerantie en blootstelling, niet op ziekte, en de test hoort niet thuis in de diagnose van voedselintolerantie. Wie erop afgaat, schrapt makkelijk voeding die eigenlijk prima was. Daarom kies ik voor de detective-aanpak in plaats van de labo-aanpak. Je lichaam is de test. Door iets weg te laten en het daarna gecontroleerd terug te brengen, lees je de reactie rechtstreeks af. Dat is preciezer, veel goedkoper, en het leert je iets over jezelf dat een cijfer op een blad je nooit geeft. Eerlijk erbij: als je écht op heel veel voeding lijkt te reageren, of als klachten aanhouden, dan is een arts of voedingsdeskundige op zijn plaats. De test heeft een plek, maar enkel slim gebruikt en in de juiste context, niet als vervanging van luisteren naar je lijf. > Je lichaam is de betere test. Weglaten en terugbrengen zegt meer dan een cijfer op een blad. ## De herintroductie: hier vind je je triggers Proficiat, je hebt de tien dagen overleefd. En nu komt eigenlijk het belangrijkste deel, want hier vind je je antwoorden. Het slechtste wat je nu kunt doen, is in één keer terugvallen op je oude bord. Dan weet je op het einde nog niets. Je doet het traag, één voedingsmiddel per keer, in de pure vorm. Wil je weer rundvlees? Voeg dan bij één maaltijd wat vlees toe en eet de rest van de dag zoals tijdens de eliminatie. Eet het twee tot drie keer op één dag, en wacht dan achtenveertig uur. In die achtenveertig uur observeer je. Kwamen je oude klachten terug? Hoofdpijn, een opgeblazen buik, gewrichtspijn, maar evengoed onrust of een sombere bui? Noteer het. Geen reactie na twee dagen betekent dat je dit voedingsmiddel goed verdraagt en het weer mag opnemen. Wel een reactie? Dan heb je een trigger te pakken. Laat die stof drie tot zes maanden staan en test later opnieuw als je twijfelt. Neem er de tijd voor, één voedingsmiddel per week is een prima tempo. En dat die triggers echt bestaan, is geen buikgevoel. Onderzoekers in Leuven stelden mensen die op dit soort plan verbeterden daarna blind opnieuw bloot aan afzonderlijke voedingsstoffen: vijfentachtig procent van hen kreeg bij minstens één stof de klachten terug, gemiddeld bij twee à drie stoffen per persoon. Iedereen zijn eigen patroon. Dat is exact wat je met dit schema voor jezelf blootlegt. Een aantal dingen breng je sowieso niet terug, gewoon omdat ze in de categorie vergif horen: fructose-glucosestroop, transvetten, kunstmatige zoetstoffen, en kleur-, smaak- en bewaarstoffen. Die laat je gerust waar ze zijn. > Terugbrengen doe je traag. Hoe trager, hoe scherper je je triggers ziet. ## Wat je overhoudt Na de rit heb je een gevarieerd, vers voedingspatroon dat bij jóuw lichaam past, met een korte lijst van wat je beter mijdt. Ik vat het samen in vijf vuistregels die het hele plan dragen: eet goede koolhydraten (groenten, fruit, bonen, volle granen), goede eiwitten (vis, noten en zaden, eieren, mager wit vlees), goede vetten (vis, noten, olijf- en notenolie, avocado), vermijd voeding met pesticiden, hormonen en antibiotica, en kies zo natuurlijk en onbewerkt mogelijk. Of, in de woorden waar de voedingsjournalist Michael Pollan het ooit toe herleidde: eet echt voedsel, niet te veel, vooral planten. Dit plan is de manier om te ontdekken welk echt voedsel het beste bij jou hoort. ### Je werkblad Ik heb je nulmeting, je tiendagendagboek en je herintroductieschema in één invulbaar document gezet. Print het, hang het in je keuken, en vul het gaandeweg in. [Je eliminatie- en herintroductiewerkbladwerkblad-eliminatie-en-herintroductie.pdf804 KBdownload-circle](https://dokterservaas.be/content/files/2026/08/werkblad-eliminatie-en-herintroductie.pdf "Download") ## Veelgestelde vragen #### ****Moet ik echt tien dagen volhouden, of mag korter?** Tien dagen is het minimum dat ik haalbaar én zinvol vind. Wetenschappelijk ligt de ideale schraptijd eerder tussen de twintig en dertig dagen, dus als je zware klachten hebt, mag je de cyclus gerust één of twee keer herhalen. Langer dan een paar weken streng blijven is niet nodig, en zeker geen jaar. Het doel is triggers vinden, geen levenslang verbod. #### ****Ik voel me de eerste dagen net slechter. Doe ik iets fout?** Waarschijnlijk niet. De eerste dagen ontdoe je je van suiker en cafeïne, en dat geeft vaak hoofdpijn, vermoeidheid of wat spierpijn. Dat is van voorbijgaande aard en kantelt meestal rond dag vier of vijf. Dat is de bekende Herxheimer-reactie. Blijven de klachten of worden ze erger, ga dan wél langs bij je arts. #### ****Verlies ik gewicht met dit plan?** Vaak wel, maar dat is een neveneffect, geen doel. Doordat je beter verteert en minder bewerkte voeding eet, spelen mensen soms enkele kilo's kwijt. Je eet tot je voldaan bent, je telt geen calorieën. Het gewicht stabiliseert vanzelf op een niveau dat bij je past. #### ****Mijn stoelgang verandert. Normaal?** Ja, de meest voorkomende klacht bij een eliminatieplan is een gewijzigd stoelgangpatroon, afhankelijk van hoe je ervoor at. Na de tien dagen zou je richting een mooie, gevormde stoelgang moeten evolueren. Blijft het ontregeld, bespreek het dan. #### ****Wat als ik zondig?** Oh, gij zondaar! Neen, grapje. Dan zondig je. Wees mild voor jezelf, wentel je niet in schuldgevoel, en pik gewoon de draad weer op. Eén stuk chocolade breekt je plan niet. De vicieuze cirkel van schuld en troosteten breekt het wél. ![Gerechten uit 'De Lijst' van doker Servaas Bingé](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/75226495_464577310832631_3241093157487640576_n.jpg) De gerechtjes uit 'De Lijst' ## Wanneer je toch een arts nodig hebt Dit plan is een stevig hulpmiddel, geen vervanging van medische zorg. Ga langs bij je arts bij bloed in je stoelgang, onverklaard gewichtsverlies, nachtelijke diarree, aanhoudende koorts of bloedarmoede, bij nieuwe darmklachten na je vijftigste, of wanneer je klachten ondanks dit plan aanhouden of verergeren. Heb je een eetstoornis gehad, ben je zwanger of geef je borstvoeding, of neem je medicatie voor bloeddruk, hart of suiker, overleg dan eerst. En laat je begeleiden door een arts of voedingsdeskundige zodra je op erg veel voeding lijkt te reageren of het spoor bijster raakt. Waar medicatie voor je darm de juiste keuze is, blijft ze dat, ook naast een goed voedingsplan. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Van den Houte, K., Colomier, E., Routhiaux, K., Talsma, K., Schol, J., Van den Bergh, J., ... Tack, J. (2024). Efficacy and findings of a blinded randomized reintroduction phase for the low FODMAP diet in irritable bowel syndrome. *Gastroenterology, 167*(2), 333-342\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2024.02.008](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2024.02.008?ref=dokterservaas.be) Stapel, S. O., Asero, R., Ballmer-Weber, B. K., Knol, E. F., Strobel, S., Vieths, S., & Kleine-Tebbe, J. (2008). Testing for IgG4 against foods is not recommended as a diagnostic tool: EAACI Task Force Report. *Allergy, 63*(7), 793-796\. [https://doi.org/10.1111/j.1398-9995.2008.01705.x](https://doi.org/10.1111/j.1398-9995.2008.01705.x?ref=dokterservaas.be) Chey, W. D., Keefer, L., Whelan, K., & Gibson, P. R. (2021). Behavioral and diet therapies in integrated care for patients with irritable bowel syndrome. *Gastroenterology, 160*(1), 47-62\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2020.06.099](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2020.06.099?ref=dokterservaas.be) Chey, W. D. (2019). Elimination diets for irritable bowel syndrome: Approaching the end of the beginning. *The American Journal of Gastroenterology, 114*(2), 201-203\. [https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000099](https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000099?ref=dokterservaas.be) Black, C. J., Staudacher, H. M., & Ford, A. C. (2022). Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: Systematic review and network meta-analysis. *Gut, 71*(6), 1117-1126\. [https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214](https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214?ref=dokterservaas.be) Lacy, B. E., Pimentel, M., Brenner, D. M., Chey, W. D., Keefer, L. A., Long, M. D., & Moshiree, B. (2021). ACG clinical guideline: Management of irritable bowel syndrome. *The American Journal of Gastroenterology, 116*(1), 17-44\. [https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000001036](https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000001036?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2019). *De lijst: Eet jezelf gezond(er)*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Je cyclus zegt veel over je gezondheid URL: https://dokterservaas.be/cyclus-spiegel-gezondheid/ Last updated: 2026-08-19T12:53:15.000Z Blijft je cyclus jarenlang regelmatig, dan is dat op zichzelf al goed nieuws over hoe het onder de motorkap gaat. Wordt hij grillig of blijft hij weg, dan is dat niet zomaar een ongemakje om met medicatie onder de mat te schuiven, maar mogelijks ook belangrijke informatie. ![Miljoenen vrouwen turven hun cyclus in een app](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/menstruatie-cyclus-app-1.jpg) Het antwoord op de vraag wat een normale cyclus is, is niet zo eenvoudig. Er zit een breed veld tussen gezond en ongezond. Dit stuk neemt je mee door patronen die om aandacht vragen. Een gezonde cyclus verklapt veel over de rest van je lichaam, en ik geef je in dit artikel graag mee wanneer een signaal verder onderzoek verdient. ## Een normale, gezonde cyclus De perfecte cyclus van precies 28 dagen, met de eisprong netjes op dag veertien, is vooral een schoolboekitem. In het echt haalt maar een kleine minderheid van de vrouwen dat exacte getal. Toen onderzoekers meer dan zeshonderdduizend cycli uit een tracking-app analyseerden, bleek de gemiddelde lengte 29 dagen, met een grote spreiding eromheen. Variatie is dus de regel, en niet de uitzondering. Wat geldt dan wel als gezond? Een handzame vuistregel voor de vruchtbare jaren: | Kenmerk | Wat gangbaar is | | ---------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- | | Lengte van de cyclus | 24 tot 38 dagen, gerekend van dag 1 van je menstruatie tot dag 1 van de volgende | | Duur van de bloeding | 3 tot 7 dagen | | Verschil van maand tot maand | een paar dagen speling hoort erbij | | De eerste jaren na je eerste menstruatie | vaak nog onregelmatig, en dat mag | | Rond de overgang | opnieuw grilliger, ook dat hoort erbij | > 💡 Er bestaat geen ideaal getal voor iedereen. Regelmaat is belangrijker dan het magische cijfer 28: leer jouw ritme kennen, en merk op wanneer dat verandert. De eerste helft van je cyclus is de meest wisselvallige. Daarin rijpt de eicel, en hoe lang dat duurt verschilt van maand tot maand en van vrouw tot vrouw. Na de eisprong is de tweede helft opvallend constant, meestal rond de veertien dagen. Daarom betekent een cyclus die de ene maand 26 en de andere maand 31 dagen duurt, niet noodzakelijk iets verkeerds. De speling zit vooraan. ## Wat gebeurt er tijdens de cyclus? (vereenvoudigd) Je cyclus is een samenspel van (onder andere) twee spelers. In de eerste helft stijgt oestrogeen en bouwt het je baarmoederslijmvlies op. Rond het midden komt de eisprong. Daarna neemt progesteron het over. Dat is het kalmerende hormoon dat de boel klaarmaakt voor een mogelijke zwangerschap. Komt die er niet, dan zakken beide hormonen terug, en het opgebouwde slijmvlies laat los. Dat is je menstruatie. De eerste helft heet de folliculaire fase, de tweede de luteale fase. Waar komen die hormonen vandaan? Wel, je geslachtshormonen delen hun grondstof met je stresshormoon. Alles vertrekt van cholesterol, die zo vaak verguisde stof die eigenlijk de bouwsteen is van je hormonen. Uit cholesterol maakt je lichaam een soort moederhormoon, en dat kan twee kanten op: richting cortisol of richting je geslachtshormonen. Sta je langdurig onder hoogspanning, dan gaat de grondstof vooral naar cortisol. Er blijft dan minder over voor de rest. Zo raakt je cyclus van slag zonder dat er iets mis is met je eierstokken. ![Cotrisol steal](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Cortisol-stelen.jpg) Dat verklaart meteen waarom je cyclus zo'n eerlijke meter is. Hij staat niet op zichzelf. Hij praat voortdurend met je stress-as, je schildklier en je suikerhuishouding. Als daar iets fout loopt, dan kan je dat in je cyclus merken. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je cyclus zegt over je gezondheid Ergens rond het jaar 2000 zaten twee Amerikaanse artsen, Paula Hillard en Lawrence Nelson, te lunchen op een congres in Virginia. Ze klaagden dat de menstruatiecyclus geen aandacht kreeg, terwijl hij ons zoveel kan vertellen. Uit dat gesprek groeide het idee dat het Amerikaanse gynaecologengenootschap in 2015 officieel maakte: behandel de cyclus als een vitaal teken. Net zoals je bloeddruk, je hartslag, je temperatuur en je ademhaling iets zeggen over hoe het met je gaat, doet je cyclus dat ook. ![Behandel de cyclus als een vitaal teken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Menstruatiecyclus--1--1.jpg) Dat is een mooie leuze. Grote studies laten zien dat cyclus-patronen iets zeggen over je gezondheid op langere termijn. In de Nurses' Health Study, die tienduizenden vrouwen decennialang volgde, hadden vrouwen met altijd onregelmatige of lange cycli een hoger risico om vroegtijdig te overlijden, vooral aan hart- en vaatziekten. Diezelfde onregelmatige en lange cycli bleken ook samen te hangen met een fors hoger risico op diabetes type 2\. Belangrijk om erbij te zeggen: dit zijn verbanden, geen bewezen oorzaken. Je cyclus geeft je geen hartaanval. Maar hij is wel een venster op de processen die dat risico mee bepalen. Insulineresistentie is daarbij een sleutelspeler en dat is precies het terrein waar leefstijl het verschil maakt. ### Stress Bij aanhoudende stress verdwijnt de regelmaat vaak als eerste. De aansturing van je eierstokken valt stil, en dat kan een kortere tweede helft betekenen. Het kan ook leiden tot cycli die overslaan of helemaal wegblijven. Een systematisch overzicht van tientallen studies bevestigt wat elke huisarts dagelijks ziet: een drukke examenperiode, een verhuizing, een verlies, ze kunnen je cyclus tijdelijk ontregelen. Meestal herstelt dat vanzelf als de stress verdwijnt en de rust terugkeert. ### Je schildklier Je schildklier is de thermostaat van je energiepeil, en die staat in nauw contact met je cyclus. Werkt ze te traag, dan zien we vaak zwaardere of langere menstruaties. Draait ze te snel, dan worden de regels juist licht of blijven ze weg. Daarom laat een arts bij onverklaarde cyclusklachten ook je schildklier testen. Het is een simpel onderzoek dat veel kan verklaren. ![Je schildklier is de thermostaat van je energiepeil, en die staat in nauw contact met je cyclus](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Schildklier--3-.jpg) ### Je gewicht en je suikerhuishouding Vetweefsel is niet passief, het maakt zelf hormonen aan en beïnvloedt je oestrogeenbalans. Zowel een te laag als een verhoogd lichaamsgewicht kan je eisprong verstoren. En wanneer onregelmatige cycli samengaan met acne, overbeharing of moeilijk afvallen, dan denken we aan het polycysteus-ovariumsyndroom, kortweg PCOS, één van de meest voorkomende hormonale oorzaken van een onregelmatige cyclus. Recent heeft de medische wereld daar een nieuwe naam voor, die tegen 2028 wijd versprijd zou moeten zijn: PMOS of poli-endocrien metabool ovariëel syndroom. > 💡 Je cyclus lezen betekent niet dat je bij elke afwijking moet panikeren. Het betekent dat je de taal leert begrijpen, zodat je merkt wanneer je lichaam iets probeert te zeggen. Wil je weten of jouw klachten in die richting wijzen, dan kan je de veelgebruikte checklist voor PCOS doorlopen als eerste oriëntatie. [PCOS is meer dan vruchtbaarheid: PMOS en insulineresistentieEen onregelmatige cyclus, acne die blijft terugkomen lang na je sweet sixteen, haartjes op de kin of de bovenlip, en een gewicht dat rond je buik blijft zitten hoe goed je ook je best doet om gezond te eten…![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-8d3b5013-0cdf-462c-8991-6feb03b35fa8.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/PCOS-1-1-d283a96a-a068-4847-b77d-1183003cedd5.jpg)](https://dokterservaas.be/pcos/) ## Onregelmatig: wanneer onschuldig, wanneer een signaal Niet elke schommeling is een alarm. Na een ziekte, een reis met jetlag, een stressvolle maand of een periode van hard trainen mag je cyclus even van slag zijn. De eerste jaren na je eerste menstruatie en de aanloop naar de overgang zijn sowieso grilliger. Dat hoort bij een systeem dat opstart of afbouwt. Het wordt wel belangrijk om verder te kijken wanneer het patroon aanhoudt of plots verandert zonder duidelijke reden. Cycli die structureel korter dan 24 of langer dan 38 dagen worden, het uitblijven van je menstruatie terwijl je niet zwanger bent, of een regelmaat die je jarenlang had en die nu weg is. Dan is de boodschap nog steeds niet dat er iets ergs is, maar het loont wel de moeite om te kijken wat eronder zit. Wat een onregelmatige cyclus allemaal kan betekenen wanneer hij echt medische aandacht vraagt, is een verhaal apart. Een aparte vermelding verdient de premenstruele last. Wat spanning, gevoelige borsten of een kortere lont in de dagen voor je menstruatie is heel gewoon. Maar wanneer de klachten je leven maand na maand echt ontwrichten, spreken we mogelijks van PMDD, of peri-menstrual dysphoric disorder. Dat is een zwaardere vorm van ontregeling waarvoor de medische wereld je kan helpen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Je vruchtbaarheid, afgelezen aan je cyclus Een regelmatige cyclus met een eisprong is een teken dat je vruchtbaar bent. Toch is regelmaat geen garantie: ook bij gezonde cycli komt het voor dat de eisprong een keer uitblijft. Wie zwanger wil worden, moet dus meer doen dan alleen naar de kalender kijken. De lengte van je cyclus, veranderingen in je slijmvlies en je basale temperatuur helpen je vruchtbare dagen inschatten. Je cyclus leren lezen met dat doel voor ogen is zeker de moeite waard, maar niet als anticonceptie-methode. Daarin faalt deze lezing studie na studie. ![de anticonceptiepil](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/de-anticonceptiepil.jpg) Daarom bestaan andere voorbehoedsmiddelen, zoals het condoom en de pil. Die pil onderdrukt gericht je eigen cyclus, wat voor veel vrouwen een prima keuze is. Alleen: zolang je hem neemt, zet je de gezondheidsmeter op pauze. Stop je ermee, dan kan het even duren voor je ritme terugkeert, en soms komt een patroon naar boven dat verborgen werd onder de pil. ## Wat je zelf kan doen Het mooie aan een cyclus als meter is dat je aan veel knoppen zelf kan draaien. De basis die je hele hormoonhuishouding voedt, is een gezonde levensstijl. - Eet echt voedsel, niet te veel, en vooral planten. Voldoende vezels helpen je lever en darmen om overtollig oestrogeen af te voeren, iets wat een plantaardig, kleur- en vezelrijk patroon van nature doet. Groenten als broccoli, bloemkool en kool ondersteunen die afbraak nog extra. - Zorg voor genoeg eiwit en goede vetten. Je hormonen worden letterlijk uit vet en cholesterol gebouwd, dus streng vetvrij eten werkt averechts. Te weinig calorieën innemen, in functie van gewichtscontrole of in het kader van een eetstoornis zoals anorexia nervosa, verhoogt het risico op cyclusproblemen. - Beweeg matig. Regelmatige beweging is goud waard, maar het lichaam houdt van de juiste balans. De moeilijkste boodschap voor wie fanatiek sport: overtraining zonder genoeg te eten kan je cyclus stilleggen. Rust is altijd een deel van de training. - Slaap zeven tot negen uur en pak je stress aan. Je cyclus en je stress-as delen dezelfde grondstof. Wat je stress verlaagt, komt je hormonen ten goede. - Beperk alcohol. Het bemoeilijkt de afbraak van oestrogeen in je lever. De eenvoudigste stap van allemaal kost bijna niks: volg je cyclus. Zet elke maand de eerste dag van je regels als startdag, en noteer wat je opvalt aan je bloeding, je energie en je stemming. Na een paar maanden zie je een patroon, en merk je meteen wanneer het verandert. Daar hoef je geen dure app voor te hebben, maar een eenvoudige cyclus- en symptoomtracker met ingebouwde rode-vlag-signalen maakt het je makkelijk. ## Wanneer je best naar de dokter gaat Contacteer je arts bij: - een plotse verandering in je cyclus zonder duidelijke reden - erg zware menstruaties, waarbij je vaak moet verwisselen of doorlekt - aanhoudende pijn tussen je menstruaties door - het uitblijven van je menstruatie langer dan drie maanden zonder dat je zwanger bent - onverklaarde acne of overmatige beharing - niet zwanger raken na een jaar proberen, of na een half jaar als je 35 of ouder bent ![Ga naar de dokter wanneer je niet zwanger raakt na jaren proberen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Niet-zwanger-raken.jpg) Ga meteen of naar de spoed bij massief bloedverlies met duizeligheid of bleekheid, bij acute hevige bekkenpijn (zeker als een zwangerschap mogelijk is), of bij een knobbel of plotse verandering in je borst. Dit zijn geen momenten om af te wachten. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Verder lezen over je cyclus Wil je dieper op één onderdeel ingaan, dan vind je hier de weg: [Een onregelmatige cyclus, wanneer is het een signaal?](https://dokterservaas.be/onregelmatige-cyclus-signaal/) [PMS en PMDD, van normaal ongemak tot echte last](https://dokterservaas.be/pms-en-pmdd/) [Je vruchtbaarheid begrijpen, wat je cyclus je vertelt](https://dokterservaas.be/vruchtbaarheid-begrijpen-cyclus/) [De pil stoppen, wat gebeurt er met je cyclus?](https://dokterservaas.be/de-pil-stoppen-cyclus/) [Heb jij PCOS? (Test het met de Rotterdam criteria)](https://dokterservaas.be/pcos-rotterdam-check/) [Cyclus- en symptoomtracker met rode-vlag-signalen](https://dokterservaas.be/cyclus-symptoomtracker/) Wil je alles samen, met de hormonen, de klachten en wanneer welke test zinvol is, dan brengt het complete plan om je cyclus in balans te krijgen het geheel bijeen: [Je cyclus begrijpen en in balans brengen](https://dokterservaas.be/cyclus-in-balans/) En gaat je vraag eerder naar de jaren waarin de cyclus stilaan uitdooft, dan vind je daarover meer bij de overgang: WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [De overgang, wat er echt gebeurt met je lichaam vanaf je 45steSlechter slapen, nachtelijk zweten, een woord dat je even kwijt bent: de overgang is geen ziekte, maar ook niet niks. Ontdek wat er echt in je lichaam verandert vanaf je 45ste, wat normaal is, en welke keuzes nu je botten, hart en brein beschermen voor later.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Menopauze--2--1.jpg)](https://dokterservaas.be/menopauze-overgang/) ## Referenties - American College of Obstetricians and Gynecologists. (2015). Committee Opinion No. 651: Menstruation in girls and adolescents: Using the menstrual cycle as a vital sign. *Obstetrics & Gynecology, 126*(6), e143-e146\. [https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000001215](https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000001215?ref=dokterservaas.be) - Itriyeva, K. (2022). The normal menstrual cycle. *Current Problems in Pediatric and Adolescent Health Care, 52*(5), 101183\. [https://doi.org/10.1016/j.cppeds.2022.101183](https://doi.org/10.1016/j.cppeds.2022.101183?ref=dokterservaas.be) - Bull, J. R., Rowland, S. P., Scherwitzl, E. B., Scherwitzl, R., Danielsson, K. G., & Harper, J. (2019). Real-world menstrual cycle characteristics of more than 600,000 menstrual cycles. *NPJ Digital Medicine, 2*, 83\. [https://doi.org/10.1038/s41746-019-0152-7](https://doi.org/10.1038/s41746-019-0152-7?ref=dokterservaas.be) - Wang, Y.-X., Arvizu, M., Rich-Edwards, J. W., Stuart, J. J., Manson, J. E., Missmer, S. A., Pan, A., & Chavarro, J. E. (2020). Menstrual cycle regularity and length across the reproductive lifespan and risk of premature mortality: Prospective cohort study. *BMJ, 371*, m3464\. [https://doi.org/10.1136/bmj.m3464](https://doi.org/10.1136/bmj.m3464?ref=dokterservaas.be) - Wang, Y.-X., Shan, Z., Arvizu, M., Pan, A., Manson, J. E., Missmer, S. A., Sun, Q., & Chavarro, J. E. (2020). Associations of menstrual cycle characteristics across the reproductive life span and lifestyle factors with risk of type 2 diabetes. *JAMA Network Open, 3*(12), e2027928\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.27928](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.27928?ref=dokterservaas.be) - Solomon, C. G., Hu, F. B., Dunaif, A., Rich-Edwards, J., Willett, W. C., Hunter, D. J., Colditz, G. A., Speizer, F. E., & Manson, J. E. (2001). Long or highly irregular menstrual cycles as a marker for risk of type 2 diabetes mellitus. *JAMA, 286*(19), 2421-2426\. [https://doi.org/10.1001/jama.286.19.2421](https://doi.org/10.1001/jama.286.19.2421?ref=dokterservaas.be) - Okoth, K., Smith, W. P., Thomas, G. N., Nirantharakumar, K., & Adderley, N. J. (2023). The association between menstrual cycle characteristics and cardiometabolic outcomes in later life: A retrospective matched cohort study of 704,743 women from the UK. *BMC Medicine, 21*, 104\. [https://doi.org/10.1186/s12916-023-02794-x](https://doi.org/10.1186/s12916-023-02794-x?ref=dokterservaas.be) - Poitras, M., Shooner, J., Ribeiro, C., & Juster, R.-P. (2024). Bloody stressed! A systematic review of the associations between adulthood psychological stress and menstrual cycle irregularity. *Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 163*, 105770\. [https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105770](https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105770?ref=dokterservaas.be) - Brown, E. D. L., Obeng-Gyasi, B., Hall, J. E., & Shekhar, S. (2023). The thyroid hormone axis and female reproduction. *International Journal of Molecular Sciences, 24*(12), 9815\. [https://doi.org/10.3390/ijms24129815](https://doi.org/10.3390/ijms24129815?ref=dokterservaas.be) - Teede, H. J., Tay, C. T., Laven, J., et al. (2023). Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 108*(10), 2447-2469\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgad463](https://doi.org/10.1210/clinem/dgad463?ref=dokterservaas.be) ### Krachttraining voor beginners (en waarom je beter snel begint) URL: https://dokterservaas.be/krachttraining-beginners/ Last updated: 2026-08-19T12:53:16.000Z Veel mensen denken dat krachttraining, je weet wel, kreunend barbells omhoog duwen, een wereld is die niet de hunne is. En dus slaan ze het over. ![Barbells. Veel mensen denken dat krachttraining een wereld is die niet de hunne is.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Barbells--1--1.jpg) Zonde. Want krachttraining is een van de beste dingen die je voor je lichaam kan doen, en de meeste winst boek je thuis, met je eigen lichaamsgewicht en twee keer een halfuur per week. Sterker, of gezond ouder worden gaat over zelfstandig blijven, niet over *muscles* en sixpacks. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Spierverlies Vanaf je veertigste verliest je lichaam elk jaar een beetje spiermassa. Je merkt het lang niet, maar ineens lijkt de trap stijler dan vroeger, en weegt de boodschappentas zwaarder. Dat geleidelijke spierverlies heeft een naam: sarcopenie. Krachttraining draait dat verlies om. Je spieren worden sterker, en je botten reageren mee: door eraan te trekken en te duwen, zet je ze aan om dichter en steviger te worden. Zo sta je langer stevig op je benen, en kom je na een misstap makkelijker weer overeind. Het verschil merk je in de dingen van elke dag: een kleinkind optillen, een zware last dragen, jezelf overeind duwen als je toch eens onderuitgaat. Sterke spieren zijn je spaarpot voor later: wat je nu opbouwt, daar kun je op je oude dag rustig op teren. En dit werkt op elke leeftijd. Zelfs tachtigers en negentigers kunnen nog veel doen om hun spiermassa te behouden, dus je bent nooit te oud om te beginnen. [Alles wat je moet weten over osteoporose](https://dokterservaas.be/sterke-botten-osteoporose/) ### Hoe begin je eraan? Begin licht en bouw rustig op, want je lichaam heeft tijd nodig om te wennen. Denk aan rechtstaan uit een stoel zonder je handen te gebruiken, aan een push-up tegen de muur, aan traplopen met de boodschappen. Alledaagse bewegingen, die je wat vaker en wat bewuster doet. Voel je na een paar weken dat het vlotter gaat, dan maak je het een tikje zwaarder: een fles water in elke hand, twee keer de trap, of dieper squatten. ![Bouw licht op. Voel je na een paar weken dat het vlotter gaat, dan kan je dieper squatten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/squatten-1.jpg) Twee keer per week is genoeg om winst te boeken. Meer mag, maar hoeft niet. Heb je een hartprobleem, een versleten gewricht of twijfel je? Leg je plan voor aan je huisarts voor je begint; die helpt je op weg. Ook je kinesist kan je helpen om een doordacht plan met opbouw te maken. > 💪 Twee keer een halfuur per week met je eigen lichaamsgewicht volstaat om spier, bot en evenwicht te winnen, op elke leeftijd. Voor je vanavond in de zetel zakt: sta krachtig recht en ga weer zitten, tien keer na elkaar, zonder je handen te gebruiken. Dat is meteen je eerste oefening. De rest bouwen we van daaruit op. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Cruz-Jentoft, A. J., & Sayer, A. A. (2019). Sarcopenia. *The Lancet, 393*(10191), 2636–2646\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31138-9](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2819?ref=dokterservaas.be)31138-9) Grgic, J., Garofolini, A., Orazem, J., Sabol, F., Schoenfeld, B. J., & Pedisic, Z. (2020). Effects of resistance training on muscle size and strength in very elderly adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Sports Medicine, 50*(11), 1983–1999\. [https://doi.org/10.1007/s40279-020-01331-7](https://doi.org/10.1007/s40279-020-01331-7?ref=dokterservaas.be) O'Bryan, S. J., Giuliano, C., Woessner, M. N., Vogrin, S., Smith, C., Duque, G., & Levinger, I. (2022). Progressive resistance training for concomitant increases in muscle strength and bone mineral density in older adults: A systematic review and meta-analysis. *Sports Medicine, 52*(8), 1939–1960\. [https://doi.org/10.1007/s40279-022-01675-2](https://doi.org/10.1007/s40279-022-01675-2?ref=dokterservaas.be) ### Het verschil tussen stress en burnout URL: https://dokterservaas.be/gestrest-of-opgebrand/ Last updated: 2026-08-19T12:53:16.000Z Dan is de vraag terecht of dit nog gewone stress is, of dat je richting burn-out glijdt. Stress is tijdelijk en zakt weg zodra de druk eraf gaat, burn-out doet dat niet. Stress is een normale, soms zelfs nuttige reactie op een uitdaging. Burn-out ontstaat als die reactie maandenlang blijft en herstel niet komt. Dat verschil op tijd zien, is goede preventie. ### Wat is gewone stress? Stress is je ingebouwde alarm. Bij een sprint naar de trein of een lastig gesprek maakt je lichaam (onder andere) het stresshormoon cortisol aan, schakel je een versnelling hoger en presteer je. Zodra de piek voorbij is, zakt alles weer en kom je tot rust. Dat hoort zo. Cortisol volgt zelfs een vast dagritme: een piek een half uur na het opstaan, en dan de hele dag zachtjes naar beneden, zodat je 's avonds kan slapen. Kortdurende stress is dus niet erg. Het gaat om het herstel erna: in actie schieten en dan weer uit die vecht- of vluchtrepons geraken. ### Wanneer wordt het burn-out? Het loopt mis wanneer die rust niet komt. Dan raakt het systeem ontregeld. Je lichaam blijft cortisol aanmaken, en de cellen die dat signaal moeten opvangen, gaan er minder op reageren, een soort gewenning. Artsen noemen dat desensitisatie. Je brein staat altijd aan, maar het knopje om weer uit te gaan blokkeert. Toen ik in 2017 Nooit meer naar de dokter schreef, vergeleek ik dit met een vuurtje in de bijnier dat opbrandt tot het cortisol stilvalt, en vond ik het woord burnout daarom een mooie taalvondst. Als dokter bij de wielerploeg mat ik in die jaren het cortisol in het speeksel van renners, om te zien wie te zwaar trainde of op zijn tandvlees zat. Alleen weet ik intussen dat de bijnierfabriek niet zomaar in de fik schiet, maar dat de hele regeling tussen je hoofd en je hormonen hapert. Het gevoel blijft wel hetzelfde: je brandt op. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Drie signalen om op te letten Burn-out is meer dan moeheid. Je herkent het ondermeer aan deze drie dingen: - Uitputting die niet meer weggaat met een weekend rust. - Cynisme: je wordt afstandelijk of onverschillig over je werk of je ervaart andere emoties die je niet kan plaatsen. - Je krijgt het gevoel dat je niet meer presteert zoals vroeger. Zitten die drie al een tijd in jouw systeem, dan gaat het waarschijnlijk niet meer om gewone stress. ![Burn-out is meer dan moeheid](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Burnout-is-meer-dan-moeheid-1.jpg) ### Is dat dan hetzelfde als een depressie? Nee, en dat verschil is belangrijk voor de aanpak. Bij burn-out zitten de negatieve emoties vast aan een deel van je leven, vaak is dat het werk. Op reis of bij vrienden voel je je vaak wel nog jezelf. Een depressie kleurt alles grijs, ook de dingen waar je normaal van geniet. > 🧭 Stress herstelt vanzelf, burn-out niet. Zie je uitputting, cynisme en minder goed functioneren samen langer dan enkele maanden, trek dan aan de bel in plaats van nog even door te duwen. De twee lopen wel vaak samen, en daarom moet je het gesprek met je huisarts voeren. Antidepressiva zijn bij pure burn-out zelden het eerste antwoord. Bij een echte depressie kunnen ze wél de juiste keuze zijn. ### Wat je vandaag al kunt doen De basics: slaap is niet onderhandelbaar, zet je werkmails na de uren volledig uit en beweeg elke dag een half uur in de buitenlucht. Adem langer uit dan je inademt; dat is de snelste manier om je lichaam tot rust te brengen. Bel je huisarts als de vermoeidheid al meer dan drie maanden aansleept of als je jezelf hoort zeggen: ik kan niet meer. Bij donkere gedachten wacht je niet, dan bel je meteen de Zelfmoordlijn (1813). Wil je het hele verhaal, waarom burn-out geen zwakte is maar een medisch fenomeen? En wil je je systeem stap voor stap tot rust brengen? Dat lees je hieronder. [Alles wat je moet weten over burnout](https://dokterservaas.be/burnout-medisch-signaal/) [Breng rust in je systeem: een kick off plan](https://dokterservaas.be/stress-herstelplan-7-dagen/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Wereldgezondheidsorganisatie. (2019). *ICD-11: Burn-out (QD85) als occupationeel fenomeen*. World Health Organization. - Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. *World Psychiatry, 15*(2), 103-111\. [https://doi.org/10.1002/wps.20311](https://doi.org/10.1002/wps.20311?ref=dokterservaas.be) - Walsh, C. P., Bovbjerg, D. H., & Marsland, A. L. (2021). Glucocorticoid resistance and β2-adrenergic receptor signaling pathways promote peripheral pro-inflammatory conditions associated with chronic psychological stress: A systematic review across species. *Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 128*, 117-135\. [https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.06.013](https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.06.013?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Uit de piekerspiraal: je plan voor een rustiger hoofd URL: https://dokterservaas.be/uit-de-piekerspiraal-plan/ Last updated: 2026-08-03T17:13:39.000Z Blijven piekeren lost zelden iets op, en hoe harder je probeert te stoppen met denken, hoe luider alles klinkt in je hoofd. Zo beland je in een spiraal die je nachten opeet. Overdag ben je moe, slechts half wakker en 's avonds klaar voor een nieuw rondje piekerwerk. Uit zo'n spiraal stap je met een plan, en dat plan krijg je hier. Ik schreef het voor wie 's nachts ligt te malen. Je leert waarom je brein dezelfde gedachte blijft herkauwen, hoe je nadenken van piekeren onderscheidt, en met welke vaste gewoontes je je hoofd 's avonds tot bedaren brengt. Vanavond al, als je wil. ## Wat dit dossier je geeft 🎯 Na het lezen van dit dossier begrijp je waarom je hoofd blijft doordraaien, herken je het verschil tussen nadenken en piekeren, en heb je drie lijf-technieken, een vaste piekertijd en een avondritueel om je nachten terug te krijgen. Met een printbaar werkblad om vanavond al te beginnen. _This post is for paying subscribers only._ ### Moet ik me laten inenten tegen tekenencefalitis? URL: https://dokterservaas.be/tekenencefalitis-vaccinatie/ Last updated: 2026-09-11T10:22:17.000Z Tekenencefalitis is een virusinfectie die je oploopt via een tekenbeet, uitzonderlijk ook via rauwe melk of verse kaas. Ongeveer drie op de vier besmettingen verlopen zonder dat je er iets van merkt. Word je wél ziek, dan voelt de eerste fase als een griepje: koorts, spierpijn, moe. Bij ruim de helft van hen volgt daarna een tweede fase, waarin het virus de hersenen en de hersenvliezen bereikt. En daar wringt het: er bestaat niets dat het virus opruimt. De dokter kan de klachten verzachten, meer niet. Vier op de tien tot vijf op de tien van wie die tweede fase doormaakt, sleept nadien maanden klachten mee, van vermoeidheid en concentratieproblemen tot evenwichtsstoornissen. En ongeveer één op de honderd bevestigde gevallen overleeft het niet. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) Wat vooral bepaalt hoe zwaar het verloopt, is je leeftijd. In een Duitse reeks van 581 gevallen verliep 20 procent ernstig, maar bij zeventigplussers was dat bijna de helft en bij kinderen ongeveer één op de tien. Hoge bloeddruk en andere chronische aandoeningen tellen mee, en wie medicatie neemt die de afweer onderdrukt, loopt duidelijk meer risico op een zware afloop. Ben je de zestig voorbij of slik je zulke medicatie, dan kantelt de afweging sneller richting inenten, ook voor een reis die je vroeger zonder had gemaakt. ### En bij ons? In België is de kans klein. Sinds 2020 zijn er enkele lokale besmettingen bevestigd, maar de meeste gevallen bij ons komen mee terug van een reis naar een risicostreek. Verwar de ziekte ook niet met Lyme. Dezelfde teek kan beide overdragen, maar Lyme is een bacterie en daar bestaat een antibioticakuur voor. Tekenencefalitis is een virus en daar bestaat een vaccin voor. Netjes omgekeerd. En het is niet bij die eerste gevallen gebleven: in mei 2024 kreeg een meisje van zes in België de diagnose, zonder dat ze het land uit was geweest. Zeldzaam blijft zeldzaam, maar “ik ben niet op reis geweest” sluit het niet uit. ### Hoe goed werkt het vaccin? Het is een geïnactiveerd vaccin, familie van het griepvaccin: geen levend virus, wel een leerkans voor je afweer. Oostenrijk telde ooit de meeste gevallen van Europa en begon in 1981 de hele bevolking te vaccineren; vandaag is de ziekte er een zeldzaamheid geworden bij wie ingeënt is. Wie het volledige schema volgt, is in de Europese studies ruim negentig procent beschermd, en in de grootste analyses rond de vijfennegentig. Dat schema bouwt op in stappen. Begin dus weken voor je vertrek en laat je arts of de reiskliniek bepalen wat voor jou zinvol is en wanneer. Ben je te laat begonnen, ga dan tóch langs. Twee prikken geven voor die ene reis al bijna dezelfde bescherming als drie, en er bestaan versnelde schema’s. Eén daarvan is getest bij Belgische militairen die op korte termijn vertrokken. Te laat om nog iets te doen bestaat hier eigenlijk niet. ![Tekenencefalitis: twee prikken geven al bijna dezelfde bescherming als drie](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/09/inenting.jpg) Concreet zijn het drie prikken: de eerste twee met veertien dagen tot drie maanden ertussen, de derde vijf tot twaalf maanden later. Reken op minstens een week tussen de laatste prik en je vertrek. En “volledig” is niet “voor altijd”: na drie jaar volgt een herhaling. Hoe vaak daarna nog, verschilt per land: in Zwitserland houdt de bescherming na een volledige reeks aantoonbaar meer dan tien jaar aan, en daar staan de herhalingen dan ook op tien jaar. En de kleine lettertjes, want die staan hier nergens. Het vaccin kan vanaf de leeftijd van één jaar, met een kinderdosis tot en met vijftien jaar. Wie ooit een zware allergische reactie had op kippeneiwit of op een bestanddeel van het vaccin, krijgt het niet: het wordt gekweekt op kippencellen. Ben je ziek met koorts, dan stel je uit. En zwangerschap of borstvoeding zijn géén reden om het niet te doen; een zwangere vrouw die in een risicostreek gaat wandelen, heeft de bescherming juist nodig. ### Wat het vaccin niet doet Het beschermt alleen tegen tekenencefalitis, andere tekenziektes blijven mogelijk. Een lange broek in hoog gras, een insectenwerend middel op de blote huid, en je kleren en je huid nakijken na een dag buiten: dat blijft de basis, ook voor wie gevaccineerd is. En haal een teek er nog altijd meteen uit, al is dat vooral winst tegen Lyme. Het virus zit in het speeksel van de teek en gaat al bij het begin van de beet over, dus daarvoor komt snel verwijderen meestal te laat. En als het tóch misgaat: achteraf bestaat er geen prik en geen kuur die de infectie nog tegenhoudt. Krijg je in de vier weken na een tekenbeet of na een verblijf in een risicostreek koorts (en zeker als daar hevige hoofdpijn, een stijve nek, verwardheid of krachtverlies bij komt), wacht dan niet af, en zeg er meteen bij waar je geweest bent. Van de mensen die ziek worden, herinnert maar zes à zeven op de tien zich de beet; het ontbreken van een tekenbeet in je verhaal zegt dus weinig. Nog dit voor onderweg: laat in een risicostreek rauwe melk en verse kaas van geiten, schapen of koeien staan. Het gebeurt zelden, maar het gebeurt: in Oostenrijk werd een heel gezin ziek van geitenmelk waarin het virus achteraf werd teruggevonden. > 💡 De bestemming beslist. Voor België zelf is het vaccin meestal niet nodig. Plan je een wandel- of kampeervakantie in een risicostreek van Centraal- of Oost-Europa, de Baltische staten of Scandinavië, bespreek de inenting dan vooraf met je huisarts of een reiskliniek. Eén verfijning bij die vuistregel: “risicostreek” is geen heel land. Het virus zit in haarden die soms niet groter zijn dan een paar vierkante kilometer, in bos en bosrand, en het risico zit in wat je er doet: wandelen, kamperen, fietsen in de bossen, jagen, paddenstoelen of bessen zoeken. In de stad is het risico laag. Vraag dus niet alleen “naar welk land ga ik” maar ook “naar welke streek, in welk seizoen, en wat ga ik daar doen”. Dat is precies het gesprek dat je huisarts of de reiskliniek met je voert. Nog één kanttekening van de dokter: ga met je reisplannen op tijd langs. Een bescherming die op tijd start, is ook klaar wanneer jij vertrekt. Goeie reis. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](#/portal/signup) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit in een ****Dossier**. - Elke week ****Shownotes PLUS** met wetenschappelijke verdieping bij de podcast. - De ****Werkbladen en Checklists** uit mijn praktijk om zelf aan de slag te gaan. - Elke maand een ****live Ask Me Anything-**sessie voor al jouw gezondheidsvragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](#/portal/signup) ## Referenties Chiffi, G., Grandgirard, D., Leib, S. L., Chrdle, A., & Růžek, D. (2023). Tick-borne encephalitis: A comprehensive review of the epidemiology, virology, and clinical picture. *Reviews in Medical Virology*, 33(5), e2470\. [https://doi.org/10.1002/rmv.2470](https://doi.org/10.1002/rmv.2470?ref=dokterservaas.be) Stoefs, A., Heyndrickx, L., De Winter, J., Coeckelbergh, E., Willekens, B., Alonso-Jiménez, A., Tuttino, A.-M., Geerts, Y., Ariën, K. K., & Van Esbroeck, M. (2021). Autochthonous cases of tick-borne encephalitis, Belgium, 2020\. *Emerging Infectious Diseases*, 27(8), 2179-2182\. [https://doi.org/10.3201/eid2708.211175](https://doi.org/10.3201/eid2708.211175?ref=dokterservaas.be) Heinz, F. X., Stiasny, K., Holzmann, H., Grgic-Vitek, M., Kriz, B., Essl, A., & Kundi, M. (2013). Vaccination and tick-borne encephalitis, Central Europe. *Emerging Infectious Diseases*, 19(1), 69-76\. [https://doi.org/10.3201/eid1901.120458](https://doi.org/10.3201/eid1901.120458?ref=dokterservaas.be) Angulo, F. J., et al. (2023). A systematic literature review of the effectiveness of tick-borne encephalitis vaccines in Europe. *Vaccine*, 41(47), 6914-6921\. [https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2023.10.014](https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2023.10.014?ref=dokterservaas.be) Hills, S. L., Poehling, K. A., Chen, W. H., & Staples, J. E. (2023). Tick-borne encephalitis vaccine: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices, United States, 2023\. *MMWR Recommendations and Reports, 72*(5), 1-29\. [https://doi.org/10.15585/mmwr.rr7205a1](https://doi.org/10.15585/mmwr.rr7205a1?ref=dokterservaas.be) Zens, K. D., Haile, S. R., Schmidt, A. J., Altpeter, E. S., Fehr, J. S., & Lang, P. (2022). Retrospective, matched case-control analysis of tickborne encephalitis vaccine effectiveness by booster interval, Switzerland 2006-2020\. *BMJ Open, 12*(4), e061228\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-061228](https://doi.org/10.1136/bmjopen-2022-061228?ref=dokterservaas.be) Berens-Riha, N., Andries, P., Aerssens, A., Bottieau, E., Heyndrickx, L., Vandenberg, O., Ariën, K. K., & Soentjens, P. (2024). Five accelerated schedules for the tick-borne encephalitis vaccine FSME-Immun in last-minute travellers: An open-label, single-centre, randomized controlled pilot trial. *Journal of Travel Medicine, 31*(7), taad053\. [https://doi.org/10.1093/jtm/taad053](https://doi.org/10.1093/jtm/taad053?ref=dokterservaas.be) Bartholdsson, S., Hergens, M.-P., Hansson, K., Askling, H. H., & Lindquist, L. (2025). Clinical characteristics of tick-borne encephalitis in adult patients: A 10-year retrospective study in Stockholm, Sweden. *The Journal of Infectious Diseases, 231*(1), e195-e205\. [https://doi.org/10.1093/infdis/jiae463](https://doi.org/10.1093/infdis/jiae463?ref=dokterservaas.be) De Langhe, J., Sourbron, J., Van Herreweghe, R., Stoefs, A., & Van Esbroeck, M. (2025). Pediatric case report and overview of autochthonous tick-borne encephalitis, Belgium. *Emerging Infectious Diseases, 31*(9). [https://doi.org/10.3201/eid3109.250093](https://doi.org/10.3201/eid3109.250093?ref=dokterservaas.be) Mylonaki, E., Seiberl, M., Jones, N., Bieringer, M., Rossegg, D., Wipfler, P., & Harrer, A. (2022). Tick-borne encephalitis virus RNA found in frozen goat’s milk in a family outbreak. *International Journal of Molecular Sciences, 23*(19), 11632\. [https://doi.org/10.3390/ijms231911632](https://doi.org/10.3390/ijms231911632?ref=dokterservaas.be) Nygren, T. M., Pilic, A., Böhmer, M. M., Wagner-Wiening, C., Wichmann, O., Hellenbrand, W., & Harder, T. (2023). Tick-borne encephalitis: Acute clinical manifestations and severity in 581 cases from Germany, 2018-2020\. *Journal of Infection, 86*(4), 369-375\. [https://doi.org/10.1016/j.jinf.2023.02.018](https://doi.org/10.1016/j.jinf.2023.02.018?ref=dokterservaas.be) Pugh, S. J., Moïsi, J. C., Kundi, M., Santonja, I., Erber, W., Angulo, F. J., Jodar, L., & Stark, J. H. (2022). Effectiveness of two doses of tick-borne encephalitis (TBE) vaccine. *Journal of Travel Medicine, 29*(2), taab193\. [https://doi.org/10.1093/jtm/taab193](https://doi.org/10.1093/jtm/taab193?ref=dokterservaas.be) ### PCOS of PMOS is meer dan een vruchtbaarheidsprobleem URL: https://dokterservaas.be/pcos/ Last updated: 2026-08-19T12:53:16.000Z Zet je al die klachten naast elkaar, dan valt er vaak één woord: PCOS. Meteen daarachter denken vrouwen: dan wordt zwanger worden moeilijk. Dat is soms zo, en als het zo is, is het één van de gevolgen van een groter verhaal. Dat grotere verhaal begrijpen geeft je tools in handen om er een leven lang veel aan te doen. PCOS draait in de eerste plaats om je hormonen en je stofwisseling, en pas daarna om je eierstokken. ![Acne, lang na je sweet sixteen, kan één van de symptomen van PCOS zijn.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Acne-1.jpg) ## Waarom PCOS veranderde in PMOS PCOS staat voor polycysteus ovarium syndroom: eierstokken met veel kleine blaasjes op de echo. Daar zit een vergissing die decennia is blijven hangen. Die blaasjes zijn geen echte cystes, maar normale, onrijpe eiblaasjes. De naam liet vrouwen én dokters naar de eierstok kijken, terwijl het probleem veel breder zit. Het was een internationale groep onder leiding van de Australische onderzoekster Helena Teede die in 2026 de knoop doorhakte. In The Lancet stelden 56 organisaties, samen met meer dan veertienduizend vrouwen en zorgverleners, een nieuwe naam voor: polyendocrien metabool ovarieel syndroom, kortweg PMOS. Het woord "cystes" verdween, en "endocrien" en "metabool" kwamen ervoor in de plaats. En dat is precies wat de aandoening is: een verstoring van je hormonen en je stofwisseling. Voor jou verandert er niets aan de diagnose, maar je begrijpt beter de aanpak. De naam en de klemtoon schuiven op in de goede richting. De komende jaren zie je beide namen waarschijnlijk nog vaak naast elkaar, in de media en bij je dokter. Maar het gaat over dezelfde aandoening. ## Wat er gebeurt Over naar het hormonale systeem, met het hormoon dat de bloedsuiker regelt als eerste. Insuline is de sleutel die de deur van je cellen opent, zodat suiker uit je bloed naar binnen kan. Bij PMOS luisteren die cellen minder goed naar de sleutel. Je alvleesklier maakt dan meer insuline aan om toch gehoord te worden. Die hoge insuline zet je eierstokken aan om meer mannelijke hormonen aan te maken, de androgenen. Vandaar de acne, de overbeharing en soms de haaruitval op je kruin. > 🔑 Insulineresistentie is de stille verstoring onder PCOS-PMOS: te veel insuline duwt de androgenen omhoog en gooit je cyclus in de war. Diezelfde verstoring ligt jaren later aan de basis van diabetes type 2\. Daarom is PCOS-PMOS zoveel meer dan een vruchtbaarheidsverhaal. Tegelijk raakt het samenspel van de hormonen die je eisprong sturen uit balans, waardoor de eisprong uitblijft en je cyclus onregelmatig wordt. De verstoring waarbij je cellen minder gevoelig worden voor insuline heeft een naam: insulineresistentie. En het is dezelfde verstoring die jaren later aan de basis ligt van diabetes type 2\. Ik heb er boekdelen over volgeschreven bij diabetes, en telkens valt me op hoe vaak diezelfde motor al veel vroeger bij jonge vrouwen draait, onder een andere naam. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Hoe de diagnose wordt gesteld De diagnose leunt op de Rotterdam-criteria: een onregelmatige of uitblijvende eisprong, te veel mannelijke hormonen (zichtbaar op je huid of gemeten in je bloed), en veel blaasjes op de echo. Twee van die drie volstaan. Het is ook een diagnose van uitsluiting. Je dokter checkt eerst of er geen andere verklaring is, zoals je schildklier. In de meeste gevallen kan je huisarts dit zelf, met een gesprek, wat bloedonderzoek en soms een echo. ![Soms is een echo nodig om de diagnose pcos te stellen.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Echografie.jpg) De diagnose vraagt opvolging op lange termijn. We meten ook je bloedsuiker en je HbA1c, je cholesterol, je bloeddruk, je lever. Een nuchtere bloedsuiker die richting 100 mg/dL of hoger kruipt, verdient aandacht. Ook na de menopauze blijft het risico bestaan, ook al gaan de klachten van je cyclus dan liggen. Vroeg opvolgen betekent dat je klachten en risico's voor kan zijn in plaats van achterna te lopen. ## Waarom afvallen moeilijker gaat, en wat wel helpt Met veel insuline in je bloed houdt je lichaam vetten steviger vast. Afvallen met PCOS is dus lastiger dan gemiddeld. Dat is dus geen kwestie van te weinig wilskracht. Gelukkig heb je op die biologie meer grip dan je denkt. Voeding is je grootste hefboom. Een mediterraan patroon met veel groenten, voldoende eiwit en gezonde vetten, met je koolhydraten liefst rond momenten dat je beweegt. Suiker en witmeel hou je best op afstand. Beweeg daarnaast met een groot accent op kracht: je spieren zijn de plek waar suiker wordt verbrand, en getrainde spieren maken je gevoeliger voor insuline. Een dagelijkse stevige wandeling en twee- tot driewekelijks krachtoefeningen doen samen het werk. Slaap telt mee, want een slechte nacht verergert je insulineresistentie, en stress ook, want cortisol werkt dit alles nog in de hand. Er bestaan aanvullingen die bij sommige vrouwen kunnen helpen, zoals myo-inositol, vitamine D en omega-3\. Ze kunnen een aanvulling op je leefstijl zijn, maar nooit een vervanging. Medicatie is soms ook nodig: je dokter kan je een middel voorschrijven dat je gevoeliger maakt voor insuline, de pil om je cyclus te regelen, of een middel dat je eisprong op gang trekt bij kinderwens. Wil je zwanger worden en heb je overgewicht? Dan brengt vijf tot tien procent gewichtsverlies bij ongeveer de helft van de vrouwen de eisprong spontaan terug. Een kleine verschuiving, met een groot gevolg. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wanneer je bij de dokter aanklopt Laat je cyclus checken als die langer dan drie maanden onregelmatig is. Ga langs bij snel toenemende beharing in je gezicht of op je lichaam. Heb je een kinderwens, laat je dan vroeg begeleiden, dat vergroot je kansen. Sombere of angstige gedachten horen erbij op tafel te komen, want ze komen vaak samen met PCOS. En snurk je met veel moeheid overdag, laat dan slaapapneu uitsluiten. ![Heb je een kinderwens, laat je bij PCOS dan vroeg begeleiden om je kansen te vergroten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/kinderwens.jpg) ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Verder in deze reeks Wil je verder? Via de zoekfunctie vind je hier artikels met meer cijfers over PCOS, een weekmenu en een tool waarmee je de Rotterdam-criteria zelf kunt testen. Veel van de content op deze site is gratis, en mogelijks vind je al wat je zoekt. De extra tools zijn voor leden van Spreekuur PLUS. Jouw bijdrage maakt het voor ons mogelijk om deze tools, werkbladen, dossiers en folders grondig te onderzoeken en uit te bouwen. Zo werken we samen aan een maatschappij waarin mythes verdwijnen en correcte informatie overal toegankelijk is. Gezond leven als default-state, zeg maar. Dank je om ons te steunen in die missie. Geen zin om te betalen, maar vond je het wel interessant? Deel dit artikel gerust met vrienden of met iemand die er iets mee is. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Moran, L. J., Misso, M. L., Wild, R. A., & Norman, R. J. (2010). Impaired glucose tolerance, type 2 diabetes and metabolic syndrome in polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. *Human Reproduction Update, 16*(4), 347-363\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dmq001](https://doi.org/10.1093/humupd/dmq001?ref=dokterservaas.be) Diamanti-Kandarakis, E., & Dunaif, A. (2012). Insulin resistance and the polycystic ovary syndrome revisited: an update on mechanisms and implications. *Endocrine Reviews, 33*(6), 981-1030\. [https://doi.org/10.1210/er.2011-1034](https://doi.org/10.1210/er.2011-1034?ref=dokterservaas.be) Cooney, L. G., Lee, I., Sammel, M. D., & Dokras, A. (2017). High prevalence of moderate and severe depressive and anxiety symptoms in polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. *Human Reproduction, 32*(5), 1075-1091\. [https://doi.org/10.1093/humrep/dex044](https://doi.org/10.1093/humrep/dex044?ref=dokterservaas.be) Teede, H. J., Tay, C. T., Laven, J., Dokras, A., Moran, L. J., Piltonen, T. T., et al. (2023). Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 108*(10), 2447-2469\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgad463](https://doi.org/10.1210/clinem/dgad463?ref=dokterservaas.be) Helvacı, N., & Yıldız, B. O. (2024). Polycystic ovary syndrome as a metabolic disease. *Nature Reviews Endocrinology, 20*(4), 230-244\. [https://doi.org/10.1038/s41574-023-00915-3](https://doi.org/10.1038/s41574-023-00915-3?ref=dokterservaas.be) Teede, H. J., et al. (2026). Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process. *The Lancet*. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(26)00717-8](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2826?ref=dokterservaas.be)00717-8) Bingé, S. (2025). *Diabetes type 2 omkeren*. Lannoo. ### Je stress-systeem resetten: kan dat? URL: https://dokterservaas.be/stresssysteem-resetten/ Last updated: 2026-08-04T18:49:00.000Z Dat is een stress-systeem dat verkeerd staat afgesteld, maar het goede nieuws is dat je het langzaam opnieuw kunt instellen. Dit dossier is het complete plan. Je leert je bio- en cortisolritme lezen en herstellen, je traint de rempedaal in je eigen lijf, en je krijgt eerlijk te horen wat adaptogenen wel en niet voor je doen. > Chronische stress is omkeerbaar. Je systeem is niet stuk, het staat verkeerd afgesteld. Ik zag het bij mezelf toen mijn mailbox begon vol te lopen en mijn innerlijke oerbrein meteen alle hens aan dek riep. Elk mailtje werd een klein alarm. Elk alarm een scheutje adrenaline. Je lichaam maakt geen onderscheid tussen een sabeltandtijger en een ongelezen bericht. En daar begint dit verhaal. ![Je lichaam maakt geen onderscheid tussen een sabeltandtijger en een ongelezen bericht.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Mailbox-vol.jpg) ## Wat dit plan je geeft - Hoe je je cortisolritme leest: waarom "moe maar wakker" een omgekeerde curve is en hoe je die weer rechtzet. - Een concreet zeven-dagen-fundament: slaap, licht, adem en beweging, in de juiste dosis. - Het eerlijke verhaal over adaptogenen: wat ashwagandha en rhodiola doen, welke dosis, en wanneer je ervan af blijft. - Een dag-voor-dag-werkblad om je voortgang bij te houden. - Wanneer je moet stoppen met zelf sleutelen en een arts nodig hebt. ## Wat cortisol doet, en waarom het ontspoort Laten we beginnen bij het hormoon zelf, want als je snapt hoe het werkt, snap je meteen waarom het misgaat. Cortisol is geen boosaardig stresshormoon dat je moet uitschakelen. Het is je wekker, je motor en je brandstofpomp. Het hoort wel een ritme te volgen: een piek ongeveer een half uur nadat je wakker wordt, zodat je uit bed komt en de dag aankunt, en dan een gestage daling tot een dieptepunt rond middernacht, zodat je in slaap valt. Die ochtendpiek heet de cortisol-ontwaakrespons. Een mooie curve, van hoog naar laag, geeft je elke dag opnieuw energie en zorgt ervoor dat je gezond kan in- en doorslapen. _This post is for paying subscribers only._ ### Spreekuur PLUS nog héél even aan voordeeltarief URL: https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/ Last updated: 2026-09-10T15:11:56.000Z Wie founding member is geworden, kreeg €149 per jaar, ook nu een jaar €199 kost, zolang het abonnement doorloopt. Kom je hier via een oudere mail of oudere link, of had je de link bewaard, dan vind je dit waarschijnlijk jammer. Je stond in de rij, maar bent net te laat. Maar je bent er nog steeds vroeg genoeg bij om dit platform mee te helpen bouwen. Daarom hou ik voor jou de deur nog even op een kier. Als je nu beslist, krijg je het lidmaatschap het eerste jaar aan €179 in plaats van €199\. Daarna de gewone prijs. Elke week zet ik één gezondheidsonderwerp helemaal uiteen. Bij elke aflevering van de podcast staat de verdieping eronder, met de bronnen erbij. En elke maand is er een live vragenuur, waarin jij je vraag vooraf stelt en ik live antwoord. [Word lid, €179 het eerste jaar](#/portal/offers/6a98881d4bc6350001e69617) De podcast, de artikels en De Bijsluiter blijven gratis, zoals altijd. ### Wat zijn transvetten en waarom vermijd je ze? URL: https://dokterservaas.be/transvetten/ Last updated: 2026-08-19T12:53:17.000Z Net het vet dat margarine zijn gezonde imago gaf, het transvet, bleek het slechtste vet voor je hart. Moet je het mijden? Ja, zoveel je kunt. Het zit vooral in gefrituurde snacks, koekjes en patisserie, en het stuurt je cholesterol de verkeerde richting uit. In De Lijst deelde ik de vetten ooit op in the good, the bad and the ugly. De *good* zijn de onverzadigde vetten uit olijfolie, noten en vis. De *bad* zijn de verzadigde vetten uit boter en kaas. En de *ugly*, dat zijn de transvetten. Ze werden decennia geleden in een fabriek uitgevonden, toen artsen het verband tussen verzadigd vet en hartziekte begonnen te zien. De industrie had meteen een vervanger klaar: goedkoop, lang houdbaar, en transvet werd in het begin verkocht als de gezonde keuze. Dat pakte anders uit dan gepland. ### Waarom transvet zo slecht is voor je hart Transvet doet iets wat geen ander vet doet. Het duwt je LDL omhoog, de cholesterol die je liever laag houdt, én het trekt je HDL omlaag, het soort dat je vaten beschermt. Verzadigd vet verhoogt je LDL ook, maar doet dat samen met je beschermende HDL. Transvet doet dus twee verkeerde dingen tegelijk, en wakkert bovendien de ontsteking in je vaatwand aan. Geen enkel ander vet schaadt je hart zo sterk. Dat het echt uitmaakt, zag je toen Denemarken transvet in 2004 als eerste land ter wereld aan banden legde: in de jaren erna daalde de sterfte door hart- en vaatziekten. Puur door dat ene vet uit de voedselketen te halen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waar zitten ze verstopt? Transvet komt toch nog vaak op tafel. Je vindt het in gefrituurde voeding, in koekjes en gebak met een lange houdbaarheid, in kant-en-klare sauzen, kortom in veel verpakte en bewerkte voeding. Op het etiket staat het meestal vermomd: lees je 'gedeeltelijk gehard plantaardig vet' of 'gehydrogeneerde olie', dan lees je gewoon transvet. Dat woord gehard klinkt onschuldig, maar het is het chemische trucje dat een vloeibare olie hard en houdbaar maakt. Een klein beetje transvet zit van nature in vlees en zuivel, en daar hoef je niet wakker van te liggen; het gaat om de industriële varianten in bewerkte producten. Wil je het zelf leren spotten, dan helpt het om [een voedseletiket te leren lezen](https://dokterservaas.be/een-voedseletiket-leren-lezen/). ### Wat kies je in de plaats? Gelukkig smaakt het alternatief minstens even goed. Kies voor de *good*: koudgeperste olijfolie, een handvol noten, avocado, af en toe vette vis. Bak in avocado-olie, in ghee of kokosolie, in plaats van in harde smeer- en frituurvetten. Zo verdwijnt de *ugly* bijna ongemerkt uit jouw voedselketen. > Transvet is het enige vet dat je goede én je slechte cholesterol de verkeerde kant op stuurt. Het zit vooral in gefrituurde en industrieel bewerkte producten, verstopt achter 'gehard' of 'gehydrogeneerd' vet op het etiket. Transvet is één stukje van een groter verhaal. Hoe je in het algemeen gezond en met plezier eet, lees je in eten als medicijn en als bron van plezier. [Eten als medicijn en als bron van plezier: de basis van gezonde voedingWat moet je nu écht eten? Het antwoord past op een bord: kies echt voedsel, leg het voor twee derden vol met planten, en geniet ervan. Zo scheid je zelf feit van marketing, zonder verbodslijstjes.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-00e60317-f3f5-4e3c-9e8e-fc94027d44bf.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/gezonde-voeding--1--1-1-dffb54e2-469c-4e91-9070-1a972e232daa.jpg)](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/) En omdat transvet vooral je cholesterol beinvloedt: wat een verhoogde cholesterol nu echt betekent, leg ik uit in [is cholesterol echt slecht](https://dokterservaas.be/is-cholesterol-echt-slecht/). Eigenlijk hoef je transvet niet eens zo hard te bannen als je kiest voor echt voedsel, voor planten en dieren in plaats van voor fabrieksdingen. Transvet is zowat het tegendeel van echt voedsel. Veel meer hoef je niet te onthouden. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Referenties Bingé, S. (2019). *De lijst*. Borgerhoff & Lamberigts. de Souza, R. J., Mente, A., Maroleanu, A., Cozma, A. I., Ha, V., Kishibe, T., ... Anand, S. S. (2015). Intake of saturated and trans unsaturated fatty acids and risk of all cause mortality, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: Systematic review and meta-analysis of observational studies. *BMJ, 351*, h3978\. [https://doi.org/10.1136/bmj.h3978](https://doi.org/10.1136/bmj.h3978?ref=dokterservaas.be) Mozaffarian, D., Katan, M. B., Ascherio, A., Stampfer, M. J., & Willett, W. C. (2006). Trans fatty acids and cardiovascular disease. *New England Journal of Medicine, 354*(15), 1601-1613\. [https://doi.org/10.1056/NEJMra054035](https://doi.org/10.1056/NEJMra054035?ref=dokterservaas.be) Restrepo, B. J., & Rieger, M. (2016). Denmark's policy on artificial trans fat and cardiovascular disease. *American Journal of Preventive Medicine, 50*(1), 69-76\. [https://doi.org/10.1016/j.amepre.2015.06.018](https://doi.org/10.1016/j.amepre.2015.06.018?ref=dokterservaas.be) ### Gewicht en gezondheid is meer dan wilskracht, minder eten of meer bewegen URL: https://dokterservaas.be/gewicht-voorbij-wilskracht/ Last updated: 2026-08-19T12:53:18.000Z Ze hielden al talloze diëten vol, verloren soms tientallen kilo's, en zagen het meeste daarna gewoon terugkomen. Hebben zij gefaald? Neen, hun lichaam deed waarvoor het gebouwd is: het gewicht verdedigen met hand en tand. Gewichtsverlies gebeurt in de keuken en niet in de sportzaal. Dat is een boutade met een kern van waarheid. Je keuzes van elke dag tellen mee. Maar onder die keuzes liggen stevige grondlagen van biologie (hormonen, insuline, je erfelijkheid, je slaap,…) en psychologie (waarom eet je, wat brengt het je, de wereld waarin je boodschappen doet) die het plaatje iets complexer maken dan we op vandaag doen uitschijnen. ## Wilskracht is een spier, en spieren raken moe Wilskracht kan vergeleken worden met een spier: gebruik je ze de hele dag, dan is ze ‘s avonds moe. Herken je dat? 's Ochtends zeg je moeiteloos “nee” tegen de koekjes, maar om negen uur 's avonds duik je toch weer die berging in. > 💡 Gewicht is meer biologie en psychologie dan karakter. Ik hoop dat dit inzicht de schuld bij jou kan weghalen en de aandacht kan leggen op de plek waar ze hoort: hoe werkt het systeem dat je keuzes bepaalt? Dat is fysiologie. En het verklaart meteen waarom "wat meer discipline tonen” een slechte gezondheidsstrategie is. Wie zijn gewicht met wilskracht te lijf gaat, weet dat hij of zij moe zal worden. De echte sleutel zit een verdieping lager, in het lichaam en in de geest zelf. Hoe je verandering volhoudt met gewoontes in plaats van met pure wil, daar schreef ik apart over in [dit stuk](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). ## Je lichaam wil een stabiel gewicht Als de thermostaat van je huis zakt onder de ingestelde waarde, dan slaat de verwarming aan tot als het weer warm genoeg is. Je lichaam doet met je gewicht precies hetzelfde. Val je af, dan wil het terug naar het punt dat het als normaal beschouwt. Dat punt noemen we het set-point. Een Australisch onderzoeksteam volgde in 2011 vijftig mensen een jaar lang na een streng vermageringsdieet, en de uitkomst was ontnuchterend. Twaalf maanden later stonden de hongerhormonen nog altijd op behoud: het verzadigingshormoon leptine bleef laag, het hongerhormoon ghreline bleef hoog. Hun lichaam bleef hen, een jaar na datum, aansporen om te eten. Ook gaat het basaal metabolisme verlagen, dat wil zeggen dat de verbranding trager gaat. Die twee samen, meer honger en een lagere verbranding, zijn de motor achter het beruchte jojo-effect. Je lichaam verdedigt zijn vetvoorraad met dezelfde koppigheid als een peuter die geen spruitjes lust. Zo komt het dat meer dan tachtig procent van wie afvalt, zonder blijvende strategie weer terugkeert naar af. Puur ingebouwde biologie. Waarom je lichaam zo hardnekkig terugvecht, lees je in [het aparte stuk daarover](https://dokterservaas.be/afvallen-terugkomen-jojo/). ![Je lichaam wil een stabiel gewicht](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gewicht-en-gezondheid-2.jpg) ## Insuline, de poortwachter die voortijdig op pensioen gaat Eén hormoon speelt in dit hele verhaal een hoofdrol: insuline. Ik omschrijf het graag als een poortwachter. Als je eet, piekt de suiker uit je voedsel in je bloed, en insuline is het hormoon dat de deur van je spier-, hersenen- en andere cellen opent zodat die suiker naar binnen kan als brandstof. Eet je jarenlang te vaak en te veel (en bij snelle suikers piekt de bloedsuiker heel hoog), dan raakt die poortwachter uitgeput. Je cellen luisteren minder goed en weigeren de brandstof (met klachten van vermoeidheid tot gevolg), dus je alvleesklier maakt almaar meer insuline om hetzelfde effect te bereiken. Dat noemen we insulineresistentie. En hier zit de link met je gewicht: zolang je insuline hoog staat, staat je lichaam in de vet-opslag-modus. Vet verbránden doen we niet als de insuline hoog is. Zo wordt afvallen dubbel zo lastig. Meer over die vicieuze cirkel lees je in [insulineresistentie, de motor achter moeilijk afvallen](https://dokterservaas.be/insulineresistentie-motor/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## De weegschaal is nog niet de helft van het verhaal Niet al je vet is even gevaarlijk. Vet rond je heupen en dijen is redelijk onschuldig. Het vet dat zich tussen je organen ophoopt, je buikvet, is dat allerminst. Buikvet ligt daar niet passief te wachten. Het is een actief orgaan dat zelf stoffen aanmaakt die je lichaam doen ontsteken en je cellen nog ongevoeliger maken voor insuline. Zo wakkert buikvet de insulineresistentie verder aan en kom je in een vicieuze cirkel terecht. ![Hou je middelomtrek onder de helft van je lichaamslengte.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Buikvet-meten-1.jpg) Daarom vertelt de weegschaal maar de helft van het verhaal. Zelfs je buikomtrek zegt meer. Een simpele vuistregel: hou je middelomtrek onder de helft van je lichaamslengte. Ben je 1 meter 80, dan mik je op minder dan 90 centimeter. Er bestaan zelfs mensen met een gezond gewicht die tóch te veel buikvet dragen en insulineresistent zijn. In de praktijk noemen we dat "skinny fat". Dus, net als steeds meer collega's, laten we die oude meet- en weeg-geneeskunde (zoals de oude BMI-berekening) los, want ze zegt niets over waar je vet zit. Je bloedwaarden (glucose, HbA1c, insuline, triglyceriden en je HDL-cholesterol) geven een veel eerlijker beeld van je metabole gezondheid. Wil je weten waar je zelf staat, dan loodst de [metabool-syndroom-check](https://dokterservaas.be/metabool-syndroom-check/) je erdoor. Het volledige verhaal over buikvet staat in [dit stuk](https://dokterservaas.be/buikvet-gevaarlijker-weegschaal/). ## Maar nu hebben we de oplossing toch, dokter? Dan de olifant in de kamer: de spuitjes en de prikpennen. Ozempic, Wegovy, Mounjaro. Namen die intussen iedereen kent. Wat doen ze precies? Ze bootsen een hormoon na dat je darm zelf aanmaakt na een maaltijd, GLP-1, het hormoon dat tegen je hersenen zegt dat je genoeg hebt. Bij veel mensen werkt dat verzadigingssignaal te zwak. De medicatie zet het weer aan. Je maag ledigt trager, je zit sneller vol, en dat constante geruis in je hoofd rond eten valt stil. De winst reikt tot in de bloedvaten. Toen de grote semaglutide-studie in 2021 verscheen, verloren de deelnemers gemiddeld zo'n vijftien procent van hun gewicht. Met tirzepatide, dat op twee darmhormonen tegelijk werkt, liep dat op tot ongeveer twintig procent, bij de hoogste dosis nog wat meer. En bij mensen met een hoog hartrisico gaf semaglutide een vijfde minder hartinfarcten en beroertes. Dat zijn grote cijfers. Toch is dit geen wondermiddel. De medicatie hoort bij een fors overgewicht (een BMI vanaf 30, of vanaf 27 met een bijkomende ziekte zoals diabetes) en pas nadat het veranderen van leefstijl onvoldoende bleek. De eerste weken zijn er vaak bijwerkingen: misselijkheid, een trage maag, soms galstenen door het snelle gewichtsverlies. > ✅ GLP-1-medicatie is krachtig en, bij de juiste persoon, veilig genoeg. Maar ze werkt als onderhoud, niet als eenmalige kuur: zonder leefstijl eronder keert het gewicht terug zodra je stopt. Bovendien is dit onderhoudsmedicatie. Stop je ermee, dan keert het gewicht grotendeels terug. Een jaar na het staken is doorgaans twee derde van wat je verloor er weer bij, en de winst voor hart en bloedvaten verdwijnt in dezelfde beweging. Dat is diezelfde thermostaat die opnieuw zijn werk doet. Wie eraan begint, kiest dus best met leefstijl als fundament. Wat GLP-1 precies is en voor wie, lees je in [dit overzicht](https://dokterservaas.be/glp1-wat-en-voor-wie/). Ga je binnenkort met je arts in gesprek, dan bereidt [deze checklist](https://dokterservaas.be/glp1-gesprek-voorbereiding/) je voor. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![GLP-1](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/GLP-1-1.jpg) ## Wat je zelf in handen hebt De biologie zit misschien tegen, maar aan een paar stevige hefbomen heb je genoeg. Ze zijn alle vier saai, maar ze werken. Eerst **je bord**. In Nooit meer naar de dokter bracht ik voeding terug tot drie categorieën: planten, dieren en dingen. Planten en dieren zijn echt voedsel. Dingen (koeken, chips, kant-en-klaar) voeden nauwelijks. Maak van planten twee derde van je bord en van dieren één derde, en beperk de dingen. Net die dingen zijn de grootste boosdoener: sterk bewerkt voedsel zet je aan tot meer eten zonder dat je het doorhebt. De Amerikaanse onderzoeker Kevin Hall liet mensen twee weken zulke voeding eten, en ze aten er spontaan zo'n vijfhonderd calorieën per dag bovenop. > 💡 De basis is niet spectaculair: twee derde planten op je bord, genoeg eiwit, krachttraining, slaap en rust. Dan **eiwit en kracht**. Genoeg eiwit en twee tot drie keer per week je spieren belasten. Dat moet je vanaf nu gewoon beginnen doen. Punt. Krachttraining voelt voor velen als een drempel, maar is onmisbaar. Ze beschermt je spiermassa terwijl je afvalt, en die spieren houden je verbranding op peil. Voeg er **slaap** aan toe (zeven tot negen uur, want te weinig slaap verhoogt je gewicht) en wat **rust in je stresssysteem**, en je legt de basis waarop élke andere aanpak, medicatie inbegrepen, moet steunen. Liever een leven lang tachtig procent goede keuzes, dan twee dagen op honderdtien procent je wilskracht en je levenslust uitputten. Consistentie verslaat perfectie altijd in leefstijl. ## Wil je weten wat gezonde voeding voor jou kan doen? In mijn artikels onderzoek ik vaak de link tussen voeding en gezondheid. Schrijf je in op de nieuwsbrief om hierover meer te weten. Ja, lekker en gezond! Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wanneer je er hulp bij haalt Voor een aanpak op maat hoort gewicht thuis in een spreekkamer van een arts of diëtist. Maak zeker een afspraak als je afvalpogingen keer op keer stranden. Ga ook langs bij klachten die met gewicht kunnen samenhangen: veel dorst en veel plassen, snurken met ademstops 's nachts, of pijn in je gewrichten. En stap zeker binnen als je wilt weten of medicatie of een doorverwijzing iets voor jou is. Eetbuien waar je geen grip op krijgt horen er ook bij, en die zijn goed behandelbaar. ![Maak voor een aanpak op maat een afspraak met een arts of diëtist](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Di--tist-1.jpg) ## Verder lezen in deze reeks Dit is een overzichtsartikel. De diepte zit in de losse artikels waar hierboven al naar verwezen werd: waarom je lichaam terugvecht na afvallen ([afvallen en weer bijkomen](https://dokterservaas.be/afvallen-terugkomen-jojo/)), [insulineresistentie als motor](https://dokterservaas.be/insulineresistentie-motor/), [buikvet versus de weegschaal](https://dokterservaas.be/buikvet-gevaarlijker-weegschaal/) en [alles over de GLP-1-medicatie](https://dokterservaas.be/glp1-wat-en-voor-wie/). Wil je één plek waar het complete plan samenkomt, met alle stappen op een rij, dan verzamel ik dat in [het begeleidingsplan rond gewicht](https://dokterservaas.be/glp1-begeleidingsplan/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Bingé, S. (2022). *De klik*. Borgerhoff & Lamberigts. Sumithran, P., Prendergast, L. A., Delbridge, E., Purcell, K., Shulkes, A., Kriketos, A., & Proietto, J. (2011). Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss. *New England Journal of Medicine, 365*(17), 1597-1604\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa1105816](https://doi.org/10.1056/NEJMoa1105816?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *Het recept*. Borgerhoff & Lamberigts. Bingé, S. (2025). *Diabetes type 2 omkeren*. Lannoo. Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Calanna, S., Davies, M., Van Gaal, L. F., Lingvay, I., McGowan, B. M., Rosenstock, J., Tran, M. T. D., Wadden, T. A., Wharton, S., Yokote, K., Zeuthen, N., & Kushner, R. F. (2021). Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. *New England Journal of Medicine, 384*(11), 989-1002\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa2032183](https://doi.org/10.1056/NEJMoa2032183?ref=dokterservaas.be) Jastreboff, A. M., Aronne, L. J., Ahmad, N. N., Wharton, S., Connery, L., Alves, B., Kiyosue, A., Zhang, S., Liu, B., Bunck, M. C., & Stefanski, A. (2022). Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. *New England Journal of Medicine, 387*(3), 205-216\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa2206038](https://doi.org/10.1056/NEJMoa2206038?ref=dokterservaas.be) Lincoff, A. M., Brown-Frandsen, K., Colhoun, H. M., Deanfield, J., Emerson, S. S., Esbjerg, S., Hardt-Lindberg, S., Hovingh, G. K., Kahn, S. E., Kushner, R. F., Lingvay, I., Oral, T. K., Michelsen, M. M., Plutzky, J., Tornøe, C. W., & Ryan, D. H. (2023). Semaglutide and cardiovascular outcomes in obesity without diabetes. *New England Journal of Medicine, 389*(24), 2221-2232\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa2307563](https://doi.org/10.1056/NEJMoa2307563?ref=dokterservaas.be) Aronne, L. J., Sattar, N., Horn, D. B., Bays, H. E., Wharton, S., Lin, W. Y., Ahmad, N. N., Zhang, S., Liao, R., Bunck, M. C., Jouravskaya, I., & Murphy, M. A. (2023). Continued treatment with tirzepatide for maintenance of weight reduction in adults with obesity: The SURMOUNT-4 randomized clinical trial. *JAMA, 331*(1), 38-48\. [https://doi.org/10.1001/jama.2023.24945](https://doi.org/10.1001/jama.2023.24945?ref=dokterservaas.be) Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Davies, M., Van Gaal, L. F., Kandler, K., Konakli, K., Lingvay, I., McGowan, B. M., Oral, T. K., Rosenstock, J., Wadden, T. A., Wharton, S., Yokote, K., & Kushner, R. F. (2022). Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. *Diabetes, Obesity & Metabolism, 24*(8), 1553-1564\. [https://doi.org/10.1111/dom.14725](https://doi.org/10.1111/dom.14725?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. Hall, K. D., Ayuketah, A., Brychta, R., Cai, H., Cassimatis, T., Chen, K. Y., Chung, S. T., Costa, E., Courville, A., Darcey, V., Fletcher, L. A., Forde, C. G., Gharib, A. M., Guo, J., Howard, R., Joseph, P. V., McGehee, S., Ouwerkerk, R., Raisinger, K., ... Zhou, M. (2019). Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain. *Cell Metabolism, 30*(1), 67-77\. [https://doi.org/10.1016/j.cmet.2019.05.008](https://doi.org/10.1016/j.cmet.2019.05.008?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Wat is een goede cholesterolwaarde? URL: https://dokterservaas.be/goede-cholesterolwaarde/ Last updated: 2026-08-19T12:53:18.000Z Als je naar je bloedresultaat kijkt wil je weten of je goed bezig bent. Is een waarde nu slecht of goed? Het antwoord is meestal genuanceerd, zeker als we de cholesterolcijfers bekijken. Er bestaat geen enkele waarde die voor iedereen goed is. Wat goed is voor jou hangt af van je eigen risico. En nog iets: het totaalgetal vertelt zelden het meeste. De interpretatie doet dat. Nog even dit, om verwarring te vermijden. In België en Vlaanderen lezen we cholesterol meestal in milligram per deciliter (mg/dL). In Nederland gebruiken ze millimol per liter (mmol/L). Het zijn dezelfde stoffen, maar gemeten met een andere maat. Ik geef hieronder telkens beide, zodat je je eigen resultaat kan volgen, waar je ook woont. ### Naar welk getal moet ik kijken? Op je uitslag staan meestal vier waarden. Je totaal cholesterol is gewoon de som van alles bij elkaar. Handig als eerste indruk, maar te grof om er veel uit af te leiden, want het gooit het goede en het slechte op één hoop. Dan is er de cholesterol die je bloedvaten mee helpt opruimen. Die wil je net wat hoger zien. Dat is je HDL, in de volksmond de goede cholesterol. Daartegenover staat de cholesterol die zich in je vaatwand kan vastzetten en daar mee plaque vormt. Die houd je liever laag. Dat is je LDL, het getal waar het echt om draait. En dan is er een waarde die je misschien minder kent: alles wat niet je goede cholesterol is, samengeteld. Je vindt ze door je HDL van je totaal af te trekken. Dat heet non-HDL, en het is handig omdat het in één cijfer alle schadelijke deeltjes vangt, ook bij mensen met een hoge bloedsuiker of veel triglyceriden. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Welke streefwaarde is goed voor jóu? Hoe hoger je risico op hart- en vaatziekten, hoe lager je LDL moet zijn. Met risico bedoelen artsen de kans dat je in de komende jaren een hart- of vaatprobleem krijgt, op basis van factoren zoals leeftijd, bloeddruk, roken, diabetes en je cholesterolwaarden. Grofweg: - Laag risico: een LDL onder 116 mg/dL (3,0 mmol/L). - Matig risico: onder 100 mg/dL (2,6 mmol/L). - Hoog risico, bijvoorbeeld bij diabetes of een sterk belaste familie: onder 70 mg/dL (1,8 mmol/L). - Zeer hoog risico, bijvoorbeeld na een hartinfarct: onder 55 mg/dL (1,4 mmol/L). Je goede HDL wil je liefst boven 40 mg/dL (1,0 mmol/L) bij mannen en boven 50 mg/dL (1,3 mmol/L) bij vrouwen, al is eindeloos hoog ook niet eindeloos beter. Voor non-HDL ligt de streefwaarde telkens zo'n 30 mg/dL boven die van je LDL. > Er is geen cholesterolwaarde die voor iedereen goed is. Wat goed is, hangt af van jouw risico: hoe hoger dat is, hoe lager je LDL mag zijn. Kijk dus naar je LDL en non-HDL in dat bredere plaatje, niet naar het totaalgetal. Wat al die getallen gemeen hebben: voor je LDL geldt dat lager echt veiliger is, en dat het laagste punt mee opschuift als je risico hoger wordt. Iemand met een laag risico kan zich dus een hogere LDL veroorloven. ### En die verhouding dan? Veel mensen kennen de ratio: je totaal cholesterol gedeeld door je HDL. Als snelle foto van je risico is dat best bruikbaar, een waarde kleiner dan 4 is geruststellend. Maar de ratio blijft een momentopname. Wat je arts uiteindelijk wil bijsturen, is dat absolute LDL- en non-HDL-getal. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Zijn er nog andere waarden? Twee, kort. De eerste telt niet de hoeveelheid cholesterol maar het aantal schadelijke deeltjes. Die waarde, apoB, is soms accurater dan LDL alleen, zeker bij diabetes of hoge triglyceriden. De tweede is een grotendeels erfelijk, cholesterolachtig deeltje dat je risico onafhankelijk verhoogt en dat je in principe één keer in je leven laat prikken. Ongeveer één op de vijf mensen heeft er te veel van. Die heet Lp(a). Aan beide wijd ik binnenkort een apart stuk, want ze verdienen meer dan een voetnoot. ### Dus wat is nu een goede waarde? Één getal op je blad zegt weinig zonder de rest van het plaatje: je leeftijd, je bloeddruk, of je rookt, of je diabetes hebt, en wat er in je familie speelt. Samen bepalen die wat de cijfers voor jou betekenen. Neem je laatste bloeduitslag er eens bij en zoek de LDL-lijn op. Met dat ene getal in de hand kan je bij je volgende afspraak de juiste vraag stellen: welke streefwaarde hoort er bij míj? WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Referenties Ference, B. A., Ginsberg, H. N., Graham, I., Ray, K. K., Packard, C. J., Bruckert, E., … Catapano, A. L. (2017). Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. 1\. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies. A consensus statement from the European Atherosclerosis Society Consensus Panel. *European Heart Journal, 38*(32), 2459–2472\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx144](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx144?ref=dokterservaas.be) Mach, F., Baigent, C., Catapano, A. L., Koskinas, K. C., Casula, M., Badimon, L., … Wiklund, O. (2020). 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. *European Heart Journal, 41*(1), 111–188\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehz455?ref=dokterservaas.be) Galimberti, F., Casula, M., & Olmastroni, E. (2023). Apolipoprotein B compared with low-density lipoprotein cholesterol in the atherosclerotic cardiovascular diseases risk assessment. *Pharmacological Research, 195*, 106873\. [https://doi.org/10.1016/j.phrs.2023.106873](https://doi.org/10.1016/j.phrs.2023.106873?ref=dokterservaas.be) Duarte Lau, F., & Giugliano, R. P. (2022). Lipoprotein(a) and its significance in cardiovascular disease: A review. *JAMA Cardiology, 7*(7), 760–769\. [https://doi.org/10.1001/jamacardio.2022.0987](https://doi.org/10.1001/jamacardio.2022.0987?ref=dokterservaas.be) Chen, L., Chen, S., Bai, X., Su, M., He, L., Li, G., … He, G. (2024). Low-density lipoprotein cholesterol, cardiovascular disease risk, and mortality in China. *JAMA Network Open, 7*(7), e2422558\. [https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.22558](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.22558?ref=dokterservaas.be) ### Mild zijn voor jezelf: waarom zelfkritiek niet werkt URL: https://dokterservaas.be/mild-voor-jezelf/ Last updated: 2026-08-19T12:53:19.000Z "Zwak. Andere mensen kunnen dat wél." Je kent dat stemmetje. Die strengerd voelt als een coach, maar werkt als een rem. Wie zich na een misstap hard afstraft, geeft sneller op. Wie zichzelf behandelt zoals hij een goede vriend zou behandelen, staat sneller weer recht en houdt langer vol. Mild zijn voor jezelf is de slimste vorm van streng zijn die ik ken. ### Waarom werkt streng zijn niet? Zelfkritiek voelt productief. Het lijkt alsof je jezelf scherp houdt, zoals een coach die roept langs de zijlijn. Alleen reageert je brein op dat geroep zoals op elke bedreiging: met stress. En een gestrest brein zoekt troost, meestal in precies het gedrag dat je jezelf net verweet. Zo houdt de strenge stem het probleem in stand dat ze beweert op te lossen. In 2012 deden twee psychologen in Berkeley, Juliana Breines en Serena Chen, een verhelderend experiment. Ze lieten studenten zakken voor een moeilijke test. De studenten die daarna aangemoedigd werden om begripvol voor zichzelf te zijn, studeerden langer voor de herkansing dan de studenten die een compliment kregen of helemaal niets. Mildheid bleek de motor van verbetering: wie zichzelf vergeeft, durft opnieuw te proberen. Datzelfde patroon zien we intussen breed bevestigd. Mensen die mild met zichzelf omgaan, kampen minder met somberheid en angst, en houden veranderingen in hun eetgedrag beter vol. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Is mild zijn hetzelfde als jezelf alles toestaan? Nee, en dat misverstand bezorgt mildheid haar slechte reputatie. In mijn jaren als wielerarts zag ik regelmatig een renner vallen. Wat doet die? Hij checkt de schade, stapt op en rijdt verder, want het peloton wacht niet. Heel soms besliste ik wel dat een renner na een val niet verder mocht om medische redenen, maar wat ik ze nooit zag doen was zichzelf eerst een half uur uitschelden. In mijn boek [De Klik](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) heb ik het zo samengevat: we gaan niet te streng zijn voor onszelf, maar wel streng genoeg. Mild zijn betekent dat de lat blijft liggen waar ze lag, en dat je jezelf de kans geeft om er opnieuw over te springen. Perfectionisme en people-pleasing komen trouwens uit dezelfde bron: je laat je waarde afhangen van een foutloos parcours of van de goedkeuring van anderen. Allebei maken ze je vooral moe. ### Hoe word je concreet milder? Drie handvatten uit mijn praktijk. Eén: de vriendentest. Betrap je jezelf op een innerlijke uitbrander, vraag dan of je dat ook zou zeggen tegen je beste vriend die hetzelfde meemaakte. Twee: zoek de regel achter het verwijt. Achter "ik ben lui" zit vaak een onbewuste regel zoals "rust moet je verdienen". Vraag je bij elke regel af: helpt die me vooruit? Nee? Laat hem vallen. Drie: herkader je terugval. Had je elke avond eetbuien en is dat nu nog één keer per week, dan ben je heel goed bezig. Vooruitgang telt, ook als ze onaf is. > 💡 Onthoud: behandel jezelf als een renner na een valpartij. Schade checken, opstappen, verder rijden. Blijft die strenge stem vooral 's nachts doordraaien, dan lees je hier hoe je uit dat gepieker stapt: [piekeren-doorbreken](https://dokterservaas.be/piekeren-doorbreken/). En het hele verhaal over hoe je een gezonde verandering echt volhoudt, vind je hier: [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). Nog één kanttekening van de dokter: glijdt zelfkritiek af naar aanhoudende somberheid, schuldgevoel over alles of de gedachte dat je niets waard bent, ga dan langs bij je huisarts. Dan speelt er mogelijk meer, en daar bestaat goede hulp voor. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Breines, J. G., & Chen, S. (2012). Self-compassion increases self-improvement motivation. *Personality and Social Psychology Bulletin, 38*(9), 1133-1143\. [https://doi.org/10.1177/0146167212445599](https://doi.org/10.1177/0146167212445599?ref=dokterservaas.be) MacBeth, A., & Gumley, A. (2012). Exploring compassion: A meta-analysis of the association between self-compassion and psychopathology. *Clinical Psychology Review, 32*(6), 545-552\. [https://doi.org/10.1016/j.cpr.2012.06.003](https://doi.org/10.1016/j.cpr.2012.06.003?ref=dokterservaas.be) Ferrari, M., Hunt, C., Harrysunker, A., Abbott, M. J., Beath, A. P., & Einstein, D. A. (2019). Self-compassion interventions and psychosocial outcomes: A meta-analysis of RCTs. *Mindfulness, 10*(8), 1455-1473\. [https://doi.org/10.1007/s12671-019-01134-6](https://doi.org/10.1007/s12671-019-01134-6?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik*. Borgerhoff & Lamberigts. ### De man die ons leerde kijken naar wat we aten URL: https://dokterservaas.be/de-man-die-ons-leerde-kijken-naar-wat-we-aten/ Last updated: 2026-07-29T14:37:25.000Z Keys was geen cardioloog. Hij was fysioloog aan de University of Minnesota, en zoals veel grote namen in de wetenschap begon hij ergens helemaal anders. In de jaren dertig deed hij hoogteonderzoek in de Andes, hoe het menselijk lichaam zich aanpast aan ijle lucht. Toen kwam de oorlog. Het Amerikaanse leger had compacte voeding nodig voor parachutisten, iets dat lichter was, voedend genoeg om mee te springen. Keys ontwierp het, en het kreeg zijn initiaal mee: het K-rantsoen. Niet bepaald gastronomisch, vermoed ik, maar je moet eerlijk zijn over wat de soldaten in 1944 op het strand van Normandië in hun zak hadden. ### Honger als laboratorium De studie die hem echt op de kaart zette, ging over honger. In Minnesota liet hij in 1944 zesendertig vrijwilligers, voornamelijk gewetensbezwaarden die dienst weigerden, een half jaar lang systematisch ondervoeden. Hij wilde begrijpen hoe het menselijk lichaam reageert op verhongering, om na de oorlog de hulpverlening in Europa te kunnen sturen. Het werk verscheen in 1950 als *The Biology of Human Starvation*, en het beïnvloedt tot vandaag hoe we naar eetstoornissen, refeeding en herstel kijken. De mannen werden niet alleen mager. Ze werden obsessief over eten, prikkelbaar, depressief. Honger is biologie en psychologie tegelijk. ### Zeven landen, één vraag Pas daarna kwam de studie waar de meeste mensen Keys van kennen. Eind jaren vijftig vroeg hij zich af waarom Amerikaanse zakenmensen op hun vijftigste massaal aan een hartinfarct stierven, terwijl Italiaanse boeren van dezelfde leeftijd gewoon doorwerkten op het land. Hij deed wat in die tijd nog niemand had gedaan: hij trok eropuit. Zestien cohorten in zeven landen, samen 12.763 mannen tussen veertig en negenenvijftig, allemaal gemeten en hermeten door dezelfde teams. Wat hij zag, veranderde de cardiologie. In Noord-Karelië, Finland, kreeg een man rond zijn zestigste een grote kans om aan zijn hart te overlijden. Op Kreta gebeurde dat bijna niet. Dezelfde leeftijd, dezelfde sekse, andere uitkomst. Het verschil zat in wat er op tafel kwam: hoeveel verzadigd vet, hoeveel olijfolie, hoeveel groente, hoeveel vlees. En de kandidaat voor de schuldenbank werd het serumcholesterol, dat netjes meebewoog met het dieet en met de sterfte. Vijftig jaar later deden de opvolgers van Keys een nieuwe analyse op de Europese cohorten. De samengestelde risicofactorscore (roken, bloeddruk, cholesterol) en de sterftecurve liepen samen op met een correlatie van 0,78\. Voor wie de statistiek kent: dat is geen toeval. ### Wat Keys niet zei Keys werd beroemd, en hij werd ook stevig bekritiseerd. Zo hoort dat blijkbaar in de wetenschap. Een deel van die kritiek hield steek, een ander deel niet. De hardnekkigste leugen is dat hij landen "uitkoos" om zijn hypothese te bewijzen. Wat wel klopt: de cohorten waren niet bedoeld als nationale steekproef, en het waren allemaal mannen van middelbare leeftijd. Dat begrenst hoe je de bevindingen mag uitsmeren over vrouwen, jongeren of andere bevolkingsgroepen. En in 1986 zei Keys zelf dat zijn studie geen harde causaliteit bewees. Ecologische data tonen patronen, geen mechanismen. Voor de uiteindelijke conclusie waren klinische trials en mechanistisch onderzoek nodig, en die kwamen er ook. ### Wat het verschoof Wat Keys ons gaf was niet zozeer dieetadvies, maar hij veranderde de manier waarop we naar ziekte kijken. Vòòr hem was hart- en vaatziekte een lot, een onvermijdelijke prijs van ouder worden. Na hem werd het een gevolg van hoe we leven, en dus iets wat je kunt bijsturen. Het begrip risicofactor is zo gewoon geworden dat we vergeten zijn hoe revolutionair het was. En toen er een mediterraans gerecht op zijn bord lag, in Pioppi, was dat het voedingspatroon dat in zijn eigen data het laagste risico gaf. Hij is er, toepasselijk, honderd mee geworden. ## Referenties Menotti, A., & Puddu, P. (2015). How the Seven Countries Study contributed to the definition and development of the Mediterranean diet concept: a 50-year journey. *Nutrition, Metabolism, and Cardiovascular Diseases*, 25(3), 245-252\. [https://doi.org/10.1016/j.numecd.2014.12.001](https://doi.org/10.1016/j.numecd.2014.12.001?ref=dokterservaas.be) Menotti, A., Puddu, P., Kromhout, D., Kafatos, A., & Tolonen, H. (2020). Coronary heart disease mortality trends during 50 years as explained by risk factor changes: The European cohorts of the Seven Countries Study. *European Journal of Preventive Cardiology*, 27(9), 988-998\. [https://doi.org/10.1177/2047487318821250](https://doi.org/10.1177/2047487318821250?ref=dokterservaas.be) Pett, K., Willett, W., Vartiainen, E., & Katz, D. (2017). The Seven Countries Study. *European Heart Journal*, 38(42), 3119-3121\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx603](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx603?ref=dokterservaas.be) Montani, J. (2021). Ancel Keys: The legacy of a giant in physiology, nutrition, and public health. *Obesity Reviews*, 22\. [https://doi.org/10.1111/obr.13196](https://doi.org/10.1111/obr.13196?ref=dokterservaas.be) Sparling, P. (2020). Legacy of nutritionist Ancel Keys. *Mayo Clinic Proceedings*, 95(3), 615-617\. [https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2019.12.012](https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2019.12.012?ref=dokterservaas.be) ### Alles wat je moet weten over osteoporose URL: https://dokterservaas.be/sterke-botten-osteoporose/ Last updated: 2026-08-19T12:53:19.000Z Tweehonderdzes botten waar de rest van het lichaam aan hangt, genummerd, en met een grote cursus ernaast. Ik heb het over Egmond, mijn skelet waarmee ik in mijn studiejaren op mijn kamer de blok doorbracht. Hij zei niet veel, want hij was van plastiek. Groter kan het verschil met de werkelijkheid niet zijn. ![De mens bestaat uit tweehonderzes botten.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/skelet-1.jpg) Je skelet is een van de drukste weefsels die je hebt: het wordt je hele leven afgebroken en weer opgebouwd, dag en nacht, zonder dat je er iets van voelt. En omdat botverlies geen pijn doet, ontdekken de meeste mensen osteoporose pas bij de eerste breuk. Een pols die het begeeft bij een lichte struikeling, een wervel die inzakt door een zware boodschappentas. Zulke schijnbare banale incidenten zijn vaak het begin van een lang en pijnlijk herstel. Toch is botontkalking grotendeels te voorkomen. En wat je eet, hoe je beweegt en of je op tijd meet, bepalen mee of je op je oude dag breekt of niet. ## Je bot is levend weefsel Osteoporose betekent letterlijk 'poreus bot'. Om te snappen hoe bot poreus wordt, moet je weten dat het leeft. In je botten werken voortdurend twee ploegen. De ene breekt oud bot af, de andere bouwt nieuw bot op de vrijgekomen plek. Zolang je jong bent, wint de opbouwploeg. Rond je vijfentwintigste bereik je je hoogste botmassa, je piek. Die piek is je spaarpot: hoe voller die zit, hoe meer je later te besteden hebt. Daarna kantelt de balans langzaam de andere kant op. Elk jaar breek je iets meer af dan je opbouwt. Bij osteoporose is die afbraak zo ver doorgeschoten dat het bot vanbinnen op een sponsje begint te lijken: de balkjes die het stevig houden worden dunner en verliezen hun onderlinge verbindingen. Van buiten ziet het bot er hetzelfde uit, maar het breekt bij een belasting die vroeger niets betekende. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Het bot vanbinnen op een sponsje begint te lijken door osteoporose](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Osteoporose--1--1.jpg) ## Waarom vooral vrouwen na de menopauze Lang bleef onduidelijk waarom vrouwen na de menopauze zo snel bot verliezen. Vandaag weten we dat oestrogeen een rem zet op de afbraakploeg. Zolang dat hormoon er is, wordt bot rustig ververst. Bij de menopauze valt de oestrogeenproductie weg, en met die rem eraf schiet de afbraak in de eerste vijf tot tien jaar in een hogere versnelling. Dat is de reden dat één op drie vrouwen ooit een botbreuk door osteoporose krijgt, tegenover één op vijf mannen. Mannen ontsnappen niet, hun bot verzwakt trager en de rekening komt meestal pas na hun zeventigste. Je wil je bot-spaarpot dus opbouwen. Die bouw je met beweging en voeding, want daar ligt een groter verband dan we denken. ## Hoe artsen deze stille aandoening opsporen Het venijnige aan osteoporose is de stilte. Wervelbreuken verlopen vaak zonder een duidelijke pijn: ze worden gemist, tot iemand krommer gaat lopen of merkbaar kleiner wordt. Verlies je meer dan vier centimeter lengte, dan is dat een reden om het te laten nakijken. Meten kan pijnloos met een botdichtheidsmeting, een DEXA-scan. Die vergelijkt jouw botdichtheid met die van een gezonde jongvolwassene en zet er een score op. Daarnaast schat je dokter je risico in met je leeftijd, eerdere breuken, familiegeschiedenis, roken en een handvol andere factoren. Wie ooit al een breuk had, verdient extra aandacht, want een eerste botbreuk verdubbelt het risico op een tweede. ## Wanneer medicatie terecht is Botontkalking is grotendeels te voorkomen, maar soms is de kwaliteit al te ver gezakt om het met leefstijl alleen recht te trekken. Als de meting te laag uitvalt of het risicoprofiel te hoog, bestaat er goede medicatie die het risico op breuken sterk verlaagt, van een wekelijkse tablet tot een jaarlijkse infusie. Of en wanneer dat nodig is, beslis je samen met je arts. ![Medicatie om het risico op breuken te verlagen kan onder de vorm van een jaarlijkse infusie](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/infuus-1.jpg) ## Wat je botten nodig hebben Je bot bouwt met bakstenen én met belasting. De bakstenen komen uit je voeding: genoeg calcium, liefst uit wat je eet (zuivel of verrijkte plantaardige varianten, sardientjes met graat, amandelen, broccoli en bladgroen), vitamine D uit vette vis, zonlicht en zo nodig een supplement, en genoeg eiwit, zeker als je ouder wordt. De belasting is minstens zo belangrijk, en wordt het vaakst vergeten. Bot is lui: het versterkt alleen wat je gebruikt. Die regel kennen we al lang. Een negentiende-eeuwse chirurg, Julius Wolff, zag dat de structuur van bot de lijnen volgt waarlangs het belast wordt. Belast je het zwaarder, dan bouwt het bij. Lang durfden artsen mensen met broze botten geen zware training aanraden, uit angst dat ze zouden breken. Tot een groep Australische onderzoekers postmenopauzale vrouwen met lage botdichtheid onder begeleiding liet tillen en springen. Hun botdichtheid ging niet achteruit maar vooruit, en er brak niemand. Krachttraining en belaste beweging, twee tot drie keer per week, zijn een van de weinige dingen die bot aanzetten om sterker te worden. Wandelen en traplopen tellen ook mee, springen en gewichten heffen nog meer. Yoga en pilates alleen volstaan niet. ![Traplopen telt ook mee om bot aan te zetten om sterker te worden](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/traplopen-1.jpg) Ik weet dat "ga zware gewichten heffen" een gek advies lijkt op een leeftijd waarop je bang bent om te breken. Begin daarom niet solo in de sportzaal, maar met iemand die je de juiste opbouw toont. [Krachttraining voor beginners (en waarom het telt)](https://dokterservaas.be/krachttraining-beginners/) > 🦴 Sterke botten bouw je op twee fronten tegelijk: met de bouwstenen uit je voeding (calcium, vitamine D, eiwit) en met belasting die het bot uitdaagt (krachttraining, springen, traplopen). Valpreventie en stoppen met roken doen de rest. Een breuk vraagt twee dingen: broos bot én een val. Aan dat tweede kan je vaak nog meer doen dan aan het eerste. Ruim losse tapijtjes op, zet een nachtlampje op de route naar het toilet, laat je bril en je gehoor jaarlijks nakijken. Stoppen met roken en alcohol beperken helpen je bot er bovenop. ## Wanneer je de dokter belt Sommige signalen verdienen een gesprek met je huisarts: - een botbreuk na een lichte val of zonder duidelijke reden - merkbaar kleiner worden of voorovergebogen lopen - een vroege menopauze, voor je vijfenveertigste - langer dan drie maanden cortisonen (corticoïden) nemen - naaste familie die op jonge leeftijd een heup of wervel brak WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Langer gezond leven Wat de wetenschap zegt over gezond ouder worden, praktisch en onderbouwd. Schrijf je in en lees het elke week mee. Hou me op de hoogte Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Referenties Doherty, D. A., Sanders, K. M., Kotowicz, M. A., & Prince, R. L. (2001). Lifetime and five-year age-specific risks of first and subsequent osteoporotic fractures in postmenopausal women. *Osteoporosis International, 12*(1), 16-23\. [https://doi.org/10.1007/s001980170152](https://doi.org/10.1007/s001980170152?ref=dokterservaas.be) de Villiers, T. J. (2023). Bone health and menopause: Osteoporosis prevention and treatment. *Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 37*(4), 101782\. [https://doi.org/10.1016/j.beem.2023.101782](https://doi.org/10.1016/j.beem.2023.101782?ref=dokterservaas.be) Kanis, J. A., Cooper, C., Rizzoli, R., & Reginster, J. Y. (2019). European guidance for the diagnosis and management of osteoporosis in postmenopausal women. *Osteoporosis International, 30*(1), 3-44\. [https://doi.org/10.1007/s00198-018-4704-5](https://doi.org/10.1007/s00198-018-4704-5?ref=dokterservaas.be) Tóth, E., Banefelt, J., Åkesson, K., Spångéus, A., Ortsäter, G., & Libanati, C. (2020). History of previous fracture and imminent fracture risk in Swedish women aged 55 to 90 years presenting with a fragility fracture. *Journal of Bone and Mineral Research, 35*(5), 861-868\. [https://doi.org/10.1002/jbmr.3953](https://doi.org/10.1002/jbmr.3953?ref=dokterservaas.be) Camacho, P. M., Petak, S. M., Binkley, N., Diab, D. L., Eldeiry, L. S., Farooki, A., … Lewiecki, E. M. (2020). American Association of Clinical Endocrinologists/American College of Endocrinology clinical practice guidelines for the diagnosis and treatment of postmenopausal osteoporosis—2020 update. *Endocrine Practice, 26*(Suppl 1), 1-46\. [https://doi.org/10.4158/GL-2020-0524SUPPL](https://doi.org/10.4158/GL-2020-0524SUPPL?ref=dokterservaas.be) Watson, S. L., Weeks, B. K., Weis, L. J., Harding, A. T., Horan, S. A., & Beck, B. R. (2019). High-intensity resistance and impact training improves bone mineral density and physical function in postmenopausal women with osteopenia and osteoporosis: The LIFTMOR randomized controlled trial. *Journal of Bone and Mineral Research, 34*(3), 572-583\. [https://doi.org/10.1002/jbmr.3284](https://doi.org/10.1002/jbmr.3284?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Wat is je biologische leeftijd (en kan je die verlagen)? URL: https://dokterservaas.be/biologische-leeftijd/ Last updated: 2026-08-19T12:53:22.000Z Op je identiteitskaart staat één leeftijd, en daar valt niet aan te tornen. Toch klopt dat getal maar half. Zet vijf mensen van zestig naast elkaar en je ziet meteen dat ze niet even oud zijn: de ene fietst nog vlot naar de bakker, de andere komt met moeite recht uit de zetel. Dat verschil heeft een naam. Naast je kalenderleeftijd, het aantal kaarsjes op de taart, draag je een biologische leeftijd: een maat voor hoe versleten je lichaam is. En het eerlijke antwoord op de vraag of je die kan verlagen, is ja, maar binnen grenzen. De kalender tikt maar één richting uit. Je biologische leeftijd kan twee kanten op. ![Naast je kalenderleeftijd, het aantal kaarsjes op de taart, draag je een biologische leeftijd](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/verjaardag.jpg) ### Wat is het verschil met je kalenderleeftijd? Je kalenderleeftijd zegt hoeveel keer de aarde rond de zon is gegaan sinds je geboorte. Nuttig voor een verjaardagsfeestje, maar het vertelt niets over hoe je lichaam ervoor staat. Je biologische leeftijd doet dat wel. Iemand van zestig die goed slaapt, beweegt en eet, kan biologisch jonger zijn dan iemand van vijftig die rookt, slecht slaapt en de hele dag stilzit. Het aantal kaarsjes is voor allebei correct. De ouderdom van hun lichaam ligt jaren uit elkaar. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Hoe meten dokters dat? Het kantelpunt kwam in 2013, toen de Duits-Amerikaanse hoogleraar Steve Horvath de eerste epigenetische klok bouwde. Epigenetica klinkt ingewikkeld, maar het beeld is simpel. Je DNA is de partituur, ze ligt vast en verandert niet. De epigenetica is de pianist die beslist welke noten er gespeeld worden, en bij de ene klinkt dat mooier dan bij de andere. Die pianist zet in de loop van je leven kleine chemische merktekens op je genen (methylgroepen), en Horvath ontdekte dat je uit dat patroon in je bloed een biologische leeftijd kan aflezen. We weten intussen dat zo'n klok verrassend goed voorspelt hoe groot je ziekterisico en je levensverwachting zijn. In een gewone Belgische praktijk is die epigenetische klok voorlopig een onderzoekstool, geen standaard labo-uitslag. Maar je hebt hem niet per se nodig. Met een eenvoudige vragenlijsten en alledaagse bloedwaarden kan je je biologische leeftijd al ruw schatten. Minder precies dan de klok van Horvath, maar goedkoop, herhaalbaar en meteen bruikbaar om te zien of je op het goede spoor zit. ### Kan je je biologische leeftijd echt verlagen? In een eerste kleine studie kregen gezonde mannen tussen vijftig en tweeënzeventig acht weken lang begeleiding rond voeding, slaap, beweging en ontspanning. Op de klok van Horvath scoorden ze achteraf gemiddeld ruim drie jaar jonger dan de controlegroep. Bij postmenopauzale vrouwen die twee jaar lang gezonder aten en meer bewogen, vertraagde een de klok eveneens. Dit zijn nog kleine studies, en de klokken zelf evolueren nog volop, maar de richting is duidelijk. De hendels die je biologische leeftijd bijsturen, zijn geen exotische pillen uit een dure kliniek. Het zijn de gewoontes die je al kent: bewegen, genoeg slapen, veel verschillende planten eten, verbinding houden met andere mensen, en af en toe je lichaam kort uitdagen met sauna, een stevige training of een vastenvenster. Je genen laden het geweer, maar jouw levensstijl haalt de trekker over. > Je kalenderleeftijd ligt vast, je biologische leeftijd niet. Wat je meet kan je bijsturen, en de knoppen zijn dezelfde als altijd: bewegen, slapen, eten, verbinden. Wil je weten hoe die knoppen precies werken en waarom ze zoveel verschil maken, dan lees je het hele verhaal in de longread over langer en beter leven. [Langer en beter leven: gezond ouder worden & anti‑agingTien jaar geleden dacht ik dat oud worden iets was dat je overkwam. Je genen tekenden de plattegrond, de klok tikte, en het beste wat je kon doen was hopen dat ook de laatste kilometers niet te steil bergop zouden lopen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-d0bd6da3-5388-4647-a43a-f4b0f4545867.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Anti-aging-1-0617fe82-a26e-4ab6-bbde-f1629aa3866d.jpg)](https://dokterservaas.be/langer-en-beter-leven/) Verouderen doen we allemaal. Maar in plaats van te vechten tegen de tijd, kan je ook meedansen met de klok. Jonger zijn dan het getal op je kaart, wie wil dat nu niet? WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties 1. Horvath, S. (2013). DNA methylation age of human tissues and cell types. *Genome Biology, 14*(10), R115\. [https://doi.org/10.1186/gb-2013-14-10-r115](https://doi.org/10.1186/gb-2013-14-10-r115?ref=dokterservaas.be) 2. Marioni, R. E., Shah, S., McRae, A. F., Chen, B. H., Colicino, E., Harris, S. E., et al. (2015). DNA methylation age of blood predicts all-cause mortality in later life. *Genome Biology, 16*(1), 25\. [https://doi.org/10.1186/s13059-015-0584-6](https://doi.org/10.1186/s13059-015-0584-6?ref=dokterservaas.be) 3. Fitzgerald, K. N., Hodges, R., Hanes, D., Stack, E., Cheishvili, D., Szyf, M., et al. (2021). Potential reversal of epigenetic age using a diet and lifestyle intervention: A pilot randomized clinical trial. *Aging, 13*(7), 9419-9432\. [https://doi.org/10.18632/aging.202913](https://doi.org/10.18632/aging.202913?ref=dokterservaas.be) 4. Fiorito, G., Caini, S., Palli, D., Bendinelli, B., Saieva, C., Ermini, I., et al. (2021). DNA methylation-based biomarkers of aging were slowed down in a two-year diet and physical activity intervention trial: The DAMA study. *Aging Cell, 20*(10), e13439\. [https://doi.org/10.1111/acel.13439](https://doi.org/10.1111/acel.13439?ref=dokterservaas.be) 5. Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven: Wat werkt om langer energiek en gezond te zijn*. Borgerhoff & Lamberigts. ### De Menopauze Symptoomscore URL: https://dokterservaas.be/menopauze-symptoomscore-mrs/ Last updated: 2026-09-04T06:46:59.000Z Deze test hoort bij Spreekuur PLUS. Ik zet hem open voor iedereen: invullen en je score zien kost je niets. Wat je score betekent en wat je er deze week mee doet, lees je met een gratis account. ## Een cijfer op je gevoel Twee vrouwen met "opvliegers" hebben vier verschillende levens: de ene wappert af en toe met haar hand, de andere ligt om drie uur 's nachts doorweekt wakker en sleept zich de volgende dag door haar werkdag. Datzelfde woord dekt een wereld van verschil. Daarom is er in de jaren negentig in Berlijn een eenvoudig meetinstrument gemaakt voor overgangsklachten. Onderzoekers wilden iets wat een vrouw zelf kon invullen, dat de zwaarte van haar klachten in één getal ving en dat je na een paar maanden opnieuw kon afnemen om te zien of een behandeling werkte. Dat instrument is intussen in tientallen talen vertaald en wereldwijd in gebruik. De officiële naam is de Menopause Rating Scale. Deze test is mijn bewerking daarvan. Waarom een eigen versie en geen kopie, lees je onderaan. 💡 ****Wat deze test je geeft** • Een score die zegt hoe zwaar je overgangsklachten wegen, verdeeld over lichaam, stemming en onderlichaam. • Een heldere drempel: mild pak je met leefstijl aan, matig tot ernstig is het gesprek over hormoontherapie waard. • Per klachtengebied wat je zelf kunt doen, welke bloedwaarden zinvol zijn, en wanneer je echt naar de dokter moet. ## Vul je klachten in Scoor elke klacht van de afgelopen weken. 0 is geen last, 4 is zeer zware last. De test telt op en toont je score en wat die betekent. Tool # Menopauze Symptoomscore Scoor elf klachten van de afgelopen weken van 0 (geen last) tot 4 (zeer zware last). De test telt op tot je totaalscore en drie deelscores, en zegt wat die betekenen. Zo werkt het Kies bij elke klacht hoe zwaar je ze de afgelopen weken had. Je totaalscore, je drie deelscores en de duiding rekenen live mee terwijl je invult. ## Lichaam en slaap ## Stemming en energie ## Onderlichaam Je totale symptoomscore 0 / 44 Geen tot minimale last Je klachten wegen licht. Dit hoort bij wat de meeste vrouwen in deze fase voelen. Een stevige leefstijl-basis is hier je beste investering; er is nu geen reden om aan hormoontherapie te denken. 0 Lichaam en slaapdeelscore 0 / 16 Stemming en energiedeelscore 0 / 16 Onderlichaamdeelscore 0 / 12 Kopieer naar klembordplakken in mail of notitie Download .txtleesbaar tekstbestand Download .csvvoor een rekenblad **Bronnen:** Heinemann, K., e.a. (2004). The Menopause Rating Scale (MRS): a methodological review. Health and Quality of Life Outcomes, 2, 45\. · Blümel, J. E., e.a. (2018). Decision-making for the treatment of climacteric symptoms using the Menopause Rating Scale. Maturitas, 111, 15–19\. · Chuni, N., & Sreeramareddy, C. T. (2011). Validity of and cut-off score for the MRS. BMC Women's Health, 11, 30. **Eigen bewerking, geïnspireerd op de Menopause Rating Scale (Heinemann e.a. 2004)** · laatst nagekeken: juli 2026 Deze tool geeft duiding, geen diagnose of behandeladvies. Bespreek je resultaat met je arts. Je antwoorden verlaten je browser niet. Meer duiding op [www.dokterservaas.be](https://www.dokterservaas.be/?ref=dokterservaas.be). Spreekuur PLUS · Resultaatblad ## Menopauze Symptoomscore Ingevuld op 0 / 44 Geen tot minimale last ### Deelscores ### Je antwoorden ### Bronnen Heinemann e.a. (2004), Health Qual Life Outcomes 2, 45\. · Blümel e.a. (2018), Maturitas 111, 15–19\. · Chuni & Sreeramareddy (2011), BMC Women's Health 11, 30\. · Eigen bewerking, geïnspireerd op de Menopause Rating Scale · laatst nagekeken: juli 2026. Deze tool geeft duiding, geen diagnose of behandeladvies. Bespreek je resultaat met je arts. Je antwoorden verlaten je browser niet. Spreekuur PLUS · Dokter Servaas · Menopauze Symptoomscore 💡 Belangrijk: Deze test is geen diagnose. Hij zet een cijfer op wat je voelt en helpt je het gesprek met je arts te openen. Ga altijd langs bij een van de volgende signalen, ongeacht je score. ## Wanneer je zeker naar de dokter moet Bloedverlies na de menopauze, ook al is het maar één keer en maar een beetje, moet altijd onderzocht worden. Ga ook langs bij een knobbel in de borst of een plotse verandering aan je borsten, bij aanhoudende opvliegers die je nachten slopen, bij een sombere stemming die niet weggaat of gedachten die je zorgen baren. Ook blaasontstekingen die maar blijven terugkomen, zijn een reden om je arts daarvan op de hoogte te brengen. Naar de spoed ga je bij acute, hevige pijn op de borst of kortademigheid, of bij een plotse hoofdpijn die anders is dan je gewend bent. ## Wat je score betekent Neem je totaal getal erbij en kijk in welke scoreveld je valt: _This post is for subscribers only._ ### Piekeren doorbreken door uit je hoofd en in je lijf te komen URL: https://dokterservaas.be/piekeren-doorbreken/ Last updated: 2026-08-19T12:53:22.000Z Het is drie uur 's nachts en je hoofd speelt voor de veertiende keer het gesprek voor morgen af. Herken je het? Blijven piekeren lost meestal niets op en hoe meer je nadenkt, hoe meer je in een vicieuze cirkel lijkt terecht te komen. Uit zo’n piekerspiraal stap je niet met je hoofd, maar met je lijf. Je ademhaling, je benen, je aandacht: dat zijn de handvatten die werken op het moment dat je verstand rondjes draait. ### Nadenken vs piekeren Nadenken doen we met een doel. We wegen dingen af, moeten beslissingen nemen, en nadenken helpt ons daarbij. Piekeren is ook nadenken, maar steeds over hetzelfde. Je herkauwt als het ware dezelfde gedachte, zonder ze definitief te verteren. Psychologen hebben er een moeilijk woord voor: rumineren. En wie het heel veel doet, loopt risico om er fysiek en mentaal onder te lijden. ### Waarom je brein blijft herkauwen In mijn boek [De Klik](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) noem ik het stemmetje in je hoofd de Aap: je oerbrein, dat 's nachts nog even hallo komt zeggen. Gelukkig zit er ook een Slimme Kapitein in je cockpit, maar bij het malen en het piekeren zit de Aap achter de knoppen. En je Aap maakt daarbij een rare fout, want hij ziet geen verschil tussen echt gevaar en "wat als"-gedachten. Een mail die je morgen moet beantwoorden krijgt dezelfde stoot adrenaline als een echt alarm. Daarom krijg je hartkloppingen midden in de nacht, zelfs al is er niets aan de hand. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Uit je hoofd, in je lijf De Aap verstaat maar één taal: die van je lijf. Je lijf kom je binnen via je adem. Adem trager en maak je uitademing langer dan je inademing, en je activeert meteen je rustsysteem. Als je in rust komt, zakt je hartslag vanzelf mee. Doe dit vaker: een paar minuten volstaan al om de scherpste randjes eraf te halen. ![Ademhalingsoefening](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Meditatie--1--1.jpg) Bewegen helpt ook. Een wandeling van een kwartier haalt je uit je hoofd. Bewegen vraagt aandacht, en als iets aandacht vraagt, kan je loskomen van je gedachten. Wat ook helpt: de signalen van je lichaam de aandacht geven die ze vragen. Een lichaamsscan kan je inzicht geven in waar de spanning zit. Zit die in je keel? In je borst? Of in je maag? Deze emoties voelen, ze een plek geven in je lichaam en ze benoemen: dat helpt om ze uit de vicieuze cirkel in je hoofd te halen. ### Piekeren op afspraak Als je veel piekert, kan je misschien piekeren op afspraak. Geef al je zorgen een vast halfuur. Betrap je jezelf daarbuiten op gepieker, schrijf het dan op, want op papier zien gedachten er meestal kleiner uit dan ze 's nachts voelen. > 💡 Onthoud: piekeren stopt niet in je hoofd, maar in je lijf. Ademen, bewegen, mindfulness: dat zijn de knoppen waar je wél bij kan. Het effect is bescheiden en het is zeker geen wondermiddel, maar het kan een eerste stap zijn om een beetje nachtrust terug te winnen. ### Wanneer het meer is dan piekeren Soms is piekeren geen gewoonte maar een symptoom. Blijft het wekenlang aanhouden? Slaap je niet meer? Gaat het samen met somberheid, voortdurende angst of het gevoel dat je jezelf niet meer bent? Ga dan langs bij je huisarts. Piekeren dat je leven overneemt of tegenhoudt, hoort bij angst en neerslachtigheid, en daar bestaat hulp voor. Dat hoef je niet alleen op te lossen om drie uur 's nachts. Beluister ook het Open Spreekuur over Negatieve gedachten: WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [#18\. Negatieve gedachten | Open SpreekuurNegatieve gedachten hoeven je leven niet te bepalen. Krijg praktische handvatten om piekeren te verminderen, je mindset te versterken en meer mentale veerkracht op te bouwen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-5ee33778-6c23-4c40-b57d-e4173d3e85c8.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Negatieve-gedachten-1-872df501-d719-4544-a06e-ed5260ed6244.jpg)](https://dokterservaas.be/negatieve-gedachten/) ## Referenties McLaughlin, K. A., & Nolen-Hoeksema, S. (2011). Rumination as a transdiagnostic factor in depression and anxiety. *Behaviour Research and Therapy*, 49(3), 186-193\. [https://doi.org/10.1016/j.brat.2010.12.006](https://doi.org/10.1016/j.brat.2010.12.006?ref=dokterservaas.be) Watkins, E. R., & Roberts, H. (2020). Reflecting on rumination: Consequences, causes, mechanisms and treatment of rumination. *Behaviour Research and Therapy*, 127, 103573\. [https://doi.org/10.1016/j.brat.2020.103573](https://doi.org/10.1016/j.brat.2020.103573?ref=dokterservaas.be) Zaccaro, A., Piarulli, A., Laurino, M., Garbella, E., Menicucci, D., Neri, B., & Gemignani, A. (2018). How breath-control can change your life: A systematic review on psycho-physiological correlates of slow breathing. *Frontiers in Human Neuroscience*, 12, 353\. [https://doi.org/10.3389/fnhum.2018.00353](https://doi.org/10.3389/fnhum.2018.00353?ref=dokterservaas.be) Yilmaz Balban, M., Neri, E., Kogon, M. M., Weed, L., Nouriani, B., Jo, B., Holl, G., Zeitzer, J. M., Spiegel, D., & Huberman, A. D. (2023). Brief structured respiration practices enhance mood and reduce physiological arousal. *Cell Reports Medicine*, 4(1), 100895\. [https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2022.100895](https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2022.100895?ref=dokterservaas.be) Brand, S., Colledge, F., Ludyga, S., Emmenegger, R., Kalak, N., Sadeghi Bahmani, D., Holsboer-Trachsler, E., Pühse, U., & Gerber, M. (2018). Acute bouts of exercising improved mood, rumination and social interaction in inpatients with mental disorders. *Frontiers in Psychology*, 9, 249\. [https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00249](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00249?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Langer en beter leven: gezond ouder worden en anti-aging URL: https://dokterservaas.be/langer-en-beter-leven/ Last updated: 2026-08-19T12:53:25.000Z Vandaag denk ik daar al wat anders over. Ik geloof niet in één wonderpilletje, dat blijft een marketingsprookje, maar de wetenschap is de voorbije tien jaar wel véél concreter geworden over wat écht werkt. En vooral: over hoeveel je zelf in handen hebt. ## Oud worden zonder ziekte Plato zei het al vierhonderd jaar voor Christus: verouderen doen we allemaal, maar ziek worden hoeft daar niet zomaar bij te horen. Zijn leerling Aristoteles vond van wel. Aftakeling was volgens hem onvermijdelijk. Bijna vijfentwintig eeuwen later klinken die twee stemmen nog steeds. Begrijpelijk. In elke praktijk zit wel een Aristoteles die op zijn tachtigste vijf chronische aandoeningen heeft en tien medicamenten meezeult, maar er zijn ook Plato’s die op diezelfde tachtig nog fietstochten van vijftig kilometer maken. Het verschil tussen die twee zit niet in "geluk". Het zit in vier dingen die we intussen behoorlijk goed kunnen benoemen. - Genen verklaren ongeveer dertig procent van hoe je oud wordt. - De omgeving en het sociale netwerk waarin je opgroeit en woont, zo'n twintig procent. - De geneeskunde en het zorgsysteem, met al haar pilletjes en interventies, hooguit tien procent. - De vierde, de grootste en meest beïnvloedbare groep factoren, zijn je eigen keuzes van elke dag: bewegen, eten, slapen, verbinden. Een mooie veertig procent die we zelf in de hand hebben, dus. Dat is geen exacte wetenschap, het zijn schattingen die schuiven al naargelang de studie. Maar de grootte-orde klopt, en dat is de eigenlijke boodschap: van de vier hefbomen is die laatste, die van jou, veruit de belangrijkste. > Je kunt de tijd niet stoppen. Je kunt wél de snelheid waarmee je veroudert bijsturen. Meer jaren aan je leven, en vooral meer leven aan je jaren. Het Engelse woord *longevity* zegt precies wat ik bedoel. Het komt van *longus* en *aevum*: een lange levensduur. Maar je leest er ook iets van *vitaliteit* in. Hoe je ouder wordt en positief geformuleerd. Wat als we stoppen met vechten tegen de tijd, maar meedansen met de klok? In de anti-aging-geneeskunde zullen we sowiezo verliezen, want sterven gaan we ooit allemaal doen. Longevity is meer een houding dan een doel.. ## Onder de motorkap: de hallmarks of aging Als ik een autofreak ooit heb kunnen overtuigen om zijn gewoontes om te gooien *(dat lees je in* [*Lang Zullen We Leven*](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?ref=dokter-servaas.ghost.io)*)*, was het door zijn lichaam met zijn oldtimer te vergelijken. Eén auto, een leven lang, geen vervanging mogelijk. Datzelfde geldt voor wat er microscopisch in je lijf gebeurt terwijl je ouder wordt. De verouderingsbiologie heeft de laatste jaren twaalf mechanismen in kaart gebracht die samen bepalen hoe snel je aftakelt. In het jargon heten ze de "hallmarks of aging", en Carlos López-Otín beschreef ze eerst met negen (2013) en later met twaalf (2023). Vertaald naar mensentaal is dit het overzicht: - Je DNA loopt kleine beschadigingen op, en de eindjes van je chromosomen (de telomeren) worden korter waardoor cellen niet meer kunnen delen en doodgaan. - De signaalcodes op je genen die bepalen welke stukjes DNA gelezen worden, verschuiven of verdwijnen. We worden dus minder goed in het correct uitlezen van onze genen. Deze processen zijn een wetenschap op zich die we epigenetica noemen. Het is precies in deze processen dat leefstijl heel efficiënt aangrijpt. - Je mitochondriën, de batterijen in elke cel, worden minder talrijk en produceren minder energie. - Er vormen zich stille, sluimerende "zombiecellen" die niet meer werken maar wel ontstekingen onderhouden. Deze kunnen worden afgebroken als we ons lichaam de kans geven om aan autofagie te doen (verder lees je hier meer over). - De diversiteit in je darmflora daalt. - Er ontstaat een laaggradige, chronische ontsteking (in het jargon *inflammaging*) die als een sluimerend vuur in de achtergrond blijft branden. Dat klinkt als een horror-film, maar dat is het niet, want elk van die mechanismen reageert op leefstijlprikkels. Slaap, sport, gezond eten, korte gecontroleerde stress: het zijn dezelfde hendels, keer op keer, die tegelijk aan meerdere van die twaalf mechanismen tegelijk tornen. Daarom werkt gezond leven cumulatief zo goed. Dus stop maar met te geloven in die ene golden bullet. Er zijn wel een handvol basisgewoontes die op meerdere niveaus tegelijk ingrijpen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Gezond ouder worden](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Gezond-ouder-worden-1.jpg) ## Twee klokken: die van je paspoort en die van je lichaam Zet vijf zestigjarigen naast elkaar en je ziet meteen dat ze niet allemaal even "oud" zijn. Naast je kalenderleeftijd (het aantal kaarsjes op je taart) bestaat er een biologische leeftijd, een maat voor hoe versleten je lichaam is. De kalenderleeftijd gaat maar één richting uit. De biologische kan schuiven in beide richtingen. Steve Horvath ontwikkelde in 2013 de eerste epigenetische klok, die aan de hand van de eerder vermelde signaalcodes in ons DNA (voor de kenners: o.a. methylgroepen) in het bloed een biologische leeftijd berekent. In onze routinepraktijk is die epigenetische klok voorlopig een onderzoekstool, geen standaard-labo-uitslag. Wat wél breed beschikbaar is, en verrassend goed voorspelt hoe snel je "biologisch" ouder wordt: een handvol biomarkers die we wel kennen en kunnen bepalen. - **VO2max**, de maat voor hoe efficiënt je zuurstof gebruikt tijdens inspanning. Een meta-analyse van tweeëndertig cohortstudies met bijna honderdduizend deelnemers vond dat elke stap omhoog in fitheid samengaat met dertien procent minder sterfte, ongeacht de oorzaak. Dit is een van de sterkst voorspellende biomarkers die we hebben. - **Handgripkracht.** In een cohort van een half miljoen mensen uit de UK Biobank bleek elke vijf kilogram minder greep samen te gaan met zestien tot twintig procent hogere totale sterfte, en het correleert met sterfte van hart- en vaatziekten, ademhalingsaandoeningen en dementie. Toch hebben weinig artsen zo’n toestel in hun kabinet. (Maar vraag het misschien eens aan je kinesist) - In het standaard-labo zijn er een heleboel biomarkers die meebewegen met leefstijl en die voorspellen hoe snel je "biologisch" ouder wordt. Hier schrijf ik binnenkort *Dossier* over. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Vijf hefbomen die verschil maken Als ik het eenvoudig moet houden (eenvoudig advies is meestal het beste), dan komen alle richtlijnen, alle grote cohorten en al onze klinische ervaring uit op dezelfde vijf hefbomen. Op volgorde van impact. **Een: gezond eten.** Je bent wat je eet. Voeding kan je verouderen of kan de veroudering vertragen. De korte versie: mik op dertig verschillende planten per week, veertig gram vezels per dag, voldoende eiwit (voor 60-plussers 1,2 tot 1,6 gram per kilo lichaamsgewicht om spiermassa te sparen), en houd ultrabewerkt voedsel onder de vijftien procent van je calorieën. Een venster van twaalf tot zestien uur nachtelijk niet eten geeft je autofagie, dat is je celopruimingsdienst, dagelijks een boost. **Twee: bewegen, regelmatig en gevarieerd.** Niet "genoeg stappen zetten" alleen. De longevity-formule is drieledig: rustige duurinspanning waarin je nog in zinnen kunt praten (twee tot vijf uur per week), één à twee kortere sessies waarin je écht je hartslag omhoog jaagt, en twee tot drie keer per week krachttraining. Die derde is de meest onderschatte, vooral voor vrouwen na de menopauze. Spiermassa bouwen is geen ijdelheid. Je spieren zijn een orgaan dat je metabolisme en je immuniteit stuurt. **Drie: slapen.** Zeven tot negen uur, op vaste tijden, in een koele en donkere kamer, geen zware maaltijd of alcohol de laatste drie uur ervoor, en de gsm niet in de slaapkamer. Als je snurkt, dagslaperig bent of een BMI boven de dertig hebt: laat slaapapneu screenen. Onbehandelde apnoe versnelt zowat elke hallmark tegelijk. > Consistentie boven perfectie. Tachtig procent van de tijd de juiste keuzes maken, twintig procent van de tijd van het leven genieten zonder rem. Dat is realistischer én effectiever dan zes weken een monnikendieet doen en dan drie maanden ontsporen. ![Slapen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/slapen-1.jpg) **Vier: verbinding.** Het onderdeel dat we in de spreekkamer nog altijd te vaak overslaan, en het is intussen even hard onderbouwd als bloeddruk. Een meta-analyse van negentig studies met samen ruim twee miljoen mensen liet zien dat sociale isolatie samengaat met tweeëndertig procent meer sterfte, en eenzaamheid met veertien procent meer. Een oudere landmark-analyse van Julianne Holt-Lunstad kwam op vijftig procent overlevingsvoordeel voor mensen met sterke sociale netwerken. Dat is vergelijkbaar met stoppen met roken. Zingeving en gemeenschap zijn geen wellness-taal; het zijn harde longevity-factoren. **Vijf: hormesis, korte gecontroleerde stressors.** Sauna drie à vier keer per week (twintig minuten op tachtig graden of hoger). Optioneel een korte koude douche. Intermittent fasten voor wie zich daar goed bij voelt. En één keer per jaar een langere vastenkuur voor gemotiveerde patiënten, tenzij er een eetstoornisverleden speelt. ## Langer gezond leven Wat de wetenschap zegt over gezond ouder worden, praktisch en onderbouwd. Schrijf je in en lees het elke week mee. Hou me op de hoogte Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wat de blue zones ons leren, en wat niet Als er één begrip het longevity-gesprek de laatste tien jaar heeft gedomineerd, dan zijn het de blue zones: de vijf regio's (Sardinië, Okinawa, Ikaria, Nicoya, Loma Linda) waar opvallend veel mensen honderd worden in goede gezondheid. Dan Buettner beschreef hun leefstijlrecept: natuurlijk bewegen, plantaardig eten, matigheid, doel, geloofsgemeenschap, familie eerst, hechte sociale netwerken (de *moai* in Okinawa), en het Japanse *ikigai*, dat wat je 's morgens uit bed haalt. Hier moet ik een nuance leggen, want de blue zones staan onder wetenschappelijke kritiek, des te meer omdat Dan Buettner een wereldwijd sterk commercieel rond dit concept gebouwd heeft. Saul Newman argumenteerde dat regio's met veel supercentenarians (mensen van 100+) vaak regio's zijn zonder betrouwbare geboorteregistratie, met hoge armoede en lagere levensverwachting dan het nationale gemiddelde en een patroon dat past bij administratieve fouten en pensioenfraude. De blue zones-onderzoeksgroep verweerde zich in 2025 met een gedetailleerd validatieprotocol dat volgens hen die kritiek ontkracht. Wie gelijk krijgt in dat debat, weten we over enkele jaren. Maar al dat geruzie doet niets af aan wat we kunnen leren van de blue zones. Ook al zou blijken dat Okinawa niet uniek is qua honderdjarigen, dan nog zijn de principes die eruit gedestilleerd zijn (bewegen, plantaardig eten, matigheid, doel, geloof of spiritualiteit, familie, sociale verbondenheid) stuk voor stuk goed onderbouwd. Ze werken niet omdat ze in Okinawa gebeuren. Ze werken omdat ze aan meerdere hallmarks tegelijk sleutelen. ![Spiritualiteit](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Spiritualiteit-1.jpg) ## Wanneer je bij de arts moet zijn Longevity is vandaag vaak doe-het-zelfwerk met begeleiding op de achtergrond. Maar er zijn momenten waarop een consultatie geen overbodige luxe is. Ga langs bij je arts als je onverklaard gewicht verliest, als je duidelijk spierkracht kwijtraakt ondanks training, als je geheugen zichtbaar sneller achteruitgaat dan bij leeftijdsgenoten, als je continu uitgeput blijft ondanks goede nachten, of als je op meer dan vijf medicijnen zit en niet meer zeker weet of dat allemaal nog nodig is (een gesprek over deprescribing is dan een uitstekend idee). En als je snurkt, dagslaperig bent of hoge BMI hebt: laat slaapapneu uitsluiten. Onbehandeld verwoest dat je hele gezond-ouder-worden-plan, je healtspan en je lifespan. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties 1. López-Otín, C., Blasco, M. A., Partridge, L., Serrano, M., & Kroemer, G. (2023). Hallmarks of aging: An expanding universe. *Cell, 186*(2), 243-278\. [https://doi.org/10.1016/j.cell.2022.11.001](https://doi.org/10.1016/j.cell.2022.11.001?ref=dokterservaas.be) 2. Kodama, S., Saito, K., Tanaka, S., Maki, M., Yachi, Y., Asumi, M., et al. (2009). Cardiorespiratory fitness as a quantitative predictor of all-cause mortality and cardiovascular events in healthy men and women: A meta-analysis. *JAMA, 301*(19), 2024-2035\. [https://doi.org/10.1001/jama.2009.681](https://doi.org/10.1001/jama.2009.681?ref=dokterservaas.be) 3. Celis-Morales, C. A., Welsh, P., Lyall, D. M., Steell, L., Petermann, F., Anderson, J., et al. (2018). Associations of grip strength with cardiovascular, respiratory, and cancer outcomes and all cause mortality: Prospective cohort study of half a million UK Biobank participants. *BMJ, 361*, k1651\. [https://doi.org/10.1136/bmj.k1651](https://doi.org/10.1136/bmj.k1651?ref=dokterservaas.be) 4. Wang, F., Gao, Y., Han, Z., Yu, Y., Long, Z., Jiang, X., et al. (2023). A systematic review and meta-analysis of 90 cohort studies of social isolation, loneliness and mortality. *Nature Human Behaviour, 7*(8), 1307-1319\. [https://doi.org/10.1038/s41562-023-01617-6](https://doi.org/10.1038/s41562-023-01617-6?ref=dokterservaas.be) 5. Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. *PLoS Medicine, 7*(7), e1000316\. [https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000316?ref=dokterservaas.be) 6. Newman, S. J. (2019). Supercentenarian and remarkable age records exhibit patterns indicative of clerical errors and pension fraud. *bioRxiv*. [https://doi.org/10.1101/704080](https://doi.org/10.1101/704080?ref=dokterservaas.be) 7. Poulain, M., Herm, A., & Pes, G. M. (2025). Blue Zone, a demographic concept and beyond. *American Journal of Lifestyle Medicine*. 8. Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven: Wat werkt om langer energiek en gezond te zijn*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Breng rust in je systeem: een kick off plan URL: https://dokterservaas.be/stress-herstelplan-7-dagen/ Last updated: 2026-07-27T15:36:28.000Z Zeven dagen, met elke dag één gewoonte die je stresssysteem beïnvloedt: slaap, ademhaling, beweging, licht, voeding en herstel. Het is er voor wie voelt dat de spanning te lang te hoog heeft gestaan en er iets aan wil doen voor het richting burn-out kantelt. 💡 Wat je met dit plan in handen krijgt: Een inspirationeel werkblad dat je zeven dagen bij de hand houdt om nieuwe routines in te bouwen. - Elke dag één concrete gewoonte, opgebouwd rond de grote knoppen van je stresssysteem: slapen, bewegen, ademen en herstellen. - Eén ademhalingsoefening die je vanaf dag twee elke dag opnieuw doet, om dagelijks je rempedaal te leren induwen. - Een wetenschappelijke, eerlijke uitleg over wat werkt, wat optioneel is (zoals de adaptogenen) en wanneer je beter bij je arts langsgaat. _This post is for paying subscribers only._ ### Foliumzuur is niet hetzelfde als folaat URL: https://dokterservaas.be/foliumzuur-is-niet-hetzelfde-als-folaat/ Last updated: 2026-08-19T12:53:25.000Z ## Folaat, foliumzuur, en wat je lichaam ermee doet Je lichaam heeft een bank. Folaat is je eigen munt. Die haal je uit verse voeding: groene bladgroenten, peulvruchten, broccoli, eieren, lever. Die munt is meteen bruikbaar voor het werk dat je lichaam ermee doet, namelijk DNA bouwen, bloedcellen aanmaken en je zenuwen onderhouden. Foliumzuur is buitenlandse valuta. Synthetisch geproduceerd, vooral te vinden in supplementen en in verrijkte voeding. Voor je cellen er iets mee kunnen, moet die foliumzuur eerst door enkele wisselkantoren passeren. De lever doet de eerste omzetting, dan komt een enzym met de welklinkende naam methyleen-tetrahydrofolaat-reductase (MTHFR voor de vrienden) en pas op het einde van die rit krijg je de eindvorm: 5-methyltetrahydrofolaat, of kortweg 5-MTHF. Dat is de munt waar je in je cellen werkelijk kan betalen. ## Waarom maakt dat iets uit Bij de meeste mensen werkt dat wisselkantoor prima. Bij ongeveer één op de tien hapert er iets in de laatste stap: de MTHFR-variant verloopt minder efficiënt. Dan blijft een deel van de foliumzuur in je bloedbaan rondhangen zonder zijn werk te doen. Onderzoekers noemen dat "niet-gemetaboliseerde foliumzuur", afgekort UMFA. Recente studies vinden die UMFA terug in moedermelk en zelfs in navelstrengbloed van baby's. Wat dat op de lange termijn precies betekent voor de gezondheid, weten we nog niet helemaal. Daarbij komt een tweede aandachtspunt. Hoge dosissen foliumzuur kunnen een tekort aan vitamine B12 verbergen. De bloedwaarden zien er dan goed uit terwijl je zenuwen stilletjes schade oplopen. Dat is niet wat je wil. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Groene bladgroenten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Bladgroenten-1.jpg) ## Wat doe je er praktisch mee Eerst de voeding. Folaat uit groene bladgroenten, peulvruchten, eieren en lever doet zijn werk zonder gedoe. Geen wisselkantoor nodig. Dat is altijd de eerste stap, en voor de meeste mensen ook genoeg. Bij suppletie geef ik in mijn praktijk steeds vaker de voorkeur aan de actieve vorm, dus L-methylfolaat of 5-MTHF. Vooral bij mensen waar ik vermoed dat hun MTHFR niet helemaal vlot loopt, bij wie de homocysteïne hoog is of bij vrouwen met een zwangerschapswens. Een recente trial bij zwangere vrouwen liet zien dat 5-MTHF dezelfde folaatstatus oplevert als foliumzuur, maar zonder de stapeling van UMFA in moeder en kind. Wil je toch foliumzuur slikken? Dat kan. Voor de preventie van neuralebuisdefecten bij baby's is foliumzuur officieel aanbevolen, en die aanbeveling rust op decennia bewijs. Maar wanneer je weet hebt van een MTHFR-variant, of wanneer je je homocysteïne wil aanpakken, dan is 5-MTHF de slimmere keuze. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Referenties *D'Elia S, Morello M, Titolo G, et al. Homocysteine in the Cardiovascular Setting: What to Know, What to Do, and What Not to Do. Journal of Cardiovascular Development and Disease. 2025;12(10):383.* *Carboni L. Active folate versus folic acid: the role of 5-methyltetrahydrofolate (5-MTHF) as a replacement for folic acid in folate-related diseases. Journal of Restorative Medicine. 2022;11.* *Page R, Robichaud A, Arbuckle TE, et al. Total folate and unmetabolized folic acid in the breast milk of a cross-section of Canadian women. American Journal of Clinical Nutrition. Geüpdate prenataal trial-onderzoek 2024-2026 (Reproductive BioMedicine Online; Frontiers in Nutrition).* *Mason JB, Dickstein A, Jacques PF, et al. A temporal association between folic acid fortification and an increase in colorectal cancer rates may be illuminating important biological principles. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. 2007;16(7):1325-1329.* ### #119. De boeken die mijn gasten je aanraden (compilatie-aflevering) URL: https://dokterservaas.be/de-boeken-die-mijn-gasten-je-aanraden/ Last updated: 2026-07-22T11:45:43.000Z Aan elke gast in Spreekuur stel ik dezelfde vraag: welke drie boeken hebben jou gevormd, of welk boek moet ik absoluut gelezen hebben? Voor de laatste aflevering van dit seizoen zet ik al die antwoorden bij elkaar. Het resultaat is een leeslijst voor wie nog een boek zoekt voor op het strand, in de bergen of in de hangmat in de tuin. Er zit van alles tussen. Een Vlaams essay over authenticiteit en een no-nonsense managementboek van een ex-CEO. Een reisboek dat een classic werd, en een boek voor wie wil begrijpen dat introvert zijn geen tekortkoming is. Titels die door verschillende gasten werden aangeraden en een roman over parallelle levens. Dit alles samen met een pleidooi voor het behoud van de bibliotheek als voeding voor de menselijkheid. Veel leesplezier deze zomer! Vanaf september zijn we er terug. ## Timestamps - (00:00) Intro: een zomerse boekencompilatie - (00:01) Echt en De Groeiformule - (00:05) Al het blauw van de hemel - (00:06) De kracht van echte mannen en The Secret - (00:10) De geverfde vogel - (00:13) De middernachtsbibliotheek en De Alchemist - (00:15) Quiet, 7 Habits en Mild Ouderschap - (00:20) Hitchhiker's Guide en Bill Bryson - (00:26) De fontein, It Didn't Start With You en Destructieve Relaties - (00:30) The Diary of a CEO en Nervus Vagus - (00:34) In de naam van al de mijnen en Liefde in de tropenjaren - (00:37) De wraak van de geografie, The Tragic Mind en Un uomo - (00:41) Terroristenjagers, biografieën en The Last Dance - (00:44) Dit is geen boek van een meisje zonder armen en benen en La Superba - (00:49) Flow van Jan Bommerez en The Biology of Belief - (00:56) Bibliotheken, musea en kunst als reservoir van menselijke ervaring ## Vermeld in de aflevering: - Echt — Guillaume Van der Stighelen - De Groeiformule — Erik Lauwers - Al het blauw van de hemel — Mélissa Da Costa - De kracht van echte mannen — David Deida - The Secret — Rhonda Byrne - De geverfde vogel — Jerzy Kosiński - De middernachtsbibliotheek — Matt Haig - De Alchemist — Paulo Coelho - Quiet — Susan Cain - The 7 Habits of Highly Effective People — Stephen R. Covey - Mild Ouderschap — Nina Mouton - The Hitchhiker's Guide to the Galaxy — Douglas Adams - Een kleine geschiedenis van bijna alles — Bill Bryson - De fontein, vind je plek — Els van Steijn: [https://elsvansteijn.nl/shop/nl/de-fontein-vind-je-plek](https://elsvansteijn.nl/shop/nl/de-fontein-vind-je-plek?ref=dokterservaas.be) - It Didn't Start With You — Mark Wolynn - Destructieve Relaties op de Schop — Jan Storms - The Diary of a CEO — Steven Bartlett - Nervus Vagus — dr. Luc Swinnen - In de naam van al de mijnen — Martin Gray - Liefde in de tropenjaren — Katrien Koolen: [https://www.lannoo.be/nl/liefde-de-tropenjaren](https://www.lannoo.be/nl/liefde-de-tropenjaren?ref=dokterservaas.be) - De wraak van de geografie — Robert D. Kaplan - The Tragic Mind — Robert D. Kaplan - Een man (Un uomo) — Oriana Fallaci - Terroristenjagers — Lionel D. & Annemie Bulté - Dit is geen boek van een meisje zonder armen en benen — Eva Eikhout: [https://www.lebowskipublishers.nl/boek/3017/eva-eikhout-dit-is-geen-boek-van-een-meisje-zonder-armen-en-benen.html](https://www.lebowskipublishers.nl/boek/3017/eva-eikhout-dit-is-geen-boek-van-een-meisje-zonder-armen-en-benen.html?ref=dokterservaas.be) - La Superba — Ilja Leonard Pfeijffer - Flow, de kunst van het zaken doen — Jan Bommerez - The Biology of Belief — Bruce Lipton ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, inspirerende mensen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Vanaf september zijn we er terug met een nieuw seizoen. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bekijk Het Recept](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7wTQl2MMoaMTXkiXtW3f4n?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/119-boeken-voor-de-zomer/id1646766696?i=1000772905305&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=mwmPKEeq8A0&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Emotioneel eten doorbreken URL: https://dokterservaas.be/emotioneel-eten/ Last updated: 2026-08-19T12:53:26.000Z Chronische stress is slecht, maar dat wist je al. Het zet je HPA-as (Hypothalamus-Pituitary-Adrenals, of de stress-as die via hersenen, hypofyse en bijnieren cortisol vrijgeeft) in overdrive. Cortisol doet ons verlangen naar energierijk voedsel: suiker en vet worden aantrekkelijker op het moment dat je brein onder spanning staat. Zo leren we onszelf over langere tijd dat een koekje kortstondig de druk vermindert, en die gewoonte wordt opgeslaan. Onderzoekers noemen dat "reward-based stress eating". Je zenuwstelsel is bedraad zoals de lichtschakelaar naar je lamp. Een prikkel triggert een respons. Verdriet doet je naar iets zoets verlangen. Verveling naar iets krokants. Woordenwisselingen naar chocolade. Elke keer je die schakelaar gebruikt, wordt de bedrading een beetje sterker. Dat verklaart waarom wilskracht nooit wint: je bestrijdt geen honger, je bestrijdt een reflex. ### De trigger-emotie-reactie-keten herkennen De volgende keer dat je naar de kast loopt zonder honger, nodig ik je uit om eens stil te staan bij de volgende vier vragen. - Wat is er net gebeurd (de trigger)? - Wat voel ik (de emotie: verdriet, afwijzing, boosheid, verveling, leegte)? - Waar voel ik het in mijn lichaam (nijpend in de borst, hol in de maag, een hoofd dat te vol zit)? - En wat zal ik voelen twintig minuten nadat ik dit heb opgegeten? > Emotioneel eten is een reflex. Je bestrijdt hem niet met verboden, je herprogrammeert hem door de emotie te kennen die de reflex triggert en een gezonder copingmechanisme te vinden. Emoties komen in golven. Ze pieken maar zakken meestal binnen twintig tot dertig minuten. Als je die golf laat passeren zonder een ongezonde reflex in gang te zetten, zwakt de emotie ook af, het duurt alleen misschien wat langer. Heel vaak krijgen mensen na een emotionele eetbui ook nieuwe negatieve emoties erbij, zoals een schuldgevoel, hetgeen een nieuwe reflex in gang zet. Zo raak je in een vicieuze cirkel. Wat helpt dan wel? Het zoeken naar een gezond copingmechanisme of iets totaal anders doen dan je gewoon bent. Ga wandelen, drink een glas water, bel iemand, doe de afwas. Je bouwt zo aan een nieuw spoor in je hersenen, dat niet meer eindigt bij de frigo. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Mildheid is geen ‘softe term’ Zeg je tegen jezelf "ik mag geen chocolade meer", dan zet je alles op wilskracht, maar die batterij is tegen de avond leeg. Precies dan komt de reflex het sterkste op. Wat wel werkt, is mildheid: gun jezelf de chocolade als je die na een halfuur wachten nog steeds wil, maar oefen elke keer eerst of je de emotie op een andere manier kan copen. Zo verzwak je het oude pad in je brein en versterk je het nieuwe. Dit is wat ik de klik noem: die kleine seconde waarin je beslist om die chocolade *niet* te eten. (Als je in die seconde dan ook beslist je wandelschoenen aan te doen en de seconde erna de deur achter je dichttrekt, dan kan je de emotie ook voelen tijdens de wandeling. Je kan na je tochtje nog steeds chocolade eten, maar wedden die een pak minder is?) Studies tonen het. Mensen met overgewicht die zeven weken mindful eating oefenen, eten significant minder omwille van hun emoties, ook nog een jaar later. En heel vaak leren ze de emotie benoemen die hun eetgedrag triggert, groeien ze als mens en voelen ze zich vrijer. Je hoeft dus niets af te leren. Je moet iets aanleren: even wachten, even voelen, even iets anders doen. En dan mag je nog altijd kiezen. Wil je het hele verhaal, waarom voeding troost en wat een gezond eetpatroon dan wel is? Dat lees je in [eten-medicijn-plezier](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. *Physiology & Behavior, 91*(4), 449-458\. [https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2007.04.011](https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2007.04.011?ref=dokterservaas.be) Dallman, M. F., Pecoraro, N., Akana, S. F., La Fleur, S. E., Gomez, F., Houshyar, H., Bell, M. E., Bhatnagar, S., Laugero, K. D., & Manalo, S. (2003). Chronic stress and obesity: A new view of "comfort food." *PNAS, 100*(20), 11696-11701\. [https://doi.org/10.1073/pnas.1934666100](https://doi.org/10.1073/pnas.1934666100?ref=dokterservaas.be) Pool, E., Delplanque, S., Coppin, G., & Sander, D. (2015). Is comfort food really comforting? Mechanisms underlying stress-induced eating. *Food Research International, 76*, 207-215\. [https://doi.org/10.1016/j.foodres.2014.12.034](https://doi.org/10.1016/j.foodres.2014.12.034?ref=dokterservaas.be) Morillo-Sarto, H., Lopez-Del-Hoyo, Y., Perez-Aranda, A., Modrego-Alarcon, M., Barcelo-Soler, A., Borao, L., & Garcia-Campayo, J. (2022). "Mindful eating" for reducing emotional eating in patients with overweight or obesity in primary care settings: A randomized controlled trial. *European Eating Disorders Review, 30*(5), 493-505\. [https://doi.org/10.1002/erv.2905](https://doi.org/10.1002/erv.2905?ref=dokterservaas.be) ### Reflux en brandend maagzuur, de oorzaak en de aanpak URL: https://dokterservaas.be/reflux-maagzuur/ Last updated: 2026-08-19T12:53:26.000Z "Moet ik die maagzuurremmer nu de rest van mijn leven slikken, dokter?" Het is een van de vragen die ik het vaakst hoor. Meestal van iemand die al jaren elke ochtend een pilletje neemt tegen het brandend gevoel achter het borstbeen, zonder dat iemand nog kijkt of het wel nodig is. Reflux is voor veel mensen leefstijlgevoelig: pak je de oorzaken aan, dan temper je de klachten en kan je bij een deel van de mensen de medicatie afbouwen. Bij een andere groep zijn die pillen een goede keuze. In dit overzicht loop ik met je door wat reflux is, waarom het ontstaat, wat de pillen wel en niet doen, en vooral wat je zelf in handen hebt. ## Wat reflux is Reflux betekent dat maaginhoud de verkeerde kant op gaat: omhoog, van je maag de slokdarm in. Onderaan je slokdarm zit een ringspier, een sluis tussen slokdarm en maag. Gaat die sluis op het verkeerde moment open, dan komt maagzuur op een plek waar je slokdarm niet tegen bestand is. Dat brandende gevoel heet zuurbranden, met soms een zure oprisping tot in je keel. ![Reflux betekent dat maaginhoud de verkeerde kant op gaat: omhoog, van je maag de slokdarm in](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Maag-en-slokdarm-1.jpg) Één keer na een zwaar etentje hoort erbij. Komt het bijna dagelijks terug, dan spreken we van refluxziekte. In de vakliteratuur heet dat GERD (gastro-esophegal-reflux-disease). Soms zit de klacht niet in je borst maar in je keel. Heesheid, een krop in je keel, een kriebelhoest, een schorre stem in de ochtend. Je maag speelt op en je keel krijgt de volle laag. In de praktijk noemen we dat stille reflux, omdat het typische branden ontbreekt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Waarom het ontstaat De sluis onderaan je slokdarm hoort dicht te blijven. Alles wat de druk in je buik opvoert of die sluis verslapt, maakt reflux waarschijnlijker. Overgewicht rond de buik duwt tegen je maag. Een grote portie doet hetzelfde. Ga je daarna liggen, dan verdwijnt ook nog de zwaartekracht die het zuur naar beneden houdt. Dat gewicht meespeelt, zie je in de cijfers. In Noorwegen volgden onderzoekers bijna dertigduizend mensen over ruim tien jaar. Wie afviel, kreeg minder klachten, en hoe meer kilo's eraf gingen, hoe groter het effect. ![Gewicht speelt mee bij reflux en brandend maagzuur](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/vermageren.jpg) Ook de timing telt. In een kleine proef aten refluxpatiënten twee avonden na elkaar dezelfde maaltijd, de ene keer twee uur voor het slapen, de andere keer ruim daarvoor. Na de late maaltijd was er veel meer zuur op de plek waar het niet hoort. Daarnaast heeft iedereen zijn eigen triggers. Koffie, alcohol, chocolade, munt, gebakken of pikant eten, tomatensaus. Bij sommigen speelt een middenrifbreukje mee, een hernia diafragmatica, waarbij een stukje maag door het middenrif omhoog schuift. Roken verzwakt de sluis en verdubbelt het risico. ## Wat de pillen doen, en wat niet De bekendste maagzuurremmers zijn de PPI's, met namen als pantoprazol en esomeprazol. Ze dringen de zuurproductie in je maag sterk terug, en voor veel klachten werken ze goed. Bij een echte ontsteking van de slokdarm, bij een Barrett-slokdarm (waar de bekleding van je slokdarm is veranderd in cellen die makkelijk kwaadaardig kunnen worden) of na een bloeding zijn het geneesmiddelen die je dokter je zal geven. > ⚕️ Maagzuurremmers zijn nuttig en soms de juiste keuze, maar ze horen niet jarenlang op de automatische piloot. Wil je afbouwen, doe dat samen met je huisarts: stoppen kan een tijdelijke terugslag geven die je met de juiste aanpak opvangt. Het probleem zit in het jarenlang doorslikken zonder herevaluatie. In de Belgische huisartspraktijk staat ongeveer één op de vijf volwassenen langdurig op zo'n zuurremmer, vaak zonder dat nog iemand nakijkt of het moet. Maagzuur heeft ook een functie: het helpt je vitamines en mineralen opnemen. Toen onderzoekers in Californië meer dan tweehonderdduizend mensen vergeleken, had wie twee jaar of langer een zuurremmer slikte vaker een tekort aan vitamine B12\. Bij langdurig gebruik zien we ook vaker tekorten aan magnesium, ijzer en kalk, met op termijn een signaal richting brozere botten. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je zelf kan doen Wat het meeste oplevert, is afvallen als je wat te zwaar bent: vijf tot tien procent van je gewicht maakt bij velen al een verschil. Zet daarnaast het hoofdeinde van je bed een stukje omhoog, liefst met blokjes onder de poten en niet met een extra kussen (zodat je niet enkel in je nek knikt). Eet je laatste maaltijd zo'n drie uur voor je gaat slapen, zodat je maag leeg is als je gaat liggen. Neem kleinere porties en neem er de tijd voor. Ga daarna op zoek naar jouw persoonlijke triggers. Hou een paar weken bij wat je eet en wanneer de klachten opspelen, en je ziet mogelijks het patroon vanzelf verschijnen. Stoppen met roken helpt, alcohol hou je best beperkt en niet vlak voor het slapen. ![Stoppen met roken helpt tegen reflux en brandend maagzuur](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Stoppen-met-roken-1.jpg) Een alginaat na de maaltijd (het bekendste heten Rennie, Riopan of Gaviscon) legt een matje op je maaginhoud en neutraliseert het zuur, zonder je zuur volledig plat te leggen. Bij milde klachten werkt dat vaak beter dan een zware zuurremmer. Maar vaak veroorzaakt deze medicatie een soort rebound-zuurproductie. Na een uurtje of twee is het brandend gevoel er dubbel en dik terug. Daarom zijn ze geen oplossing voor de lange termijn. Ik weet dat "minder en vroeger eten, afvallen, stoppen met roken" een makkelijk geciteerd rijtje is, maar dat de werkelijkheid vaak wat complexer is. Begin daarom met één ding en hou dat vol. Eén verandering die blijft, doet meer dan vijf goede voornemens die na een week sneuvelen. [Het FODMAP-eliminatie-dieet](https://dokterservaas.be/fodmap-eliminatie-herintroductie/) ## Wanneer je naar de dokter gaat De meeste reflux is vervelend maar ongevaarlijk. Een paar signalen vragen wel meteen om onderzoek. Ga langs bij je arts als je moeite hebt met slikken of pijn voelt bij het slikken, als je ongewild gewicht verliest, als je bloed braakt of zwarte stoelgang hebt, of als de klachten voor het eerst opduiken na je vijfenvijftigste. Ook wie na acht weken nog dagelijks een zuurremmer nodig heeft, verdient een herevaluatie. Bij die alarmsignalen kijkt de arts met een cameraatje in je slokdarm en maag. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Verder in deze reeks Wil je zulke stukken in je mailbox, met nog meer diepte-informatie, praktische plannen en tools om je klachten aan te pakken met leefstijl? Dan kun je lid worden van Spreekuur PLUS. Daarmee maken we meer van dit soort topics en bouw je mee aan een gezonde samenleving. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Maret-Ouda, J., Markar, S. R., & Lagergren, J. (2020). Gastroesophageal reflux disease: A review. *JAMA, 324*(24), 2536–2547\. [https://doi.org/10.1001/jama.2020.21360](https://doi.org/10.1001/jama.2020.21360?ref=dokterservaas.be) Ness-Jensen, E., Lindam, A., Lagergren, J., & Hveem, K. (2013). Weight loss and reduction in gastroesophageal reflux: A prospective population-based cohort study: The HUNT study. *The American Journal of Gastroenterology, 108*(3), 376–382\. [https://doi.org/10.1038/ajg.2012.466](https://doi.org/10.1038/ajg.2012.466?ref=dokterservaas.be) Piesman, M., Hwang, I., Maydonovitch, C., & Wong, R. K. (2007). Nocturnal reflux episodes following the administration of a standardized meal. Does timing matter? *The American Journal of Gastroenterology, 102*(10), 2128–2134\. [https://doi.org/10.1111/j.1572-0241.2007.01348.x](https://doi.org/10.1111/j.1572-0241.2007.01348.x?ref=dokterservaas.be) Lam, J. R., Schneider, J. L., Zhao, W., & Corley, D. A. (2013). Proton pump inhibitor and histamine 2 receptor antagonist use and vitamin B12 deficiency. *JAMA, 310*(22), 2435–2442\. [https://doi.org/10.1001/jama.2013.280490](https://doi.org/10.1001/jama.2013.280490?ref=dokterservaas.be) Yang, Y.-X., Lewis, J. D., Epstein, S., & Metz, D. C. (2006). Long-term proton pump inhibitor therapy and risk of hip fracture. *JAMA, 296*(24), 2947–2953\. [https://doi.org/10.1001/jama.296.24.2947](https://doi.org/10.1001/jama.296.24.2947?ref=dokterservaas.be) Ness-Jensen, E., Hveem, K., El-Serag, H., & Lagergren, J. (2016). Lifestyle intervention in gastroesophageal reflux disease. *Clinical Gastroenterology and Hepatology, 14*(2), 175–182\. [https://doi.org/10.1016/j.cgh.2015.04.176](https://doi.org/10.1016/j.cgh.2015.04.176?ref=dokterservaas.be) Reimer, C., Lødrup, A. B., Smith, G., Wilkinson, J., & Bytzer, P. (2014). Randomised clinical trial: Alginate (Gaviscon Advance) vs. placebo antacid in reducing post-prandial oesophageal acid exposure. *Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 39*(4), 396–407\. [https://doi.org/10.1111/apt.12586](https://doi.org/10.1111/apt.12586?ref=dokterservaas.be) ### #118. Wat doen onze gasten voor hun gezondheid (Compilatie-aflevering) URL: https://dokterservaas.be/wat-doen-onze-gasten-voor-hun-gezondheid/ Last updated: 2026-07-28T17:47:25.000Z Aan elke gast in Spreekuur stel ik dezelfde slotvraag: welke drie dingen doe jij zelf voor je gezondheid? Geen gouden tips uit een boek — wel persoonlijke gewoontes, opgebouwd uit jaren vallen en opstaan. In deze compilatie van Seizoen 6 zet ik die antwoorden op een rij. Een fitnesstrainer die elke vrijdag aan de voordeur staat, want eens je in pyjama de deur opendoet is afbellen geen optie meer. Vasten van 12 uur 's avonds tot 12 uur 's middags. Krachttraining van zeven minuten in de ochtend. Stretchen tot je oude emoties uit je psoas voelt loskomen. Een dankbaarheidsritueel voor het slapen, om je cortisol omlaag te krijgen. Buiten staan op blote voeten in de sneeuw, tien seconden, om je systeem wakker te schudden. Lui durven zijn op een dinsdagnamiddag. Vogels leren herkennen tijdens een wandeling. Voor iemand anders stoppen met roken — en zo voor jezelf stoppen. Wat blijft hangen na dit hele seizoen: levensstijl is gedragsverandering. En gedragsverandering werkt enkel als je de drempel zo klein mogelijk maakt. Start klein. Drink een glas water. Bouw op vanaf daar. ## Timestamps - (00:00) Intro: een best-of van Seizoen 6 - (00:41) Sport vroeg in leven en de fitnessafspraak aan de voordeur - (04:07) Intermittent fasting: theorie, praktijk en nuance - (09:07) Slaap, perimenopauze en wandelen in het groen - (13:58) Levensstijl is gedragsverandering — start zo klein mogelijk - (14:06) Een ochtendroutine die werkt: licht, warm ontbijt en qigong - (20:47) Bewust bewegen na een sportcarrière: fietsen, alcohol en eet-balans - (24:35) Ademhalingstraining, pitstop op de spijkermat en de parasympathische rem - (27:55) Dankbaarheid voor het slapen, stretchen en neurotransmitters - (35:22) Stoppen met roken — voor iemand anders en dan voor jezelf - (39:59) Wandelen om uit je hoofd te raken, vogels leren herkennen, lui durven zijn - (45:23) Twaalf uur vasten, zeven minuten krachttraining en mediteren - (47:41) Bewust eten, kleine doses kwaliteitssnoep en het tempo van een 10 km - (52:12) Sporten zes tot tien uur per week en publieke challenges - (54:47) Sociale interactie als onderschat medicijn - (55:57) Start to Run, whoop-data en dansen om je zenuwstelsel te resetten - (58:53) Creatief bewegen met oude blessures: loopband, krachttraining en koers ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel 16:8 in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6ppCuy6FRwtfqcn6tCVZLD?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/118-wat-doen-onze-gasten-voor-hun-gezondheid-compilatie/id1646766696?i=1000771804679&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=PeIfCxstBFQ&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Sportief en toch bekaf? Misschien is het je ijzer URL: https://dokterservaas.be/ijzertekort-bij-duursporters/ Last updated: 2026-07-29T14:40:10.000Z Je traint goed, je slaapt goed, je eet (denk je) goed. Toch sleep je je door elke trainingsrit. De hartslag iets te hoog voor wat je doet en een recuperatie die langer duurt. Je benen willen wel, maar er zit niet veel pap in. Soms is dat gewoon een slechte dag. Soms is het iets anders. En als je veel duursport doet, is er zeker één spoor om uit te sluiten: ijzertekort. ## Sport is gezond, maar het kost iets Sport is een investering in je gezondheid. Net zoals elke investering kost het iets vóór het iets oplevert. IJzer is een van die kosten. Bij duursporters, en zeker bij vrouwen, daalt dat ijzer soms vroeger dan je ziet op een bloedanalyse. Wat veel mensen niet weten: je kunt een ijzertekort hebben zonder bloedarmoede. Je hemoglobine (het cijfer dat weergeeft hoeveel zuurstof je rode bloedcel kan vervoeren) kan perfect normaal zijn. En toch zit je voorraad laag. Die voorraad heet ferritine. ## Drie manieren hoe sporten ijzer verlaagt Er zijn drie mechanismen aan het werk, en ze versterken elkaar. ### Het hormoon dat de deur dichtdoet: hepcidine Na een zware training maakt je lever een stof aan die **hepcidine** heet. Hepcidine is een soort buitenwipper in je darm. Hij beslist hoeveel ijzer er naar binnen mag uit je voeding. Drie tot zes uur na intensieve inspanning is die portier zeer actief. Resultaat: net wanneer je lichaam ijzer nodig heeft om te recupereren, gaat de deur dicht. Eet je dan een ijzerrijke maaltijd of pak je een supplement, dan glijdt het grootste deel ongebruikt door je darmen de toiletpot in. ### De voet op de grond Bij elke voetstap die je zet (en bij lopen zijn dat er veel) ploffen rode bloedcellen letterlijk kapot tussen je hielbeen en de grond. Minder rode bloedcellen, betekent minder ijzer en zuurstoftransport. We noemen dat **foot-strike hemolyse**. Het is een kleiner mechanisme dan vroeger gedacht, maar bij lopers op harde ondergrond speelt het mee. ### Onzichtbaar bloedverlies in de darm Bij intensieve duursport krijgt de darm tijdelijk minder bloedtoevoer, want het bloed moet immers naar je spieren. Dat kan kleine, onzichtbare bloedingen veroorzaken in het slijmvlies van je darm. Je merkt er niets van, maar de opname van voedingsstoffen raakt er wel door verstoord. Tel daarbij, in veel kleinere mate, nog wat ijzerverlies via zweet, en je begrijpt waarom een duursporter veel meer ijzer nodig heeft dan iemand die naar de bushalte wandelt. ## Vrouwen lopen het grootste risico Bij vrouwen die intensief sporten lopen nog drie extra zaken samen: de cyclus, de sportbelasting, en vaak ook een wat lagere inname omdat ze minder eten dan mannelijke collega's. De combinatie is een sluipgif voor je ferritine. Studies bij vrouwelijke duuratleten vinden tekorten bij een op drie tot een op twee. ## Hoe herken je het? De signalen zijn weinig spectaculair, en daar zit precies het probleem. Je voelt je sneller moe dan logisch is voor je training. Je hart klopt iets sneller bij dezelfde belasting. Je recuperatie sleept aan. Soms heb je koude handen en voeten. Soms een vreemde drang om ijs te kauwen (echt waar, dat heet pagofagie). Pas later komt de bloedarmoede met bleekheid en uitgesproken zwakte. Maar dan ben je al diep in de put gezakt. ## Wat doe je eraan? Stap één is een goede bloedanalyse. Niet alleen je hemoglobine, ook je **ferritine**, je **transferrinesaturatie** en je **CRP**. Die laatste is belangrijk, want bij ontsteking kan ferritine kunstmatig hoog zijn. Stap twee is, als je een tekort hebt, slim supplementeren. Dagelijks ijzer slikken werkt minder goed dan we dachten. Het oude advies "iedere dag een tablet" geeft je een hepcidine-piek die de opname van de volgende tablet blokkeert. Recent onderzoek toont dat om de dag innemen, 's morgens, op een nuchtere maag, beter werkt. Met vitamine C erbij en niet samen met koffie of thee. Stap drie is steeds de moeilijkste boodschap voor een sporter. Rustdagen plannen. Gelukkig kunnen we hier creatief in zijn en variëren in de trainingsvorm. Let erop om genoeg te eten, dat is misschien wel het meest onderschatte ijzersupplement dat er bestaat. ## Tot besluit IJzer is de broodnodige zuurstoftaxi van je lichaam. Het goede nieuws: als je een tekort vroeg ontdekt, herstel je vlot. Een bloedprik en een paar weken doordachte aanpak doen vaak wonderen. Voel je je beter dan de cijfers zeggen, dan zit het meestal goed. Voel je je slechter dan logisch is, dan loont het de moeite om eens te kijken. ## Referenties Pedlar, C. R., Brugnara, C., Bruinvels, G., & Burden, R. (2018). Iron balance and iron supplementation for the female athlete: A practical approach. *European Journal of Sport Science*, 18(2), 295–305\. https://doi.org/10.1080/17461391.2017.1416178 ### Opvliegers en nachtzweten, hoe ze ontstaan en wat kan helpen URL: https://dokterservaas.be/opvliegers-nachtzweten/ Last updated: 2026-08-19T12:53:26.000Z Voor de dames: ken je dat moment waarop je je deken van je af gooit omdat je bovenlijf plots een strijkijzer is. Vijf minuten later lig je klappertandend onder een klam laken. Dat is een opvlieger. Ze komen omdat de thermostaat door dalend oestrogeen in de war raakt. Je marge voor je kerntemperatuur wordt smaller, en het minste verschil zet je systeem in brand. Wat helpt? Alcohol en cafeïne minderen, je kern koelen, stress temmen. En bij zware klachten: hormonale of niet-hormonale medicatie, in overleg met je huisarts. ### Waarom je het echt voelt Toen ik in mijn opleiding zat, leerden we opvliegers uitleggen als "de eierstokken die uitdoven". Dat is te simpel. Wat er echt gebeurt zit hoger, in je hypothalamus, een deel van je hersenen. Daar zetelen speciale zenuwcellen (de KNDy-neuronen) die je kerntemperatuur bewaken en dienst doen als thermostaat. Zonder oestrogeen gaan ze te fel en te snel vuren. Een kop koffie, een glas wijn, een woordenwisseling: je huidvaten gaan open, je zweetklieren schieten aan, en de opvlieger is er. 's Nachts idem: je matras wordt te warm, je systeem over reageert en je bent klaarwakker. ![Opvliegers](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Opvliegers-1.jpg) Ongeveer 80 procent van de vrouwen in West-Europa krijgt hier in mindere of meerdere mate mee te maken. In Japan is dat 15 procent. Een van de hypotheses: veel soja, dus veel plantaardige oestrogenen. Cultuur heeft veel invloed op biologie. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Wat je zelf kan bijsturen Alcohol en cafeïne verergeren opvliegers meetbaar. Roken nog meer. Voor wat je zelf in handen hebt, zit hier al een grote winst: - Alcohol afbouwen, en geen glas wijn in de avond. - Cafeïne stoppen na de middag. - De slaapkamer koel houden (rond 18 graden), lakens in katoen of linnen. - Voldoende beweging, kracht en cardio, plus ademhalingsoefeningen tegen de piekstress. - Twee derden planten op je bord, met soja en lijnzaad voor de plantaardige oestrogenen. Cruciferen (broccoli, kool) helpen je lever het overtollig oestrogeen fatsoenlijk afbreken. Verwacht geen wonderen na een week. Geef het twee tot drie cycli om verschil te merken. ### Wanneer je iets sterkers nodig hebt Als warmte-opwellingen je nachten breken en je overdag als een nastomend wrak achterlaten, is leefstijl alleen te weinig. Hormoontherapie blijft dan de meest effectieve behandeling voor opvliegers. Twintig jaar na de wereldwijde WHI-paniek is het beeld intussen duidelijk: transdermale oestrogeen (patch of gel), samen met bio-identiek progesteron als je nog een baarmoeder hebt, gestart binnen tien jaar na je menopauze of voor je zestigste, heeft een gunstige balans tussen voordelen en risico's. Timing is dus alles. De toedieningsvorm is dat ook: de patch omzeilt je lever en houdt je bloedstollingsrisico laag. ![transdermale oestrogeenpatch](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/transdermale-oestrogeen-1.jpg) Wil of kan je geen hormonen (bepaalde medische condities sluiten deze behandeling uit)? Ook goed. Cognitieve gedragstherapie helpt vooral bij hoe je met de opvliegers omgaat en bij de slaap eromheen; het aantal opvliegers daalt niet zozeer, maar de last die je ervan hebt wel. Bepaalde antidepressiva in lage dosis (venlafaxine, paroxetine, escitalopram) verminderen de frequentie. En sinds 2023 is fezolinetant beschikbaar, een niet-hormonale pil die de KNDy-neuronen in je thermostaat dempt. In de fase 3-studies bijna even effectief als hormoontherapie. > 💡 Onthoud: Opvliegers zijn geen prijs die je gewoon moet betalen. Er zijn drie hefbomen: leefstijl, hormonaal en niet-hormonaal, en ze mogen elkaar aanvullen. Voor vanavond wens ik je alvast een koele nacht. Wil je meer weten over hormoontherapie? Lees dan ook: WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Hormoontherapie veilig? Timing, vorm & risico’s uitgelegdDe angst rond hormoontherapie stamt uit één studie van 2002 die vandaag niet meer klopt. Voor de juiste vrouw, in de juiste vorm en op het juiste moment is ze veilig. Ontdek waarom timing en vorm samen bijna alles bepalen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-9433a9c8-3492-4e15-893b-73c8f7112ee0.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Hormoonpleister-1-f6686469-3706-49ec-b86b-d9b1a34dba3a.jpg)](https://dokterservaas.be/hormoontherapie-overgang-veilig/) ## Referenties Hodis, H. N., & Mack, W. J. (2022). Menopausal hormone replacement therapy and reduction of all-cause mortality and cardiovascular disease: It's about time and timing. *The Cancer Journal, 28*(3), 208-223\. [https://doi.org/10.1097/PPO.0000000000000591](https://doi.org/10.1097/PPO.0000000000000591?ref=dokterservaas.be) Lederman, S., Ottery, F. D., Cano, A., Santoro, N., Shapiro, M., Stute, P., Thurston, R. C., English, M., Franklin, C., Lee, M., & Neal-Perry, G. (2023). Fezolinetant for treatment of moderate-to-severe vasomotor symptoms associated with menopause (SKYLIGHT 1): a phase 3 randomised controlled study. *The Lancet, 401*(10382), 1091-1102\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(23)00085-5](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2823?ref=dokterservaas.be)00085-5) Ye, M., Shou, M., Zhang, J., Hu, B., Liu, C., Bi, C., & Liu, Z. (2022). Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis. *Psychological Medicine, 52*(3), 433-445\. [https://doi.org/10.1017/S0033291721005407](https://doi.org/10.1017/S0033291721005407?ref=dokterservaas.be) ### Dokter, ik wil van de slaappillen af URL: https://dokterservaas.be/dokter-ik-wil-van-de-slaappillen-af/ Last updated: 2026-08-19T12:53:27.000Z Ik hoor dat zinnetje vaak in de praktijk. Mijn antwoord is dan vaak: "Oh, dat hoor ik graag. Zullen we er een plan voor maken?" Dan volgt er een stilte. Want de wil is er, maar mensen zijn ook bang. Bang voor nachten zonder slaap. Bang voor piekergedachten. Maar laat me je iets vertellen wat je misschien niet verwacht: stoppen met slaapmedicatie lukt veel makkelijker dan je denkt, en je slaap wordt er uiteindelijk beter van. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Welke slaapmiddelen bestaan er eigenlijk? Niet alle slaappillen zijn gelijk. Laat ons even het landschap bekijken. **Benzodiazepinen** — denk aan lormetazepam, temazepam, nitrazepam — zijn de klassiekers. Ze werken snel en effectief doordat ze je zenuwstelsel kalmeren via GABA, een remmende stof in je hersenen. Het probleem is dat je lichaam er razendsnel aan went. In het begin lijkt het een wondermiddel, maar na een paar weken is het een gewoonte waar je niet meer weet hoe je ervan af komt. **Z-drugs** zoals zolpidem en zopiclone werden ooit gelanceerd als de "veiligere" opvolgers. Ze werken op dezelfde receptoren, maar gerichter. Dat klinkt goed, maar in de praktijk zijn de risico's op afhankelijkheid vergelijkbaar. Het is dezelfde val in een ander jasje. **Melatonine** is een lichaamseigen hormoon dat je dag-nachtritme helpt regelen. Het mooie eraan: geen afhankelijkheid, geen slapeloosheid als je stopt. Vooral bij 60-plussers werkt het goed, zeker in de vorm met verlengde afgifte. **Orexine-receptorantagonisten** — een hele mond vol, maar onthoud de naam daridorexant (merknaam: Quviviq). Dit is de nieuwste generatie slaapmedicatie. In plaats van je slaapsysteem te forceren, blokkeren ze het waaksysteem. Het resultaat: je valt natuurlijker in slaap, zonder de cognitieve bijwerkingen van benzodiazepinen. Belangrijk voor België: daridorexant is in de EU goedgekeurd[\[1\]](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/quviviq?ref=dokterservaas.be) en staat ook als vergund geneesmiddel in België (Quviviq); in de Belgische geneesmiddelendatabank wordt o.a. een vergunnings-/"approval"-datum van 11 juni 2025 vermeld.[\[2\]](https://medicinesdatabase.be/human-use/62bc1fe38ab5583c1885db9e?ref=dokterservaas.be) En bij het stoppen? In studies werd geen rebound-insomnie of onttrekkingssyndroom gezien, maar ‘geen risico’ bestaat niet: bespreek altijd individueel (o.a. comorbiditeiten, interacties, rijgeschiktheid, misbruikrisico) en check ook de actuele terugbetalingsvoorwaarden in België. **Sederende antidepressiva** zoals trazodon en mirtazapine worden veel voorgeschreven als slaapmiddel, al is dat eigenlijk off-label. Ze geven minder afhankelijkheid, maar de wetenschappelijke onderbouwing specifiek voor insomnie is beperkt. **Antihistaminica** zoals hydroxyzine werken sederend, maar kunnen bij ouderen voor problemen zorgen met het geheugen en de concentratie. ![Sleeping Pills](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/drugs-1.jpeg) Stoppen met slaapmedicatie lukt vaak beter dan verwacht ## Waarom langdurig gebruik niet slim is De richtlijnen zijn glashelder: benzodiazepinen en Z-drugs zijn bedoeld voor maximaal twee tot vier weken. Niet voor maanden. Niet voor jaren. En toch gebruiken miljoenen mensen ze veel langer. Ik wil je niet bang maken, maar ik wil je wel eerlijk informeren over wat er ondertussen met je lichaam gebeurt. **Je slaap wordt slechter, niet beter.** Paradoxaal genoeg. Chronisch gebruik van benzodiazepinen gaat gepaard met minder diepe slaap, meer oppervlakkige slaap, en een langere inslaaptijd. Precies de klachten waarvoor je het middel ooit begon te nemen. **Je brein vertraagt.** Ouderen die langdurig benzodiazepinen gebruiken, scoren slechter op verwerkingssnelheid. De link met dementie is wetenschappelijk nog niet waterdicht bewezen, maar meerdere grote overzichtsstudies vinden een verhoogd risico. Reden genoeg om voorzichtig te zijn. **Je valt sneller.** Spierverslapping, duizeligheid, verminderde coördinatie — het zijn bekende bijwerkingen die het risico op vallen en fracturen flink verhogen. Vooral bij ouderen, en vooral in de eerste weken van gebruik. **Je wordt afhankelijk.** Na een paar weken dagelijks gebruik ontwikkelt je lichaam een fysieke afhankelijkheid. Plotseling stoppen kan leiden tot rebound-slapeloosheid, angst en prikkelbaarheid. In zeldzame gevallen zelfs tot epileptische aanvallen. Dat maakt stoppen moeilijk. Maar niet onmogelijk. ## Het goede nieuws Hier komt het. Uit een overzicht van 28 gerandomiseerde studies blijkt dat gemiddeld 60% van de mensen succesvol stopt. Met de juiste aanpak loopt dat op tot 85%. En het mooiste? Na twee weken afbouwen neemt je diepe slaap significant toe vergeleken met toen je nog medicatie nam. Je lichaam herstelt. Je hersenen herstellen. De slaap die je terugkrijgt is echte slaap, geen chemisch geïnduceerde verdoving. ## Hoe pak je het aan? De allerbelangrijkste regel: stop nooit abrupt. Nooit. Bouw geleidelijk af, in overleg met je arts. De meest recente internationale richtlijn geeft vijf principes mee die ik volledig onderschrijf. **Maak samen een plan.** Niet iedereen hoeft op hetzelfde moment te stoppen. Bespreek met je arts of het juiste moment er is. **Bouw geleidelijk af.** De Europese richtlijn adviseert een dosisreductie van 10 tot 25% per week. In de praktijk, zeker bij langdurig gebruik, werkt een trager schema van 4 tot 5 maanden vaak beter. Een veelgebruikt schema: verminder met 25% per twee weken. De laatste kwart is vaak het lastigst. Houd vol — het gaat voorbij. **Combineer met cognitieve gedragstherapie.** Dit is de echte troef. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-i) leert je om je slaapgewoonten te verbeteren en je gedachten over slaap bij te stellen. Het is geen zweverig verhaal. Het is de meest onderbouwde behandeling voor insomnie die er bestaat. Onderzoek toont aan dat de combinatie van afbouwen en CGT-i bijna twee keer zo effectief is als alleen afbouwen. En dat effect houdt stand na een jaar. **Praat erover.** Klinkt simpel, maar het werkt. In een grote studie kregen ouderen een informatiebrochure over de risico's van hun slaapmedicatie, met een concreet afbouwschema erbij. Resultaat: meer dan een kwart stopte volledig binnen zes maanden. Alleen door goede informatie. **Overweeg een veiliger alternatief.** Bij het afbouwen kan het helpen om tijdelijk over te stappen op een middel zonder afhankelijkheidsrisico. De nieuwere orexine-antagonisten zoals daridorexant zijn veelbelovend: ze verbeteren de slaap en geven geen rebound bij het stoppen. Ook melatonine met verlengde afgifte kan een rol spelen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat kun je verwachten? Laten we eerlijk zijn: afbouwen is niet altijd makkelijk. Ongeveer de helft van de mensen ervaart milde klachten. Tijdelijk slechter slapen. Wat onrust of prikkelbaarheid. Maar — en dit is cruciaal — die klachten zijn voorbijgaand. Na een jaar is er geen verschil meer tussen mensen die gestopt zijn en mensen die zijn doorgegaan. En in geen enkele van de 28 gerandomiseerde studies werden ernstige complicaties gemeld. Het is even doorbijten. Maar aan de andere kant wacht betere slaap, een helderder hoofd, en de vrijheid om 's avonds te gaan slapen zonder een pilletje nodig te hebben. ![Slaapproblemen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Slaapproblemen-1.jpg) ## Veelgestelde vragen #### Ik slaap al zo slecht, wordt het dan niet nóg erger? Even wel, ja. Maar dat is tijdelijk. Na twee weken begint je slaap zich te herstellen en wordt die uiteindelijk beter dan met de medicatie. Je lichaam moet opnieuw leren slapen — en dat kan het. #### ****Ik gebruik het al tien jaar. Kan ik dan nog stoppen?** Absoluut. De duur van het gebruik maakt de afbouw langer, maar niet onmogelijk. Juist bij langdurig gebruik is geleidelijk afbouwen met begeleiding heel effectief. #### ****Moet ik naar een specialist?** In de meeste gevallen kan je huisarts het afbouwtraject prima begeleiden. Bij complexe situaties of heel hoge doses kan een verwijzing naar een slaapkliniek of psychiater zinvol zijn. #### ****Is CGT-i niet gewoon 'vroeger naar bed gaan'?** Nee. CGT-i is een gestructureerde therapie die werkt aan je slaapgedrag, je gedachten over slaap, en je slaapritme. Het wordt gegeven door getrainde therapeuten, soms ook online. Het is de gouden standaard voor insomnie. #### ****Bestaan er slaappillen waar je niet afhankelijk van wordt?** Ja. Melatonine met verlengde afgifte en de nieuwere orexine-antagonisten geven geen afhankelijkheid en geen rebound-insomnie. Bespreek met je arts of dit een optie is voor jou. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) > Je bent niet veroordeeld tot levenslang slaappillen slikken. Je lichaam kan opnieuw leren slapen. Het vraagt geduld, een goed plan, en de moed om die eerste stap te zetten. Maar die stap hoef je niet alleen te zetten. Praat erover met je huisarts. Samen lukt het. **Referenties** *Baillargeon, L., Landreville, P., Verreault, R., Beauchemin, J. P., Grégoire, J. P., & Morin, C. M. (2003). Discontinuation of benzodiazepines among older insomniac adults treated with cognitive-behavioural therapy combined with gradual tapering: A randomized trial. CMAJ, 168(10), 1257–1264.* *Brandt, J., Leong, C., Gomes, T., et al. (2024). Prescribing and deprescribing guidance for benzodiazepine and benzodiazepine receptor agonist use in adults. eClinicalMedicine, 70, 102509.* *Brunner, E., Gicquelais, R. E., Saxon, A. J., et al. (2025). Joint clinical practice guideline on benzodiazepine tapering. Journal of General Internal Medicine, 40, 1083–1098.* *Capiau, A., Dequeker, S., Boussery, K., & Petrovic, M. (2022). Therapeutic dilemmas with benzodiazepines and Z-drugs. European Geriatric Medicine, 13(3), 539–551.* *Ferreira, P., Ferreira, A. R., & Bhatt, N. (2021). Is there a link between the use of benzodiazepines and related drugs and dementia? European Geriatric Medicine, 12(5), 913–921.* *Léger, D., Dauvilliers, Y., Roth, T., et al. (2021). Absence of withdrawal symptoms and rebound insomnia upon discontinuation of daridorexant. Sleep, 44(Suppl. 2), A137.* *Liu, L., Suo, T., Shen, Y., et al. (2020). The effects of benzodiazepine use and abuse on cognition in the elders. Frontiers in Psychiatry, 11, 755.* *Palagini, L., Hertenstein, E., Riemann, D., et al. (2025). Clinical practice guidelines for switching or deprescribing hypnotic medications for chronic insomnia. Sleep Medicine, 127, 106–117.* *Paquin, A. M., Zimmerman, K., & Rudolph, J. L. (2014). Risk versus risk: A review of benzodiazepine reduction in older adults. Expert Opinion on Drug Safety, 13(7), 919–934.* *Poyares, D., Guilleminault, C., Ohayon, M. M., & Tufik, S. (2004). Chronic benzodiazepine usage and withdrawal in insomnia patients. Journal of Psychiatric Research, 38(3), 327–334.* *Takaesu, Y., et al. (2019). Psychosocial intervention for discontinuing benzodiazepine hypnotics in patients with chronic insomnia. Sleep Medicine Reviews, 48, 101214.* *Tannenbaum, C., et al. (2014). Reduction of inappropriate benzodiazepine prescriptions among older adults through direct patient education: The EMPOWER cluster randomized trial. JAMA Internal Medicine, 174(6), 890–898.* *Voshaar, R. C., et al. (2003). Tapering off long-term benzodiazepine use with or without group cognitive-behavioural therapy. The British Journal of Psychiatry, 182(6), 498–504.* *Wang, L., et al. (2021). A network meta-analysis of the long- and short-term efficacy of sleep medicines. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 131, 489–496.* *Wu, C. C., Chang, C. Y., & Wu, J. Y. (2023). Benzodiazepine use and the risk of dementia in the elderly population. Journal of Personalized Medicine, 13(2), 278.* *Zeraatkar, D., et al. (2025). Comparative effectiveness of interventions to facilitate deprescription of benzodiazepines and other sedative hypnotics. The BMJ, 388, e080469.* *Zhou, M. H., et al. (2023). Orexin dual receptor antagonists, zolpidem, zopiclone, eszopiclone, and cognitive research. Frontiers in Human Neuroscience, 17, 1045525.* ### #117. Met Erwin Mortier over verlies, rouw en goed ouder worden URL: https://dokterservaas.be/erwin-mortier/ Last updated: 2026-06-17T06:47:46.000Z In deze aflevering schuift Erwin Mortier aan. Een van de belangrijkste schrijvers van zijn generatie (auteur van oa. Marcel, Godenslaap en Gestameld Liedboek). Maar ook iemand uit mijn eigen dorp, Hansbeke. Hij was ooit mijn babysit, zijn zus An was jarenlang de verpleegster van onze huisartsenpraktijk en overleed afgelopen augustus. Deze aflevering is aan haar opgedragen. We hebben het over wat een schrijver en een arts van elkaar kunnen leren. Over de geschiedenis van de psychiatrie, AI als nerdy assistent, en het misverstand rond René Descartes. Over zijn nieuwe boek De Vlaamse Vergezichten en de Vlaamse beweging van 150 jaar geleden. En over verlies. Erwin verloor zijn moeder aan jonge Alzheimer en zijn zus An koos haar eigen afscheidsdag. We praten over rouw en euthanasie en we leren waarom Erwin alle bejaardentehuizen wil opblazen. ## Over de gast Erwin Mortier is romancier, dichter, essayist en gastcurator van het Dr. Guislain-museum in Gent. ## Vermeld in de aflevering \- De Vlaamse Vergezichten — Erwin Mortier (De Bezige Bij) \- Gestameld Liedboek. Moedergetijden — Erwin Mortier \- Filosofie van de Grote Emoties. Liefde — Erwin Mortier \- Marcel, Godenslaap — Erwin Mortier \- Discours de la méthode — René Descartes \- Sterfelijk zijn — Atul Gawande \- Dr. Guislain-museum, Gent: [https://www.museumdrguislain.be](https://www.museumdrguislain.be/?ref=dokterservaas.be) \- [erwin-mortier.com](http://erwin-mortier.com/?ref=dokterservaas.be) ## Timestamps - (00:00) Voor An en hoe schrijver en arts elkaar verstaan - (03:46) Schrijver worden en liefde als aandacht - (06:55) Ontmenselijking in de zorg en AI als nerdy assistent - (12:01) Het Guislain-museum en de geschiedenis van de psychiatrie - (18:35) Descartes, rede en emotie - (20:39) Vlaamse Vergezichten: een familieverhaal uit 1860 - (24:52) Drie dingen voor gezondheid en het ritueel van schrijven met de hand - (31:33) Het verlies van een moeder: Gestameld Liedboek en anticiperende rouw bij Alzheimer - (44:20) Het verlies van zijn zus en het ritueel van afscheid - (50:49) Goed ouder worden: blaas de bejaardentehuizen op - (57:10) Bibliotheken, musea en muziek als anker - (01:10:27) Wilsbeschikking en het euthanasiedebat (van Hugo Claus tot Tine Nys) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/YT-SPREEKUUR---Erwin-Mortier---dokter-Servaas---zonder-tekst--1--1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2U7OJl1pr7Kt3mrGwhw3HV?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/117-erwin-mortier-over-verlies-rouw-en-goed-ouder-worden/id1646766696?i=1000770703030&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=Bpmj8BQQJ5k&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De ochtendroutine die je dag maakt URL: https://dokterservaas.be/de-ochtendroutine-die-je-dag-maakt/ Last updated: 2026-08-19T12:53:28.000Z Op mijn koffiemachine plakt een post-it met daarop één teken: een plus. Elke ochtend zie ik dat plusteken voor ik mijn eerste kop koffie tap, en het herinnert me eraan om de dag met een goede gedachte te beginnen. Dat is het hart van mijn hele ochtendroutine. Geen zes rituelen op rij, gewoon een kleine reminder om met een positieve gedachte te beginnen. Als je gejaagd je bed uit rolt en meteen de dag in duikt, kan zo'n minieme routine je verrassend veel rust en richting geven. Waarom werkt net dat eerste half uur zo sterk? Deels omdat je lichaam er zelf al op ingesteld is. Ongeveer een half uur na het ontwaken piekt je cortisol, het hormoon dat je wakker en alert maakt. Je krijgt dus gratis een golf energie mee waar je iets mee kan doen. En omdat je hoofd 's ochtends nog leeg en helder is, zeker als je nog geen mails of sociale media hebt gecheckt, is dat het perfecte moment waarop een goede gedachte, een korte beweging of een rustige ademhaling het meest effect heeft. ### Waarom klein beter is dan groots De grote valkuil is dat we denken dat een ochtendroutine indrukwekkend moet zijn. Op sociale media zie je mensen die om vijf uur opstaan, ijsbaden nemen en een halve roman lezen voor het ontbijt. Mooi voor hen, maar dat is precies het recept om na drie dagen af te haken. Ik blijf erbij: maak de rivier die je wil oversteken niet te diep. Een gewoonte die zo klein is dat mislukken bijna onmogelijk wordt, dat is diegene die je volhoudt. Dus: vijf push-ups of één keer de trap op en af, en één zin over waar je vandaag zin in hebt. Het lijkt te weinig om er iets uit te halen, en toch is het zo. Tien minuten bewegen elke ochtend is ruim zestig uur beweging per jaar, en dat krijg je er gratis bij zonder er ooit voor naar de fitness te moeten. Klein wint van groots, omdat klein makkelijk is en blijft. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Wat zet je in zo'n routine? Er is geen verplicht lijstje: kies wat bij jou past uit een paar bouwstenen die hun werk doen. Een moment van stilte, al is het één minuut, schept helderheid over wat er die dag echt toe doet. Een beetje bewegen maakt stoffen vrij die je scherper en energieker maken. Een paar keer rustig ademen, haalt de gejaagdheid eruit. En één heldere intentie, één ding dat je vandaag wil doen, geeft je dag meer richting dan welke volgeschreven planner ook. > Een ochtendroutine hoeft geen uur te duren. Kies één of twee kleine dingen die je zonder moeite volhoudt en doe ze op de automatische piloot. Klein en dagelijks wint altijd van groots en af en toe. In de internationale zelfhulpliteratuur heet dit ‘eat that frog”. Kikkers opeten dus, naar het idee om de belangrijkste of lastigste klus meteen 's ochtends aan te pakken. Doe je dat vroeg, dan geeft dat de rest van je dag rust. ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Hoe hou je het vol? Hier zit de echte truc, en het is meteen de reden waarom mijn post-it op de koffiemachine plakt (al zou hij ook op de badkamerspiegel kunnen hangen). Hang een nieuwe gewoonte vast aan iets wat je toch al elke ochtend doet. Je zet altijd koffie, je poetst altijd je tanden, je trekt altijd je schoenen aan. Koppel je nieuwe routine daaraan, en dat bestaande ritueel wordt je geheugensteuntje. Een minuutje stiltje bij de koffie of vijf push-ups na het tandenpoetsen. De gewoonte die je toch al hebt, triggert de nieuwe. Het hoeft zelfs niet perfect. Een ochtend overgeslagen is gewoon een ochtend. De volgende dag pak je de draad weer op. Er is elke dag een nieuwe ochtend, dat is nu net het mooiste eraan. Wil je begrijpen waarom die eerste kleine beslissing zo veel losmaakt en hoe je van een goed voornemen echt een blijvende gewoonte maakt, dan lees je het volledige verhaal in [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). En het precieze recept om zo'n routine in je brein te verankeren, staat klaar in [gewoonte-veranderen](https://dokterservaas.be/kraak-de-code-om-een-gewoonte-te-veranderen/). Morgenvroeg, bij je eerste koffie (of thee): kies één klein ding. Plak er desnoods een post-it bij. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Bingé, S. (2022). *De klik: maak de klik naar een gezonder en gelukkiger leven*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Alles wat je moet weten over burnout URL: https://dokterservaas.be/burnout-medisch-signaal/ Last updated: 2026-08-19T12:53:28.000Z De kernvraag die ik in dit stuk beantwoord, is deze: wat is burn-out precies, hoe verschilt het van een depressie of van gewone werkstress, en hoe ziet een herstel eruit? Burn-out is echt, het is meetbaar aan je gedrag en je lichaam, en herstel lukt het best als je lichaam, geest (en werk) samen aanpakt. ## Wat burn-out is Toen ik jaren geleden begon te schrijven over gezondheid, ging het bijna altijd over voeding en beweging. Stress zat er zijdelings in, als een soort bijrol. Ondertussen weet ik: stress speelt geen bijrol. Ik heb het ooit de diepe kern van een groot gezondheidsprobleem genoemd, en ik ben daar alleen maar meer van overtuigd geraakt. > Burn-out is een medisch erkend syndroom. Het is de rekening van een systeem dat te lang op volle kracht draaide zonder de kans om bij te tanken. De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft burn-out sinds 2019 als een syndroom dat ontstaat door chronische werkstress die nooit goed verwerkt raakt. Let op het woord werkstress: burn-out hoort officieel bij je werksituatie, niet bij de rest van je leven. Er zijn drie herkenbare kenmerken. - Het eerste is uitputting. Niet de moeheid van een drukke week, maar een leegte die met slapen niet meer bijvult. - Het tweede is cynisme: je wordt afstandelijk en negatief over je werk, dat "wat-maakt-het-uit"-gevoel dat er vroeger niet was. - Het derde is het gevoel dat je minder goed presteert, dat je aan je eigen kunnen begint te twijfelen. Wie alle drie herkent en het al langer dan enkele maanden voelt, zit in burn-out-gebied. ![Burn-out ontstaat door chronische werkstress die nooit goed verwerkt raakt](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Burn-out--2--2-1.jpg) ## Het verschil met depressie, chronische vermoeidheid en gewone stress Dit onderscheid bepaalt de aanpak. En het wordt in de praktijk vaak door elkaar gehaald. ### Burn-out of depressie? De overlap tussen burn-out en depressie is groot, in de literatuur schat men dertig tot vijftig procent. Toch is het niet hetzelfde. Een depressie kleurt je hele leven grijs: je thuis, je hobby's, je relaties, alles verliest zijn glans, en er kan echte hopeloosheid en zelfs suïcidaliteit bij komen. Burn-out zit in de eerste plaats vast aan je werk. De sporter die opbloeit zodra hij het bureau achter zich laat maar leegloopt bij de gedachte aan zijn mailbox, zit dichter bij burn-out dan bij depressie. Dat onderscheid is niet academisch. Waar een depressie vaak medicatie en gerichte therapie vraagt, is burn-out in de kern een verhaal van herstel. Medicatie is hier zelden het startpunt. Zit er wél een depressie onder, dan verandert dat het plan, en dan is een antidepressivum soms wel de juiste keuze. ### Burn-out of chronische vermoeidheid? Chronische vermoeidheid, of ME/CVS, is nog iets anders. Daar staat één symptoom centraal dat je bij burn-out minder ziet: de klap die iemand krijgt na inspanning. Wie ME/CVS heeft, kan een dag na een korte wandeling volledig instorten. Dat noemen we post-exertionele malaise. Duren je klachten langer dan zes maanden en herken je dat patroon, dan hoort dit verder onderzocht te worden. ### Burn-out of gewone werkstress? Gewone stress hoort bij het leven, en ze is niet eens slecht. Gezonde stress zet je in beweging, scherpt je, laat je presteren. Het probleem ontstaat pas wanneer de spanning nooit meer wegebt. Ben ik dan gestrest of al opgebrand? Dat verschil beschrijf ik graag apart, want het is de vraag die het meest gesteld wordt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat er fysiologisch gebeurt: je versnellingsbak Burn-out zit niet alleen tussen je oren. Het zit ook in je hormonen. Je stresssysteem is de versnellingsbak van een auto. Er is een hormoon dat je in een hogere versnelling schakelt als dat nodig is, dat energie vrijmaakt op het moment dat je moet presteren. Dat hormoon heet cortisol, en het komt uit je bijnieren, twee kleine kliertjes bovenop je nieren. ![Cortisol komt uit je bijnieren, twee kliertjes bovenop je nieren](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/cortisol-1-1.jpg) Cortisol is niet je vijand. Het volgt een mooi dagritme: een half uur na het opstaan zit het op zijn hoogst, om je op gang te trekken, en het zakt geleidelijk tot een dieptepunt rond middernacht, zodat je kan slapen. Die curve loopt precies tegengesteld aan die van melatonine, je slaaphormoon. Cortisol maakt je alert, melatonine doet je slapen. Een gezonde dag heeft allebei op het juiste moment. Bij korte stress gebeurt er weinig blijvends. Maar bij chronische stress blijft die versnellingsbak in hoge stand hangen. Je cortisol stijgt en blijft hoog. Na verloop van tijd raakt het hele ritme ontregeld: het systeem dat je 's ochtends had moeten aanzetten, valt plat of de piek verschuift, en 's avonds ben je klaarwakker. Moe overdag, wakker in bed. In de praktijk noemen we dat "tired but wired", en het is een van de meest herkenbare beelden van een uitgeput stresssysteem. Die ontregeling verklaart veel van wat mensen met burn-out voelen: het slechte slapen, de infecties die blijven komen omdat langdurig hoog cortisol je afweer onderdrukt, de suikertrek, het gewicht dat rond de buik gaat zitten. Het is je lichaam dat te lang in de verkeerde versnelling heeft gereden. ## Waarom rust alleen niet genoeg is Hier zit de val waar bijna iedereen intrapt, ik vroeger ook. De logica lijkt zo simpel: ik ben moe, dus ik heb rust nodig. En rust helpt, in het begin. Maar een uitgeput stresssysteem herstelt niet vanzelf door de wekker uit te zetten. Denk terug aan die versnellingsbak. Rust haalt je voet van het gaspedaal, maar ze repareert de bak niet. Als je na twee weken verlof terugkeert naar exact dezelfde werkdruk, dezelfde mailstroom, dezelfde mismatch tussen wat het werk vraagt en wat je kan geven, dan sta je binnen de kortste keren weer stil. Het terugvalrisico bij een te snelle terugkeer zonder aanpak is hoog, meer dan de helft. Herstel vraagt dus twee dingen tegelijk: je lichaam laten bijtanken én de oorzaak aanpakken. ## Herstel in fasen Herstellen van burn-out is geen sprint en geen kwestie van doorbijten. Het loopt in fasen, en elke fase doet zijn eigen ding. Denk in maanden, niet in weken. ### Erkenning en rust De eerste stap is de moeilijkste voor veel mensen: toegeven dat er iets is. Niet doorbijten, wel de dokter contacteren. Een ziekteperiode van enkele weken is bij een matige tot ernstige burn-out vaak geen luxe maar een medische noodzaak. In de eerste weken bouw je je verplichtingen af. Slaap en rust krijgen voorrang. ### Leefstijl als fundament Zodra de ergste crisis wat is gezakt, herstellen we de basis. Slaap eerst: probeer zeven tot negen uur, met vaste uren, gedimd licht in het laatste uur en geen schermen in bed. Slaap is de sterkste enkelvoudige interventie bij burn-out. Daarnaast dagelijkse beweging, maar op maat. Een wandeling of zachte yoga doen meer voor een uitgeput systeem dan een zware intervaltraining, want die drijft je cortisol net omhoog. Verder een mediterraan eetpatroon met veel groenten, vis en olijfolie, minder alcohol en cafeïne, en elke dag een stukje natuur. Het klinkt eenvoudig, en dat is het ook. Alleen is eenvoudig niet hetzelfde als makkelijk als je veerkracht op is. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Psychotherapie Praten helpt, en gericht praten helpt meer. Cognitieve gedragstherapie heeft de beste papieren bij burn-out. In België is de eerstelijnspsycholoog toegankelijk en deels terugbetaald. Ook mindfulness en aanvaardingsgerichte therapie doen hun werk. Meditatie is geen zweverigheid: door regelmatig te mediteren verlaag je je stress meetbaar, en je vermindert er de slijtage op je cellen mee. ![Meditatie verlaagt je stress meetbaar](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/meditatie--2--1.jpg) ### Werkcontext Dit is de fase die het vaakst wordt overgeslagen, en net daarom hervallen mensen. Burn-out ontstaat op het werk, dus herstelt ze ook maar echt als het werk verandert. In België hoort een gesprek met de arbeidsgeneesheer bij een langere ziekteperiode. Een gefaseerde terugkeer, eerst deeltijds en dan uitbreiden, werkt beter dan er van de ene dag op de andere terug voltijds te staan. > Traag is bij een terugkeer sneller. Wie te vroeg voluit gaat, staat vaak binnen enkele maanden weer thuis. Soms betekent herstel dat je taken herschikt naar je sterktes, soms dat je grenzen leert bewaken, en soms, bij een echt fundamentele mismatch, dat je van job verandert. Grenzen stellen is een vak op zich, en gelukkig een dat je kan leren. ## De rol van slaap Als ik één interventie zou mogen kiezen, koos ik slaap. Uiteraard. Want slaap en je stresssysteem zitten aan elkaar vastgeklonken: slecht slapen ontregelt je cortisol, en ontregeld cortisol verpest je slaap. Het is een spiraal die twee kanten op draait. Doorbreek je die spiraal aan de slaapkant, dan gaat de rest vaak meebewegen. Vandaar de vaste uren, het koele donkere kamertje, de schermen weg, de cafeïnestop na de middag. Word je 's nachts wakker rond drie of vier uur, dan is een kleine snack met wat eiwit voor het slapengaan soms al genoeg om die piek te temmen. Het lijken details, maar ze kunnen veel betekenen. ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wat de natuur je geeft Naast de basis is er een tweede laag die kan helpen, altijd in overleg met je arts. Bepaalde micronutriënten zijn de bouwstenen van je stresshormonen: magnesium, vitamine B5, vitamine C en vitamine D, dat laatste zit bij velen te laag. En er zijn de adaptogenen, kruiden die je stresssysteem helpen bijsturen. Ashwagandha heeft daarvan de beste onderbouwing voor het verlagen van cortisol en stressbeleving; rhodiola is een tweede optie. Ze zijn niet voor iedereen geschikt, dus overleg eerst. ![Ashwagandha. Ashwagandha en rhodiola zijn niet voor iedereen geschikt dus raadpleeg eerst een arts.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Ashwagandha--2--1.jpg) ## Wanneer professionele hulp of medicatie Sommige signalen vragen om meer dan leefstijl en geduld. Contacteer je arts bij vermoeidheid en cynisme over je werk die langer dan drie maanden aanhouden, bij slaap die structureel stuk zit, bij lichamelijke klachten die niet weggaan, of bij depressieve of angstige gevoelens naast de uitputting. Zijn er zwarte gedachten of gedachten aan zelfdoding, wacht dan niet: bel meteen je arts of de Zelfmoordlijn op 1813\. Medicatie is bij pure burn-out zelden de eerste keuze. Maar bij een onderliggende depressie of angststoornis hoort ze er soms wel bij. Je arts sluit ook eerst het organische uit: schildklier, ijzer, vitamine B12 en D, want een trage schildklier of een ijzertekort kan een burn-out nabootsen. Wil je meer weten over dit thema? Lees ook: WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Stress vs. Burn‑out: herken signalen en voorkom uitputtingJe kent het gevoel misschien: een drukke week, een spannende presentatie, en de zondagavond begint het al te nijpen. Vroeger loste dat zich maandag vanzelf weer op. Nu blijft het hangen, week na week.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-bbccc09d-5d39-4eed-be70-bbf7157b3f2f.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Burn-out-1-68ecaa95-4939-4341-9e4a-96c875473a35.jpg)](https://dokterservaas.be/gestrest-of-opgebrand/) ## Referenties Wereldgezondheidsorganisatie. (2019). *Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases (ICD-11, QD85)*. World Health Organization. Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. *World Psychiatry, 15*(2), 103-111\. [https://doi.org/10.1002/wps.20311](https://doi.org/10.1002/wps.20311?ref=dokterservaas.be) Bianchi, R., Schonfeld, I. S., & Laurent, E. (2015). Burnout-depression overlap: A review. *Clinical Psychology Review, 36*, 28-41\. [https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.01.004](https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.01.004?ref=dokterservaas.be) West, C. P., Dyrbye, L. N., Erwin, P. J., & Shanafelt, T. D. (2016). Interventions to prevent and reduce physician burnout: A systematic review and meta-analysis. *The Lancet, 388*(10057), 2272-2281\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31279-X](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2816?ref=dokterservaas.be)31279-X) Chandrasekhar, K., Kapoor, J., & Anishetty, S. (2012). A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha in reducing stress and anxiety in adults. *Indian Journal of Psychological Medicine, 34*(3), 255-262\. [https://doi.org/10.4103/0253-7176.106022](https://doi.org/10.4103/0253-7176.106022?ref=dokterservaas.be) Pratte, M. A., Nanavati, K. B., Young, V., & Morley, C. P. (2014). An alternative treatment for anxiety: A systematic review of human trial results reported for the Ayurvedic herb ashwagandha (Withania somnifera). *Journal of Alternative and Complementary Medicine, 20*(12), 901-908\. [https://doi.org/10.1089/acm.2014.0177](https://doi.org/10.1089/acm.2014.0177?ref=dokterservaas.be) ### #116. Anouk Lagae over het verbinden van Oosterse en Westerse geneeskunde URL: https://dokterservaas.be/anouk-lagae/ Last updated: 2026-06-11T07:43:46.000Z In deze aflevering zit Anouk Lagae bij me in de stoel. 25 jaar lang verkocht ze frisdrank, bier en uitzendjobs voor merken als Coca-Cola en Accent. In 2024 zei ze dat allemaal vaarwel en richtte ze een gezondheidsbedrijf rond traditionele Chinese geneeskunde op. Vorige week verscheen haar eerste boek: Leven in je element. We hebben het over • de prijs van groei at any cost • over waarom 576.000 Belgen vandaag langdurig ziek zijn • en over hoe je in de westerse én oosterse geneeskunde naar diezelfde universele wetten van de natuur komt. Anouk vertelt over haar kantelmoment in Australië en over een ronde tafel met minister Van Petegem die haar carrière kantelde. We sluiten af met de quote van haar papa: volg de zunne. ## Over de gast Anouk Lagae is handelsingenieur, ex-CEO van Accent, mede-oprichter van Muchin en auteur van “Leven in je element”. ## Vermeld in de aflevering • Leven in je element — Anouk Lagae (Lannoo, 2026) • Muchin: [https://www.muchin.eu](https://www.muchin.eu/?ref=dokterservaas.be) • Flow, de kunst van het zaken doen — Jan Bommerez • The Biology of Belief — Bruce Lipton • Puur eten — Pascal Naessens • Lang zullen we leven — Servaas Bingé • Eerdere afleveringen: [Luc Swinnen](https://dokterservaas.be/luc-swinnen/) over de nervus vagus ## Timestamps - (00:00) Intro: Anouk Lagae en het boek Leven in je element - (03:00) Van handelsingenieur bij Coca-Cola naar Muchin - (07:23) Profit at any cost en hebzucht - (13:00) De universele boodschap onder elke vorm van geneeskunde - (19:10) Drie ochtendrituelen: aarden, warm ontbijt, Qigong - (25:54) Westerse plus Chinese geneeskunde: een mooie deelverzameling - (32:43) Verantwoordelijkheid voor je eigen gezondheid - (36:06) Het kantelmoment op de ferry en Van Petegem over langdurig zieken - (44:24) De piramide van gezondheid - (59:30) Drie boeken: flow, biologie van het geloof, Pascal Naessens - (01:16:37) Hoe bereiken we de groep buiten onze bubbel en hoe maken we preventie sexy - (01:22:16) Volg de zunne — een ode aan haar papa ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3JRNaMEZnGugNxbq8GyLr6?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/116-anouk-lagae-over-het-verbinden-van-oosterse-en/id1646766696?i=1000769579724&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=lCxXtLy8W-o&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Zijn lightproducten echt gezonder? URL: https://dokterservaas.be/zijn-lightproducten-echt-gezonder/ Last updated: 2026-08-19T12:53:29.000Z Je twijfelt tussen twee potten mayonaise: de gewone en de light. Op die lichte pot staat in grote letters hoeveel minder vet erin zit, en dus ben je in de veronderstelling dat je de gezondere kiest. Maar light betekent bijna altijd minder van het ene, maar meer van het andere. Meestal ruil je vet in voor suiker. En of dat een betere deal is, daar moeten we nu maar eens dieper op ingaan. Ik schreef er ooit een heel hoofdstuk over in De lijst, want het is een van de mooiste voorbeelden van hoe een verpakking je gedachten stuurt. Achter elk product zit een geoliede marketingmachine die maar één ding wil: dat je het koopt. "Minder vet!" op de voorkant is een verkoopargument. ### Waarom minder vet vaak meer suiker betekent Vet geeft smaak en structuur aan voeding. Haal je het eruit, dan valt er een gat, en er moet iets in dat gat, anders smaakt het product naar niets. Dat "iets" is doorgaans suiker, of een vorm ervan, plus verdikkingsmiddelen om de romigheid na te bootsen. Neem opnieuw die mayonaise. Gewone mayonaise is puur vet: geen koolhydraten, geen eiwitten. In de lightversie staat effectief minder vet op het etiket, maar het suikergehalte is intussen verzevenvoudigd, van 0,2 naar 1,5 gram. Een schoolvoorbeeld van misleidende informatie, die je doet vermoeden dat het product gezonder is terwijl het gewoon op een andere manier ongezond is. Het probleem zit niet in het woord light zelf, maar als je op basis van één woord een conclusie trekt, ga je te kort door de bocht. ### Wat light, zero en diet echt betekenen Deze woorden zeggen elk iets anders. Light of licht slaat op een vermindering van minstens dertig procent vet of suiker ten opzichte van het gewone product. Het betekent niet vetvrij, en zeker niet caloriearm. Zero en diet betekenen doorgaans dat de suiker vervangen is door zoetstoffen, zodat het product minder calorieën heeft. Bij een frisdrank is dat het duidelijkst: cola zero bevat geen suiker meer, maar zoetstoffen die de zoete smaak nabootsen. Wat op de voorkant staat, is dus een claim, geen garantie. De echte informatie staat achteraan, in de ingrediëntenlijst en de voedingswaardetabel. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Zoetstoffen: wat we weten en wat niet Zoetstoffen zijn de reden dat een cola zonder suiker toch zoet smaakt. Aspartaam, sucralose, acesulfaam. Ze leveren nauwelijks calorieën, en op dat punt doen ze wat ze beloven: ze halen de suiker uit je glas. Wat ze niet doen, is je helpen om structureel gezonder te worden. De Wereldgezondheidsorganisatie kwam in 2023 tot een nuchtere conclusie: zoetstoffen inzetten als middel om af te vallen of gewicht te controleren, werkt op lange termijn niet aantoonbaar, en er zijn signalen dat langdurig, hoog gebruik samenhangt met een hoger risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2\. Geen paniekboodschap, maar ook geen reden om ze als gezondheidsproduct te zien. Ik raad mensen vaak het volgende aan: heb je echt iets van zoetstof nodig, gebruik dan groene stevia. En belangrijker nog, houd de zoete smaak af en toe eens uit je voeding, want anders blijf je jezelf trainen op zoet. Een zero-frisdrank vervangt de suiker, maar niet de gewoonte. ![Groene stevia](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Stevia-1.jpg) ### Waarom bewerkt light niet hetzelfde is als echt voedsel Een lightproduct is per definitie een bewerkt product: er is iets uitgehaald en iets anders toegevoegd. En hoe verder een voedingsmiddel van zijn oorspronkelijke vorm af staat, hoe meer stappen, additieven en trucjes ertussen zitten. De laatste jaren zien we in grote bevolkingsonderzoeken dat zwaar bewerkte voeding samenhangt met meer overgewicht, meer hart- en vaatziekten en een hogere sterfte. De Braziliaanse onderzoeker Carlos Monteiro noemde deze categorie ultrabewerkt: producten die je thuis met een normale keuken nooit zou kunnen namaken. Een lightkoek met vetvervangers, zoetstoffen en verdikkingsmiddelen valt vaak precies in die groep. Minder vet op het etiket, maar meer bewerking in de pot. > Light betekent zelden gezonder. Het betekent anders samengesteld, meestal minder vet en meer suiker of zoetstof, en bijna altijd meer bewerking. Draai de verpakking om, lees de ingrediëntenlijst, en kies bij twijfel het product dat het minst bewerkt lijkt. Een appel heeft geen etiket nodig. Een handvol noten, een stuk vis, een pan groenten evenmin. Zodra je een claim op de voorkant nodig hebt om iets gezond te doen lijken, is de kans groot dat het dat niet is. ## Wil je weten wat gezonde voeding voor jou kan doen? In mijn artikels onderzoek ik vaak de link tussen voeding en gezondheid. Schrijf je in op de nieuwsbrief om hierover meer te weten. Ja, lekker en gezond! Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Beter kiezen zonder er een obsessie van te maken Je hoeft geen etikettendetective te worden om beter te kiezen. Een paar reflexen volstaan. Draai de verpakking om en lees de ingrediëntenlijst, niet de voorkant. Kort en herkenbaar is bijna altijd beter dan lang en chemisch. Vergelijk de light- en de gewone versie eens naast elkaar op suiker, dan zie je meteen waar het vet naartoe verhuisd is. En kies waar het kan het echte, verse, onbewerkte alternatief, want dat heeft die hele discussie niet nodig. Michael Pollan vatte het ooit in drie regels samen die nog altijd de beste voedingsraad zijn die ik ken: eet echt voedsel, niet te veel, vooral planten. Een lightproduct is zelden echt voedsel. Een appel is dat wel. Wil je het hele verhaal over eten dat je lichaam echt vooruithelpt, dan lees je verder in [eten-als-medicijn-en-plezier](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/). Daar leg ik uit waarom het niet om verbieden gaat, maar om leren kiezen. Onthou dus: de voorkant probeert je iets te verkopen. De achterkant vertelt de waarheid. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties World Health Organization. (2023). *Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline*. World Health Organization. [https://www.who.int/publications/i/item/9789240073616](https://www.who.int/publications/i/item/9789240073616?ref=dokterservaas.be) Srour, B., Fezeu, L. K., Kesse-Guyot, E., Allès, B., Méjean, C., Andrianasolo, R. M., Chazelas, E., Deschasaux, M., Hercberg, S., Galan, P., Monteiro, C. A., Julia, C., & Touvier, M. (2019). Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: Prospective cohort study (NutriNet-Santé). *BMJ*, 365, l1451\. [https://doi.org/10.1136/bmj.l1451](https://doi.org/10.1136/bmj.l1451?ref=dokterservaas.be) Monteiro, C. A., Cannon, G., Levy, R. B., Moubarac, J.-C., Louzada, M. L. C., Rauber, F., Khandpur, N., Cediel, G., Neri, D., Martinez-Steele, E., Baraldi, L. G., & Jaime, P. C. (2019). Ultra-processed foods: What they are and how to identify them. *Public Health Nutrition*, 22(5), 936–941\. [https://doi.org/10.1017/S1368980018003762](https://doi.org/10.1017/S1368980018003762?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2019). *De lijst*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Is het hoofdpijn of migraine? URL: https://dokterservaas.be/hoofdpijn-migraine/ Last updated: 2026-08-19T12:53:29.000Z Spanningshoofdpijn is een drukkende band rond je hoofd, aan beide kanten, vervelend maar op zich onschuldig. Migraine komt in aanvallen: bonzend, vaak aan één kant, met misselijkheid en een hekel aan licht en geluid, en de enige plek waar je wil zijn is een donkere, stille kamer. Migraine is geen aanstellerij, noch een smoes om een dag plat te liggen, noch een vrouwenkwaaltje dat je met een aspirientje kan verhelpen. Migraine is een aandoening van het zenuwstelsel, met een eigen biologie en een eigen behandeling. ![Migraine is een aandoening van het zenuwstelsel](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Migraine--1--1.jpg) ## Spanningshoofdpijn, migraine of iets anders? De twee vormen die je bijna zeker kent, zijn spanningshoofdpijn en migraine. Spanningshoofdpijn komt bij bijna iedereen wel eens langs: druk aan beide kanten, mild tot matig, geen misselijkheid, en je kan er meestal mee blijven functioneren. Migraine treft ongeveer één op zeven vrouwen en één op zestien mannen. Een aanval duurt van vier uur tot drie dagen, en sommige mensen krijgen vooraf een aura: flikkerende lichtjes, blinde vlekken, tintelingen of niet op je woorden komen, meestal een half uur lang. Dat is je brein dat waarschuwt dat de storm eraan komt. Clusterhoofdpijn is veel zeldzamer, maar in een klasse apart qua hevigheid: een verschroeiende pijn rond één oog dat begint te tranen of half dichtvalt, in periodes van weken. Wie dit herkent, hoort bij de neuroloog te gaan. > 🧭 Spanningshoofdpijn drukt aan beide kanten en laat je functioneren; migraine is een aanval met bonzen aan één kant, misselijkheid en licht- en geluidshinder. Het type herkennen is de eerste stap naar de juiste behandeling. Wie elke dag een pijnstiller neemt tegen hoofdpijn, kan de hoofdpijn in stand houden. Dat heet medicatie-overgebruiks-hoofdpijn, en de uitweg is de pijnstillers langzaam afbouwen, maar dat doe je samen met je dokter. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Wie elke dag pijnstillers neemt tegen hoofdpijn, kan de hoofdpijn in stand houden.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Pijnstillers-1.jpg) ## Wat er in je hoofd gebeurt tijdens een aanval Lang dachten we dat migraine een kwestie was van bloedvaten die opzwellen. Vandaag weten we dat het in de zenuwen begint. Bij een aanval rolt er een trage golf van prikkeling over de buitenlaag van je hersenen, als een rimpeling over een vijver. Die golf zet een grote gevoelszenuw in je gezicht aan het werk, de zenuw die tot diep in je hoofd loopt. Ze stoot een eiwitje uit dat de bloedvaten wijd openzet en een ontsteking op gang brengt. Dat eiwit heet CGRP, en het is de reden dat je hoofd bonst. Waarom de ene mens dit krijgt en de andere niet, zit deels in de genen en deels in de drempel. Te weinig slaap, een overgeslagen maaltijd, hormonen, of de stress die wegvalt na een drukke week (de beruchte weekendmigraine): allemaal kunnen ze de drempel verlagen voor een aanval. ## Wat de behandeling vandaag kan Bij een aanval geldt: hoe vroeger, hoe beter. Een ontstekingsremmer zoals ibuprofen of naproxen, op tijd genomen, vangt veel op. Werkt dat onvoldoende, dan bestaan er triptanen, medicijnen die gericht op de migraineaanval inwerken, op voorschrift van je arts. En sinds enkele jaren is er een nieuwe familie, de CGRP-remmers, die precies dat eiwit afremmen waar ik het net over had. Voor mensen met veel of zware aanvallen was dat rond 2018 een ommekeer. Bij vier of meer aanvallen per maand, of aanvallen die je leven platleggen, is preventieve medicatie soms nodig. Een bètablokker, of bij chronische migraine een CGRP-remmer of botox via de neuroloog. Het beste plan zet leefstijl en medicatie naast elkaar, niet tegenover elkaar. ![Bij chronische migraine kan botox via de neuroloog helpen.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Botox.jpg) ## Wat je zelf kan doen Begin met een hoofdpijndagboek: noteer je aanvallen, je slaap, je maaltijden, je cyclus en wat je at of dronk. Na een paar weken zie je patronen die je anders mist, en je triggers herkennen is de helft van het werk. Slaap is daarbij een hoofdrolspeler, en het gaat meer om regelmaat dan om het aantal uren: elke dag rond hetzelfde uur opstaan, ook in het weekend. Wie elke ochtend met hoofdpijn wakker wordt en luid snurkt, laat ook beter slaapapneu uitsluiten. [Snurk jij, of stop je met ademen? Slaapapneu herkennen](https://dokterservaas.be/slaapapneu-herkennen/) Sla geen maaltijden over, want een dip in je bloedsuiker is voor veel mensen een trigger. Drink genoeg water. En let op de klassieke boosdoeners op je bord: alcohol (vooral rode wijn), oude kaas, sterk gefermenteerde voeding, en te veel of net te weinig cafeïne. Twee supplementen hebben stevige papieren. Magnesium, 400 tot 600 milligram per dag, helpt vooral vrouwen met aanvallen rond de menstruatie. En vitamine B2, oftewel riboflavine: het was de Luikse neuroloog Jean Schoenen die eind jaren negentig aantoonde dat een hoge dosis het aantal aanvallen flink terugdrong. Goedkoop, goed verdragen, en je urine kleurt er felgeel van (normaal, geen reden om te stoppen). Overleg de dosis wel met je huisarts. > 💪 Regelmatige slaap, geen maaltijden overslaan en een paar keer per week stevig bewegen doen voor veel mensen meer dan ze verwachten. Een hoofdpijndagboek helpt je je eigen triggers te vinden. In 2011 zette een Zweedse ploeg migrainepatiënten drie keer per week veertig minuten op de fiets, en vergeleek dat met een klassiek preventief medicijn. De beweging hield gelijke tred met de pil. Je hoeft geen marathon te lopen. Drie keer per week bewegen tot je buiten adem raakt, brengt je al ver. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wanneer je naar de dokter gaat De meeste hoofdpijn is vervelend maar ongevaarlijk. Toch zijn er signalen waarbij je niet mag wachten. Bel meteen of ga naar spoed bij een plotse, hevige hoofdpijn die in één klap maximaal is (de ergste ooit), bij hoofdpijn met een scheve mond, spraakproblemen of zwakte in een arm of been, bij hoofdpijn met een stijve nek en koorts, na een klap op je hoofd, of bij hoofdpijn tijdens de zwangerschap of vlak na de bevalling. Maak op kortere termijn een afspraak als je hoofdpijn na je vijftigste voor het eerst opduikt of van patroon verandert, als ze steeds vaker komt ondanks behandeling, of als je bijna dagelijks naar de pijnstillers grijpt. Beter één keer te veel gerustgesteld dan een signaal gemist. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Headache Classification Committee of the International Headache Society. (2018). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). *Cephalalgia, 38*(1), 1–211\. [https://doi.org/10.1177/0333102417738202](https://doi.org/10.1177/0333102417738202?ref=dokterservaas.be) Schoenen, J., Jacquy, J., & Lenaerts, M. (1998). Effectiveness of high-dose riboflavin in migraine prophylaxis: A randomized controlled trial. *Neurology, 50*(2), 466–470\. [https://doi.org/10.1212/WNL.50.2.466](https://doi.org/10.1212/WNL.50.2.466?ref=dokterservaas.be) Chen, Y.-S., Lee, H.-F., Tsai, C.-H., & Hsu, Y.-Y. (2022). Effect of vitamin B2 supplementation on migraine prophylaxis: A systematic review and meta-analysis. *Nutritional Neuroscience, 25*(9), 1902–1911\. [https://doi.org/10.1080/1028415X.2021.1913923](https://doi.org/10.1080/1028415X.2021.1913923?ref=dokterservaas.be) Peikert, A., Wilimzig, C., & Köhne-Volland, R. (1996). Prophylaxis of migraine with oral magnesium: Results from a prospective, multi-center, placebo-controlled and double-blind randomized study. *Cephalalgia, 16*(4), 257–263\. [https://doi.org/10.1046/j.1468-2982.1996.1604257.x](https://doi.org/10.1046/j.1468-2982.1996.1604257.x?ref=dokterservaas.be) von Luckner, A., & Riederer, F. (2018). Magnesium in migraine prophylaxis—Is there an evidence-based rationale? A systematic review. *Headache, 58*(2), 199–209\. [https://doi.org/10.1111/head.13217](https://doi.org/10.1111/head.13217?ref=dokterservaas.be) Varkey, E., Cider, Å., Carlsson, J., & Linde, M. (2011). Exercise as migraine prophylaxis: A randomized study using relaxation and topiramate as controls. *Cephalalgia, 31*(14), 1428–1438\. [https://doi.org/10.1177/0333102411419681](https://doi.org/10.1177/0333102411419681?ref=dokterservaas.be) ### #115. Met Björn Soenens over longkanker, geluk en twee zorgsystemen URL: https://dokterservaas.be/bjorn-soenens/ Last updated: 2026-06-09T19:33:59.000Z Acht jaar lang bracht Björn Soenens Amerika naar onze woonkamers. Tot een CT-scan voor iets anders longkanker vond op de top van zijn long. Björn rookte veertig jaar, en kreeg longkanker. Stadium 1, geopereerd, drie maanden later kankervrij. In deze aflevering vertelt hij over het moment van de diagnose, hoe hij meteen stopte en intussen al 17.000 sigaretten niet rookte en over hoe duur ziek zijn in Amerika is. ## Over de gast Björn Soenens is journalist en schrijver. Hij was acht jaar VRT-correspondent in de Verenigde Staten, reisde door 48 van de 50 staten en schreef daarover het boek De laatste walvis (De Arbeiderspers, 2024). ## Vermeld in de aflevering - Björn Soenens, De laatste walvis (De Arbeiderspers, 2024) - Robert Kaplan, De wraak van de geografie - Oriana Fallaci, Een man (Un uomo) - Lou Reed, Last Great American Whale ## Timestamps - (00:00) Acht jaar Amerika, één toevallige scan - (02:30) Passie als motor: 5% talent, rest is goesting - (11:50) Waarom journalistiek moet vertragen - (16:10) De diagnose: longkanker bij toeval ontdekt - (20:00) Geopereerd in Gent, niet in Brooklyn - (26:30) Stoppen met roken en 17.000 niet-gerookte sigaretten - (35:00) Twee zorgsystemen, één long - (50:30) Angst, hysterie en de weerbare burger - (57:00) Drie boeken die ertoe doen - (01:25:30) Voedselwoestijnen en de spuitjes-paradox - (01:32:30) Vijf snelle vragen - (01:36:30) Boodschap aan elke roker ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0KaYcNaL9LRLjtIm3KtZil?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/115-bj%C3%B6rn-soenens-over-longkanker-geluk-en-twee-zorgsystemen/id1646766696?i=1000768499708&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=jEOvt8HyKcA&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Wat zijn je kernwaarden en drijfveren? URL: https://dokterservaas.be/wat-zijn-je-kernwaarden-en-drijfveren/ Last updated: 2026-08-19T12:53:30.000Z Kernwaarden zijn de zaken die jij echt belangrijk vindt in het leven: eerlijkheid, vrijheid, geduld, zorgzaamheid. Drijfveren gaan nog dieper: dat zijn de behoeften die verklaren waarom je doet wat je doet. Wie die twee kent, begrijpt meteen waarom sommige keuzes vanzelf gaan en andere elke dag opnieuw een gevecht blijven. ### Waarom botsende keuzes nooit blijven plakken Een keuze die botst met je waarden, houdt geen stand. Hou je van avontuur en bestaat je job uit voorraadlijsten aanvullen in een magazijn, dan zit er een innerlijk conflict in je systeem. Dat conflict vreet energie. Hetzelfde geldt voor gezonde gewoontes: zolang gezond leven iets is dat moet van buitenaf, draait alles op wilskracht. Sluit het aan bij wat jij ten diepste belangrijk vindt, zoals later nog kunnen spelen met je kleinkinderen, dan wordt diezelfde dagelijkse keuze plots licht. Ik heb het zelf mogen ondervinden. Toen ik [*De klik*](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) schreef, pelde ik mijn eigen ui af. Ploegarts in de topsport, boeken, televisie, een start-up: ik ben trots op dat parcours, en dat mag. Maar mijn diepste drijfveer bleek jarenlang bewijsdrang. Ik zocht mensen die zeiden: "Goed gedaan, Servaas!" Ik dacht dat me dat gelukkig ging maken. Dat deed het niet. Pas toen ik die drijfveer in vraag stelde, kreeg ik de dingen vlotter gedaan. Van binnen naar buiten leven, daar draait het om. ### Welke zes drijfveren zitten onder je gedrag? In mijn zoektocht stootte ik op de zes menselijke oerbehoeften, een indeling die de Amerikaanse coach Tony Robbins populair maakte: zekerheid, verandering, betekenis, liefde en verbinding, groei en bijdrage. Iedereen draagt ze alle zes in zich, maar de rangschikking verschilt van mens tot mens. Het is ook geen piramide zoals bij Maslow, waar je het ene level moet uitspelen voor het volgende begint. Het leven is gelukkig geen videospelletje. Wie zekerheid bovenaan zet, plant en spaart en vermijdt risico's. Wie verandering nodig heeft, zoekt prikkels en avontuur. Weten welke drijfveer bij jou vooraan staat, verklaart verrassend veel: je jobkeuzes, je relaties, zelfs waarom jij ontploft op momenten dat iemand anders de schouders ophaalt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Hoe vind je je kernwaarden? Met één simpele vraag: waarom? Neem iets wat je onlangs deed of net liet, en vraag je af waarom. Antwoord eerlijk, en stel de vraag opnieuw bij je antwoord. Na een keer of vijf raak je voorbij de bewuste laag en kom je uit bij wat er echt toe doet. Dat zou wel eens een van je kernwaarden kunnen zijn. Werk daarna met post-its: schrijf elke waarde die blijft hangen op een briefje en plak ze boven of onder elkaar op de muur, de belangrijkste bovenaan. Het klassement dat overblijft, dat zijn jouw kernwaarden. ![Waarom?](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Waarom-1.jpg) ### Van waarden naar een persoonlijk richtsnoer Een bedrijf dat start, schrijft eerst een missie uit: waarom doen we wat we doen en waar willen we naartoe? Daar kruipen uren en veel geld in, precies omdat het de slaagkansen verhoogt. Vreemd genoeg maken weinig mensen die oefening voor zichzelf. Doe het wel: giet je waarden en drijfveren in enkele zinnen die zeggen wie je bent en waar je naartoe wil. Stephen Covey stelt in *The Seven Habits of Highly Effective People* zelfs voor om de tekst te schrijven die je op je eigen begrafenis wil horen. Het klinkt wat luguber, maar het werkt. En onthoud: je missie mag meegroeien met je leven. Beslissingen worden daarna gegronder en lichter. De saaie receptie waar je alleen naartoe zou gaan om je baas te plezieren kan je makkelijker weigeren. Zo werkt het ook met stoppen met roken, meer bewegen of gezonder eten: keuzes die je kan koppelen aan je waarden, hebben amper wilskracht nodig. > Kernwaarden zijn wat jij echt belangrijk vindt, drijfveren verklaren waarom je doet wat je doet. Keuzes die daarmee in lijn liggen, houden zichzelf vol. Het hele verhaal over hoe je zo'n inzicht omzet in een verandering die blijft, lees je in De klik maken: hoe je een gezonde verandering echt volhoudt ([de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/)). Wil je nadien op papier verder graven, dan helpt het waarden-werkboek ([waarden-werkboek](https://dokterservaas.be/waarden-werkboek/)) je stap voor stap. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - Bingé, S. (2022). *De klik*. Borgerhoff & Lamberigts. - Covey, S. R. (1989). *The seven habits of highly effective people*. Free Press. ### #114. Met Louis Talpe over acteren, Iron Mans en gezond willen blijven URL: https://dokterservaas.be/louis-talpe/ Last updated: 2026-06-09T19:37:42.000Z Louis Talpe ging huilend naar de set voor zijn afscheidsscène in Onder Vuur en zakte naar zeven procent vetpercentage voor The Rider — maar over zijn eigen gezondheid zegt hij vooral: zeer veel snoepen, zeer slecht slapen. Acteur Louis Talpe in een eerlijk gesprek met Dokter Servaas over kracht, kwetsbaarheid en het ambacht van acteren. Over zes Iron Mans, papa worden op je 39e, een Zweedse vrouw die zijn "Google, ChatGPT en alles" is, de cateringtafel die op elke filmset weer wint, en de halve marathon van Kortrijk waar hij vier kilo te zwaar voor staat. ## Over de gast Louis Talpe is Vlaams acteur (Studio 100, Onder Vuur, The Rider, Lost Paradise, Terroristenjagers), zesvoudig Iron Man-finisher en papa van twee zoontjes — binnenkort drie. Op 22 mei wordt hij 45. ## Vermeld in de aflevering - Onder Vuur (VRT) - Terroristenjagers (RIGI, met Matteo Simoni — naar het boek van Lionel D. en Annemie Bulté) - The Rider (2019) - Lost Paradise (Canal+) - Studio 100 / Megatoby - The Last Dance (Netflix) - Whoop & Garmin - Mathieu van der Poel - Halve marathon van Kortrijk ## Timestamps - 00:00 Intro - 01:12 Achter de stoere kerel: een gevoelige mens - 03:47 Kortemark, sport en de koppige puber - 06:48 Acteren als ambacht — Studio 100 als leerschool - 09:55 Huilend naar de set: Orlando in Onder Vuur - 19:27 Wat doet Louis voor zijn gezondheid? - 28:46 Dertig dagen zonder suiker - 42:50 The Rider: scherp staan op zeven procent vet - 59:03 Wanneer wordt competitie ongezond? - 1:04:11 Papa op je 39e en een Zweedse familie - 1:07:53 Whoop, Garmin en de tirannie van de cijfers - 1:11:11 Vijf uitsmijtvragen ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5XNOrW0OPQMBJ9oQddyKHw?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/114-louis-talpe-over-acteren-iron-mans-gezond-blijven/id1646766696?i=1000767317729&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=qaUh0Q-Gw%5Fc&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te worden URL: https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/ Last updated: 2026-08-19T12:53:30.000Z In 2016 schreef ik mijn eerste boek over gezondheid. We zijn intussen 2026, en als er één ding is dat ik in die tien jaar duizenden keren heb zien terugkomen in de spreekkamer, dan is het dit: mensen willen bewegen, maar ze denken dat het moet lijken op wat ze op Instagram zien. De strakke schema's, de perfecte vorm, het zweet dat van het scherm druipt. En dus beginnen ze eraan, houden ze het drie weken vol, en stoppen ze weer. De vraag die er dus toe doet is niet welke training de beste is. Het is: welke beweging houd je vol? Want dát is wat je sterk en soepel houdt tot op hoge leeftijd. Niet de zwaarste sessie van deze maand, maar de wandeling die je over twintig jaar nog steeds kan maken. ![Wandelen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Wandelen--1--1.jpg) ## Beweging is een van de sterkste medicijnen die bestaan Als beweging een pil was, zou het het best verkochte medicijn ter wereld zijn. Al vijftien tot dertig minuten matig bewegen per dag verlaagt je kans om vroegtijdig te sterven met ongeveer twintig procent. Dat is een van de best onderbouwde vaststellingen in de hele geneeskunde. Het mooie is hoe oud dat inzicht al is. In 1953 deed een Britse arts, Jeremy Morris, een verrassend eenvoudige vergelijking. Hij keek naar de dubbeldekbussen van Londen. De chauffeurs zaten de hele dag aan het stuur. De conducteurs liepen de trappen op en af om de kaartjes te knippen. En wat bleek: de conducteurs kregen veel minder hartinfarcten dan de chauffeurs. Het was de eerste keer dat iemand zag dat beweging het hart beschermt. > Beweging verbetert je bloeddruk, je bloedsuiker, je slaap, je stemming, je geheugen, je botten en je immuunsysteem. Voor bijna elk gezondheidsprobleem is beweging deel van de oplossing. En toch. Kennis over beweging alleen is niet het antwoord. We weten dat het werkt, en toch lukt het niet altijd. ## VO2max: fitheid als levensverzekering Er is één getal dat verrassend veel zegt over hoe lang en hoe gezond je leeft. Het klinkt technisch, maar het idee is simpel. Je lichaam is als een motor. Hoeveel zuurstof kan die motor opnemen en verbranden als je hem laat draaien? Hoe meer, hoe krachtiger je systeem. Dat vermogen om zuurstof te gebruiken tijdens een zware inspanning heet je VO2max. Je meet het door het je moeilijk te maken op een fiets of loopband: de weerstand gaat almaar omhoog tot je je maximum bereikt. En dat maximum hangt nauw samen met je levensduur. Hoe hoger je VO2max, hoe fitter je bent en hoe kleiner de kans dat een hart- of vaatziekte je vroeg treft. Vanaf je dertigste daalt die waarde met ongeveer één procent per jaar. Word je tachtig, dan is je fitheid dus met dertig tot veertig procent afgenomen. Dat klinkt zwaar, maar hier komt het goede nieuws: je hebt er invloed op. Regelmatig je hartslag de hoogte injagen vertraagt die achteruitgang, en met training kun je je VO2max met een vijfde verbeteren. En dat zou ik doen, want elke daling met één punt verhoogt je kans om zorgafhankelijk te worden met veertien procent. Je slimme horloge schat die VO2max tegenwoordig ook in door je hartslag te volgen. De cijfers hebben een foutmarge, maar ze geven wel een richting aan. Wil je hem exact kennen, dan moet je een inspanningstest doen. Het hele verhaal achter dit getal, en hoe je je eigen waarde interpreteert, staat uitgelegd in [wat VO2max is en waarom het je gezondheid voorspelt](https://dokterservaas.be/vo2max/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![VO2max inspaninningstest](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/VO2-max-1.jpg) ## Spieren houden je in leven Tussen je vijfentwintigste en dertigste ben je fysiek op je top. Daarna gaat het bergaf, en de natuur is daar meedogenloos in. Ze gaat ervan uit dat je je voor je dertigste hebt voortgeplant en verliest daarna elke interesse in je onderhoud. Dus verlies je vanaf dat moment elk jaar één tot twee procent spiermassa. Ben je tachtig, dan is de helft van je spieren verdwenen. En de spieren die overblijven, worden slapper: er komt vet tussen, waardoor ze minder krachtig samentrekken. Dat spierverlies heet sarcopenie, van de Griekse woorden sarx (vlees) en penia (gebrek). Het klinkt als een detail voor geriaters, maar het is een stille sluipmoordenaar. Hoe minder spieren je hebt, hoe makkelijker je valt en hoe sneller je aftakelt. Zorgverleners schatten die kwetsbaarheid in door vijf dingen te meten: je grijpkracht, je gewicht, je uitputting, je wandelsnelheid en hoeveel je beweegt. Scoor je laag, dan komt zorgafhankelijkheid dichterbij. ### Waarom krachttraining hier het antwoord is Als je je spieren niet gebruikt, verdwijnen ze. Dat heb je misschien al gemerkt na een paar weken in het gips. Krachttraining is de beste manier om die afbraak tegen te gaan, en het effect is er op elke leeftijd. Ook na je zestigste, ook voor vrouwen na de menopauze, waar dit veel te vaak vergeten wordt. Je hoeft daarvoor niet naar een fitnesscentrum. Squats, opdrukken, plank en lunges met je eigen lichaamsgewicht, een kwartier, drie keer per week: dat werkt al. Wie het graag zwaarder aanpakt, mag daar zeker verder in gaan en kan daar ook gericht in opbouwen. Mijn boodschap: til elke dag iets, ga touwtjespringen (dat versterkt meteen ook je botten), en bouw rustig op. > Wil je op je tachtigste nog zelf je veters strikken, dan begin je vandaag. Hoe meer spieren je nu opbouwt, hoe meer je er overhoudt op latere leeftijd. En hoe groter je spiermassa, hoe langer je leeft. Wil je een concreet stappenplan om te starten, met of zonder toestellen, dan vind je dat in [het krachttraining-startplan voor wie de veertig voorbij is](https://dokterservaas.be/sterker-na-je-40-krachtplan/). Twijfel je of het wel iets voor jou is omdat je nog nooit hebt getraind, begin dan bij [krachttraining voor beginners](https://dokterservaas.be/krachttraining-beginners/). De achtergrond over spierverlies zelf lees je in [sarcopenie: spiermassa behouden na je veertigste](https://dokterservaas.be/sarcopenie-spiermassa/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Touwtje springen goed als krachttraining en om je botten te versterken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Touwtje-springen-1.jpg) ## De mix van duur, kracht en in beweging blijven Je hebt geen ingewikkeld schema nodig. Je hebt drie bouwstenen nodig, en ze vullen elkaar aan. De eerste is duur. En hier kan ik je geruststellen? Want je hoeft je niet af te beulen. Je mag tachtig procent van je duurtraining rustig doen, in wat sporters hartslagzone 2 noemen. De vuistregel is eenvoudig: je moet tijdens de inspanning nog goed kunnen praten met je sportmaat. Een paar keer per week een uurtje stevig wandelen of fietsen is een investering die je op het einde van je leven dubbel terugkrijgt. Waarom net die rustige zone zoveel oplevert, leg ik uit in [zone 2-training](https://dokterservaas.be/zone-2-training/). De tweede is kracht. Twee keer per week je grote spiergroepen belasten, zoals hierboven. Dat is je verzekering tegen sarcopenie. De derde is de meest onderschatte van allemaal: dagelijkse beweging die niet eens op sport lijkt. De trap in plaats van de lift. Verder parkeren. Rechtstaan tijdens een telefoongesprek. Tuinieren, met de fiets naar de bakker. Wetenschappers noemen dat NEAT, de energie die je verbruikt met alles wat geen sport is. Het verschil tussen iemand die veel op deze manier beweegt en iemand die stilzit, kan oplopen tot 350 kilocalorieën per dag. Op een jaar is dat het equivalent van 127750 kilocalorieën. Zonder abonnement. ## De schade van lang zitten (en waarom je die niet wegtraint) Zitten is een aparte boosdoener, los van hoeveel je sport. Zit je tien uur per dag en beweeg je 's avonds een halfuurtje, dan is dat helaas niet genoeg om de schade te compenseren. Die schade begint sneller dan je denkt. Al na een halfuur zitten neemt de spieractiviteit in je benen af en verbruik je minder energie. Je bloed stroomt trager, en de plakkerige, minder gezonde cholesterol begint al te stijgen. Na een uur is je risico op klontervorming iets hoger en reageren je cellen minder goed op insuline. Elke seconde extra zitten maakt het beeld een tikje slechter. De oplossing is niet meer of harder sporten, maar tussendoor bewegen. Sta elk halfuur tot uur eens recht. Loop even rond, rek je uit, haal een glas water. ## Langer gezond leven Wat de wetenschap zegt over gezond ouder worden, praktisch en onderbouwd. Schrijf je in en lees het elke week mee. Hou me op de hoogte Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Waar medicatie en arts nog steeds nodig zijn Beweging is krachtig, maar het is geen wondermiddel dat alles vervangt. Heb je hartlijden, longlijden, diabetes met complicaties, of osteoporose met een wervelbreuk, dan bepaal je samen met je arts of kinesist welke beweging veilig voor jou is. Stop onmiddellijk en bel je arts bij pijn op de borst tijdens het bewegen, dat kan wijzen op een probleem met de bloedtoevoer naar je hart. Hetzelfde bij plotse duizeligheid, flauwvallen of kortademigheid die niet klopt met de inspanning. Nieuwe gewrichtspijn die na een dag nog aanhoudt: pas je belasting aan en overleg met je arts of kinesist. ## Beweging die in je leven past Terug naar onze drie weken. De reden dat zoveel mensen na drie weken stoppen, is niet gebrek aan wilskracht. Het is dat ze een training kozen die niet in hun leven past. De beste beweging is diegene die je graag doet en weet dat je ze over twee jaar nog steeds zal doen. Dans, wandel met een vriend, fiets, zwem, tuinier. Doe het samen, met je partner, een vriend of de hond, want dat verhoogt de kans dat je het volhoudt. Begin klein: tien minuten wandelen per dag, en bouw week na week vijf minuten op. Als je zegt dat je geen tijd hebt, knip het dan op in stukjes van vijf tot tien minuten. Ook dat telt. Als ik het beweeg-advies in één zin zou moeten samenvatten zou het dit zijn: beweeg elke dag een beetje, til geregeld iets zwaars, en kies iets dat je graag genoeg doet om het te blijven doen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Bewegen met een vriend of hond verhoogt de kans dat je het volhoudt](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/wandelen-met-de-hond-1.jpg) ## Referenties - Booth, F. W., Roberts, C. K., & Laye, M. J. (2012). Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. *Comprehensive Physiology, 2*(2), 1143–1211\. [https://doi.org/10.1002/cphy.c110025](https://doi.org/10.1002/cphy.c110025?ref=dokterservaas.be) - Morris, J. N., Heady, J. A., Raffle, P. A. B., Roberts, C. G., & Parks, J. W. (1953). Coronary heart-disease and physical activity of work. *The Lancet, 262*(6795), 1053–1057\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(53)90665-5](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2853%2990665-5?ref=dokterservaas.be) - Wen, C. P., Wai, J. P. M., Tsai, M. K., Yang, Y. C., Cheng, T. Y. D., Lee, M. C., … Wu, X. (2011). Minimum amount of physical activity for reduced mortality and extended life expectancy: A prospective cohort study. *The Lancet, 378*(9798), 1244–1253\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60749-6](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2811%2960749-6?ref=dokterservaas.be) - World Health Organization. (2020). *WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour*. World Health Organization. - Peterson, M. D., Rhea, M. R., Sen, A., & Gordon, P. M. (2010). Resistance exercise for muscular strength in older adults: a meta-analysis. *Ageing Research Reviews*, 9(3), 226-237\. [https://doi.org/10.1016/j.arr.2010.03.004](https://doi.org/10.1016/j.arr.2010.03.004?ref=dokterservaas.be) - Cruz-Jentoft, A. J., Bahat, G., Bauer, J., Boirie, Y., Bruyère, O., Cederholm, T., ... & Zamboni, M. (2019). Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). *Age and Ageing*, 48(1), 16-31\. [https://doi.org/10.1093/ageing/afy169](https://doi.org/10.1093/ageing/afy169?ref=dokterservaas.be) - Levine, J. A. (2005). Measurement of energy expenditure. *Public Health Nutrition*, 8(7A), 1123-1132\. [https://doi.org/10.1079/PHN2005800](https://doi.org/10.1079/PHN2005800?ref=dokterservaas.be) - Katzmarzyk, P. T., Church, T. S., Craig, C. L., & Bouchard, C. (2009). Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. *Medicine & Science in Sports & Exercise*, 41(5), 998-1005\. [https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355](https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### Beweging die je volhoudt om sterk en soepel ouder te worden URL: https://dokterservaas.be/bewegen-dat-je-volhoudt/ Last updated: 2026-08-19T12:53:30.000Z In 2016 schreef ik mijn eerste boek over gezondheid. We zijn intussen 2026, en als er één ding is dat ik in die tien jaar duizenden keren heb zien terugkomen in de spreekkamer, dan is het dit: mensen willen bewegen, maar ze denken dat het moet lijken op wat ze op Instagram zien. De strakke schema's, de perfecte vorm, het zweet dat van het scherm druipt. En dus beginnen ze eraan, houden ze het drie weken vol, en stoppen ze weer. De vraag die er dus toe doet is niet welke training de beste is. Het is: welke beweging houd je vol? Want dát is wat je sterk en soepel houdt tot op hoge leeftijd. Niet de zwaarste sessie van deze maand, maar de wandeling die je over twintig jaar nog steeds kan maken. ![Wandelen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Wandelen--1--1.jpg) ## Beweging is een van de sterkste medicijnen die bestaan Als beweging een pil was, zou het het best verkochte medicijn ter wereld zijn. Al vijftien tot dertig minuten matig bewegen per dag verlaagt je kans om vroegtijdig te sterven met ongeveer twintig procent. Dat is een van de best onderbouwde vaststellingen in de hele geneeskunde. Het mooie is hoe oud dat inzicht al is. In 1953 deed een Britse arts, Jeremy Morris, een verrassend eenvoudige vergelijking. Hij keek naar de dubbeldekbussen van Londen. De chauffeurs zaten de hele dag aan het stuur. De conducteurs liepen de trappen op en af om de kaartjes te knippen. En wat bleek: de conducteurs kregen veel minder hartinfarcten dan de chauffeurs. Het was de eerste keer dat iemand zag dat beweging het hart beschermt. > Beweging verbetert je bloeddruk, je bloedsuiker, je slaap, je stemming, je geheugen, je botten en je immuunsysteem. Voor bijna elk gezondheidsprobleem is beweging deel van de oplossing. En toch. Kennis over beweging alleen is niet het antwoord. We weten dat het werkt, en toch lukt het niet altijd. ## VO2max: fitheid als levensverzekering Er is één getal dat verrassend veel zegt over hoe lang en hoe gezond je leeft. Het klinkt technisch, maar het idee is simpel. Je lichaam is als een motor. Hoeveel zuurstof kan die motor opnemen en verbranden als je hem laat draaien? Hoe meer, hoe krachtiger je systeem. Dat vermogen om zuurstof te gebruiken tijdens een zware inspanning heet je VO2max. Je meet het door het je moeilijk te maken op een fiets of loopband: de weerstand gaat almaar omhoog tot je je maximum bereikt. En dat maximum hangt nauw samen met je levensduur. Hoe hoger je VO2max, hoe fitter je bent en hoe kleiner de kans dat een hart- of vaatziekte je vroeg treft. Vanaf je dertigste daalt die waarde met ongeveer één procent per jaar. Word je tachtig, dan is je fitheid dus met dertig tot veertig procent afgenomen. Dat klinkt zwaar, maar hier komt het goede nieuws: je hebt er invloed op. Regelmatig je hartslag de hoogte injagen vertraagt die achteruitgang, en met training kun je je VO2max met een vijfde verbeteren. En dat zou ik doen, want elke daling met één punt verhoogt je kans om zorgafhankelijk te worden met veertien procent. Je slimme horloge schat die VO2max tegenwoordig ook in door je hartslag te volgen. De cijfers hebben een foutmarge, maar ze geven wel een richting aan. Wil je hem exact kennen, dan moet je een inspanningstest doen. Het hele verhaal achter dit getal, en hoe je je eigen waarde interpreteert, staat uitgelegd in [wat VO2max is en waarom het je gezondheid voorspelt](https://dokterservaas.be/vo2max/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![VO2max inspaninningstest](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/VO2-max-1.jpg) ## Spieren houden je in leven Tussen je vijfentwintigste en dertigste ben je fysiek op je top. Daarna gaat het bergaf, en de natuur is daar meedogenloos in. Ze gaat ervan uit dat je je voor je dertigste hebt voortgeplant en verliest daarna elke interesse in je onderhoud. Dus verlies je vanaf dat moment elk jaar één tot twee procent spiermassa. Ben je tachtig, dan is de helft van je spieren verdwenen. En de spieren die overblijven, worden slapper: er komt vet tussen, waardoor ze minder krachtig samentrekken. Dat spierverlies heet sarcopenie, van de Griekse woorden sarx (vlees) en penia (gebrek). Het klinkt als een detail voor geriaters, maar het is een stille sluipmoordenaar. Hoe minder spieren je hebt, hoe makkelijker je valt en hoe sneller je aftakelt. Zorgverleners schatten die kwetsbaarheid in door vijf dingen te meten: je grijpkracht, je gewicht, je uitputting, je wandelsnelheid en hoeveel je beweegt. Scoor je laag, dan komt zorgafhankelijkheid dichterbij. ### Waarom krachttraining hier het antwoord is Als je je spieren niet gebruikt, verdwijnen ze. Dat heb je misschien al gemerkt na een paar weken in het gips. Krachttraining is de beste manier om die afbraak tegen te gaan, en het effect is er op elke leeftijd. Ook na je zestigste, ook voor vrouwen na de menopauze, waar dit veel te vaak vergeten wordt. Je hoeft daarvoor niet naar een fitnesscentrum. Squats, opdrukken, plank en lunges met je eigen lichaamsgewicht, een kwartier, drie keer per week: dat werkt al. Wie het graag zwaarder aanpakt, mag daar zeker verder in gaan en kan daar ook gericht in opbouwen. Mijn boodschap: til elke dag iets, ga touwtjespringen (dat versterkt meteen ook je botten), en bouw rustig op. > Wil je op je tachtigste nog zelf je veters strikken, dan begin je vandaag. Hoe meer spieren je nu opbouwt, hoe meer je er overhoudt op latere leeftijd. En hoe groter je spiermassa, hoe langer je leeft. Wil je een concreet stappenplan om te starten, met of zonder toestellen, dan vind je dat in [het krachttraining-startplan voor wie de veertig voorbij is](https://dokterservaas.be/sterker-na-je-40-krachtplan/). Twijfel je of het wel iets voor jou is omdat je nog nooit hebt getraind, begin dan bij [krachttraining voor beginners](https://dokterservaas.be/krachttraining-beginners/). De achtergrond over spierverlies zelf lees je in [sarcopenie: spiermassa behouden na je veertigste](https://dokterservaas.be/sarcopenie-spiermassa/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Touwtje springen goed als krachttraining en om je botten te versterken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Touwtje-springen-1.jpg) ## De mix van duur, kracht en in beweging blijven Je hebt geen ingewikkeld schema nodig. Je hebt drie bouwstenen nodig, en ze vullen elkaar aan. De eerste is duur. En hier kan ik je geruststellen? Want je hoeft je niet af te beulen. Je mag tachtig procent van je duurtraining rustig doen, in wat sporters hartslagzone 2 noemen. De vuistregel is eenvoudig: je moet tijdens de inspanning nog goed kunnen praten met je sportmaat. Een paar keer per week een uurtje stevig wandelen of fietsen is een investering die je op het einde van je leven dubbel terugkrijgt. Waarom net die rustige zone zoveel oplevert, leg ik uit in [zone 2-training](https://dokterservaas.be/zone-2-training/). De tweede is kracht. Twee keer per week je grote spiergroepen belasten, zoals hierboven. Dat is je verzekering tegen sarcopenie. De derde is de meest onderschatte van allemaal: dagelijkse beweging die niet eens op sport lijkt. De trap in plaats van de lift. Verder parkeren. Rechtstaan tijdens een telefoongesprek. Tuinieren, met de fiets naar de bakker. Wetenschappers noemen dat NEAT, de energie die je verbruikt met alles wat geen sport is. Het verschil tussen iemand die veel op deze manier beweegt en iemand die stilzit, kan oplopen tot 350 kilocalorieën per dag. Op een jaar is dat het equivalent van 127750 kilocalorieën. Zonder abonnement. ## De schade van lang zitten (en waarom je die niet wegtraint) Zitten is een aparte boosdoener, los van hoeveel je sport. Zit je tien uur per dag en beweeg je 's avonds een halfuurtje, dan is dat helaas niet genoeg om de schade te compenseren. Die schade begint sneller dan je denkt. Al na een halfuur zitten neemt de spieractiviteit in je benen af en verbruik je minder energie. Je bloed stroomt trager, en de plakkerige, minder gezonde cholesterol begint al te stijgen. Na een uur is je risico op klontervorming iets hoger en reageren je cellen minder goed op insuline. Elke seconde extra zitten maakt het beeld een tikje slechter. De oplossing is niet meer of harder sporten, maar tussendoor bewegen. Sta elk halfuur tot uur eens recht. Loop even rond, rek je uit, haal een glas water. ## Langer gezond leven Wat de wetenschap zegt over gezond ouder worden, praktisch en onderbouwd. Schrijf je in en lees het elke week mee. Hou me op de hoogte Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Waar medicatie en arts nog steeds nodig zijn Beweging is krachtig, maar het is geen wondermiddel dat alles vervangt. Heb je hartlijden, longlijden, diabetes met complicaties, of osteoporose met een wervelbreuk, dan bepaal je samen met je arts of kinesist welke beweging veilig voor jou is. Stop onmiddellijk en bel je arts bij pijn op de borst tijdens het bewegen, dat kan wijzen op een probleem met de bloedtoevoer naar je hart. Hetzelfde bij plotse duizeligheid, flauwvallen of kortademigheid die niet klopt met de inspanning. Nieuwe gewrichtspijn die na een dag nog aanhoudt: pas je belasting aan en overleg met je arts of kinesist. ## Beweging die in je leven past Terug naar onze drie weken. De reden dat zoveel mensen na drie weken stoppen, is niet gebrek aan wilskracht. Het is dat ze een training kozen die niet in hun leven past. De beste beweging is diegene die je graag doet en weet dat je ze over twee jaar nog steeds zal doen. Dans, wandel met een vriend, fiets, zwem, tuinier. Doe het samen, met je partner, een vriend of de hond, want dat verhoogt de kans dat je het volhoudt. Begin klein: tien minuten wandelen per dag, en bouw week na week vijf minuten op. Als je zegt dat je geen tijd hebt, knip het dan op in stukjes van vijf tot tien minuten. Ook dat telt. Als ik het beweeg-advies in één zin zou moeten samenvatten zou het dit zijn: beweeg elke dag een beetje, til geregeld iets zwaars, en kies iets dat je graag genoeg doet om het te blijven doen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Bewegen met een vriend of hond verhoogt de kans dat je het volhoudt](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/wandelen-met-de-hond-1.jpg) ## Referenties - Booth, F. W., Roberts, C. K., & Laye, M. J. (2012). Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. *Comprehensive Physiology, 2*(2), 1143–1211\. [https://doi.org/10.1002/cphy.c110025](https://doi.org/10.1002/cphy.c110025?ref=dokterservaas.be) - Morris, J. N., Heady, J. A., Raffle, P. A. B., Roberts, C. G., & Parks, J. W. (1953). Coronary heart-disease and physical activity of work. *The Lancet, 262*(6795), 1053–1057\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(53)90665-5](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2853%2990665-5?ref=dokterservaas.be) - Wen, C. P., Wai, J. P. M., Tsai, M. K., Yang, Y. C., Cheng, T. Y. D., Lee, M. C., … Wu, X. (2011). Minimum amount of physical activity for reduced mortality and extended life expectancy: A prospective cohort study. *The Lancet, 378*(9798), 1244–1253\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60749-6](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2811%2960749-6?ref=dokterservaas.be) - World Health Organization. (2020). *WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour*. World Health Organization. - Peterson, M. D., Rhea, M. R., Sen, A., & Gordon, P. M. (2010). Resistance exercise for muscular strength in older adults: a meta-analysis. *Ageing Research Reviews*, 9(3), 226-237\. [https://doi.org/10.1016/j.arr.2010.03.004](https://doi.org/10.1016/j.arr.2010.03.004?ref=dokterservaas.be) - Cruz-Jentoft, A. J., Bahat, G., Bauer, J., Boirie, Y., Bruyère, O., Cederholm, T., ... & Zamboni, M. (2019). Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). *Age and Ageing*, 48(1), 16-31\. [https://doi.org/10.1093/ageing/afy169](https://doi.org/10.1093/ageing/afy169?ref=dokterservaas.be) - Levine, J. A. (2005). Measurement of energy expenditure. *Public Health Nutrition*, 8(7A), 1123-1132\. [https://doi.org/10.1079/PHN2005800](https://doi.org/10.1079/PHN2005800?ref=dokterservaas.be) - Katzmarzyk, P. T., Church, T. S., Craig, C. L., & Bouchard, C. (2009). Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. *Medicine & Science in Sports & Exercise*, 41(5), 998-1005\. [https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355](https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355?ref=dokterservaas.be) - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### #113. Met Ann Wauters over topsport, mommybreaks en pivoteren URL: https://dokterservaas.be/ann-wauters/ Last updated: 2026-06-09T19:38:17.000Z Ann Wauters speelde 27 jaar profbasket en stond op haar veertigste als kapitein van de Belgian Cats op de Olympische Spelen in Tokio. In Spreekuur met Dokter Servaas vertelt ze hoe haar allerlaatste wedstrijd ooit aanvoelde — kwartfinale tegen Japan, één punt verschil, halve finale weg. We praten over Sylvie en de basketring aan de garage, over een mommybreak als bewuste pauzeknop midden in haar carrière, en wat 27 jaar profbasket met haar knieën heeft gedaan. Over coming out in de jaren negentig en wat dat betekent in landen waar het niet evident is. Over leiderschap in de stille kleedkamer na een verloren wedstrijd, en waarom verlies vaak leerrijker is dan winst. En over The Mentor Moves, het boek dat ze samen met Sabine Appelmans en Mathias Aspeslagh uitbracht. ## Over de gast Ann Wauters is voormalig kapitein van de Belgian Cats, drievoudig olympiër, voorzitter van de atletencommissie van het BOIC en bestuurslid van de Special Olympics. Vandaag spreekt, schrijft en coacht ze, met een rode draad: inclusie via sport. ## Vermeld in de aflevering - The Mentor Moves — Ann Wauters, Sabine Appelmans, Mathias Aspeslagh (Lannoo Campus) - Rising Phoenix — Netflix-documentaire over de Paralympische beweging - The Diary of a CEO — Steven Bartlett - Nervus Vagus — dr. Luc Swinnen - Special Olympics België - E-learning Ann Wauters via [annwauters.be](http://annwauters.be/?ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ## Timestamps - (00:00) Intro - (01:25) Sylvie en de basketring aan de garage - (05:50) Mommybreaks als bewuste pauzeknop - (10:50) Valenciennes en de ouders overtuigen - (14:15) Drie dingen voor haar gezondheid - (17:15) Kraakbeen en waarom joggen niet meer kan - (22:00) Rock du Maroc en leren fietsen - (23:50) Coming out in de jaren negentig - (30:50) Basket als metafoor voor het leven - (33:30) Wat leer je meer uit, winst of verlies - (36:55) The Mentor Moves - (42:00) Pivoteren na de topsport - (44:40) Tokio, één punt verschil tegen Japan - (47:00) De stille kleedkamer - (52:15) Meaningful struggles - (57:25) Koude, warmte en positieve self-talk - (59:30) Voeding en de zoete mond - (01:05:55) Special Olympics en Rising Phoenix - (01:12:20) Nervus Vagus en co-regulatie - (01:23:45) Pijnstillers in de sport - (01:30:15) De grens tussen publiek leven en gezin ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3ZuO2sQbLiXVCsYm9MVGHi?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-ann-wauters-over-topsport-pivoteren-mommy-breaks/id1646766696?i=1000766163685&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=9uANAt1fkDY&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Een voedseletiket leren lezen URL: https://dokterservaas.be/een-voedseletiket-leren-lezen/ Last updated: 2026-08-19T12:53:31.000Z Een voedseletiket lees je zoals een advocatencontract: alleen de kleine lettertjes tellen. Het antwoord op de vraag of een product gezond is, staat niet in de grote letters vooraan, maar in de kleine achteraan. De gouden regel die ik al jaren meegeef is simpel. Staat iets groot op de verpakking, dan is het marketing. Dat geldt voor de doos ontbijtgranen, de pot choco en de fles vinaigrette. Toen ik voor het eerst uitschreef hoe je een etiket ontcijfert, ging het me vooral om de mensen die voor het schap staan en niet weten wat ze moeten geloven. Dat gevoel ken ik zelf ook. Er staat "rijk aan vezels" of "goed voor het hart" op, en je wil het graag geloven. Maar marketeers bedenken de slogans, de voedingswetenschappers vullen de kleine letters in. En daar leer ik je met dit artikel naar kijken, in drie stappen: de ingrediëntenlijst, de voedingswaardetabel, en de valkuil van de portie. ### Waarom de grote letters liegen en de kleine niet Een claim vooraan is juridisch vaak in orde, maar hij stuurt je wel de verkeerde kant op. Dat weten we intussen: een gezondheidsclaim op de voorkant doet mensen een product gezonder inschatten dan het is, zelfs wanneer het product ronduit ongezond is. Onderzoekers noemen dat een gezondheidshalo: het aureool van gezondheid straalt van de claim af op de hele verpakking, ook al klopt het niet. De voedingswaardetabel achteraan kan die vergissing rechtzetten, maar dan moet je ze wel bekijken. Neem light. Lightproducten bevatten effectief minder vet, maar dalen amper in calorieën. De calorieën die uit het vet verdwijnen, komen er via suiker weer in. Vergelijk gewone mayonaise eens met de lightversie. Gewone mayonaise is puur vet, zonder suiker. In de lightversie is het suikergehalte meer dan verzevenvoudigd, van 0,2 naar 1,5 gram. ### De ingrediëntenlijst lees je van veel naar weinig De ingrediënten staan in dalende volgorde van gewicht. Wat vooraan staat, zit er het meest in. Op een doos chocoladehagelslag staat suiker als eerste. Verderop duikt dextrose op, ook een suiker. En dan glucosestroop, of fructose. Drie namen, één product: suiker. Er bestaan meer dan tweehonderd benamingen voor suiker, en producenten gebruiken die creativiteit om de echte hoeveelheid te verdelen, zodat suiker niet al te zichtbaar is. Diezelfde truc zie je bij de belofte op de voorkant. "Met echte noten", en dan vind je die noten pas halverwege de lijst terug, wat betekent dat er nauwelijks noten in zitten. Mijn vuistregel voor bewerkte producten blijft overeind: hoe korter de lijst, hoe beter. Vijf ingrediënten of minder, en niets wat je niet herkent als eten. Kan je grootmoeder het niet benoemen, dan is het waarschijnlijk ultra-bewerkt. Ultrabewerkte voeding eten is meer dan een kwestie van smaak. In een streng opgezet experiment kregen mensen twee weken lang een ultra-bewerkt dieet en twee weken een onbewerkt dieet, met dezelfde hoeveelheden suiker, vet, zout en vezels. Op het ultra-bewerkte dieet aten ze vanzelf zo'n vijfhonderd calorieën per dag meer, en kwamen ze bij. Deze producten lokken vaak zelf de overconsumptie uit. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### De voedingswaardetabel geeft de harde feiten Belangrijker nog dan de ingrediëntenlijst is de voedingswaardetabel. Voedingsstoffen staan altijd per 100 gram of per 100 ml, en dat maakt vergelijken mogelijk. Twee dingen wil ik je aanleren. Kijk eerst naar de suikers, en reken ze om naar iets tastbaars. Een suikerklontje weegt 4 gram. Staat er op de hagelslag 65 gram vrije suikers per 100 gram, dan zijn dat ruim zestien klontjes per 100 gram. Doe je 20 gram op je boterham, dan eet je drie klontjes suiker mee. Deel het suikergetal door vier, en je weet meteen hoeveel klontjes je in je mond stopt. Doe die rekensom eens voor ketchup, voor yoghurt, voor die zogenaamd gezonde ontbijtgranen. Je zal schrikken. ![Suiker](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/suiker--1--1.jpg) > Vooraan staat wat het product wil verkopen. Achteraan staat wat je binnenkrijgt. Draai de verpakking om en je hebt je antwoord in dertig seconden. Kijk daarna naar de vetten. Een goede vetzuursamenstelling bestaat voor twee derde uit onverzadigde vetten. De verzadigde houd je liever wat lager, en transvetten mijd je helemaal. Op diezelfde hagelslag is negen van de zestien gram vet verzadigd, ver van die tweederdeverhouding. Ook in producten die gezond klinken, zit soms verdacht veel verzadigd vet. Bekijk het dus altijd voor je iets in je kar legt. ### Per portie of per 100 gram: de valkuil Naast de kolom per 100 gram staat vaak een kolom per portie, en daar wordt het tricky. Neem chips. De portie die de fabrikant op de verpakking zet, is veel kleiner dan wat een doorsnee mens in één keer wegknabbelt. Zo lijken de cijfers per portie geruststellend laag, terwijl je in werkelijkheid drie porties op hebt voor de film halfweg is. Reken daarom altijd met de kolom per 100 gram, of vermenigvuldig de portie met het aantal dat je echt eet. De portiegrootte die ons aanbevolen wordt, misleidt ons een beetje. ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Je snelle check in de winkel Je hoeft niet met een rekenmachine door de supermarkt. Vier reflexen volstaan. Negeer de grote letters vooraan. Lees de ingrediëntenlijst, en haak af als suiker of een suikernaam vooraan staat of de lijst eindeloos is. Zoek in de tabel de suikers en deel door vier: dat zijn de klontjes die je eet. Controleer of je naar de kolom per 100 gram kijkt en niet naar een minikolommetje "per portie". Dit is één stuk van een groter verhaal over eten dat je lichaam gebruikt als medicijn en als plezier. Wil je het hele plaatje, hoe je eet zonder te tellen en toch juist kiest, dan lees je de basis van gezonde voeding ([eten-medicijn-plezier](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/)). En als je na dit stuk vooral benieuwd bent naar hoeveel suiker er ongemerkt in je dagelijkse producten sluipt, verstopt achter al die namen, dan gaan we daar apart dieper op in bij verborgen suikers op het etiket ([verborgen-suikers](https://dokterservaas.be/verborgen-suikers/)). Zit jij ook al met een doos ontbijtgranen of een pot smeerpasta etiketten te lezen? WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Verborgen suikers op het etiket herkennen: 200 + namen & handige tipsOp bijna elk pak staat meer suiker dan je denkt, verstopt onder namen die je niet herkent. Leer de kleine lettertjes lezen, reken de klontjes uit en prik de light-belofte door. Zo kies je bewust, ook als je zondigt.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-4371d5ef-9a61-488f-a7c1-c738ebf64d85.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Suikers-1-1a17d5ca-050f-433d-bdc0-cf04344b4ed1.jpg)](https://dokterservaas.be/verborgen-suikers/) ### Referenties Hall, K. D., Ayuketah, A., Brychta, R., Cai, H., Cassimatis, T., Chen, K. Y., Chung, S. T., Costa, E., Courville, A., Darcey, V., Fletcher, L. A., Forde, C. G., Gharib, A. M., Guo, J., Howard, R., Joseph, P. V., McGehee, S., Ouwerkerk, R., Raisinger, K., … Zhou, M. (2019). Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: An inpatient randomized controlled trial of ad libitum food intake. *Cell Metabolism, 30*(1), 67-77\. [https://doi.org/10.1016/j.cmet.2019.05.008](https://doi.org/10.1016/j.cmet.2019.05.008?ref=dokterservaas.be) Franco-Arellano, B., Vanderlee, L., Ahmed, M., Oh, A., & L'Abbé, M. (2020). Influence of front-of-pack labelling and regulated nutrition claims on consumers' perceptions of product healthfulness and purchase intentions: A randomized controlled trial. *Appetite, 149*, 104629\. [https://doi.org/10.1016/j.appet.2020.104629](https://doi.org/10.1016/j.appet.2020.104629?ref=dokterservaas.be) Talati, Z., Pettigrew, S., Hughes, C., Dixon, H., Kelly, B., Ball, K., & Miller, C. (2017). Consumers' responses to health claims in the context of other on-pack nutrition information: A systematic review. *Nutrition Reviews, 75*(4), 260-273\. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nux008](https://doi.org/10.1093/nutrit/nux008?ref=dokterservaas.be) ### Alles wat je moet weten over je schildklier URL: https://dokterservaas.be/schildklier-thermostaat/ Last updated: 2026-08-19T12:53:32.000Z Al weken ben je moe. Je hebt het snel koud terwijl de rest van het gezin in een t-shirt zit. De weegschaal kruipt omhoog en je humeur omlaag. Zou het aan mijn schildklier kunnen liggen? Ja of nee… Soms is die kleine klier in je hals de verklaring voor alles wat misloopt. En soms krijgt ze de schuld voor klachten waar ze part noch deel aan heeft. ![De schildklier kan soms de verklaring zijn voor alles wat misloopt](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Schildklier--1--1.jpg) ## De thermostaat van je lichaam Vooraan in je hals, net onder je adamsappel, zit een kliertje in de vorm van een vlinder. Klein ding, groot werk. Je schildklier maakt twee hormonen, T4 en T3, en die bepalen het tempo van alles wat er in je lichaam gebeurt: hoe snel je verbrandt, hoe warm je het hebt, hoe helder je denkt, hoe vlot je darmen draaien, hoe je huid en je haar erbij liggen. En ja, ook je gewicht en je stemming. > 🦋 Je schildklier weegt nauwelijks twintig gram, maar er is weinig in je lichaam dat ze niet mee bestuurt. Vandaar dat een kleine ontregeling zo'n brede waaier aan klachten geeft. Je mag ze gerust de thermostaat van je stofwisseling noemen. Staat ze goed afgesteld, dan merk je er niets van. Staat ze te laag, dan draait alles in slow motion. Staat ze te hoog, dan draait alles op hoog toerental. Meteen ook waarom schildklierklachten zo verwarrend zijn: ze duiken overal in je lichaam op. ## Als de thermostaat te laag staat Werkt de klier te traag, dan spreken we van hypothyreoïdie, een schildklier die te weinig levert. Je herkent het aan een moeheid die niet weggaat met rust, aan een kouwelijk gevoel met koude handen en voeten, aan een droge huid, brokkelige nagels en haar dat uitvalt. Je hoofd voelt wattig aan, je denkt trager, je darmen komen traag op gang, en het gewicht gaat omhoog. Bij vrouwen wordt de menstruatie soms zwaarder of onregelmatig, en de stemming somber. De meest voorkomende reden dat een schildklier vertraagt, heet Hashimoto. In mensentaal: je afweer, die virussen en bacteriën hoort op te ruimen, maakt per ongeluk antistoffen tegen je eigen schildklier. Jaar na jaar knabbelt dat aan de klier tot ze niet meer kan volgen. De aandoening draagt de naam van de Japanse dokter die het ruim een eeuw geleden als eerste beschreef, Hakaru Hashimoto. Waarom krijgt de ene het en de andere niet? Aanleg speelt mee, en daar bovenop je omgeving en je levensstijl. Je aanleg laadt het geweer, je leven haalt de trekker over. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Als hij te hoog staat Andersom kan ook. Een schildklier die te snel werkt, hyperthyreoïdie, jaagt je hele systeem op. Dan krijg je hartkloppingen en een snelle pols, val je af ondanks een goede eetlust, zweet je gemakkelijk en verdraag je warmte slecht. Beven, nervositeit, dunne stoelgang en slecht slapen komen erbij. De bekendste oorzaak heet de ziekte van Graves, waarbij de afweer de klier net opjut in plaats van afremt. ![Je schildklier is vlindervormig, weegt nauwelijks twintig gram, maar er is weinig in je lichaam dat ze niet mee bestuurt](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/schildklier--2-.jpg) ## Wat je hersenen ermee te maken hebben Je klier werkt niet op eigen houtje. Diep in je hersenen zit een kliertje, de hypofyse, dat voortdurend meet hoeveel schildklierhormoon er in je bloed zit. Te weinig? Dan stuurt het een seintje om een tandje bij te steken. Dat seintje heet TSH. Daar zit hetgeen dat veel mensen in de war brengt. Hoe harder je hersenen roepen, hoe hoger de TSH. Een hoge TSH wijst dus op een trage schildklier, een lage TSH op een te snelle. ## Wat een bloedtest wel en niet vertelt De TSH is de eerste en belangrijkste waarde die de dokter prikt bij een vermoeden. Vaak volstaat die ene waarde. Is ze afwijkend, dan kijken we ook naar het vrije T4, en soms naar de antistoffen (anti-TPO) om te bevestigen. ![TSH bloedtest](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/TSH-bloedtest-1.jpg) Er bestaat een tussengebied, wat we *subklinisch* noemen: de TSH is licht verhoogd, maar het T4 zit nog netjes in de norm. Bij oudere mensen met zo'n licht verhoogde waarde bleek behandelen amper iets op te leveren; de vermoeidheid ging er niet van weg. Daarom behandelen we een licht afwijkende TSH niet blindelings, maar wegen we het geheel: je leeftijd, je klachten, de antistoffen, en of de waarde verder oploopt. > 🩺 Schildklierklachten zijn vaag en lijken op zoveel andere dingen. Daarom worden ze soms gemist, en soms overbehandeld. De winst zit in de juiste waarden, juist gelezen. Het werkt ook omgekeerd. Een TSH die keurig binnen de norm valt, sluit niet altijd alles uit. Bij iemand met duidelijke klachten en Hashimoto-antistoffen kan "normaal" voor die persoon nog te laag afgesteld zijn. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## De verwarrende dubbelganger Moe, gewicht dat schommelt, slaap die stukloopt, een humeur dat alle kanten op gaat, droge huid, haaruitval. Lees dat rijtje en je denkt meteen aan de schildklier. Alleen: exact hetzelfde rijtje past ook bij de overgang, een pittige periode van stress of een dreigende burn-out. Zo krijgt de schildklier soms onterecht de schuld. Een simpele regel die ik in de praktijk aanhoud. Bij aanhoudende overgangsklachten of onverklaarde moeheid hoort een TSH-bepaling erbij, voor je verder zoekt. Het is één buisje bloed, en het haalt een belangrijke verdachte meteen uit beeld. Of net in beeld. ## Wat je zelf kan doen Eerst de twee stofjes waar het internet vol van staat: jodium en selenium. Je schildklier heeft jodium nodig als grondstof, maar meer is hier niet beter. Te veel kan een gevoelige klier net méér van slag brengen. Een supplement heb je meestal niet nodig, wel voldoende via een gevarieerd voedingspatroon met zuivel, vis en gejodeerd zout. Selenium is de helper die je klier nodig heeft om T4 om te zetten naar het actieve T3\. Bij Hashimoto kan extra selenium de antistoffen een beetje temperen, al is het bewijs gemengd en zeker geen wondermiddel. Het goede nieuws komt vanop het rek in je keuken: twee paranoten per dag leveren al ruim genoeg. Meer hoeft niet, overdaad is af te raden. ![Twee paranoten per dag helpen je klier om T4 om te zetten naar het actieve T3](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/paranoten-1.jpg) Daarnaast de gewone dingen die het verschil maken: genoeg eiwit op je bord (schildklierhormoon wordt gemaakt van een aminozuur), genoeg slaap en je stress binnen de perken. Chronische stress en streng lijnen (wekenlang heel weinig eten of straf koolhydraatarm gaan) remmen die omzetting van T4 naar T3 af. Bewegen helpt, maar jezelf dagenlang uitputten in de sportzaal werkt averechts. En ja, rustdagen inbouwen is ook trainen, zeker als je training combineert met een drukke job of gezinsleven. En werkt de klier écht te traag, dan is schildklierhormoon de juiste keuze. Het is hetzelfde hormoon dat je klier zelf hoort te maken, maar in tabletvorm. Neem die pil nuchter, een half uur tot een uur vóór je ontbijt en je koffie, en niet samen met ijzer, calcium of magnesium (houd daar een paar uur tussen). Anders neemt je lichaam een deel niet op, en lijkt het alsof de pil niet werkt. ## Wanneer je bij de dokter moet zijn Maak zeker een afspraak bij aanhoudende, onverklaarde moeheid, kouwelijkheid of gewichtsverandering, en bij elke zwelling of knobbel die je vooraan in je hals voelt of ziet. Ook hardnekkige hartkloppingen en nervositeit zonder duidelijke reden verdienen een controle. En dan zijn er de zeldzame situaties waarbij je niet mag wachten. Een knobbel die snel groeit, samen met heesheid of moeite met slikken, hoort snel onderzocht te worden. Hartkloppingen met hoge koorts en verwardheid horen naar de spoed. Wil je een seintje zodra er een nieuw stuk over de schildklier verschijnt? Schrijf je in. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Referenties Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. Ragusa, F., Fallahi, P., Elia, G., Gonnella, D., Paparo, S. R., Giusti, C., … Antonelli, A. (2019). Hashimotos' thyroiditis: Epidemiology, pathogenesis, clinic and therapy. *Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism*, 33(6), 101367\. [https://doi.org/10.1016/j.beem.2019.101367](https://doi.org/10.1016/j.beem.2019.101367?ref=dokterservaas.be) Stott, D. J., Rodondi, N., Kearney, P. M., Ford, I., Westendorp, R. G. J., Mooijaart, S. P., … Gussekloo, J. (2017). Thyroid hormone therapy for older adults with subclinical hypothyroidism. *New England Journal of Medicine*, 376(26), 2534–2544\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa1603825](https://doi.org/10.1056/NEJMoa1603825?ref=dokterservaas.be) Mooijaart, S. P., Du Puy, R. S., Stott, D. J., Kearney, P. M., Rodondi, N., Westendorp, R. G. J., … Gussekloo, J. (2019). Association between levothyroxine treatment and thyroid-related symptoms among adults aged 80 years and older with subclinical hypothyroidism. *JAMA*, 322(20), 1977–1986\. [https://doi.org/10.1001/jama.2019.17274](https://doi.org/10.1001/jama.2019.17274?ref=dokterservaas.be) Rayman, M. P. (2019). Multiple nutritional factors and thyroid disease, with particular reference to autoimmune thyroid disease. *Proceedings of the Nutrition Society*, 78(1), 34–44\. [https://doi.org/10.1017/S0029665118001192](https://doi.org/10.1017/S0029665118001192?ref=dokterservaas.be) Marcocci, C., Kahaly, G. J., Krassas, G. E., Bartalena, L., Prummel, M., Stahl, M., … Wiersinga, W. (2011). Selenium and the course of mild Graves' orbitopathy. *New England Journal of Medicine*, 364(20), 1920–1931\. [https://doi.org/10.1056/NEJMoa1012985](https://doi.org/10.1056/NEJMoa1012985?ref=dokterservaas.be) ### #112. Met Saar Jacobs over waarom yoga je probleem niet oplost URL: https://dokterservaas.be/saar-jacobs/ Last updated: 2026-06-09T19:41:40.000Z Dr. Saar Jacobs is huisarts, auteur en oprichtster van de Heelhuizen — een eerste lijns alternatief voor de psychiatrie voor mensen met burn-out, milde depressie, stressklachten en trauma. In deze aflevering van Spreekuur met Dokter Servaas legt ze uit waarom zoveel klachten die we vandaag zien niet louter fysiek zijn, en wat je er zélf aan kunt doen. We praten over haar 4V-model — veiligheid, veerkracht, verbinding en vertrouwen — dat de ruggengraat vormt van haar boek. Over het polyvagaal model en waarom ons zenuwstelsel massaal in fight, flight of freeze blijft hangen. Over de AAA (aarde, adem, awareness) als basisoefening die iedereen kan doen. En over waarom ze zelf na haar scheiding drie weken naar Spanje trok, en daaruit besloot dat België zo'n plek ook nodig had. ## Over de gast Saar is huisarts, oprichtster van de Heelhuizen (Duffel/Lier en Koksijde) en auteur van een boek dat ze zelf een toolbox voor de rest van je leven noemt. ## Vermeld in de aflevering \- Heelhuizen — [https://www.heelhuis.be](https://www.heelhuis.be/?ref=dokterservaas.be) \- Stephen Porges — Polyvagaal model \- Gabor Maté — trauma ontstaat door alleen zijn met de gebeurtenis \- Internal Family Systems (IFS) en voice dialogue ## Onderwerpen in deze aflevering - (00:00) Intro - (01:15) Yoga alleen is niet genoeg - (02:00) Van endocrinologie naar huisarts - (04:30) Westerse en complementaire geneeskunde, geen tegenstanders - (09:45) De Heelhuizen, een eerste lijns alternatief voor de psychiatrie - (12:00) Wat een burn-out er bij Saar zelf uitzag - (17:30) Drie dingen voor haar eigen gezondheid: 12u vasten, 7 minuten krachttraining, mediteren - (23:30) Het 4V-model: veiligheid, veerkracht, verbinding, vertrouwen - (25:30) Wat is veiligheid eigenlijk, en waarom is het de basis - (29:00) AAA: aarde, adem, awareness - (30:00) De 4-7-8 ademhaling - (33:30) Veerkracht: het lijf als carrosserie - (34:00) Het acroniem VOEDING - (35:30) Supplementen: vitamine D, omega-3, magnesium, foliumzuur, B12 - (39:30) Dopamine, plezier en instant gratification - (44:00) Zijn we collectief getraumatiseerd? - (49:30) Kinddelen, beschermers en waarom verbinden vanuit veiligheid moet - (53:30) Voice dialogue en internal family systems ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3ixYnksnTiLBbWmpwLenoU?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/112-dr-saar-jacobs-over-waarom-yoga-je-probleem-niet-oplost/id1646766696?i=1000763964890&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=fLNfZxc%5F%5FGY&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Grenzen stellen zonder schuldgevoel URL: https://dokterservaas.be/grenzen-stellen-zonder-schuldgevoel/ Last updated: 2026-08-19T12:53:32.000Z Je telefoon gaat. Of je zaterdag kan invallen, of je dat extra dossier erbij kan nemen, of je vanavond toch nog even kan helpen. En voor je goed en wel weet wat je zelf wilde, heb je al “ja” geantwoord. Grenzen stellen lukt je blijkbaar niet… Toch kan je het leren, en het schuldgevoel dat na een “nee” opduikt is geen bewijs dat je egoïstisch bent, maar een oude reflex van je brein. Die reflex zwakt af, elke keer dat je vriendelijk bedankt en de wereld toch gewoon blijft draaien. ### Waarom zeg je altijd ja? In [*De Klik*](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) beschreef ik hoe we als kind allemaal een set onbewuste regels schrijven. We wilden liefde en zo weinig mogelijk afwijzing, dus leerden we: wees lief, wees flink, zorg dat mama en papa het naar hun zin hebben. Wie zich die regel diep inprentte, draagt als volwassene de regelset van de people-pleaser mee: iedereen moet zich altijd goed voelen, en dat is mijn taak. Overtreed je die regel, dan komt je innerlijke criticus op de proppen en bestraft hij je met een schuldgevoel. Die regel heeft zijn werk gedaan toen je klein was. Vandaag put hij je uit, want jouw energie gaat eerst naar de ander, en er blijft niet veel over voor jezelf. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Wat heeft dat met stress en slaap te maken? Alles. De Duitse arbeidspsychologe Sabine Sonnentag volgde jarenlang wat er gebeurt met mensen die buiten de uren mentaal aan blijven staan. Wie 's avonds niet kan loskomen van werk en verplichtingen, is vermoeider, slaapt slechter en schuift op richting burn-out. Toen onderzoekers later alle gegevens samenlegden, bij bijna veertigduizend werknemers, bleef dat beeld overeind: wie kan loskomen, is minder uitgeput, slaapt beter en voelt zich beter in zijn vel. Een grens trekken is op de herstelknop duwen. Dat is niet hetzelfde als egoïsme, waarbij je de ander negeert of niet ziet. Maar een gezonde grens begint bij jezelf óók zien. De piloot zegt het bij elke take-off: zet eerst je eigen masker op, en help dan pas de rest. ![Boundaries](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Boundaries-2.jpg) ### Hoe zeg je concreet nee? Kort en vriendelijk werkt het best. Enkele zinnen die je vanavond al kan gebruiken: - "Dat lukt me deze week niet." - "Ik moet passen, ik heb al iets gepland." Een afspraak met jezelf telt ook. - "Daar kom ik morgen op terug." Bedenktijd kopen mag altijd, want de ja die je in een reflex geeft, is meestal de ja waar je spijt van krijgt. - "Nee, dit keer niet. Vraag het me gerust nog eens." En hou het bij één zin. Wie drie excuses stapelt, opent een onderhandeling. ### En het schuldgevoel daarna? Dat komt, gegarandeerd. Ik voel het zelf nog steeds als ik om één uur 's middags mijn loopschoenen aantrek terwijl "ik eigenlijk moet werken". Wat je kan doen is de vier vragen van de Amerikaanse schrijfster Byron Katie stellen aan jezelf. De eerste is meteen de beste: is het waar wat je denkt? Is het waar dat je een slecht mens bent omdat je één avond voor jezelf koos? Meestal geef je binnen de tien seconden toe: nee. Laat het schuldgevoel dan rustig aanwezig zijn, het zegt niets belangrijks. Het vermindert vanzelf naarmate je de nieuwe gewoonte volhoudt. Byron Katie heeft nog drie andere vragen om je te overtuigen als je (mogelijks valselijk) overtuigd bent dat het toch waar is. > Onthoud: het schuldgevoel na een nee is een oude, aangeleerde regel. Zeg vriendelijk nee en laat dat gevoel uitrazen: zo herschrijf je die regel. Grenzen stellen is zelfzorg. Hoe je zo'n oude regel stap voor stap herschrijft en een nieuwe gewoonte echt volhoudt, is het grote verhaal achter dit stuk: dat lees je in het boek of in [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). Het volgende berichtje dat binnenkomt, mag gerust tot morgen wachten. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [De klik maken: hoe je een gezonde verandering echt volhoudtGezond leven mislukt zelden aan kennis en bijna altijd aan volhouden. Ontdek waarom wilskracht je in de steek laat, waarom goede voornemens smelten, en hoe je met gewoontes een gezonde keuze wél volhoudt. De klik maken is geen talent, het is een vaardigheid die je traint.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-8d1fceaf-6cea-4a0a-82ba-5ee90eefa3f8.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Servaas-Binge-----Jana-Germanus-113-1-aa44b285-bfc9-4b3a-8ee4-89be0f5909a0.jpg)](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/) ## Referenties Wendsche, J., & Lohmann-Haislah, A. (2017). A meta-analysis on antecedents and outcomes of detachment from work. *Frontiers in Psychology, 7*, 2072\. [https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.02072](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.02072?ref=dokterservaas.be) Sonnentag, S., & Fritz, C. (2015). Recovery from job stress: The stressor-detachment model as an integrative framework. *Journal of Organizational Behavior, 36*(S1), S72-S103\. [https://doi.org/10.1002/job.1924](https://doi.org/10.1002/job.1924?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik: maak de klik naar een gezonder en gelukkiger leven*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Alles wat je moet weten over slaap URL: https://dokterservaas.be/beter-slapen/ Last updated: 2026-08-19T12:53:33.000Z Er was een tijd dat we met de kippen op stok gingen. Bij zonsondergang werden we slaperig en het ochtendlicht maakte ons wakker. Haast niemand lag om drie uur 's nachts naar het plafond te staren met de angst om morgen moe te zijn. Toen kwam Thomas Edison met zijn gloeilamp. Hij vond die uit, zei hij zelf, om geen kostbare uren meer te verliezen aan slaap. Sindsdien liggen we met z’n allen wakker… Jarenlang was slaap een van de pijlers van gezondheid, iets wat je erbij moest nemen naast voeding en beweging. Vandaag weten we dat slaap geen pijler is naast de andere. Slaap is de grond waarop de andere pijlers staan. Slaap je slecht, dan wankelt bijna alles: je hart, je hoofd, je hormonen, je afweer, je gewicht. Het goede nieuws is dat chronisch slecht slapen goed behandelbaar is. Alleen: dan moet je wel eerst het juiste probleem herkennen. ![Chronisch slecht slapen is goed behandelbaar](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Chronisch-slecht-slapen.jpg) ## Een slechte nacht maakt alles stuk Slapen voelt als niets doen. Je ligt daar, je bent even weg van de wereld, en 's ochtends ben je terug. Maar in die uren draait je lichaam en je brein op volle toeren. Wat je overdag afbreekt, bouw je ‘s nachts weer op. Letterlijk: overdag domineert het stresshormoon cortisol, met een piek in de vroege ochtend, terwijl het groeihormoon de nachtwerker is die vooral tijdens de diepe slaap zijn werk doet. Ook je hersenen ruimen 's nachts op. Afvalstoffen worden afgevoerd, herinneringen opgeslagen en emoties verwerkt. Haal je die uren structureel weg, dan heeft dat een grote weerslag. Wie chronisch te weinig slaapt (minder dan zes uur per nacht) heeft een hoger risico op hart- en vaatziekten, wordt gevoeliger voor insuline-ontregeling en suikerziekte, en draagt een hogere ontstekingsgraad met zich mee. De trek in zoet en vet stijgt, en slaaptekort duwt je richting koekjes. Op langere termijn zien we een verband met cognitieve achteruitgang, tot en met de ziekte van Alzheimer. > Slecht slapen is niet zomaar een ongemakje. Het ondermijnt je hart, je brein, je hormonen en je afweer. Daarom is de juiste diagnose belangrijk. Ik ken dat gevoel. Tijdens de Tour de Frances die ik als ploegarts meemaakte, sliep ik structureel te weinig. Vroege ontbijten, late diners na lange verplaatsingen. Met de jaren liep de rekening op en vandaag plan ik bewust vroege reizen naar de bedstee. Dat is waar het over gaat: slaap is geen luxe. Het is even levensnoodzakelijk als lucht, water en eten. Meer dan honderd jaar geleden al, hield een onderzoeker jonge hondjes wakker om te zien wat er zou gebeuren. Ze takelden af en stierven na gemiddeld dertien dagen. Zonder slaap gaan we dood. ## De vier oorzaken van een slechte nacht Bijna elke slechte nachtrust valt terug te brengen tot een van vier grote oorzaken. Ze vragen elk een andere aanpak, en dat is meteen waarom slaappillen bitter weinig opleveren. ### Problemen met inslapen of doorslapen: slapeloosheid Dit is het bekendste: je ligt lang wakker voor je indommelt, je wordt 's nachts wakker en raakt niet meer in slaap, of je bent veel te vroeg klaarwakker. Spreken we van meer dan drie nachten per week, gedurende meer dan drie maanden, dan heet dat chronische slapeloosheid, in vaktaal insomnie. In België heeft tien tot vijftien procent van de mensen ermee te maken. > Er zijn vier hoofdproblemen (slapeloosheid, slaapapneu, rusteloze benen, verstoord bioritme) en ze vragen elk een andere aanpak. Het juiste probleem herkennen is de eerste stap van de behandeling. De valkuil is te denken dat een pil dat oplost. Bij hardnekkige slapeloosheid is meestal niet de hoeveelheid slaap het probleem, maar wat er rond de slaap gebeurt: het piekeren in bed, de onregelmatige uren, het bed dat een plek van strijd is geworden. Het klinkt vreemd, maar net deze slaapproblemen laten zich best behandelen zonder medicatie. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Slapeloosheid](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Slaapproblemen--1--1.jpg) ### Je stopt met ademen: slaapapneu Deze te onbekende oorzaak is meteen ook de gevaarlijkste. Bij slaapapneu valt je keel 's nachts dicht, waardoor je even stopt met ademen, wakker schiet en weer verder slaapt. Dit kan tientallen keren per uur gebeuren. Je merkt het zelf vaak niet, maar je partner wel: het snurken, en dan die stilte tot je met een diepe teug weer inademt. Slaapapneu komt veel voor, tot twintig à dertig procent van de mensen op middelbare leeftijd, en het wordt schromelijk gemist. Dat is een probleem, want de gevolgen reiken tot ver buiten de slaapkamer. ### Je benen laten je niet met rust: rusteloze benen 's Avonds, net als je tot rust wilt komen, begint het: een onaangenaam, kriebelig gevoel diep in je benen, met een onweerstaanbare drang om te bewegen. Sta je op en loop je rond, dan zakt het onrustige gevoel, maar ga je weer liggen, dan komt het terug. Dat is het rustelozebenensyndroom, en het houdt je uit je slaap op het slechtst mogelijke moment. Wat weinig mensen weten: hierachter zitten vaak corrigeerbare oorzaken zoals een ijzertekort. Ik vertel er straks meer over. ### Je klok loopt niet gelijk: een verstoord bioritme Soms is er niks mis met hóé je slaapt, maar wel met wánneer. Je bent klaarwakker als je zou moeten slapen, en je voelt je suf als je actief moet zijn. Dat is je biologische klok die uit de pas loopt: bij jongeren vaak met een verschuiving naar de avond, bij ouderen naar de ochtend. Bij shiftwerkers of na een verre vlucht kan het ritme helemaal ontsporen. Interessant detail: die interne klok van ons is van nature niet exact op vierentwintig uur afgesteld, maar telt bij de meeste mensen bijna vijfentwintig uur. Je lichaam moet die klok dus elke dag een beetje bijstellen, en het krachtigste instrument daarvoor is licht. ## Waarom slaappillen niets toevoegen aan je slaap Een slaappil laat je makkelijker inslapen of doorslapen, dat klopt. Maar de slaap die je dan krijgt, mist het natuurlijke, herstellende effect. De slaaparchitectuur, dat ingenieuze samenspel van lichte slaap, diepe slaap en droomslaap, zit met z’n neurotransmitters en hormonen ingewikkeld in elkaar. Een slaappil verstoort dat samenspel. Je slaapt, maar je herstelt minder. ![Dankzij slaappillen kan je slapen, maar je herstelt minder](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Slaappillen--2--1.jpg) En er is meer aan de hand. Je wordt ook ongevoelig voor het middel, hebt steeds meer nodig, het is verslavend, en niet zonder gevaar. Een Fins onderzoek toonde ooit hoeveel verkeersongevallen onrechtstreeks met slaapmedicatie te maken hadden. Bij oudere mensen komt daar valrisico en geheugenlast bij. Vreemd dat we met z’n allen zo hard vertrouwen op een middel waarvan we weten dat het meer kwaad doet dan goed. Wat wél werkt bij hardnekkige slapeloosheid heeft geen bijsluiter. Het heet cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid, en het pakt het verstoorde systeem aan: je leert je tijd in bed afstemmen op je werkelijke slaaptijd, je maakt van je bed weer een plek voor slaap in plaats van een piekerarena, en je leert niet meer bang te zijn om wakker te liggen. In vaktaal heet die aanpak CGT-I, dat staat voor cognitieve gedragstherapie voor insomnie. Het mooie is dat het effect lang blijft, ook een jaar na de therapie, terwijl het effect van een pil verdwijnt zodra je stopt. Als er één boodschap uit dit artikel moet blijven hangen, is het deze: bij chronische slapeloosheid is de aanpak van jouw slaap-systeem en gewoontes de eerste keuze. Hoe je dat stap voor stap aanpakt, lees je in het volledige plan: [Beter slapen zonder pillen: het complete CGT‑I stappenplan voor insomnieSlaappillen doen je slapen, maar niet helemaal zoals het zou moeten. Ontdek het volledige stappenplan van de slaaptraining die artsen als eerste keuze aanraden bij slapeloosheid, plus waar je in België en Nederland terechtkunt en een eerlijke top vijf van slaapsupplementen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-e76d63a8-a288-4a4f-9388-fe95a772a8bb.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Slaap-1-e4b56607-d127-4ac6-90c2-8e70e9d18d2c.jpg)](https://dokterservaas.be/beter-slapen-cgti-plan/) Wil je van bestaande slaappillen af? Dat kan, maar doe het traag, met een afbouwschema, zodat je lichaam nauwelijks doorheeft dat er iets verandert. Doe het best samen met je huisarts en je apotheker. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Slaapapneu: de gemiste diagnose achter hoge bloeddruk Van deze oorzaak lig ik als arts wakker. Slaapapneu blijft vaak jaren onopgemerkt, terwijl het ondertussen je hart onder druk zet. Elke keer dat je keel dichtvalt, zakt je zuurstof, schrikt je lichaam op en schiet je stresssysteem aan. Tientallen keren per nacht, nacht na nacht. Het is dan ook geen toeval dat slaapapneu gezien wordt bij veertig tot tachtig procent van de mensen met hoge bloeddruk, hartfalen, hartritmestoornissen of een beroerte in de voorgeschiedenis. De Amerikaanse hartvereniging raadt daarom uitdrukkelijk aan om te screenen op slaapapneu bij mensen met een bloeddruk die maar niet onder controle raakt, en bij wie na behandeling telkens opnieuw voorkamerfibrillatie (een veelvoorkomende hartritmestoornis) opduikt. Hoe herken je het? Snurken, waargenomen ademstops, 's ochtends wakker worden met een droge mond of hoofdpijn, en overdag onbedwingbaar indommelen, in de zetel of achter het stuur. Bij overgewicht stijgt de kans. Een simpele vragenlijst brengt je risico snel in kaart; je vindt hem hier: [STOP-BANG apneu-risicoscore](https://dokterservaas.be/stop-bang-apneu-risicoscore/). Bij een verhoogd risico zal je arts je doorverwijzen voor een slaaponderzoek. ![CPAP-masker is de standaard bij matige tot ernstige slaapapneu](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/CPAP-masker.jpg) Bij matige tot ernstige apneu is een CPAP-masker de standaard: dat is een toestel dat 's nachts met lichte overdruk je keel openhoudt. Het is aanvankelijk wennen, laat ik dat niet mooier maken dan het is, maar wie het volhoudt voelt binnen weken meer energie. Ook voor de bloeddruk is de winst duidelijk: behandeling met CPAP verlaagt de bloeddruk bij mensen met apneu. Grote studies laten zien dat het voordeel vooral geldt voor wie het masker trouw genoeg gebruikt of een hoog risico op hart- en vaatziekten heeft. Voor mensen met lichtere apneu of als je het masker niet verdraagt, bestaat er een beugel die je onderkaak 's nachts naar voor houdt. En uiteraard zijn er algemene tips die helpen: gewicht verliezen, geen alcohol voor het slapen, op je zij slapen. ## Rusteloze benen en de ijzer-link Terug naar die benen die je bed voor een dansvloer aanzien. De oorzaak die het vaakst gemist wordt, is een tekort aan ijzer. Niet het gewone ijzer in je bloed, maar je ijzervoorraad, gemeten via een waarde die ferritine heet. Die kan te laag zijn terwijl je "ijzer-bloedarmoede-test" perfect normaal is. De richtwaarde ligt een stuk hoger dan veel mensen denken: voor wie rusteloze benen heeft, mik je best op een ferritine boven de 75 tot 100\. Zit je daaronder, dan is ijzer aanvullen vaak al genoeg om de klachten flink te temperen. Daarom hoort bij rusteloze benen altijd een bloedtest. Los daarvan helpt het om de uitlokkers te mijden: alcohol, cafeïne, en soms bepaalde medicatie, iets om met je arts te bekijken. ## Wat je vanaf vanavond zelf kunt doen Voor alle vier de problemen geldt dat er een gemeenschappelijke basis is die de moeite waard is, ongeacht wat de oorzaak is. Geen ervan is spectaculair, slaap houdt van regelmaat en van saai. Het belangrijkste anker is licht. Je biologische klok stelt zich elke dag bij op de grote licht-donkerovergangen. Zoek daarom 's ochtends binnen het eerste half uur na het opstaan fel daglicht op; dat is het krachtigste en goedkoopste signaal om je klok gelijk te zetten. Ik slaap zelf graag met de rolluiken open, zodat het ochtendlicht binnenvalt en me kwieker uit bed helpt. 's Avonds is het net omgekeerd: temper het licht, en beperk de schermen in de laatste uren. De blauwe frequentie in dat schermlicht remt je aanmaak van melatonine, het hormoon dat je lichaam 's avonds slaperig maakt. Verwar melatonine niet met een slaapmiddel. Het is meer een wijzer van je inwendige klok. ![Fel daglicht helpt om je biologische klok gelijk te zetten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Ochtendlicht--1-.jpg) In je slaapkamer en de gewoontes rond het slapengaan gelden een paar vaste principes: - Sta elke dag op hetzelfde uur op, ook in het weekend. Je opstaanuur is de sterkste knop op je klok. - Houd de kamer donker, stil en koel, rond 18 graden. Je lichaamstemperatuur zakt 's nachts, en een koele kamer helpt daarbij. Grappig detail: 18 graden is ook de ideale temperatuur om rode wijn te bewaren. We bewaren onszelf dus langer in datzelfde klimaat. - Gebruik je bed alleen om te slapen (en voor de liefde). Geen scherm, geen werk. Zo leert je hoofd: bed betekent slaap. - Geen koffie na de middag. Cafeïne blijft langer hangen dan je denkt. Over alcohol wil ik één hardnekkig misverstand rechtzetten. Veel mensen zweren dat ze met een glas of twee beter slapen. We hebben dat met slaapmetingen onderzocht, en het klopt niet. Alcohol laat je misschien sneller indommelen, maar verstoort de tweede helft van je nacht en maakt je slaap onrustiger. Beweging overdag helpt wél, net als een niet te zware avondmaaltijd, liefst drie tot vier uur voor je gaat slapen. En dan is er nog iets dat je slaap beïnvloedt, maar waar we het te weinig over hebben: je bedpartner. Wie naast een snurker ligt, of naast iemand met rusteloze benen, slaapt zelf ook slechter. Soms ligt de eerste stap richting betere nachten niet bij jou, maar bij de persoon (of de hond) naast je. ## Wanneer je bij de dokter moet zijn Ga langs bij je huisarts als je meer dan drie nachten per week slecht slaapt, langer dan drie maanden. Ga zeker langs als je partner zegt dat je snurkt en soms stopt met ademen, of als je 's ochtends met hoofdpijn wakker wordt en overdag indommelt. Ook onbedwingbare bewegingsdrang in je benen 's avonds is een reden, net als slaappillen die je al langer dan een maand neemt en waarvan je af wilt. Gaat je slapeloosheid samen met zwarte, uitzichtloze gedachten, dan is dat dringend. Wacht daar niet mee. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Verder in deze cluster Wil je hiermee aan de slag, dan vind je de uitwerking per onderwerp hier: - Het volledige stappenplan om zonder pillen beter te slapen: [Beter slapen zonder pillen: het volledige CGT-I-plan](https://dokterservaas.be/beter-slapen-cgti-plan/). - Ontdek zelf het patroon achter jouw slechte nachten: [Ontdek in 2 weken waarom je slecht slaapt](https://dokterservaas.be/slaapdagboek-slaapefficientie/). - Test je risico op slaapapneu: [STOP-BANG apneu-risicoscore](https://dokterservaas.be/stop-bang-apneu-risicoscore/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties - van der Zweerde, T., Bisdounis, L., Kyle, S. D., Lancee, J., & van Straten, A. (2019). Cognitive behavioral therapy for insomnia: A meta-analysis of long-term effects in controlled studies. *Sleep Medicine Reviews*, 48, 101208\. [https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.08.002](https://doi.org/10.1016/j.smrv.2019.08.002?ref=dokterservaas.be) - Morin, C. M., Vallières, A., Guay, B., Ivers, H., Savard, J., Mérette, C., Bastien, C., & Baillargeon, L. (2009). Cognitive behavioral therapy, singly and combined with medication, for persistent insomnia: A randomized controlled trial. *JAMA*, 301(19), 2005-2015\. [https://doi.org/10.1001/jama.2009.682](https://doi.org/10.1001/jama.2009.682?ref=dokterservaas.be) - Yeghiazarians, Y., Jneid, H., Tietjens, J. R., Redline, S., Brown, D. L., El-Sherif, N., Mehra, R., Bozkurt, B., Ndumele, C. E., & Somers, V. K. (2021). Obstructive sleep apnea and cardiovascular disease: A scientific statement from the American Heart Association. *Circulation*, 144(3), e56-e67\. [https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000988](https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000988?ref=dokterservaas.be) - Marin, J. M., Agusti, A., Villar, I., Forner, M., Nieto, D., Carrizo, S. J., Barbé, F., Vicente, E., Wei, Y., Nieto, F. J., & Jelic, S. (2012). Association between treated and untreated obstructive sleep apnea and risk of hypertension. *JAMA*, 307(20), 2169-2176\. [https://doi.org/10.1001/jama.2012.3418](https://doi.org/10.1001/jama.2012.3418?ref=dokterservaas.be) - Sánchez-de-la-Torre, M., Gracia-Lavedan, E., Benitez, I. D., et al. (2023). Adherence to CPAP treatment and the risk of recurrent cardiovascular events: A meta-analysis. *JAMA*, 330(13), 1255-1265\. [https://doi.org/10.1001/jama.2023.17465](https://doi.org/10.1001/jama.2023.17465?ref=dokterservaas.be) - Allen, R. P., Picchietti, D. L., Garcia-Borreguero, D., Ondo, W. G., Walters, A. S., Winkelman, J. W., et al. (2014). Restless legs syndrome/Willis-Ekbom disease diagnostic criteria: Updated International Restless Legs Syndrome Study Group consensus criteria. *Sleep Medicine*, 15(8), 860-873\. [https://doi.org/10.1016/j.sleep.2014.03.025](https://doi.org/10.1016/j.sleep.2014.03.025?ref=dokterservaas.be) ### #111. Met Stef Van Lee over reanimatie, medische fouten en waarom niks doen het ergste is URL: https://dokterservaas.be/stef-van-lee/ Last updated: 2026-06-11T19:24:37.000Z Stef Van Lee rijdt al sinds 1996 rond met een ziekenwagen, schreef de bestseller 112 Verhalen en speelt tien jaar lang de theatervoorstelling Fractie van een Seconde. In deze aflevering van Spreekuur met Dokter Servaas vertelt hij hoe het is om elke dag mensen te ontmoeten op hun meest kwetsbare moment, en wat dat met je doet. We praten over reanimeren en waarom de echte helden nooit de mensen met de MUG zijn, maar de omstaanders die durven beginnen. Over een medische fout die hij zelf maakte en meteen toegaf. Over het contrast tussen een hespworstje op de charcuterie en een moordplaats een half uur later. En over waarom hij op zijn vijftig plots 91,2 kilo op de weegschaal zag staan en wat hij daar sindsdien mee doet. ## Over de gast Stef komt live praten over zijn voorstelling Fractie van een Seconde, die op 23 april in Theater 404 (De Vooruit, Gent) zijn tienjarig jubileum viert. De volledige opbrengst gaat naar het Revalidatiecentrum van het UZ Gent. Tickets via [eenfractievaneenseconde.be](http://eenfractievaneenseconde.be/?ref=dokterservaas.be). ## Vermeld in de aflevering - 112 Verhalen — boek van Stef Van Lee - Podcast De Ambulance — Stef Van Lee - Fractie van een Seconde — theatervoorstelling, 23 april, De Vooruit Gent — [https://eenfractievaneenseconde.be](https://eenfractievaneenseconde.be/?ref=dokterservaas.be) - Keep Going On Song - Troy — Sinéad O'Connor ## Timestamps - (00:00) Intro - (02:05) Hoe één keer ja zeggen zijn leven veranderde - (07:00) Waarom de omstaander de echte held is bij een reanimatie - (11:00) Je kunt niks fout doen, behalve niks doen - (12:35) Hoe een AED werkt, in één minuut - (15:30) 91,2 kilo op de weegschaal en wat er toen veranderde - (22:00) Zeilen als vorm van meditatie - (25:15) Hoe 112 Verhalen ontstond - (30:40) Het hespworstje en de moord een half uur later - (39:30) Over een medische fout die hij meteen toegaf - (49:00) Waarom 16,2% van de zware ongevallen nog altijd aan alcohol gelinkt is - (1:00:20) Fractie van een Seconde, tien jaar later - (1:17:00) Wanneer wel en wanneer niet naar spoed - (1:23:15) Zie jezelf graag, de rest komt vanzelf ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2I7JmMSCrrqhW6lrg5mwzm?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/111-stef-van-lee-over-reanimatie-medische-fouten-en/id1646766696?i=1000762512565&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=TVMu3nL6gXs&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Je emoties leren benoemen: het emotiewiel URL: https://dokterservaas.be/emoties-benoemen-emotiewiel/ Last updated: 2026-08-19T12:53:33.000Z Wat scheelt er? Het is avond, je bent prikkelbaar, en het eerlijkste antwoord is: geen idee. Voor wie dat herkent bestaat er een eenvoudige eerste stap, en ze kost niets: geef dat vage gevoel een naam. Wie "slecht gevoel" kan verfijnen tot gefrustreerd, teleurgesteld of bang, haalt er meteen lading af. Dat effect is meetbaar in je brein. En het emotiewiel, een cirkel vol emotiewoorden van grof naar fijn, maakt dat benoemen een stuk makkelijker. Ik spreek uit ervaring. In de periode voor ik [De Klik](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) schreef, kwam ik meer dan eens thuis, trok de voordeur achter me dicht en daar waren ze: de tranen. Ik was blijkbaar een vat vol emoties, maar ik kon ze niet benoemen, laat staan dat ik snapte hoe ik me voelde. Tot mijn therapeut me een opdracht gaf: ga zitten, laat de emotie binnenkomen, voel waar ze in je lijf zit en geef ze een naam. Door die oefening te herhalen leerde ik mijn emoties steeds sneller voelen, benoemen en doorleven. En het mooiste van al: ze gingen ook weer weg. ### Wat is een emotie eigenlijk? Een emotie is een gedachte plus een gevoel. In De Klik beschrijf ik dat met de vijf G's uit de gedragspsychologie: een gebeurtenis lokt een gedachte uit, die gedachte wekt een gevoel op, dat gevoel stuurt je gedrag, en dat gedrag heeft een gevolg. Je beste vriendin loopt je op straat voorbij zonder te zwaaien. Denk je "ze negeert me", dan voel je je afgewezen en wordt je avond zuur. Denk je "ze heeft me niet gezien", dan stuur je een berichtje en drink je een kwartier later koffie met haar. Zelfde gebeurtenis, één andere gedachte, ander gevolg. ### Hoe werkt het emotiewiel? Psychologen raken er maar niet uit hoeveel emoties een mens kan voelen; één telling komt aan 34.000\. Gelukkig moet je die niet vanbuiten kennen. In de jaren zeventig vond de Amerikaanse psycholoog Paul Ekman zes basisemoties die in alle culturen voorkomen: geluk, verdriet, angst, woede, walging en verrassing. De psycholoog Robert Plutchik zag emoties vervolgens als kleuren die je kan mengen (vreugde plus vertrouwen geeft liefde) en tekende naar analogie met het kleurenwiel een emotiewiel. Zo gebruik je het: start binnenin bij een basisemotie ("boos") en schuif naar buiten tot je het woord vindt dat echt past ("geïrriteerd", "gekwetst", "machteloos"). Hoe preciezer het woord, hoe duidelijker wat er speelt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waarom geeft benoemen rust? In 2007 legde psycholoog Matthew Lieberman in Los Angeles mensen in een hersenscanner en toonde hun foto's van angstige gezichten. Wie gewoon keek, zag zijn amygdala (het alarmcentrum van je brein) fel oplichten. Wie er een woord op kleefde, zag datzelfde centrum kalmeren, terwijl een denkgebied vooraan in het brein het overnam. Benoemen zet een rem op het alarm. De Amerikaanse kinderpsychiater Dan Siegel vatte het samen in vijf woorden: name it to tame it. De vakterm, voor wie ze graag kent: affect labeling. ### Hoe begin je eraan? Emoties voel je op een plek in je lichaam. Finse onderzoekers lieten honderden mensen op een lichaamssilhouet inkleuren waar ze elke emotie voelden, en die kaarten bleken opvallend gelijklopend, tot ver over culturen heen. Angst snijdt in de keel, verdriet weegt op de borst, geluk fladdert in de buik. Daarop is de oefening gebaseerd die ik van mijn eigen therapeute kreeg en in De Klik heb uitgewerkt: 1. Duw op de pauzeknop. Komt er een emotie op, laat dan even alles vallen en ga zitten. Biologisch duurt een gevoel maar twintig tot dertig minuten. 2. Voel en lokaliseer. Waar zit het? Keel, borst, maag? Is het snijdend, zwaar, prangend? 3. Benoem. Kleef er een naam op, met het emotiewiel als spiekbrief. Schrijf gerust mee in een boekje: datum, context, plek in je lijf, naam. Eerlijk: dit voelen vraagt moed en energie. Het is vaak lastig. Ze benoemen is ook pas een eerste stap, geen behandeling. Blijft somberheid of angst weken aanslepen, verhindert ze je te functioneren of duiken donkere gedachten op, zoek dan professionele hulp. Een eerstelijnspsycholoog wordt in ons land terugbetaald, en bij gedachten aan zelfdoding bel je dag en nacht gratis naar 1813. > 💡 Onthoud: een gevoel dat een precieze naam krijgt, verliest een stuk van zijn lading. Voel waar het in je lijf zit en benoem het met het emotiewiel: zo ga je van ‘speelbal’ weer ‘waarnemer.’ Bijna al onze gewoontes hangen vast aan een gevoel. Wie zijn gedrag wil veranderen, begint dus best hier. Het hele verhaal over veranderen en volhouden lees je in [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). En straks, als de prikkelbaarheid weer opduikt? Ga er twee minuten voor zitten en zoek het woord dat past. Grote kans dat er een preciezer antwoord bestaat dan “geen idee.” WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Referenties Lieberman, M. D., Eisenberger, N. I., Crockett, M. J., Tom, S. M., Pfeifer, J. H., & Way, B. M. (2007). Putting feelings into words: Affect labeling disrupts amygdala activity in response to affective stimuli. *Psychological Science, 18*(5), 421-428\. [https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x](https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x?ref=dokterservaas.be) Nummenmaa, L., Glerean, E., Hari, R., & Hietanen, J. K. (2014). Bodily maps of emotions. *Proceedings of the National Academy of Sciences, 111*(2), 646-651\. [https://doi.org/10.1073/pnas.1321664111](https://doi.org/10.1073/pnas.1321664111?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik: maak de klik naar een gezonder en gelukkiger leven*. Borgerhoff & Lamberigts. ### #110. Gezondheid, moed en groei: lessen uit het leven en werk van Carolien van den Bosch URL: https://dokterservaas.be/carolien-van-den-bosch/ Last updated: 2026-06-09T19:48:35.000Z Carolien van den Bosch is coach, spreker en auteur van De Ideale Dag en De C-Suite Mindset. Tweeënhalf jaar geleden ontdekte ze onder de douche een knobbeltje. De diagnose: een agressieve, hormoongevoelige borstkanker op haar eenenveertigste. In dit gesprek vertelt ze openhartig over haar "golden ticket" van chemo, bestraling, aromataseremmers en het verwijderen van haar eierstokken — en over hoe slaap, krachttraining en voeding haar drie pijlers werden om er weer bovenop te komen. We praten over fictie lezen als slaapritueel, over waarom ze minstens honderd keer per dag springt in haar badkamer om haar botten sterk te houden, en over de regenboog op haar bord. En we duiken in haar boek: de zeven C's van curiosity, creativity, critical thinking, commitment, courage, care en continuous learning. Waarom kwetsbaarheid geen zwakte is, waarom commitment vrijwillig maar niet vrijblijvend is, en waarom moed volgens Carolien niet de afwezigheid van angst is, maar de bereidheid om te handelen ondanks angst. Een gesprek over leven, leiden en opnieuw leren ademen. ## Vermeld in de aflevering - Echt — Guillaume Van der Stichele - De Groeiformule — Erik Lauwers - Al het blauw van de hemel — Amélie Sadacosta ## De aflevering in een notendop - 00:00 Intro - 02:00 De Ideale Dag, samen met haar vader schrijven - 05:00 Slaap als fundament en fictie als slaapritueel - 08:00 De knobbel onder de douche — het verhaal van de diagnose - 13:00 Golden ticket: chemo, bestraling, aromataseremmers - 18:00 Drie pijlers: slaap, beweging, krachttraining - 23:30 Krachttraining zonder plan en waarom je gewoon moet beginnen - 25:00 Botten, springen en het touwtje dat niet nodig is - 27:00 Voeding, intermittent fasting en de regenboog op je bord - 31:00 Kwetsbaarheid en waarom leiders niet altijd sterk moeten zijn - 40:00 Commitment: vrijwillig maar niet vrijblijvend - 42:00 Quiet quitting en de verantwoordelijkheid van bedrijven - 47:00 De zeven C's — curiosity als basis - 50:00 Creativity en divergent denken - 54:00 Critical thinking en je eigen bias - 58:00 Boeken die Carolien veranderden - 01:07:00 Courage: moed is handelen ondanks angst - 01:11:00 Care op de werkvloer - 01:14:00 Continuous learning en waarom ze blijft schrijven - 01:16:00 In 2060 ben ik oud ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5pGGSTttcLiApC14am2R6j?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/110-carolien-van-den-bosch-over-chemo-lifestylekeuzes/id1646766696?i=1000761230744&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=fici9KFjRFo&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Waarom mislukken goede voornemens (en wat wel werkt)? URL: https://dokterservaas.be/voornemens-mislukken/ Last updated: 2026-08-19T12:53:33.000Z Je kent het ritueel. Begin januari koop je een nieuwe sportoutfit, je stapt een paar keer vol goede moed de fitness binnen, en ergens in februari ligt dat dure abonnement spinnenwebben te vangen in de kast. Als er iets is dat je kan troosten: het is niet jouw schuld. Goede voornemens mislukken niet omdat ons karakter zwak is, ze mislukken door hun vorm. We gieten ze in verboden, we maken ze te groot en we bouwen ze op motivatie, een brandstof die op de koudste ochtenden net op is. Draai die drie dingen om, en je voornemen maakt plots een echte kans. ### Waar loopt het mis? De eerste valkuil zit in onze taal. Zeg eens luidop wat je je dit jaar voornam. Grote kans dat er een verbod uitkwam: geen koekjes meer, geen sigaretten, niet meer zo laat werken. Ons brein doet weinig met zo'n verbod; het blijft hangen bij het woord koekjes. In Stockholm volgde de psycholoog Martin Oscarsson met zijn collega's ruim duizend mensen een vol jaar na hun nieuwjaarsvoornemen. Wie zijn doel positief formuleerde ("ik eet elke dag fruit") hield het duidelijk vaker vol dan wie zichzelf iets verbood: bijna zestig tegenover krap vijftig procent. De tweede valkuil: te veel hooi op de vork. Wie op 1 januari tegelijk wil sporten, stoppen met roken en acht uur slapen, geeft in februari alles samen op. En de derde: we rekenen op motivatie. Motivatie is een gevoel, en gevoelens komen en gaan. Wie zijn verandering bouwt op enthousiasme alleen, staat met lege handen op de eerste regenachtige dinsdag. Toch is het slim om je voornemen een echt startmoment te geven, en Nieuwjaar is er zo een. De Amerikaanse psycholoog John Norcross volgde voornemers zes maanden lang op: bijna de helft hield zijn verandering vol, tegenover amper vier procent van de mensen die hetzelfde wilden veranderen maar zonder startmoment begonnen. Het startmoment werkt. De vorm beslist. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Goede voornemens rond kerst](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Goede-voornemens-2-1.jpg) ### Hoe stel je doelen die je volhoudt? Formuleer positief: wat ga je doen? Maak het daarna klein, kleiner dan je ego lief is. In de praktijk noemen we dat de minimale interventie. Wie enkele kilo's kwijt wil, verandert eerst één ding en haalt bijvoorbeeld de zware koolhydraten uit het avondmaal. Klein genoeg om vol te houden, groot genoeg om effect te geven. Je springt niet vanaf de grond naar de top van de Eiffeltoren: je neemt elke trap. Of de lift, maar dan mis je het effect van de lichaamsbeweging. Maak het ook concreet en meetbaar, met een datum erop. "Meer bewegen" is een droom; "elke dinsdag en donderdag twintig minuten wandelen na het avondeten, tot aan de paasvakantie" is een plan. Vage doelen verliezen het al decennia van welomschreven doelen, zowat de best herhaalde vondst uit de motivatiepsychologie. En koppel je doel aan wie je wil zijn. In De Klik schreef ik het zo: focus op "iemand zijn die voor zijn lichaam zorgt", en de kilo's volgen vanzelf. Wie enkel naar de weegschaal kijkt, heeft elke dag ijzersterke wilskracht nodig. Wie zich richt op zijn identiteit, wordt elke dag een beetje meer wie hij al wou zijn. ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Waarom je het beter niet alleen doet Toen ik me inschreef voor mijn eerste halve marathon, vertelde ik dat aan vrienden, collega's en zowaar mijn sociale media. Slim van mezelf, al zeg ik het zelf: als het regent en donker is, bindt zo'n belofte je alsnog de loopschoenen aan. Doelen die je hardop deelt, halen het vaker dan doelen die je geheim houdt. Kies wel je publiek: ze zeggen dat je het gemiddelde bent van de vijf mensen met wie je het meest omgaat, dus deel je doel met iemand die je vooruit duwt in plaats van je een tweede dessert aan te praten. En vier je kleine overwinningen. Bij een kind dat leert fietsen applaudisseren we spontaan, bij onszelf vinden we een week volgehouden fruit niks bijzonders. Jammer, want net dat applaus activeert het beloningssysteem dat nieuw gedrag doet blijven plakken. > 💡 Onthoud: formuleer je voornemen positief, maak het klein, concreet en meetbaar, koppel het aan wie je wil zijn en zeg het hardop tegen de juiste mensen. Vorm verslaat wilskracht. Waarom wilskracht je sowieso in de steek laat en hoe je brein verandering letterlijk aanleert: dat hele verhaal lees je in [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). Wil je van je doel een automatische piloot maken, dan ontleed ik in [gewoonte-veranderen](https://dokterservaas.be/kraak-de-code-om-een-gewoonte-te-veranderen/) hoe zo'n gewoonte in elkaar zit. En dat abonnement dat spinnenwebben ligt te vangen? Haal het maar weer uit de kast. Kies één klein doel, plak er een datum op en vertel het vanavond aan iemand. Betaald heb je het toch al. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Oscarsson, M., Carlbring, P., Andersson, G., & Rozental, A. (2020). A large-scale experiment on New Year's resolutions: Approach-oriented goals are more successful than avoidance-oriented goals. *PLoS ONE, 15*(12), e0234097\. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234097](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234097?ref=dokterservaas.be) Norcross, J. C., Mrykalo, M. S., & Blagys, M. D. (2002). Auld lang syne: Success predictors, change processes, and self-reported outcomes of New Year's resolvers and nonresolvers. *Journal of Clinical Psychology, 58*(4), 397-405\. [https://doi.org/10.1002/jclp.1151](https://doi.org/10.1002/jclp.1151?ref=dokterservaas.be) Epton, T., Currie, S., & Armitage, C. J. (2017). Unique effects of setting goals on behavior change: Systematic review and meta-analysis. *Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85*(12), 1182-1198\. [https://doi.org/10.1037/ccp0000260](https://doi.org/10.1037/ccp0000260?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik: maak de klik naar een gezonder en gelukkiger leven*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Het vrouwenhart, waarom hart- en vaatziekten bij vrouwen anders zijn URL: https://dokterservaas.be/vrouwenhart/ Last updated: 2026-08-19T12:53:34.000Z Een casus: een vrouw van tweeënvijftig loopt al twee weken rond met een drukkend gevoel achter haar borstbeen. Geen echte pijn, meer een vervelende band die af en toe aanspant. Ze schuift het op de stress en de warmte. Bellen naar de dokter doet ze niet, ze wil niet overdrijven. Een hartaanval, denkt ze, dat is toch iets voor mannen van boven de zestig die te veel gerookt hebben. ![Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodoorzaak bij vrouwen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Hart--en-vaatziekten-bij-vrouwen-1.jpg) Die laatste gedachte is de gevaarlijkste. Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen, meer dan alle kankers samen. Toch leeft het beeld voort dat het hart een mannenzaak is. Daar wordt tijd mee verloren, en tijd kost levens: vrouwen melden zich later aan, en hun klachten worden veel later ernstig genomen. Waarom verloopt een hartprobleem bij een vrouw anders, en waarom wordt het zo vaak gemist? ## Waarom verloopt een hartprobleem bij een vrouw anders Vrouwen krijgen hart- en vaatziekten gemiddeld zo'n tien jaar later dan mannen. Dat geeft een vals gevoel van veiligheid. Vrouwen worden niet minder getroffen; ze zijn alleen later aan de beurt. Achter dat uitstel zit een hormoon: oestrogeen. Zolang de eierstokken het aanmaken, beschermt het de bloedvaten: het houdt ze soepel, werkt ontstekingsremmend en houdt het cholesterolprofiel gunstig. Deze lijfwacht loopt tot ergens rond de vijftig. En dan neemt die lijfwacht ontslag. Er is ook een puur anatomisch verschil. Vrouwen hebben gemiddeld kleinere kransslagaders, en de ziekte zit bij hen vaker verspreid in de fijne vertakkingen in plaats van in één grote verstopping. Dat maakt de klachten anders. ## Hoe een infarct zich toont bij een vrouw Het klassieke beeld kent iedereen: een verpletterende pijn op de borst die uitstraalt naar de linkerarm, koud zweet, misselijkheid. Dat klopt, ook bij vrouwen. Alleen presenteert een groot deel bij de vrouwen zich anders. Bij een vrouw kan een infarct zich aandienen als pijn in de maagstreek die op een indigestie lijkt, als misselijkheid of braken zonder duidelijke reden, als kortademigheid, als pijn tussen de schouderbladen, of als een uitputtende vermoeidheid die soms al dagen voor het infarct zelf begint. Soms is er helemaal geen pijn. Een deel van de infarcten bij vrouwen wordt pas achteraf ontdekt. ![Bij een vrouw kan een infarct zich ook aandienen als pijn tussen de schouderbladen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Pijn-tussen-schouderbladen-1.jpg) > ⚠️ Heb je onverklaarde pijn in de maagstreek of tussen de schouderbladen, met zweten, misselijkheid of kortademigheid, en zeker bij inspanning? Ga daar niet mee wachten en laat het niet wegwuiven als stress of maagzuur. Bij twijfel bel je 112\. Liever een keer voor niets dan een keer te laat. Het gevolg laat zich raden. Wie zijn klachten voor de maag houdt, of op spoed met vage klachten binnenkomt, wordt later onderzocht en behandeld. En bij het hart is elke verloren minuut spierweefsel dat je niet terugkrijgt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat er verandert na de menopauze Terug naar die lijfwacht. Rond de menopauze valt de oestrogeenbescherming weg, en het lichaam maakt in korte tijd een inhaalbeweging in de bloedwaarden. Het LDL, de cholesterol die je liever laag houdt, stijgt gemiddeld met zo'n veertien procent. Er ontstaat sluipende insulineresistentie, het vet verhuist naar de buik, en de bloeddruk kruipt bij velen omhoog. Tegen de leeftijd van zestig hebben vrouwen hun risico-achterstand op mannen zo goed als ingelopen. Dan is er nog een probleem. Sommige vrouwen krijgen invaliderende pijn op de borst, terwijl de grote kransslagaders er proper uitzien. Het zijn de haarvaten rond het hart die hun werk niet meer doen. Dat noemen we microvasculaire dysfunctie, en de bijhorende toestand heet in het jargon INOCA: ischemie zonder vernauwde kransslagaders. Ze komt veel vaker voor bij vrouwen. Vroeger kreeg zo'n vrouw vaak te horen dat alles ok was, maar nu weten we beter. Bij echte klachten is dat vaak geen vals alarm, wel het teken dat die haarvaten tekortschieten. De klacht serieus nemen is het halve werk. ## De risicofactoren die de standaardscore niet ziet De klassieke risicoscores kijken naar leeftijd, bloeddruk, cholesterol, roken en suikerziekte. Waardevol, maar voor een vrouw incompleet, want een deel van haar risico komt in geen enkele scoreberekening voor. Een zwangerschap is voor het hart en de vaten een echte stresstest. Wie ooit zwangerschapsvergiftiging heeft gehad, draagt daarna ongeveer een verdubbeld risico op hart- en vaatziekten. Ook zwangerschapsdiabetes, een vroeggeboorte of een laag geboortegewicht tellen mee, terwijl die informatie vaak nergens in het cardiale dossier staat. De rij is nog langer. Een vroege menopauze voor je veertigste geeft een dertig tot vijftig procent hoger risico, en tot veertig procent meer kans om ooit een hartziekte te krijgen. Het polycysteus ovariumsyndroom, kortweg PCOS of PMOS, verhoogt ook het risico. En auto-immuunziekten zoals lupus of reuma zetten de vaten chronisch onder ontsteking. Ook sommige borstkankerbehandelingen, met bestraling links op de borstkas of bepaalde chemotherapie, kunnen het hart raken. > 💛 Noteer je zwangerschapsverleden, je menopauzeleeftijd en een eventuele PCOS- of auto-immuundiagnose, en breng het uit jezelf ter sprake bij je arts. Het zijn stukjes van je hartrisico die anders onzichtbaar blijven. Er is nog een categorie die makkelijk vergeten wordt: het mentale en het sociale. Langdurige stress, depressie, angst en isolement verhogen het risico mee. ## Waar de zorg vandaag nog tekortschiet Ik ben graag eerlijk als het over mijn eigen vak gaat. Vrouwen met een acuut hartprobleem krijgen gemiddeld later een diagnose, en minder vaak de volledige behandeling die de richtlijn voorschrijft. Ze worden ook minder vaak doorverwezen naar hartrevalidatie, die nochtans net zo goed voor vrouwen werkt. Een groot deel van het onderzoek waarop onze richtlijnen steunen, is bovendien vooral bij mannen gedaan. Neem de statines, de cholesterolverlagers. Vrouwen melden er vaker bijwerkingen bij, vooral spierklachten, en ze starten er minder vaak mee of stoppen sneller. Een groot deel van die spierklachten is een nocebo-effect: je verwacht last, en dan voel je last. Waar het risico echt hoog is, is een statine de juiste keuze, en dan is het jammer als een vrouw die vorm van preventie misloopt door verhalen die niet kloppen. Levensstijl en medicatie doen samen het werk. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je zelf in handen hebt Een groot deel van je risico is te verlagen, en bij vrouwen met een vroege menopauze halveert een gezonde leefstijl de kans op hart- en vaatziekten. Wat werkt, is niet zo spectaculair. Krachttraining, twee keer per week, want dat beschermt na de menopauze je botten én je hart. Een mediterrane manier van eten, met veel groenten, peulvruchten, vis en olijfolie. Genoeg en degelijk slapen, en laat eens nakijken of er slaapapneu speelt, wat bij vrouwen vaker gemist wordt. Werk maken van je stress en je mentale welzijn, niet als bijzaak maar als hartzaak. ![Slaapapneu wordt bij vrouwen vaak gemist](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Slaapapneu-bij-vrouwen-1.jpg) Daarbovenop komt iets wat geen enkele leefregel je geeft: je eigen verhaal kennen. Vraag rond de menopauze om een cardiovasculaire risico-evaluatie, ook als je je kerngezond voelt. Wie zijn risicofactoren kent, kan er iets mee, wie ze niet kent staat machteloos tegenover iets wat perfect te zien was. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wanneer je niet mag wachten Sommige dingen dulden geen uitstel. Bel meteen de hulpdiensten bij pijn op de borst met uitstraling naar rug, arm of kaak, bij onverklaarde maagstreekpijn met zweten zeker tijdens inspanning, bij plotse extreme vermoeidheid met kortademigheid, of bij een plotse uitval van een lichaamsdeel of van je spraak. Één situatie verdient een aparte waarschuwing. Krijg je tijdens of kort na een zwangerschap plots pijn op de borst, wacht dan geen seconde. Bij jonge vrouwen rond een bevalling kan een kransslagader spontaan scheuren, los van aderverkalking. Het heet spontane coronaire dissectie, en het is de meest voorkomende oorzaak van een hartinfarct tijdens en na de zwangerschap. Het is zeer zeldzaam, maar ernstig, en het treft vrouwen die je op basis van hun leeftijd nooit zou verdenken. En bel binnen de week bij een geleidelijk toenemende kortademigheid bij inspanning, bij hartkloppingen die vaak terugkomen, of bij een vermoeidheid die maar niet wijkt. Beter een keer voor niets langsgaan dan een signaal wegredeneren. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Inversetti, A., Pivato, C. A., Cristodoro, M., Latini, A. C., Condorelli, G., Di Simone, N., & Stefanini, G. (2024). Update on long-term cardiovascular risk after pre-eclampsia: a systematic review and meta-analysis. *European Heart Journal – Quality of Care and Clinical Outcomes*, *10*(1), 4-13\. [https://doi.org/10.1093/ehjqcco/qcad065](https://doi.org/10.1093/ehjqcco/qcad065?ref=dokterservaas.be) Zhu, D., Chung, H. F., Dobson, A. J., Pandeya, N., Giles, G. G., Bruinsma, F., … Mishra, G. D. (2019). Age at natural menopause and risk of incident cardiovascular disease: a pooled analysis of individual patient data. *The Lancet Public Health*, *4*(11), e553-e564\. [https://doi.org/10.1016/S2468-2667(19)30155-0](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2819?ref=dokterservaas.be)30155-0) Freaney, P. M., Ning, H., Carnethon, M., Wilkins, J. T., Allen, N. B., Lloyd-Jones, D. M., & Khan, S. S. (2026). Premature menopause and lifetime risk of coronary heart disease. *JAMA Cardiology*, *11*(5), 455-458\. [https://doi.org/10.1001/jamacardio.2026.0212](https://doi.org/10.1001/jamacardio.2026.0212?ref=dokterservaas.be) El Khoudary, S. R., Aggarwal, B., Beckie, T. M., Hodis, H. N., Johnson, A. E., Langer, R. D., … Allison, M. A. (2020). Menopause transition and cardiovascular disease risk: implications for timing of early prevention: a scientific statement from the American Heart Association. *Circulation*, *142*(25), e506-e532\. [https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000912](https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000912?ref=dokterservaas.be) Reynolds, H. R., Diaz, A., Cyr, D. D., Shaw, L. J., Mancini, G. B. J., Leipsic, J., … Maron, D. J. (2023). Ischemia with nonobstructive coronary arteries: insights from the ISCHEMIA trial. *JACC: Cardiovascular Imaging*, *16*(1), 63-74\. [https://doi.org/10.1016/j.jcmg.2022.06.015](https://doi.org/10.1016/j.jcmg.2022.06.015?ref=dokterservaas.be) Tweet, M. S., Hayes, S. N., Codsi, E., Gulati, R., Rose, C. H., & Best, P. J. M. (2017). Spontaneous coronary artery dissection associated with pregnancy. *Journal of the American College of Cardiology*, *70*(4), 426-435\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2017.05.055](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2017.05.055?ref=dokterservaas.be) Reith, C., Preiss, D., Blackwell, L., Emberson, J., Spata, E., Davies, K., … Zannad, F. (2024). Effects of statin therapy on diagnoses of new-onset diabetes and worsening glycaemia in large-scale randomised blinded statin trials: an individual participant data meta-analysis. *The Lancet Diabetes & Endocrinology*, *12*(5), 306-319\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(24)00040-8](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2824?ref=dokterservaas.be)00040-8) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### #109. Hoe Fleur Van Groningen pijn omzet in kracht en inspiratie URL: https://dokterservaas.be/fleur-van-groningen/ Last updated: 2026-06-09T19:54:17.000Z Fleur Van Groningen verandert pijn in kracht. De Vlaamse auteur van acht boeken spreekt openhartig over hoogsensitiviteit, trauma en hoe acceptatie je leven kan transformeren. Als je je alleen voelt in je emoties, luister naar haar verhaal. Fleur Van Groningen kent het verschil tussen hoogsensitiviteit en hypervigilantie, weet hoe acceptatie de sleutel is tot verandering, en toont hoe je jeugdtrauma's kan omzetten in wijsheid. Op haar twintigste wilde ze niet meer leven. Vandaag schrijft ze boeken die anderen helpen. ## Over de gast Fleur van Groningen is auteur van onder meer "Leven zonder filter" (2017) en zes andere boeken over trauma, veerkracht, grenzen stellen en de lichaams-emotieconnectie. Ze is zelf ook hoogsensitief en getuige van hoe diep voelen je grootste gave kan zijn. ## Vermeld in de aflevering - Fleur van Groningen — Leven zonder filter (2017) en zeven verdere boeken - Orchidee-hypothese (Aron & Aron) ## Onderwerpen in deze aflevering - (00:00) Emoties de ruimte geven — waarom je therapeute die basale zin je leven kan redden - (00:09) Het verschil tussen hoogsensitiviteit en hypervigilantie - (00:12) Wat is hoogsensitiviteit echt — de orchidee-hypothese - (00:14) Waarom gevoelige mensen veel dieper verwerken - (00:17) Acceptatie als sleutel tot transformatie - (00:19) Hoe je jeugdtrauma's kan herkennen en ervan herstellen - (00:24) De lichaam-emotie-verbinding — waarom je gevoelens in je borst zitten - (00:27) Grenzen stellen voor gevoelige mensen die graag helpen - (00:31) Zingeving — hoe je miserie kan dienen om anderen - (01:26) Het verschil tussen onderdrukken en voelen ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5MZNpAthEGqBsm5Z7voMOk?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/109-fleur-van-groningen-over-trauma-en-emoties-als/id1646766696?i=1000759965738&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=GpyhJFiqgck&ref=dokterservaas.be) Abonneer je in je favoriete podcast-app en mis geen enkele aflevering. **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Verborgen suikers op het voedseletiket URL: https://dokterservaas.be/verborgen-suikers/ Last updated: 2026-08-19T12:53:35.000Z Suiker heeft meer dan tweehonderd schuilnamen, en de fabrikant kent ze allemaal. Kan je op een verpakking zien hoeveel er echt in zit? Ja, dat kan je leren, en het staat er gewoon op. Alleen niet in de grote letters. De echte informatie staat in de kleine lettertjes, net als in een contract. Toen ik [De Lijst](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokter-servaas.ghost.io) schreef, noemde ik die kleine lettertjes al de plek waar de waarheid staat. De grote letters zijn verkoopspraat: "light", "rijk aan vezels", "goed voor het hart". Wie een product echt wil begrijpen, draait de verpakking om en leest de achterkant. ### Waarom staat er zelden gewoon 'suiker'? De ingrediëntenlijst staat in dalende volgorde van gewicht. Staat suiker vooraan, dan is het meteen het meest aanwezige bestanddeel in het product. Dus verdeelt de fabrikant de suiker liever over drie of vier verschillende namen, en zakt elk stukje netjes naar onderen in de lijst. Handig voor de fabriek, verwarrend voor jou. En het zegt veel over het productieproces: telt de lijst meer dan vijf ingrediënten, dan is het waarschijnlijk bewerkt voedsel. Een greep uit de namen die eigenlijk allemaal suiker betekenen: glucosestroop, dextrose, maltodextrine, fructosestroop, invertsuiker, melasse, agavesiroop, moutsuiker, sapconcentraat. De beruchtste is fructosestroop, ook bekend als HFCS of maïsstroop met hoog fructosegehalte. Die bestond in oma's tijd nog niet. Ergens rond 1970 ontdekten fabrikanten dat ze met dit goedkope, geconcentreerde spul veel zoetheid in weinig volume konden proppen. Sindsdien zit het in bijna alles. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Reken even mee: deel door vier De voedingswaardetabel geeft de harde cijfers, altijd per 100 gram. Zoek de regel "waarvan suikers" en deel dat getal door vier. Eén suikerklontje weegt namelijk vier gram. Een ontbijtsmeersel met 40 gram suiker per 100 gram klinkt nog abstract, maar in een pot van 500 gram zit dan 200 gram suiker. Dat zijn vijftig suikerklontjes in één pot. En die smeer je elke dag een beetje op een boterham. ![Suiker](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/suiker-1.jpg) ### Waarom 'light' geen 'suikervrij' betekent Light slaat bijna altijd op vet, niet op suiker. En de smaak die met het vet verdwijnt, wordt met suiker weer toegevoegd. Vergelijk gewone mayonaise eens met de lightversie: het vet daalt, terwijl het suikergehalte kan verzevenvoudigen. Een etiket dat er gezond uitziet, maakt het product niet noodzakelijk gezond. ### Waar zit het waar je het niet verwacht? Doe de kastcheck. Neem een paar potten en pakken uit je voorraad en draai ze om. Suiker duikt op in ketchup, in pastasaus, in "gezonde" muesli, in bereide sauzen, in ontbijtgranen. Precies in de hartige en de gezond geafficheerde producten waar je het niet zoekt. Vloeibare suiker in frisdrank is nog verraderlijker, omdat ze je honger amper stilt en je er dus gewoon naast blijft eten. Wie jarenlang veel toegevoegde suiker binnenkrijgt, verhoogt zijn kans op overgewicht en op diabetes type 2, en dat blijkt zelfs los van hoeveel iemand weegt. > 💡 De vuistregel voor in de winkel: hoe korter de ingrediëntenlijst en hoe meer namen je herkent, hoe beter. Kom je suiker in drie vermommingen tegen op één etiket, leg het pak dan gerust terug. Wil je het hele verhaal over eten als medicijn en plezier, dan lees je dat hier: [eten-medicijn-plezier](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/). Michael Pollan vatte het ooit in acht woorden samen: eet echt voedsel, niet te veel, vooral planten. En echt voedsel, een appel, een handvol noten, een stronk broccoli, heeft geen etiket nodig. En geen ingrediëntenlijst. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Eten als medicijn en als bron van plezier: de basis van gezonde voedingWat moet je nu écht eten? Het antwoord past op een bord: kies echt voedsel, leg het voor twee derden vol met planten, en geniet ervan. Zo scheid je zelf feit van marketing, zonder verbodslijstjes.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-cfa984d6-dd42-4726-b4b9-e0a49689d36a.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/gezonde-voeding--1--1-1-60b1f4ac-bc27-4d4b-b4cd-424e030332fe.jpg)](https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/) ## Referenties Imamura, F., O'Connor, L., Ye, Z., Mursu, J., Hayashino, Y., Bhupathiraju, S. N., & Forouhi, N. G. (2015). Consumption of sugar sweetened beverages, artificially sweetened beverages, and fruit juice and incidence of type 2 diabetes: systematic review, meta-analysis, and estimation of population attributable fraction. *BMJ, 351*, h3576\. [https://doi.org/10.1136/bmj.h3576](https://doi.org/10.1136/bmj.h3576?ref=dokterservaas.be) Malik, V. S., & Hu, F. B. (2022). The role of sugar-sweetened beverages in the global epidemics of obesity and chronic diseases. *Nature Reviews Endocrinology, 18*(4), 205–218\. [https://doi.org/10.1038/s41574-021-00627-6](https://doi.org/10.1038/s41574-021-00627-6?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2019). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. Bingé, S. (2020). *De Lijst*. Borgerhoff & Lamberigts. ### Eten als medicijn en als bron van plezier: de basis van gezonde voeding URL: https://dokterservaas.be/eten-als-medicijn-en-als-bron-van-plezier-de-basis-van-gezonde-voeding/ Last updated: 2026-08-19T12:53:35.000Z Als er één ding is dat ik in die tien jaar niet ben kwijtgeraakt, dan is het deze overtuiging: gezond eten is geen straf. Het is de grootste hefboom die je in handen hebt, en het mag nog lekker zijn ook. Toch krijg ik in mijn spreekkamer bijna elke week dezelfde vraag, in verschillende bewoordingen. Wat moet ik nu écht eten, dokter? Tussen alle schijven van vijf, superfoods, verbodslijstjes en de nieuwste onthouding op sociale media door: wat klopt er nog? Ik kan kort zijn: kies zoveel mogelijk voor echt voedsel, leg je bord voor twee derden vol met planten, en geniet ervan. Maar hier wil ik het nog eens in het lang en het breed uitleggen. Dit is het grote verhaal van gezonde voeding: een manier om te kijken naar wat er op je vork zit, waarbij je zelf feit van marketing leert scheiden. De diepere onderwerpen (etiketten, suikers, vetten, emotioneel eten) werk ik apart uit, en daar verwijs ik onderaan naar. ### Korte inhoudstafel - Alles is levensstijl: waarom voeding je grootste hefboom is - Mindful eten in plaats van verbodslijstjes - De basis: echt voedsel, planten voorop - Etiketten leren lezen en marketing doorprikken - Voeding, ontsteking en energie - Wanneer voeding niet genoeg is - Plezier als deel van gezond eten - Verder in deze cluster ### Alles is levensstijl: waarom voeding je grootste hefboom is Laat me beginnen met een zin die ik nooit meer ben vergeten. Je genen laden het geweer, maar jouw levensstijl haalt de trekker over. Van de chronische ziekten die onze spreekkamers vullen (hart- en vaatziekten, diabetes type 2, een groot deel van de kankers) wordt het overgrote deel niet bepaald door wat je van je ouders meekreeg, maar door hoe je leeft. En binnen dat leven is voeding de hefboom met de langste arm. Waarom die zo lang is, heeft alles te maken met iets wat je niet voelt en niet ziet. Ergens diep in je lichaam kan een vuurtje smeulen dat we in het medische jargon "laaggradige ontsteking" noemen: letterlijk staat je systeem voortdurend in brand. Dat vuur speelt mee bij dichtslibbende bloedvaten, bij cellen die niet meer goed naar insuline luisteren, bij vermoeidheid. En of je dat vuur voedt of dooft, beslis je minstens drie keer per dag op je bord. Dat is meteen ook het goede nieuws. Wie de grootste hefboom in handen heeft, heeft ook de meeste macht. Je hoeft geen arts te zijn om die te bedienen. Al wat je nodig hebt is een vork en een klein beetje inzicht. > Voeding is de levensstijlfactor met de langste hefboomarm. Ze voedt of dooft de laaggradige ontsteking die aan de basis ligt van de meeste chronische ziekten. Drie keer per dag heb je die hefboom in handen. ### Mindful eten in plaats van verbodslijstjes Als er iets is waar ik een broertje dood aan heb, dan is het de dieetcultuur. Je kent ze wel. De huidige media houdt ervan om voeding op te delen in goed en slecht, in mag en mag niet, in punten die je moet tellen en zonden die je moet opbiechten. Ik snap waar het vandaan komt, en ik kan de mensen die erin verstrikt raken niet de schuld geven. We worden gebombardeerd met verwarrende gezondheidsinformatie, en door de bomen zien we het bos niet meer. Bovendien werkt het niet. Wie zichzelf iets streng verbiedt, creëert vaak net het tegenovergestelde. Je verbiedt de chocolade en je kan maar aan één ding meer denken. En het zullen vaak de ongezondere keuzes zijn die ons doen craven. Onze smaak is zo lang beïnvloed door bewerkte, verpakte voeding dat we bijna vergeten zijn hoe echt eten smaakt. De uitweg is mindful eten: aandacht voor wat je eet, waarom je het eet, en of je eigenlijk wel honger hebt. Dat klinkt zweverig, maar het is het tegenovergestelde van eten op de automatische piloot. Wie leert luisteren naar echte honger en echte verzadiging, heeft geen appje nodig dat calorieën telt. En wie zonder schuldgevoel geniet van een stuk taart op een verjaardag, eet er meestal minder van dan wie het zichzelf verboden had. Ik verbied en verplicht dus niets meer. Dat was tien jaar geleden mijn uitgangspunt en het is het vandaag nog. Ik geef je liever een gps dan een landkaart met verboden gebieden. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### De basis: echt voedsel, planten voorop Als ik alles wat ik weet over voeding moest samenvatten op de achterkant van een bierviltje, dan zou het hierop neerkomen. Ik deel alles wat we eten in drie groepen in: planten, dieren en dingen. Water drinken we omdat we zonder doodgaan. De rest van je bord bestaat uit die drie. Planten zijn groenten, fruit, peulvruchten, volle granen, noten en zaden. Dieren zijn vlees, vis, eieren en zuivel. En dingen zijn de rest: alles wat in een fabriek zo bewerkt is dat je oma het niet meer als voedsel zou herkennen. Van die dingen eten we af en toe, we genieten ervan, en voor de rest beperken we ze best zoveel mogelijk. Dan blijven planten en dieren over, en gaat het enkel nog over de verhouding. Planten verdienen twee derden van je bord, dieren één derde. Moeilijker hoeft het niet te zijn. ![Gezonde voeding, groenten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/gezonde-voeding-2-1.jpg) Waarom twee derden planten? Omdat je met een bord vol groenten en peulvruchten bijna vanzelf de juiste dingen binnenkrijgt: vezels, vetten, vitaminen en mineralen, zonder één rekenoefening. Vezels zijn de onverteerbare delen van planten die je darmflora voeden en je bloedsuiker afvlakken. We weten intussen goed hoeveel ze uitmaken. Wie dagelijks rond de 25 tot 30 gram vezels haalt in plaats van de magere hoeveelheid die de meeste mensen binnenkrijgen, verlaagt zijn kans op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en zelfs op vroegtijdig overlijden aanzienlijk. Dat is een van de best onderbouwde vaststellingen in de hele voedingswetenschap. En dan het woord dat de laatste jaren terecht een slechte naam heeft gekregen: bewerkte voeding, of nog scherper, ultrabewerkte voeding. Dat zijn wat ik de ‘dingen’ noem. Het gaat om producten die zo ver van hun oorsprong staan en ze zijn eerder in een lab dan in een keuken ontstaan: kleurstoffen, smaakversterkers, suikers en vetten in verhoudingen die je in de natuur nooit tegenkomt. Toen onderzoekers begonnen op te tellen wat die producten met ons doen, schrokken ze zelf van de omvang. Wie er veel van eet, heeft een duidelijk hoger risico op hart- en vaatziekten, diabetes en vroegtijdig overlijden. De helft van wat veel mensen vandaag eten, valt in die categorie. En toch liggen onze winkels en kasten er vol van! Daar valt dus enorm veel gezondheidswinst te rapen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) > De basis van gezonde voeding: kies echt, minimaal bewerkt voedsel, en leg je bord voor twee derden vol met planten. Vezels en volle plantaardige voeding beschermen; ultrabewerkte producten doen het omgekeerde. Alles daarna is verfijning. ### Etiketten leren lezen en marketing doorprikken De plek waar de dieetcultuur en de voedingsindustrie elkaar ontmoeten, is op de verpakking. Want daar staat marketing, vermomd als gezondheidsadvies. Neem het woord light. Het klinkt als een gunst van de fabrikant, maar het betekent enkel dat er van één bepaald ding minder in zit. Haal je het vet eruit, dan gaat er vaak suiker in de plaats, want anders smaakt het nergens naar. Lightmayonaise is daar het schoolvoorbeeld van: gewone mayonaise is puur vet, en in de lightversie duiken plots koolhydraten op die er in het origineel niet in zaten. Minder van het ene betekent zelden gezonder in het geheel. Of neem suiker. Fabrikanten weten dat we op het etiket naar dat woord zoeken, dus verstoppen ze het achter tientallen andere namen: glucosestroop, maltodextrine, dextrose, alles wat op -ose eindigt. Zo staat suiker niet bovenaan de ingrediëntenlijst, ook al zit het er vol mee. Zes suikerklontjes na elkaar zou je nooit opeten, maar in een yoghurt met een lachend fruitje op de verpakking, krijg je ze zo binnen. Je doet er maar beter goed aan om de ingrediëntenlijsten te lezen in plaats van de gezondheidsclaims op de voorkant. De voorkant is reclame. De achterkant is de waarheid. Wie dat onderscheid maakt, is de marketing een stap voor. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Voeding, ontsteking en energie Waarom voel je je na een bord met echte, kleurrijke voeding anders dan na een zak chips? Bepaalde voeding wakkert de laaggradige ontsteking aan: veel suiker, veel ultrabewerkte producten, de verkeerde vetten. Andere voeding blust ze: groenten en fruit in alle kleuren, vette vis, olijfolie, noten. Die kleuren zijn overigens geen toeval. De plantstoffen die groenten en fruit hun kleur geven, de fytonutriënten, zijn net de stoffen die je lichaam helpen beschermen. Daarom is ‘eet eens een regenboog’ geen kinderpraatje maar een van de beste voedingsadviezen die ik ken. Hoe meer kleuren op je bord, hoe breder het pakket beschermende stoffen dat je binnenkrijgt. Wie zijn bloedsuiker de hele dag op en neer laat schieten met snelle suikers, kent de dip van drie uur in de namiddag maar al te goed. Vezels en echte voeding vlakken die pieken en dalen af, waardoor je energie stabieler wordt. Je lichaam reageert op wat je erin stopt, en dat merk je aan je hoofd en je humeur, niet alleen aan de weegschaal. ![Kleurrijke groenten](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Kleurrijke-groenten-1.jpg) ### Wanneer voeding niet genoeg is Voeding is een krachtige hefboom, maar geen wondermiddel. Er zijn momenten waarop je bord het niet alleen oplost. Wie een sterk verhoogde cholesterol heeft die genetisch bepaald is, gaat dat met broccoli alleen niet fixen. Wie fors overgewicht combineert met ontregelde bloedwaarden, heeft naast voeding ook echte medische begeleiding nodig. Sommige signalen horen gewoon bij een arts thuis: onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende darmklachten, extreme vermoeidheid,… Levensstijl vervangt geneeskunde niet, ze versterkt ze. De beste zorg gebruikt beide. ### Plezier als deel van gezond eten Ik wil eindigen waar ik begon, bij dat bord. Want in alle wetenschap over vezels en ontsteking dreigt het belangrijkste soms verloren te gaan: eten is een van de grootste genoegens die we hebben. Voeding is meer dan brandstof in je lijf stoppen. Het is koken, samen aan tafel zitten, proeven, genieten. Dat plezier is geen tegenstander van gezond eten, het is er een onderdeel van. Wie gezond eten beleeft als een levenslange straf, houdt het niet vol. Wie het lekker vindt, houdt het moeiteloos vol. En daar zit het geheim: niet in perfectie, maar in tachtig procent goede keuzes, een leven lang, met plezier. ### Verder in deze cluster De diepere onderwerpen uit dit verhaal heb ik apart uitgewerkt. Zo kan je precies dat opzoeken wat jou bezighoudt: - Wil je de verpakking in het schap echt doorgronden, lees dan [een voedseletiket leren lezen](https://dokterservaas.be/een-voedseletiket-leren-lezen/) en [waar suiker zich verstopt op het etiket](https://dokterservaas.be/verborgen-suikers/). - Twijfel je bij die light-producten, dan zet ik dat op een rij in [zijn lightproducten echt gezonder](https://dokterservaas.be/zijn-lightproducten-echt-gezonder/). - Over de verkeerde vetten schreef ik een apart stuk: [wat zijn transvetten en waarom vermijd je ze](https://dokterservaas.be/transvetten/). - Herken je jezelf in eten uit emotie in plaats van uit honger, dan helpt [emotioneel eten doorbreken](https://dokterservaas.be/emotioneel-eten/) je verder. - Wil je minder suiker zonder af te zien, begin dan bij [hoe kan ik minder suiker eten](https://dokterservaas.be/minder-suiker/). - En het volledige plan om te leren kiezen op gevoel en kennis, zonder te tellen, vind je in [eten met plezier zonder te tellen: je voedingskompas](https://dokterservaas.be/eten-met-plezier-kompas/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Reynolds, A., Mann, J., Cummings, J., Winter, N., Mete, E., & Te Morenga, L. (2019). Carbohydrate quality and human health: A series of systematic reviews and meta-analyses. *The Lancet*, 393(10170), 434-445\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31809-9](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2818%2931809-9?ref=dokterservaas.be) Threapleton, D. E., Greenwood, D. C., Evans, C. E. L., Cleghorn, C. L., Nykjaer, C., Woodhead, C., Cade, J. E., Gale, C. P., & Burley, V. J. (2013). Dietary fibre intake and risk of cardiovascular disease: Systematic review and meta-analysis. *BMJ*, 347, f6879\. [https://doi.org/10.1136/bmj.f6879](https://doi.org/10.1136/bmj.f6879?ref=dokterservaas.be) Lane, M. M., Gamage, E., Du, S., Ashtree, D. N., McGuinness, A. J., Gauci, S., Baker, P., Lawrence, M., Rebholz, C. M., Srour, B., Touvier, M., Jacka, F. N., O'Neil, A., Segasby, T., & Marx, W. (2024). Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: Umbrella review of epidemiological meta-analyses. *BMJ*, 384, e077310\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2023-077310](https://doi.org/10.1136/bmj-2023-077310?ref=dokterservaas.be) Srour, B., Fezeu, L. K., Kesse-Guyot, E., Allès, B., Méjean, C., Andrianasolo, R. M., Chazelas, E., Deschasaux, M., Hercberg, S., Galan, P., Monteiro, C. A., Julia, C., & Touvier, M. (2019). Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: Prospective cohort study (NutriNet-Santé). *BMJ*, 365, l1451\. [https://doi.org/10.1136/bmj.l1451](https://doi.org/10.1136/bmj.l1451?ref=dokterservaas.be) ### #108. Met Kürt Rogiers over kwetsbaarheid, familie en omgaan met angst URL: https://dokterservaas.be/kurt-rogiers/ Last updated: 2026-06-11T19:27:01.000Z Kürt Rogiers is voor velen een vertrouwde stem en gezicht. We kennen hem uit Wittekerke, Costa! en radio. Maar wie is Kürt als de camera's uitgaan? In deze aflevering praten we over kwetsbaarheid, familiegeheimen, en hoe hij leerde omgaan met ernstige gezondheidsangst toen zijn moeder ziek werd. Een eerlijk gesprek over wat roem doet met je innerlijk leven, hoe je jezelf terug vindt in het lawaai, en wat het betekent om vader te zijn in tijden van angst. Kürt spreekt open over paniekaanvallen, therapie, het verlies van zijn moeder, en hoe hij zich vandaag meer papa dan performer voelt. ## Over de gast Kürt Rogiers is acteur, presentator en podcaster. We kennen hem uit populaire series en als de stem van Radio Q-music in de ochtend – een keuze die hij maakte om dichter bij zijn gezin te zijn. Vandaag spreekt hij zich uit over wat hij echt nodig heeft om zich mens te voelen. ## Vermeld in de aflevering - Radio Q (ochtendprogramma) - Wittekerke (Vlaamse fictiereeks) - Costa! (Nederlandse fictiereeks) ## Timestamps - (00:00) Intro – wie is Kürt Rogiers echt? - (02:00) Hoe Kürt zichzelf ziet als de camera uitstaat - (04:20) De keerzijde van altijd de luisteraar zijn - (06:00) Kwetsbaarheid als kracht - (07:20) Jeugd, geloof en de eerste droom: paus worden - (11:30) Doorbraak en omgaan met bekendheid - (18:00) Zorg dragen voor jezelf: wandelen, rust en reizen - (25:00) Het kantelpunt: ziekte van zijn moeder - (28:30) Eerste paniekaanval en omgaan met angst - (32:00) Hulp zoeken en het belang van therapie - (33:30) Het overlijden van zijn moeder - (37:30) Afscheid nemen en wat de dood echt betekent - (42:00) Angst, trauma en verwerking - (46:00) Hoe gaat het vandaag met Kürt? - (48:00) De sandwichgeneratie: zorgen voor ouders én kinderen - (50:00) Gen Z en mentale gezondheid - (52:00) Vluchten in werk – helpt dat echt? - (53:00) Boeken en films die zijn leven hebben beïnvloed - (59:00) Liefde voor jezelf en de wereld vandaag - (62:00) Het belang van gezin en verbinding - (65:00) De kracht van samen aan tafel zitten - (69:00) Dromen als acteur en nieuwe rollen - (73:00) Wanneer voel je je écht mens? - (75:00) Over leven, dood en vergankelijkheid ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3KC7sSzvn4wWps1dkRVf5e?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/108-k%C3%BCrt-rogiers-over-kwetsbaarheid-familie-en-omgaan/id1646766696?i=1000758350359&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=-VBh7ERUwf0&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Ben ik al in de overgang? De eerste signalen van de perimenopauze URL: https://dokterservaas.be/eerste-signalen-perimenopauze/ Last updated: 2026-08-19T12:53:36.000Z Het antwoord is: ja, dat kan heel goed, en meestal begint het hormonenspel (want dat is het) jaren voor je laatste menstruatie, zonder één enkele opvlieger. De overgang kondigt zich vaak eerst aan met vage signalen die je niet zo makkelijk kan plaatsen. Die aanloopfase heeft een naam: de perimenopauze. En daar wordt veel over geschreven vandaag. Veel zinnigs, maar helaas ook veel onzin. Hoe kijkt de medische wereld naar dit fenomeen? ### Het is moeilijk te herkennen De overgang is geen knopje dat op je eenenvijftigste wordt ingedrukt, maar een geleidelijk proces. Het start gemiddeld rond je zevenenveertigste en laat zich bij sommige vrouwen al in de vroege veertiger jaren, soms zelfs eind de dertig, horen. Die overgangsfase duurt gemiddeld vier jaar, bij een deel van de vrouwen kan dat meer dan tien jaar zijn. Het is eigenlijk een omgekeerde puberteit. Tussen je achtste en dertiende schoot je oestrogeen omhoog en kwam je cyclus op gang. Nu draait die film terug. Je eierstokken gaan hun eigen zin doen: de ene maand maken ze veel oestrogeen aan, de andere maand weinig. Het zijn die schommelingen en die wispelturigheid die achter de meeste vroege klachten zitten. ### De symptomen die erbij passen De klassieke opvlieger komt vaak pas later. De eerste tekenen van de perimenopauze zijn subtieler: - je cyclus wordt onvoorspelbaarder, korter of langer, soms heviger - je slaapt slechter, of je wordt om vier uur wakker zonder reden - je stemming schommelt en je bent sneller geprikkeld - brain fog: je zoekt naar woorden of dingen - de eerste, milde opvliegers of nachtelijk zweten Als je dit herkent, dan is er niets mis met jou, maar je hormonen zijn zich aan het herschikken en je lichaam reageert daarop. Oestrogeen doet in je lichaam veel meer dan de cyclus regelen: het praat met je slaapcentrum, je stemming, je geheugen en je temperatuurregeling. Als je oestrogeenspiegel begint te golven, golven al die systemen mee. Vandaar dat de klachten zo divers kunnen zijn. Toch is niet elke klacht in deze levensfase de overgang. Slecht slapen, moe zijn en somber worden kunnen ook bij stress horen, bij een trage schildklier, of bij een nutriëntentekort. Daarom loont het om het eens te laten nakijken als je klachten hebt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Slecht slapen, moe zijn kunnen ook bij stress, een trage schildklier, of bij een nutriëntentekort horen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Moe-zijn-in-de-overgang-1.jpg) ### Kun je het in het bloed zien? Oké, dan laten we toch even onze hormonen bepalen in het bloed. Dat klinkt heel logisch, maar er zit een klein addertje onder het gras. In de perimenopauze schommelen je hormonen niet alleen van maand tot maand, maar ook van dag tot dag. Het hormoon dat we prikken, FSH (daarmee sporen je hersenen je eierstokken aan), kan vanochtend torenhoog zijn en volgende week weer helemaal normaal. Eén bloedafname is dus een foto van één moment en zegt niet zoveel. Daarom zeggen de richtlijnen dat, als je ouder dan vijfenveertig bent en typische klachten met een veranderende cyclus hebt, we de diagnose op basis van je verhaal mogen stellen. Dat voelt heel archaïsch in 2026, maar geneeskunde is een vak waarin een arts klinisch oordeelt nadat hij of zij je verhaal heeft gehoord en je onderzocht heeft. Een normale bloeduitslag wil niet zeggen dat we je mogen geruststellen. We behandelen mensen, geen labo-waarden. ### Wanneer een test wel zinvol is Er zijn situaties waarin het bloed nakijken wel verstandig is. Als je jonger bent dan veertig en je cyclus valt weg of wordt heel onregelmatig, dan hoort daar een uitgebreider onderzoek bij, want vroege uitval van de eierstokken vraagt een aparte aanpak. Ook bij twijfel, bij atypische klachten, of wanneer je arts een andere oorzaak wil uitsluiten (denk aan de schildklier), is een gerichte test op zijn plaats. Hoe jonger en hoe atypischer, hoe zinvoller het labo. > 💡 De overgang stel je vast met je verhaal, niet met een bloedtest. Behalve in enkele uitzonderingen, en die zijn het waard om te kennen. Twijfel je of jouw klachten bij de overgang passen, dan helpt het om ze een week bij te houden. Daar hebben we een eenvoudige zelftest voor gemaakt. Schrijf ze op, breng ze naar je arts, en laat je verhaal het werk doen. [Menopauze Symptoomscore – Bereken je klachten en krijg adviesVage klachten, en dan te horen krijgen dat het “gewoon de overgang” is. Deze test zet er een cijfer op: je vult elf klachten in en krijgt een score. Zo weet je meteen of je last met leefstijl opgelost kan worden of een reden is om hormoontherapie te bespreken.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-3-bubble-S-f2d3b420-ae84-4829-976d-9a2aaec49883.png)Dokter Servaas' SpreekuurServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/photo-1507296459426-2af5b6833a88-a5b1c82f-fc0f-41d0-878e-5b922ddc3755.jpeg)](https://dokterservaas.be/menopauze-symptoomscore-mrs/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Duralde, E. R., Sobel, T. H., & Manson, J. E. (2023). Management of perimenopausal and menopausal symptoms. *BMJ, 382*, e072612\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2022-072612](https://doi.org/10.1136/bmj-2022-072612?ref=dokterservaas.be) Santoro, N., Roeca, C., Peters, B. A., & Neal-Perry, G. (2021). The menopause transition: Signs, symptoms, and management options. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 106*(1), 1-15\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa764](https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa764?ref=dokterservaas.be) Williams, J., Miller, E., & Bowen, S. (2016). Reducing inappropriate testing in the diagnosis of the menopause and peri-menopause. *Post Reproductive Health, 22*(4), 165-167\. [https://doi.org/10.1177/2053369116678885](https://doi.org/10.1177/2053369116678885?ref=dokterservaas.be) ### Je gewicht in de overgang: waarom het verandert en wat helpt URL: https://dokterservaas.be/gewicht-in-de-overgang/ Last updated: 2026-07-29T15:27:06.000Z Neen, je bent niet lui geworden en je hebt je discipline niet verloren. En ja, er is iets veranderd in je lichaam en dat heeft een naam. Rond je 45ste beginnen je oestrogeen en progesteron te dalen, en die hormonen deden veel meer dan je cyclus regelen. Ze bepaalden ook waar je vet ging zitten, hoeveel spiermassa je onderhield en hoe veel je verbrandde in rust. Een vrouwenleven is een toonbeeld van de symmetrie: op je twaalfde schiet je oestrogeen omhoog en start je cyclus, en tegen je vijftigste krijg je als het ware een omgekeerde puberteit. Wat vroeger werkte om op gewicht te blijven, werkt in die omgekeerde puberteit anders. Het is dus geen kwestie van beter je best doen, maar een kwestie van de nieuwe spelregels te leren. Die spelregels leg ik in dit dossier uit. ## Wat dit dossier je geeft - Waarom je gewicht nú verandert, en waarom het naar je buik trekt - Waarom strenge dieten in deze fase averechts werken - Het volledige plan: eiwit, kracht, slaap, stress en timing, met een goede reden per keuze - Wanneer hormoontherapie of medicatie een plaats krijgt in het verhaal - Een weekstartplan dat je meteen kunt gebruiken _This post is for paying subscribers only._ ### #107. Met Cath Luyten over stalking, hokjesdenken en schrijven URL: https://dokterservaas.be/cath-luyten/ Last updated: 2026-06-09T19:55:16.000Z Hoe kom je uit je hokje? Cath Luyten — interviewster, journaliste, documentaire-maakster en nu ook auteur — zit in het Spreekuur-stoeltje om het over stalking, hokjesdenken en haar debuutroman Rock Bottom te hebben. Een aflevering over hoe we mensen vastpinnen in vakjes, en hoe je dat onderbreekt. Cath is bekend van haar interviews waarbij zij letterlijk in de huizen van haar gasten overnacht — een techniek die inzicht geeft dat je nooit in twee uur zou krijgen. En nu heeft zij dat eerlijke, ongemakkelijke gesprek ook in romanvorm gebracht. Rock Bottom is een verhaal over stalking, maar vooral over identiteit, obsessie en hoe we elkaar in hokjes stoppen en vasthouden. ## Over de gast Cath Luyten is journalist, documentaire- en pornodocumentairemaker (onder andere bekend van het kritisch onderzochte programma Buurman, wat doen we nu?), en sinds 2026 ook Vlaams auteur. Ze groeit op in het grensdorp Koewacht en vervlecht in al haar werk het persoonlijke met het maatschappelijke. ## Vermeld in de aflevering - Hoe hokjesdenken ons begrenst en waarom dat zo moeilijk los te laten is - Stalking als thema: obsessie en de grens tussen bewondering en bedreiging - Waarom stilte in een interview soms meer onthult dan vragen - Hoe je je kinderen eerlijk en volwassen informatie geeft zonder ze te beschermen tot leugens toe - De shift van televisie naar schrijven en wat dat met identiteit doet ## De aflevering in een notendop - (00:00) Welkom & intro - (00:48) Cath Luyten: wie ze is, waarom auteur - (01:08) Grensdorp Koewacht: identiteit en keuzes - (03:34) Buurman-programma: slapen bij gasten, hokjes doorbreken - (08:14) De kracht van stilte in interviews - (18:37) Shift naar schrijven en Rock Bottom - (25:49) Parenting, eerlijkheid en scheiding - (30:00) Hokjesdenken doorbreken en context geven - (33:52) Schrijven in Schotland: Nieuw Begin - (38:52) Van fantasie naar Glasgow - (45:53) Toxische Relaties en Empathie - (49:13) Rock Bottom in Relaties - (55:34) Begrip en erkenning voor slachtoffers - (63:12) Boek van Eva Eikhout - (65:30) Eva's Strijd en Humor - (72:44) Hoop dat hij het leest - (78:42) All Fours: Herkenning en Reflectie - (81:16) Bedankt voor het luisteren ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0wqgTwzTQYYRVsgZaKwIAy?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/107-met-cath-luyten-over-stalking-hokjesdenken-en-schrijven/id1646766696?i=1000756924267&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=isXfcbKBsZM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Kraak de code om een gewoonte te veranderen URL: https://dokterservaas.be/kraak-de-code-om-een-gewoonte-te-veranderen/ Last updated: 2026-08-19T12:53:36.000Z Wilskracht staat nooit tussen die tips. Gelukkig maar, want net daar loopt het bij ons allemaal mis. ### Waarom we niet op wilskracht kunnen veranderen In mijn boek [De klik](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokter-servaas.ghost.io) beschreef ik de twee bewoners van je brein: een Slimme Kapitein en een Aap. De Kapitein neemt de verstandige beslissingen. Hij weerstaat de chocolade en trekt de loopschoenen aan. Alleen wordt hij snel moe. Zodra hij indommelt, neemt de Aap het roer over, en een Aap aapt na: hij voert het patroon uit dat het diepst is ingesleten. Heel vaak is dat de zetel en de zak chips. Ik schreef toen zelf ook dat wilskracht een spier is: uitputbaar, maar trainbaar. Over dat uitputten ruziet de wetenschap stevig. Over de kern bestaat wel eensgezindheid: gedrag dat elke dag een gevecht vraagt, hou je niet vol. Onder stress of na een korte nacht valt je brein terug op zijn oudste routines. De oplossing zit dus in die routines zelf. ### Hoe ontstaat een gewoonte? Zenuwcellen die vaak samen actief zijn, bouwen een steeds stevigere verbinding. In het Engels klinkt dat mooi: neurons that fire together, wire together. Hoe vaker je een handeling herhaalt, hoe breder het pad in je hersenen en hoe minder moeite ze kost. Zo bespeelt een muzikant feilloos zijn instrument en steek jij zonder nadenken de sleutel in het slot. Hoe lang dat duurt eer een gewoonte ‘bedraad’ is, zocht de Londense onderzoekster Phillippa Lally uit. Zij liet 96 vrijwilligers wekenlang elke dag hetzelfde kleine gedrag herhalen, telkens op hetzelfde moment. Bij de helft ging het na 66 dagen vanzelf; de snelsten hadden genoeg aan 18 dagen, de traagsten waren ruim acht maanden bezig. De bekende 21-dagen-regel mag dus bij het grof vuil, want ook hier zien we veel individuele verschillen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Het stappenplan 1. Begin belachelijk klein. Vijf push-ups, één bladzijde, één glas water. Een gewoonte die zo klein is dat falen onmogelijk wordt, omzeilt de vermoeide Kapitein én de Aap. 2. Hang ze aan een bestaand ritueel. Na je ochtendkoffie, na het tandenpoetsen. Een trigger die er al is, doet het werk voor jou. 3. Giet ze in een als-dan-zin. "Als ik thuiskom van het werk, dan trek ik meteen mijn wandelschoenen aan." De Duitse psycholoog Peter Gollwitzer bundelde bijna honderd experimenten en zag dat zo'n simpel plan de slaagkans fors verhoogt. 4. Tel de herhalingen, niet de resultaten. Reken op twee tot drie maanden en zet elke gelukte dag een kruisje op de kalender. Het proces is de overwinning. De overwinning zorgt voor de juiste stof in de hersenen (die het bedraden en het leren ondersteunt) en het resultaat volgt. ![Overwinningen op de kalender aanduiden](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Kalender-.jpg) ### En als ik herval? Dan hoor je erbij, want we doen het allemaal: hervallen. Laat me het uitleggen vanuit de fysica: van weerstand brandt de lamp. Een gloeidraad geeft licht omdat de stroom er moeilijk doorheen kan. Voel je weerstand, dan ben je aan het veranderen. Een dag overslaan gooit je opbouw niet onmiddellijk weg: in het onderzoek van Lally had een gemiste dag geen meetbaar effect. Terugval hoort bij elk proces en zegt niets over jou. Het zegt hoogstens iets over je plan: misschien kun je de stap kleiner maken of een andere trigger kiezen. Focus op wie je aan het worden bent. Elke keer dat je een kleine handeling uitvoert, bén je iemand die voor zijn lichaam zorgt. > 💡 Verander je bedrading. Kies één piepkleine gewoonte, hang ze aan een vast dagelijks moment en hou dat twee tot drie maanden vol. Herhaling maal focus wordt automatisme. Waarom die eerste beslissing, de klik zelf, zo belangrijk is en hoe je een verandering maanden volhoudt, lees je in het volledige verhaal: [de-klik-maken](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [De klik maken: hoe je een gezonde verandering echt volhoudtGezond leven mislukt zelden aan kennis en bijna altijd aan volhouden. Ontdek waarom wilskracht je in de steek laat, waarom goede voornemens smelten, en hoe je met gewoontes een gezonde keuze wél volhoudt. De klik maken is geen talent, het is een vaardigheid die je traint.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-88e4c9ab-8c21-48b5-b998-cf418c238f4b.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Servaas-Binge-----Jana-Germanus-113-1-53b20b86-3755-47ce-b2c8-2a61cd07bb8e.jpg)](https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/) ## Referenties Bingé, S. (2022). *De klik*. Borgerhoff & Lamberigts. Hagger, M. S., Chatzisarantis, N. L. D., Alberts, H., Anggono, C. O., Batailler, C., Birt, A. R., ... Zwienenberg, M. (2016). A multilab preregistered replication of the ego-depletion effect. *Perspectives on Psychological Science*, 11(4), 546-573\. [https://doi.org/10.1177/1745691616652873](https://doi.org/10.1177/1745691616652873?ref=dokterservaas.be) Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. *European Journal of Social Psychology*, 40(6), 998-1009\. [https://doi.org/10.1002/ejsp.674](https://doi.org/10.1002/ejsp.674?ref=dokterservaas.be) Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. *Advances in Experimental Social Psychology*, 38, 69-119\. [https://doi.org/10.1016/S0065-2601(06)38002-1](https://doi.org/10.1016/S0065-2601%2806%2938002-1?ref=dokterservaas.be) ### Alles wat je moet weten over leververvetting URL: https://dokterservaas.be/leververvetting-stille-epidemie/ Last updated: 2026-08-19T12:53:37.000Z De vraag komt meteen: moet ik me zorgen maken? Ja, want een vette lever is een vroege waarschuwing van je hele stofwisseling. En nee, er is geen reden tot paniek, want in een vroeg stadium is de zaak grotendeels omkeerbaar. ## Wat leververvetting precies is Leververvetting betekent letterlijk wat het zegt: er zit te veel vet opgeslagen in je levercellen, en het kan ook als je weinig of geen alcohol drinkt. Ongeveer één op de drie volwassenen heeft er een vorm van, en bij wie overgewicht of diabetes heeft, loopt dat op tot meer dan de helft. Het hangt bijna altijd samen met wat te veel buikvet, een hoge bloeddruk, een scheefgetrokken cholesterol en een bloedsuiker die aan de hoge kant zit. ![Hoge bloeddruk](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/hoge-bloeddruk-1.jpg) De naam is de voorbije jaren veranderd. Waar we vroeger spraken van niet-alcoholische leververvetting (NAFLD, non-alcoholic-fatty-liver-disease), gebruiken artsen nu de term MASLD. Dit staat voor Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease, een leververvetting die uit een verstoorde stofwisseling voortkomt. Die naam zegt duidelijk waar het probleem vandaan komt: dit is geen op zichzelf staand leverprobleem, maar een verstoorde stofwisseling die zich in je lever laat zien. Datzelfde verklaart waarom een vette lever ook je risico op hart- en vaatziekten en op diabetes type 2 verhoogt. Voor de meeste mensen weegt dat hart- en vaatrisico op termijn zwaarder door dan de lever zelf. Bij de meesten blijft het bij wat vet in de lever, zonder verdere gevolgen. Bij een kleiner deel raakt de lever na verloop van tijd ontstoken, en die ontsteking heet steatohepatitis. Blijft ze jarenlang doorsudderen, dan kan er littekenweefsel ontstaan, wat we fibrose noemen. In het verste stadium leidt dat tot cirrose, een lever die grotendeels verlittekend en verhard is. Het goede nieuws: hoe vroeger je ingrijpt, hoe meer er terug te draaien valt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Ontwikkeling van leververvetting](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Ontwikkeling-leververvetting--2-.jpg) ## Waarom je er niets van voelt Een vette lever klaagt niet. Hij heeft nauwelijks pijnzenuwen en blijft zijn honderden taken uitvoeren tot hij in de problemen komt. Sommigen voelen zich wat moe, maar de meesten voelen niets. Dat stille verloop maakt het belangrijk om er actief naar te zoeken bij wie een verhoogd risico draagt. ## Hoe een lever vet wordt Je lever houdt de toxines uit je lichaam, maar is ook centrale keuken en regelt de voorraad energie. Daarvoor heeft hij twee manieren: hij maakt en gebruikt suiker voor wat je snel nodig hebt, en zet overtollige energie om in vet voor de lange termijn. Eet je dag na dag meer dan je verbruikt, en vooral veel snelle suikers, dan raakt die opslag overvol en blijft een deel van het vet plakken in de levercellen zelf. Insuline speelt daarbij de hoofdrol: het is de sleutel die de deur van je cellen opent zodat de suiker naar binnen kan. Wordt er jarenlang te veel aangeboden, dan worden die cellen almaar trager. De sleutel past nog, maar het slot is stroef geworden. Dat heet insulineresistentie, de motor achter zowel diabetes type 2 als de vette lever. > 🥤 Eén blikje frisdrank per dag lijkt onschuldig, maar voor je lever is vloeibare suiker het lastigste wat er is. Het is de allereerste aanpassing die ik met patiënten bespreek, en ze kan een groot verschil maken. Eén soort suiker verdient hier een aparte vermelding: fructose, de suiker in frisdrank, fruitsappen, gesuikerde yoghurt en talloze bewerkte producten. Ze neemt een sluiproute recht naar de lever, die er vlot vet van maakt. In Zürich kregen gezonde jonge mannen zeven weken lang elke dag een gesuikerd drankje bovenop hun gewone eten. Hun lever begon meteen meer vet aan te maken, ook al aten ze niet meer calorieën. Zo verraderlijk is vloeibare suiker: het wordt veel gebruikt in ultra-bewerkte voeding en je lever slaat het lekker op als vet. ## Wat zegt de richtlijn? Niet iedereen hoeft gescreend te worden, maar bij een verhoogd risico loont het om gericht te kijken. Heb je overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk of een verstoorde cholesterol, dan hoort je lever mee in beeld. De eerste stap kost bijna niets extra. Uit een gewoon bloedonderzoek, met je leeftijd, twee leverwaarden en je bloedplaatjes, berekent je arts een score die FIB-4 heet. Die geeft een eerste indruk van het risico op littekenweefsel. Wijst die score op een verhoogd risico, dan volgt vaak een fibroscan, een pijnloze meting van de elasticiteit van je lever, en zo nodig een verwijzing naar een leverspecialist. > 🩺 Vraag bij je volgende bloedafname of je FIB-4-score berekend kan worden als je tot een risicogroep behoort. Het is geen extra prik en geeft je arts meteen een plan. Al dat meten dient om die kleine groep te vinden bij wie de lever verder is opgeschoven. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je zelf kunt doen Nu ben je zelf aan zet. Een vette lever in een vroeg stadium reageert opvallend goed op leefstijl. Gewichtsverlies is de hoeksteen. Verlies je zo'n 5 procent van je gewicht, dan daalt het vet in je lever al zichtbaar. Rond de 7 tot 10 procent kan een ontsteking wegtrekken, en bij meer dan 10 procent zien we bij sommige mensen littekenweefsel deels teruglopen. Ik weet dat dat makkelijker klinkt dan het is; afvallen gaat zelden in een rechte lijn. Mik daarom op die eerste haalbare stap, niet op een streefgewicht in de verte. En je hoeft er geen extreem dieet voor te volgen. Een mediterrane manier van eten, met veel groenten, peulvruchten, noten, vette vis en olijfolie, en minder bewerkte voeding en rood vlees, doet je lever goed, los van wat de weegschaal zegt. De belangrijkste aanpassing blijft suiker in vloeibare vorm vermijden. ![Mediterrane voeding](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Mediterrane-voeding.jpg) Beweging hoort er onlosmakelijk bij. Mik op zo'n 150 minuten per week waarbij je wat buiten adem raakt, zoals stevig wandelen, fietsen of zwemmen, en probeer er twee keer wat spierwerk bij te doen. Beweging haalt levervet naar beneden, ook bij wie niet afvalt, dus blijf doorgaan. Alcohol beperk je zo veel mogelijk, en bij tekenen van littekenweefsel stop je er best helemaal mee. Je lever een pauze gunnen tussen de maaltijden, geeft het orgaan rust en minder kans om vet aan te maken. En een ei of twee per dag is voor je lever eerder een vriend dan een vijand: eieren leveren choline, dat de lever helpt zijn vet af te voeren. Betekent dat alles dat medicatie overbodig is? Nee. Er bestaan geneesmiddelen die op deze ziekte aangrijpen, zoals de bekende afslankmedicatie van het GLP-1-type, en sinds 2025 in Europa een specifiek levermiddel voor de meer gevorderde gevallen. Voor sommige mensen zijn die de juiste keuze. En je hoeft je cholesterolpil niet te laten staan uit angst voor je lever, want die medicatie is veilig bij leververvetting. Maar de basis blijft voor iedereen wat je eet, hoeveel je beweegt en hoeveel je weegt. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wanneer je naar de dokter moet Leververvetting zelf is meestal geen spoedgeval, maar er zijn signalen waarbij je niet moet wachten. Bel je arts als je huid of oogwit geel kleurt, als je urine donker wordt of je stoelgang bleek, als je buik opzwelt of je benen dik worden, als je verward raakt of je dag-en-nachtritme omdraait, of als je bloed braakt of zwarte stoelgang hebt. Ook aanhoudende pijn rechtsboven in je buik laat je best nakijken. Hoor je tot een risicogroep, met overgewicht, diabetes, een hoge bloeddruk of een verstoorde cholesterol, vraag dan om je leverwaarden ongeveer eens per jaar mee te controleren. Zo blijft die lever in het vizier. ## Verder over dit thema Benieuwd hoe groot jouw risico is? Bereken het met de risicotest. [Wat is jouw risico op leververvetting? (FLI en FIB-4)](https://dokterservaas.be/leververvetting-risicoscore-fli-fib4/) Klaar om aan je bord te sleutelen? Er staat een week vol levervriendelijke maaltijden voor je klaar. [Je eerste week lever-omkeren: een concreet weekmenu](https://dokterservaas.be/lever-omkeren-weekmenu/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Rinella, M. E., Lazarus, J. V., Ratziu, V., Francque, S. M., Sanyal, A. J., Kanwal, F., … Newsome, P. N. (2023). A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. *Journal of Hepatology, 79*(6), 1542–1556\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2023.06.003](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2023.06.003?ref=dokterservaas.be) Younossi, Z. M., Golabi, P., Paik, J. M., Henry, A., Van Dongen, C., & Henry, L. (2023). The global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) and nonalcoholic steatohepatitis (NASH): A systematic review. *Hepatology, 77*(4), 1335–1347\. [https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000004](https://doi.org/10.1097/HEP.0000000000000004?ref=dokterservaas.be) Geidl-Flueck, B., Hochuli, M., Németh, Á., Eberl, A., Derron, N., Köfeler, H. C., Tappy, L., Berneis, K., Spinas, G. A., & Gerber, P. A. (2021). Fructose- and sucrose- but not glucose-sweetened beverages promote hepatic de novo lipogenesis: A randomized controlled trial. *Journal of Hepatology, 75*(1), 46–54\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.02.027](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2021.02.027?ref=dokterservaas.be) European Association for the Study of the Liver, European Association for the Study of Diabetes, & European Association for the Study of Obesity. (2024). EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). *Journal of Hepatology, 81*(3), 492–542\. [https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.04.031](https://doi.org/10.1016/j.jhep.2024.04.031?ref=dokterservaas.be) Mantovani, A., Csermely, A., Petracca, G., Beatrice, G., Corey, K. E., Simon, T. G., … Targher, G. (2021). Non-alcoholic fatty liver disease and risk of fatal and non-fatal cardiovascular events: An updated systematic review and meta-analysis. *The Lancet Gastroenterology & Hepatology, 6*(11), 903–913\. [https://doi.org/10.1016/S2468-1253(21)00308-3](https://doi.org/10.1016/S2468-1253%2821?ref=dokterservaas.be)00308-3) Vilar-Gomez, E., Martinez-Perez, Y., Calzadilla-Bertot, L., Torres-Gonzalez, A., Gra-Oramas, B., Gonzalez-Fabian, L., … Romero-Gomez, M. (2015). Weight loss through lifestyle modification significantly reduces features of nonalcoholic steatohepatitis. *Gastroenterology, 149*(2), 367–378\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2015.04.005](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2015.04.005?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *Het recept*. Borgerhoff & Lamberigts. Bingé, S. (2025). *Diabetes type 2 omkeren*. Lannoo. ### #106. Met Bert De Backer over koers, risico en ondernemen URL: https://dokterservaas.be/bert-de-backer/ Last updated: 2026-06-09T19:58:33.000Z Bert De Backer reed meer dan tien jaar in het internationale peloton. Vandaag is hij analist, spreker en ondernemer. In dit gesprek gaat het niet alleen over wielrennen — het gaat over risico, betekenis en hoe je opnieuw richting vindt nadat je carrière stopt. We praten over de realiteit van het peloton, zware crashes, het verlies van ploegmaat Wouter Weylandt en het leven na topsport. Bert is open over zijn mindset als renner, zijn waarden (authenticiteit, speelsheid, inspiratie) en hoe hij zoekt naar een nieuw ondernemend pad. Een eerlijk gesprek over hard trappen, risico nemen, gezondheid en de zoektocht naar betekenis. ## Over de gast Bert De Backer is voormalig profrenner en vandaag analist, spreker en inspirator. Meer dan tien jaar reed hij in het internationale peloton — hij kent de sport van binnenuit en spreekt erover met het realisme van iemand die crashes en verlies aan den lijve heeft ondervonden. ## Vermeld in de aflevering - The Way of the Superior Man - The Secret - Intouchables (film) ## Timestamps - (00:00) Wie is Bert De Backer? - (01:30) Het verschil tussen Bert als renner en Bert vandaag - (02:40) De eerste koersfiets en koersen op 15 jaar - (04:05) Advies voor jonge renners - (06:40) Het spel van de koers begrijpen - (08:55) Eerste successen en doorbraak in het peloton - (11:10) Trainingsgroep met Wouter Weylandt - (14:20) Hoe gevaarlijk is wielrennen echt? - (18:30) Waarom koers vandaag nog sneller en gevaarlijker is - (21:20) Zware crash aan 50-60 km/u en revalidatie - (24:10) Hartproblemen en mentale impact als renner - (28:30) Wat doet Bert vandaag voor zijn gezondheid? - (31:20) Gewicht, voeding en topsportdruk - (35:20) Stoppen met topsport: hoe voelt dat? - (40:30) Leven na het peloton en ondernemerschap - (41:50) De drie persoonlijke waarden van Bert - (45:00) De zoektocht naar een nieuwe carrière - (50:30) Balans tussen gezin, vrijheid en werk - (54:20) Wat Bert vandaag professioneel doet - (57:00) Mindset, twijfel en ondernemen - (01:02:00) Kleine stappen zetten richting nieuwe projecten - (01:07:30) Boeken en inspiratie - (01:12:00) Intouchables en andere inspiratiebronnen - (01:13:00) Mooiste plek om te fietsen - (01:14:50) Parijs-Roubaix of Ronde van Vlaanderen? - (01:18:40) Talent vs karakter - (01:19:30) Afsluiter ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0lOjQtE2lRIyM1H6golvwZ?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/106-met-bert-de-backer-over-koers-risicos-en-ondernemen/id1646766696?i=1000755704041&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=hSoG3AnII9Y&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De overgang, wat er echt gebeurt met je lichaam vanaf je 45ste URL: https://dokterservaas.be/menopauze-overgang/ Last updated: 2026-08-19T12:53:37.000Z Je bent 46, misschien 48, en er klopt iets niet. Je slaapt slechter, je wordt om drie uur 's nachts badend in het zweet wakker, je zoekt naar een woord dat op het puntje van je tong ligt en je broek spant over je buik. Bij de dokter hoor je: dat hoort erbij. En dat klopt ook. Maar daar ben je niet tevreden mee, en terecht. De overgang is geen ziekte, maar het is ook niet niks. Het is een echte fysiologische omslag met echte klachten en, minder zichtbaar, echte gevolgen voor je botten, je hart en je brein op lange termijn. Wie op tijd de juiste keuzes maakt, kan een verschil maken. Ik noemde het ooit een omgekeerde pubertijd. Als een meisje tussen acht en dertien is, schiet de oestrogeenspiegel omhoog en komt de cyclus op gang. Aan het einde van de vruchtbare periode gebeurt het omgekeerde: het oestrogeen zakt weer weg. Een vrouwenleven is op dat punt een toonbeeld van symmetrie. Dat beeld maakt meteen duidelijk waarom er zoveel tegelijk verandert. Het is niet één klacht. Het is een heel systeem dat opnieuw evenwicht zoekt. ## Wat de overgang precies is Even de definities, want ze lopen makkelijk door elkaar. De **perimenopauze** is de aanloop. Die kan al rond je veertigste beginnen, soms vroeger, en duurt gemiddeld zo'n vijf jaar. In die fase gaan je hormoonspiegels flink schommelen: je cyclus wordt onregelmatig, korter of langer, soms heviger, en de eerste opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen duiken op. Twijfel je of je er al inzit? Dat is precies de vraag waar veel vrouwen mee worstelen, en de eerste signalen beschreef ik in de post ‘[de eerste signalen van de perimenopauze](https://dokterservaas.be/eerste-signalen-perimenopauze/)’. De **menopauze** zelf is één moment, maar we kunnen het pas achteraf vaststellen: de dag van je laatste menstruatie, plus twaalf maanden zonder bloeding. Gemiddeld ben je dan 51\. Pas dan mag je met zekerheid zeggen dat je in de menopauze zit. De **postmenopauze** is alles daarna. Je oestrogeen blijft laag, je FSH blijft hoog, en het is deze lange fase waarin de gevolgen op lange termijn binnensluipen: botontkalking, een stijgend risico op hart- en vaatziekten, en veranderingen in het brein. > De overgang is geen ziekte maar een biologische omslag. De perimenopauze is de aanloop van gemiddeld vijf jaar, de menopauze het moment (laatste menstruatie plus twaalf maanden), de postmenopauze de lange fase erna waarin de langetermijngevolgen spelen. Ongeveer twee op de tien vrouwen voelt nauwelijks iets van de overgang. Ik hoop dat jij daarbij hoort. De overige acht op de tien krijgen wel klachten, van mild tot echt hinderlijk. Als jij tot die groep behoort, ben je niet de uitzondering. Je bent de regel. ![Menopauze](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Menopauze--3--1.jpg) ## Waarom één dalend hormoon zoveel doet Heel vaak zeggen we dat de hormonen vergeleken worden met een orkest dat mooi op elkaar is ingespeeld. Oestrogeen is daarin niet de triangel achteraan, maar bijna de dirigent. Het regelt veel meer dan je cyclus alleen. Oestrogeen houdt je bloedvaten soepel en helpt je cholesterol in balans. Het remt de afbraak van je botten. Het beïnvloedt je slaap, je stemming en je geheugen via boodschapperstoffen in je hersenen zoals serotonine en dopamine. En het houdt de weefsels van je blaas en je vagina stevig en vochtig. Zolang de spiegel hoog is, zijn vrouwen beschermd door die symfonie: beter beschermd tegen hart- en vaatziekten en tegen botontkalking dan mannen van dezelfde leeftijd. En dan valt die bescherming weg. Bij mannen zakt het testosteron ook, maar heel geleidelijk, over decennia. Bij vrouwen gaat het sneller, soms bijna abrupt. Dat is de kern van waarom de overgang zoveel systemen tegelijk raakt: je haalt niet één instrument uit het orkest, maar de dirigent neemt ontslag. De temperatuurregeling in je hersenstam raakt van slag, en dat voel je als een opvlieger. Die ontregelde thermostaat is het mechanisme achter het bekendste symptoom van allemaal. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je gaat voelen De klachten komen zelden alleen. Ze grijpen op elkaar in, en dat is precies wat het zo vermoeiend maakt. **Opvliegers en nachtzweten** zijn het uithangbord van de overgang. Ze kunnen zo hevig zijn dat je er 's nachts drijfnat van wakker wordt, en ze kunnen jaren aanhouden, gemiddeld langer dan zeven jaar. Ze verstoren je slaap, en een slechte nacht verpest je dag: j**e stemming, je concentratie, je geduld**. Waar ze precies vandaan komen en wat je eraan doet, lees je in ‘[opvliegers en nachtzweten](https://dokterservaas.be/opvliegers-nachtzweten/)’. Daarnaast is er de **brain fog**: dat gevoel dat je hoofd door mist waadt, dat je een naam kwijt bent. Vervelend, maar meestal voorbijgaand. Er zijn stemmingsschommelingen, meer prikkelbaarheid, soms angst of somberheid. Er is de **vaginale droogte en de pijn bij het vrijen**, en vaker blaasontstekingen, klachten waar vrouwen vaak niet uit zichzelf over beginnen. En er is de gewichtstoename, vooral rond de buik. Waarom je lichaam zich zo herverdeelt en wat helpt, werk ik uit in ‘[gewicht in de overgang](https://dokterservaas.be/gewicht-in-de-overgang/)’. Wil je grip krijgen op wat je precies voelt en hoe zwaar het weegt, dan helpt het om het een tijd bij te houden. Daarvoor bestaan twee handige hulpmiddelen: de [menopauze-symptoomscore](https://dokterservaas.be/menopauze-symptoomscore-mrs/), die je klachten in kaart brengt met een gevalideerde vragenlijst, en het [opvliegers-triggerdagboek](https://dokterservaas.be/opvliegers-triggers-dagboek/), waarmee je in één oogopslag ziet wat jouw opvliegers uitlokken. ## Bot, hart en brein ### Je botten vragen wat extra aandacht Zodra het oestrogeen wegvalt, versnelt de afbraak van je botten. In de eerste jaren na de menopauze kun je drie tot vijf procent botmassa per jaar verliezen. Onder de microscoop gaat je bot er langzaam uitzien als een gatenkaas, en het vervelende is: van botontkalking voel je niets. Geen pijn, geen signaal, tot er ineens een pols, een heup of een wervel breekt bij een val die vroeger niets zou hebben betekend. Waarom dit zo sluipend gaat en hoe je het voorkomt, staat in [waarom je botten sneller breken na de menopauze](https://dokterservaas.be/botten-breken-menopauze/). ![Gebroken arm](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/gebroken-arm-1.jpg) ### Je hart verliest een beschermer Vóór de menopauze hebben vrouwen minder hart- en vaatziekten dan mannen. Dat voorsprongetje danken ze grotendeels aan oestrogeen. Na de menopauze verandert je bloedvetprofiel ongunstig, ontwikkelt zich vaker insulineresistentie, en klimt je risico op hart- en vaatziekten richting dat van mannen. Het is precies de fase om je bloeddruk, je cholesterol en je bloedsuiker te laten checken. ### Je brein verandert mee De slaapverstoring, de brain fog en de stemmingsklachten zijn deels dezelfde oestrogeendaling die je botten en je hart raakt. Voor de meeste vrouwen zijn deze cognitieve klachten tijdelijk. > De gevaarlijkste gevolgen van de overgang voel je niet. Botverlies, een stijgend hart- en vaatrisico en breinveranderingen verlopen sluipend. Juist daarom is jaarlijkse controle van botten, bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker de moeite waard. Goede slaap, beweging, sociale connectie en mentale uitdaging zijn hier je beste bondgenoten. ## Wat je zelf kunt doen Hier begint het goede nieuws. De basis leg je zelf, en die basis werkt op elk van die systemen tegelijk. Begin bij beweging, en dan specifiek bij **krachttraining**. Twee tot drie keer per week je spieren echt prikkelen is moeilijk om echt vol te houden, dat weet ik, maar het is wat het meest rendeert. Krachttraining remt het verlies van spiermassa én van botmassa. Punt. Vul aan met dagelijkse beweging waarbij je lichaam het eigen gewicht draagt, want dat prikkelt je botten om sterk te blijven. Dus, ja, touwtjespringen is effectiever dan op de trampoline. Hou je voeding simpel, want ingewikkeld is moeilijker vol te houden. Eet echt voedsel, niet te veel en vooral planten. Zorg voor voldoende eiwit, zeker een gram per kilo lichaamsgewicht en liefst wat meer, om je spieren te beschermen. Vezels doen dubbel werk: ze binden overtollige toxines en hormonen in je darmen zodat die uit je lichaam gaan. Een detail dat me altijd is bijgebleven: het Japans heeft geen woord voor menopauze, en slechts vijftien procent van de Japanse vrouwen heeft last van opvliegers. De hypothese is dat de soja in hun voeding, rijk aan planteneigen oestrogenen (fyto-oestrogenen), als een natuurlijke eerste hulp werkt. Bewijs is het niet, maar een eetpatroon met vezels, groenten, fruit en wat soja is sowieso een goede eerste stap. Bescherm je slaap: zeven tot negen uur, een vast ritme. Beperk alcohol, want die verergert opvliegers en breekt je slaap af. Stop met roken, dat versnelt zowel botverlies als hartrisico. En neem stress serieus, want chronische stress giet olie op het vuur van de overgangsklachten. Meditatie, ademhaling, natuur, contact met mensen: het klinkt zacht, maar werkt hard. Wie deze basis legt, staat veel sterker in de keuzes die daarna op tafel liggen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Openlucht meditatie](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Meditatie-1.jpg) ## Hormoontherapie, de feiten De vraag die bijna elke vrouw zich stelt zodra de klachten in beeld komen is: “En die hormonen dan, is dat veilig of niet?” Even de geschiedenis, want die verklaart veel van de angst. In 1968 schreef de Amerikaanse gynaecoloog Robert Wilson het boek *Feminine Forever,* gesponsord door de eerste producenten van hormoontherapie. Het stelde de menopauze voor als een ziekte met één oorzaak, oestrogeentekort, en de hormoonvervangers gingen als zoete broodjes over de toonbank. Rond de eeuwwisseling sloeg de stemming volledig om toen het grote Women's Health Initiative-onderzoek verhoogde risico's leek te tonen. Maar de onderzoekers maakten een fout: de vrouwen in dat onderzoek waren vaak al ver voorbij hun menopauze toen ze startten. En dat blijkt het grootste verschil te maken in die risico’s. Vandaag weten we dat het draait om timing en om vorm. Start je hormoontherapie binnen tien jaar na je menopauze of vóór je zestigste, dan is het risicoprofiel gunstig, met een neutraal tot zelfs beschermend effect op hart en bloedvaten. Start je veel later, dan kantelt die balans. Dat is de kern van wat de timing-hypothese heet. De vorm telt evengoed. Oestrogeen via de huid, als pleister of gel, geeft duidelijk minder risico op bloedklonters dan een tablet, omdat het de eerste passage door de lever omzeilt. Heb je nog een baarmoeder, dan hoort daar een lichaamseigen progesteron bij om je baarmoederslijmvlies te beschermen. Voor de systemische klachten vermindert hormoontherapie de opvliegers met ongeveer driekwart. Maar voor sommige vrouwen is dit niet de juiste keuze, zeker bij een voorgeschiedenis van borstkanker, en dan hoort het gesprek multidisciplinair te gebeuren. Zoals ik in Lang zullen we leven schreef: hormoontherapie is persoonlijk en geen one size fits all. We mogen er ons als artsen niet van afmaken met een receptje en beloven dat het wonderen verricht. Het is zoeken naar de laagst mogelijke dosis, met regelmatige controle, en altijd na de vraag of het ook zonder kan. Het hele veiligheidsverhaal, met alle voors en tegens, staat in [is hormoontherapie bij de overgang veilig](https://dokterservaas.be/hormoontherapie-overgang-veilig/). > Bij hormoontherapie tellen timing en vorm. Starten binnen tien jaar na de menopauze of vóór je zestigste, bij voorkeur via de huid. Dat geeft het gunstigste profiel. Deze beslissing is persoonlijk en hoort besproken te worden met een arts. Eén ding: de lokale vaginale behandeling voor droogte en pijn bij het vrijen staat helemaal los van dit verhaal. Die lage dosis werkt vrijwel niet door in je bloed, is zeer effectief en veilig, en mag levenslang doorgaan. Daar hoef je dus niet mee te aarzelen. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Als hormonen niet kunnen of niet gewenst zijn Kies je bewust niet voor hormonen, of kan het niet door je medische voorgeschiedenis, dan sta je niet met lege handen. Cognitieve gedragstherapie helpt je vooral beter omgaan met de opvliegers en de bijhorende slaap- en stemmingsklachten, met sterke onderbouwing. Bepaalde antidepressiva in lage dosis verminderen de opvliegers zelf. Er zijn intussen ook nieuwe, gerichte middelen tegen opvliegers die niet op hormonen werken. En fyto-oestrogenen uit soja of lijnzaad geven een wisselend maar reëel effect. Vraag je huisarts wat bij jou past. Veel van wat hierboven staat, kun je zelf oppakken, maar een paar signalen vragen een bezoek aan een arts, soms met spoed. Bloedverlies nadat je menopauze is vastgesteld, ook al is het maar één keer en maar een beetje, moet altijd onderzocht worden. Wacht daar niet mee. Datzelfde geldt voor een knobbel in de borst, een plotse verandering aan de borst, of bloed of vocht uit de tepel. Maak ook een afspraak als je opvliegers je leven beheersen, als nachtzweten je slaap sloopt, als je stemming of energie je zorgen baart, of als vaginale of blaasklachten je hinderen. Dat hoeft niet te blijven duren, en er is meer aan te doen dan je denkt. ## Verder in deze reeks Dit overzicht is de kapstok. Voor de onderdelen die om meer diepgang vragen, ga je verder met: - [Ben ik al in de overgang? De eerste signalen van de perimenopauze](https://dokterservaas.be/eerste-signalen-perimenopauze/) - [Opvliegers en nachtzweten, waarom ze komen en wat helpt](https://dokterservaas.be/opvliegers-nachtzweten/) - [Is hormoontherapie bij de overgang veilig?](https://dokterservaas.be/hormoontherapie-overgang-veilig/) - [Waarom je botten sneller breken na de menopauze](https://dokterservaas.be/botten-breken-menopauze/) - [Je gewicht in de overgang: waarom het verandert en wat helpt](https://dokterservaas.be/gewicht-in-de-overgang/) - [De menopauze-symptoomscore](https://dokterservaas.be/menopauze-symptoomscore-mrs/), om je klachten in kaart te brengen - [Het opvliegers-triggerdagboek](https://dokterservaas.be/opvliegers-triggers-dagboek/), om te zien wat jouw opvliegers uitlokt - [De cyclus- en symptoomtracker](https://dokterservaas.be/cyclus-symptoomtracker/), voor wie de aanloop wil volgen WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Hormoontherapie veilig? Timing, vorm & risico’s uitgelegdDe angst rond hormoontherapie stamt uit één studie van 2002 die vandaag niet meer klopt. Voor de juiste vrouw, in de juiste vorm en op het juiste moment is ze veilig. Ontdek waarom timing en vorm samen bijna alles bepalen.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-98c9d5f7-ae47-43e2-ac63-9a12c935c98a.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Hormoonpleister-1-65bd3847-b9b6-4668-a6bd-0186bed19824.jpg)](https://dokterservaas.be/hormoontherapie-overgang-veilig/) ## Referenties Crandall, C. J., Mehta, J. M., & Manson, J. E. (2023). Management of menopausal symptoms: A review. *JAMA, 329*(5), 405-420\. [https://doi.org/10.1001/jama.2022.24140](https://doi.org/10.1001/jama.2022.24140?ref=dokterservaas.be) The North American Menopause Society. (2022). The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society. *Menopause, 29*(7), 767-794\. [https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002028](https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002028?ref=dokterservaas.be) Hodis, H. N., & Mack, W. J. (2022). Menopausal hormone replacement therapy and reduction of all-cause mortality and cardiovascular disease: It's about time and timing. *The Cancer Journal, 28*(3), 208-223\. [https://doi.org/10.1097/PPO.0000000000000591](https://doi.org/10.1097/PPO.0000000000000591?ref=dokterservaas.be) Šprem Goldštajn, M., Mikuš, M., Ferrari, F. A., Bosco, M., Uccella, S., Noventa, M., Török, P., Terzic, S., Laganà, A. S., & Garzon, S. (2022). Effects of transdermal versus oral hormone replacement therapy in postmenopause: a systematic review. *Archives of Gynecology and Obstetrics, 307*(6), 1727-1745\. [https://doi.org/10.1007/s00404-022-06647-5](https://doi.org/10.1007/s00404-022-06647-5?ref=dokterservaas.be) Ye, M., Shou, M., Zhang, J., Hu, B., Liu, C., Bi, C., & Liu, Z. (2022). Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis. *Psychological Medicine, 52*(3), 433-445\. [https://doi.org/10.1017/S0033291721005407](https://doi.org/10.1017/S0033291721005407?ref=dokterservaas.be) Reid, I. R., & Billington, E. O. (2022). Drug therapy for osteoporosis in older adults. *The Lancet, 399*(10329), 1080-1092\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)02646-5](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2821?ref=dokterservaas.be)02646-5) Danan, E. R., Sowerby, C., Ullman, K. E., Ensrud, K. E., Forte, M. L., Zerzan, N., Anthony, M., Kalinowski, C., Abdi, H. I., Friedman, J. K., Landsteiner, A., Greer, N., Diem, S., Kirsch, J., Nardos, R., Sadiq, A., Dahm, P., Butler, M., Wilt, T. J., & Diem, S. J. (2024). Hormonal treatments and vaginal moisturizers for genitourinary syndrome of menopause. *Annals of Internal Medicine, 177*(8), 1098-1108\. [https://doi.org/10.7326/M23-3331](https://doi.org/10.7326/M23-3331?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### #105. Met Lieven Scheire over AI, wetenschap en de toekomst URL: https://dokterservaas.be/105-met-lieven-scheire-over-ai-wetenschap-en-de-toekomst-2/ Last updated: 2026-06-09T20:27:06.000Z In deze aflevering van Spreekuur praat ik met Lieven Scheire over artificiële intelligentie, wetenschap en de toekomst. Lieven voorstellen is misschien niet meer nodig, maar toch: Lieven is fysicus, comedian en de drijvende kracht achter Nerdland. Hij staat bekend om zijn unieke manier om complexe wetenschap toegankelijk en begrijpelijk te maken. We hebben het over hoe AI eigenlijk werkt, waarom taalmodellen zoals ChatGPT soms hallucinerende antwoorden geven, en wat de echte impact van AI kan zijn op geneeskunde, werk en onze samenleving. Maar het gesprek gaat breder. Over hoe wetenschap écht werkt. Over twijfel, nieuwsgierigheid en waarom wetenschap vaak rommeliger en menselijker is dan we denken. En natuurlijk kijken we vooruit: naar DNA, genetica, de toekomst van technologie en de grote vragen die nog altijd openstaan in de wetenschap. ## Vermeld in de aflevering - The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy – Douglas Adams - A Short History of Nearly Everything – Bill Bryson - YouTube-kanaal: [@3blue1brown](https://studio.youtube.com/channel/UCYO%5Fjab%5FesuFRV4b17AJtAw?ref=dokterservaas.be) ## De aflevering in een notendop - 00:00 Intro - 02:00 Lieven Scheire over zijn AI-tour in Engeland - 05:30 Wat AI eigenlijk is (en wat niet) - 09:00 ChatGPT, hallucinerende antwoorden en gezondheidsadvies - 14:30 Ethiek en veiligheid van AI - 20:00 Gaan AI en robots onze jobs overnemen? - 27:00 Europa vs Silicon Valley in de AI-race - 33:00 De weg van fysica naar comedy en televisie - 46:00 Het ontstaan van Nerdland - 52:00 Gezondheid, sport en intermittent fasting - 01:01:00 Hoe wetenschap met twijfel omgaat - 01:10:00 Boeken en ideeën die Lieven gevormd hebben - 01:15:00 DNA, genetica en de toekomst van geneeskunde - 01:25:00 De grootste mysteries van het universum ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1Zbz3BfcDUNNPWh9bex5ps?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/us/podcast/105-met-lieven-scheire-over-ai-wetenschap-en-de-toekomst/id1646766696?i=1000754404859&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=UbkPfqLDSl4&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #104. Bestaat er een shortcut voor lichaamsbeweging? URL: https://dokterservaas.be/shortcut-beweging/ Last updated: 2026-06-17T06:54:00.000Z Deze week dook Dokter Servaas in een vraag die velen bezighoudt: bestaat er een shortcut voor lichaamsbeweging? Moet je elke dag een beetje bewegen, of is twee keer knallen in het weekend ook goed genoeg? Tijd is voor velen de grootste drempel, dus een efficiënt antwoord mag niet ontbreken. ## Wat je in deze aflevering leert: - We ontrafelen het FITT-principe. Dokter Servaas legt uit dat je je training slim kan aanpassen aan frequentie, intensiteit, tijd en type beweging. En vooral: hoe je met die knoppen speelt als je weinig tijd hebt. - De mythe van de weekend warrior: Uit grote studies blijkt dat het totaal aantal minuten beweging per week het belangrijkst is. Twee pittige sportsessies in het weekend zorgen voor bijna dezelfde gezondheidswinst als spreiden doorheen de week. Goed nieuws als je doordeweeks weinig tijd hebt! - Consistentie boven perfectie: Voor je mentale gezondheid, focus en energie is dagelijks bewegen krachtiger dan af en toe een grote portie sport. - HIIT als slimme shortcut: High Intensity Interval Training is ideaal als je weinig tijd hebt. In 10 tot 15 minuten bouw je tegelijk aan conditie én kracht. Handig, maar niet dé vervanger van dagelijkse beweging. - Welke shortcut past bij jou? Dokter Servaas deelt handige tips. Van mini workouts bij het tandenpoetsen tot krachttraining in 20 minuten: beweeg zoals het bij jouw leven past. - Habit stacking helpt je om beweging vast onderdeel van je dag te maken. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Fotos_Shortcut-nr-Beweging_SONY_004-2.webp) ## Belangrijkste boodschap: Er bestaat géén magische pil, maar WEL een manier om beweging makkelijker in te passen. Jouw lichaam reageert vooral op regelmaat, niet op perfectie. Dus: elke dag een beetje wint het van af en toe heel veel! Wil je meer weten over het FITT-principe, HIIT-workouts of wil je direct toepasbare tips? Beluister of bekijk de aflevering. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2hGUyIPEjt0YRrE2N2ymLd?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/104-is-er-een-shortcut-voor-beweging-hoe-effici%C3%ABnt/id1646766696?i=1000752821303&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=48WqLyBGsFk&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Alles wat je moet weten over een hoge bloeddruk URL: https://dokterservaas.be/hoge-bloeddruk-hart/ Last updated: 2026-08-19T12:53:38.000Z Een hoge bloeddruk voel je namelijk zelden, en net daarom is ze het oudst bekende risico voor je gezondheid. Dan komt vanzelf de vraag: kan je er iets aan doen? Ja, en meer dan je denkt. Bij bloeddruk doet je leefstijl een groot deel van het werk, soms genoeg om medicatie uit te stellen of overbodig te maken. Dit stuk legt uit wat die twee getallen betekenen, waarom een te hoge waarde gevaarlijk is, en wat er helpt. ## Twee getallen, en wat ze betekenen Je bloeddruk bestaat uit twee cijfers, en ze meten twee verschillende momenten. De bovenste is de druk waarmee je hartspier bloed in de vaten pompt op het moment dat ze samentrekt. De onderste meet het moment dat het hart zich weer vult met een nieuwe lading bloed en de spier zich heel even ontspant, net voor de volgende slag. In vaktaal heten ze de systolische en de diastolische druk, maar bovendruk en onderdruk zijn makkelijker te onthouden. Een hoge bloeddruk is op zich geen ziekte. Het is een risicofactor, en vaak een van de eerste tekenen dat er iets begint te schuiven. Gewoon een pilletje nemen en verder doen komt dan neer op het probleem onder de mat vegen. Dat je die druk kan meten, is dus een kans om de problemen voor te zijn. ## Waarom je er niets van voelt, en het toch belangrijk is Het hart is in feite één grote spier die dienstdoet als pomp. In rust duwt ze zo'n zeventig keer per minuut bloed door je lichaam, samen goed voor meer dan honderdduizend samentrekkingen en ruwweg zevenduizend liter per dag. Blijft de druk te lang te hoog, dan betaalt de binnenkant van je vaten het gelag. Wat er dan gebeurt, is sluipend. In de vaatwand ontstaan met de jaren microscopische scheurtjes. Die scheurtjes zijn het begin van een waterval aan gevolgen: op de beschadigde plekken zet zich vet en kalk af, de vaten worden nauwer en stugger, en zo blijft de druk stijgen. Dat proces heet aderverkalking. Het doet geen pijn en geeft geen alarm, tot een vernauwd vat verstopt of openbarst. > ❤️ Bloeddruk verlagen is een van de best bewezen manieren om een infarct en een beroerte te voorkomen. En je hebt zelf meer in handen dan de meeste mensen vermoeden. Op dat punt wordt het plots heel concreet. Sluit een vat de bloedstroom naar het hart af, dan krijgt een stuk hartspier geen zuurstof meer en sterft het af: een infarct. Gebeurt hetzelfde in het brein, dan spreken we van een beroerte. En ondertussen krijgen ook je nieren, je ogen en je hersenen jarenlang die te hoge druk te verwerken, met toenemende schade tot gevolg. Hart- en vaatziekten zijn samen goed voor bijna veertig procent van alle sterfgevallen in ons land. Het goede nieuws bij dat sombere cijfer: een groot deel ervan is te voorkomen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Hartinfarct](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Hartinfact-voor-SCP-138-bloeddruk.jpg) ## Wat is een goede waarde, en waarom je thuis beter meet De klassieke grens ligt op 140 over 90\. Meet je herhaald hoger, op verschillende dagen, dan spreken we van een hoge bloeddruk. Wie een verhoogd risico draagt, bijvoorbeeld door diabetes of nierproblemen, mikt beter wat lager, richting 130 over 80\. De nieuwste Europese richtlijn gaat voor wie behandeld wordt zelfs naar een bovendruk van 120 tot 129, al passen we dat bij oudere en kwetsbare mensen in de praktijk vaak wat aan, om duizeligheid bij het rechtstaan te voorkomen. Hoe je meet, telt even veel mee als wat je meet. De bloeddruk die ik in mijn kabinet aflees, is vaak wat opgejaagd door de spanning van het bezoek. We noemen dat wittejassenhypertensie, en het is de reden waarom één hoge meting bij de dokter nog geen diagnose is. Veel betrouwbaarder is thuis meten: enkele dagen na elkaar, telkens 's morgens en 's avonds, rustig zittend met de manchet op harthoogte. Thuis ben je meer ontspannen, dus daar zijn de gemeten drukken realistischer, en idealiter tot maximum 135 over 85. ## Wat je zelf kan doen Onze bloeddruk reageert sterk op een handvol leefstijlfactoren, en ze versterken elkaar. Begin bij het zout. Natrium zorgt er ter hoogte van je nieren voor dat je meer vocht vasthoudt, en meer vocht in het systeem betekent een hogere druk. Het meeste zout komt niet uit je zoutvat maar zit verstopt in bewerkt voedsel, soms achter een naam als monosodiumglutamaat. Zout consuminderen helpt dus. Zet daar kalium uit je voeding tegenover: spinazie, broccoli, banaan, avocado, zoete aardappel en witte bonen werken als een lichte, natuurlijke bloeddrukverlager. Gewicht is een tweede grote hefboom. Voor de druk geldt een verrassend eenvoudige vuistregel: ongeveer tien kilo eraf betekent zo'n tien mmHg minder bovendruk. Per kilo is dat gemiddeld iets meer dan één punt, maar de exacte winst (of verlies van de druk) hangt uiteraard ook van je begingewicht af. > 🥗 Zout, gewicht, beweging, slaap en matig zijn met alcohol grijpen allemaal op dezelfde vaten in. Elk stukje apart lijkt klein, samen doen ze vaak het werk van een geneesmiddel. Bewegen doet de druk zakken, en dat gebeurt niet tijdens de inspanning zelf, want dan loopt ze net hoog op. Precies die piek traint je hart en je vaten, zodat de druk in rust lager wordt. Er komt bij inspanning ook stikstofoxide vrij, een stofje dat je bloedvaten openzet. Mik op zo'n honderdvijftig minuten matige beweging per week, wandelen, fietsen of zwemmen, met krachttraining erbij. Eén tip die veel mensen niet kennen: hou bij het heffen je adem niet in, want die reflex jaagt de druk in je borstkas omhoog. ![Bewegen, ook zwemmen, is goed om de bloeddruk te laten zakken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Zwemmen--voor-SCP-138-bloeddruk.jpg) Over alcohol moet ik eerlijk zijn, ook voor mezelf. Jaren geleden schreef ik nog dat een glas of twee de bloeddruk lichtjes kon doen zakken. De wetenschap is intussen strenger geworden. In grote bevolkingsstudies zien we een vrijwel rechte lijn: hoe meer alcohol, hoe hoger de druk. Minder is dus beter, en wie mindert ziet de druk mee zakken. Slaap en stress vergeten we vaak. Snurk je en ben je overdag suf, laat dan slaapapneu nakijken, want dat is een verrassend vaak gemiste oorzaak van een moeilijk te behandelen bloeddruk. Chronische stress houdt je systeem in de hoogste versnelling, en een paar minuten trager en dieper ademen zet net het rustsysteem aan. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wanneer medicatie de juiste keuze is Blijft de druk hoog ondanks je inspanningen, dan is een pilletje nodig, zeker bij een sterk verhoogde druk. Typisch laten we je drie maanden sleutelen aan je bloeddruk met leefstijl, maar als dat niet helpt, stappen we over op plan B. Het is onverantwoord om je te laten rondlopen met een druk waarvan we weten dat hij je vaten kapotmaakt. Soms geven artsen een combinatie van bloeddrukverlagers: een combinatie van twee middelen in een lage dosis is effectiever en beter verdraagbaar dan één middel op maximumdosis. Belangrijk is dat je ze trouw blijft nemen, ook als je je goed voelt. Merk je bijwerkingen, meld ze dan, want er zijn bijna altijd alternatieven. Leefstijl en medicatie zijn een team. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wanneer je de dokter belt De meeste opvolging kan rustig ingepland worden. Maar er zijn signalen die niet kunnen wachten. Bel binnen de week bij: - een aanhoudende hoofdpijn die anders aanvoelt dan je gewend bent - duizeligheid of vermoeidheid die niet weggaat - een duidelijke bloeddrukstijging onder je bestaande medicatie - vervelende bijwerkingen van je medicatie, zoals hoest, gezwollen enkels of duizeligheid bij het rechtstaan Bel meteen of ga naar spoed bij: - een plotse, hevige hoofdpijn met zicht- of spraakstoornissen - plotse uitval van een arm of been, een scheve mond of onduidelijke spraak, want dat wijst op een beroerte - pijn op de borst met uitstraling en zweten, mogelijk een infarct - plotse, extreme kortademigheid of bijna-flauwvallen - bij zwangerschap: een nieuwe bloeddrukstijging samen met hoofdpijn of zwelling WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. McEvoy, J. W., McCarthy, C. P., Bruno, R. M., et al. (2024). 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. *European Heart Journal*, 45(38), 3912–4018\. [https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178](https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178?ref=dokterservaas.be) Neter, J. E., Stam, B. E., Kok, F. J., Grobbee, D. E., & Geleijnse, J. M. (2003). Influence of weight reduction on blood pressure: A meta-analysis of randomized controlled trials. *Hypertension*, 42(5), 878–884\. [https://doi.org/10.1161/01.HYP.0000094221.86888.AE](https://doi.org/10.1161/01.HYP.0000094221.86888.AE?ref=dokterservaas.be) Filippou, C. D., Tsioufis, C. P., Thomopoulos, C. G., et al. (2020). Dietary approaches to stop hypertension (DASH) diet and blood pressure reduction in adults with and without hypertension: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Advances in Nutrition*, 11(5), 1150–1160\. [https://doi.org/10.1093/advances/nmaa041](https://doi.org/10.1093/advances/nmaa041?ref=dokterservaas.be) Fu, J., Liu, Y., Zhang, L., et al. (2020). Nonpharmacologic interventions for reducing blood pressure in adults with prehypertension to established hypertension. *Journal of the American Heart Association*, 9(19), e016804\. [https://doi.org/10.1161/JAHA.120.016804](https://doi.org/10.1161/JAHA.120.016804?ref=dokterservaas.be) Roerecke, M., Kaczorowski, J., Tobe, S. W., Gmel, G., Hasan, O. S. M., & Rehm, J. (2017). The effect of a reduction in alcohol consumption on blood pressure: A systematic review and meta-analysis. *The Lancet Public Health*, 2(2), e108–e120\. [https://doi.org/10.1016/S2468-2667(17)30003-8](https://doi.org/10.1016/S2468-2667%2817?ref=dokterservaas.be)30003-8) Argeros, Z., Xu, X., Bhandari, B., Harris, K., Touyz, R. M., & Schutte, A. E. (2025). Magnesium supplementation and blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Hypertension*, 82(11), 1844–1856\. [https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.125.25129](https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.125.25129?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. ### #103. Over gezonde kinderen en sterke gezinnen met kinderarts Levi Hoste URL: https://dokterservaas.be/levihoste/ Last updated: 2026-06-12T07:20:37.000Z In de nieuwste aflevering van SPREEKUUR schuift Dr. Levi Hoste aan bij Dokter Servaas voor een openhartig gesprek over kindergeneeskunde. Levi is kinderarts en schreef de vernieuwde "gezondheidsgids voor kinderen." Hij weet als geen ander wat het betekent om met kinderen te werken – zowel aan het ziekenhuisbed als achter het bureau. ## Dit mag je niet missen in deze aflevering ### De dramatische stijging van overgewicht bij kinderen Dr. Levi Hoste vertelt hoe type 2-diabetes en insulineresistentie op steeds jongere leeftijden voorkomen, en waarom het zo belangrijk is om hierover niet te zwijgen. ### Wetenschap & ouderschap We krijgen een unieke blik achter de schermen van het Universitair Ziekenhuis Gent, waar Dr. Levi Hoste werkt als kinderarts én geneesmiddelenonderzoeker. Hoe combineer je praktijk met academisch onderzoek? En wat leert hij als zaalarts van zijn jonge patiënten? ### Het belang van communicatie Volgens Dr. Levi Hoste werkt kindergeneeskunde niet zonder ouders aan boord te nemen. Het geheim? Luisteren, uitleggen en samen zoeken naar oplossingen – ook als dat meer tijd vraagt. ### Over de “gezondheidsgids voor kinderen” Ontdek het verhaal achter het boek, dat ontstond uit een telefoontje tijdens een drukke wachtdienst. Samen met de ervaringskennis van dokter Jeff Kasneff biedt Dr. Levi Hoste een gids vol praktische en geruststellende adviezen, van zwangerschap tot peuterjaren. ### Praktische tips Hoe houd je je kind gezond? Wat moet er écht in je huisapotheek staan? Wanneer moet je naar de dokter? En… waarom is mildheid als ouder minstens zo belangrijk als het volgen van adviezen? ### Mentale gezondheid & social media We spreken over de uitdagingen van deze tijd: prikkels, schermen, zelfbeeld en de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg. Wat kunnen artsen, leerkrachten en ouders doen om kinderen sterker te maken? ## Boekentips van Levi Hoste - Quiet – Susan Cain: Een ode aan introverten in een drukke wereld. - The Seven Habits of Highly Effective People – Stephen Covey: Meer dan een managementboek, ook een gids voor geluk en diepgang. - Mild Ouderschap – Nina Mouton: Over compassie, mildheid en het loslaten van de perfecte ouder. Waarom luisteren? Deze aflevering is een must voor iedereen die met kinderen werkt, kinderen heeft of gewoon wil weten hoe je gezonder en milder door het leven kunt gaan. Vol kennis, verhalen, reflecties én concrete adviezen uit de praktijk. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0rlUcO7gG0AUHqIK8uneUx?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/spreekuur-met-dokter-servaas/id1646766696?ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=nBvisnhSAW4&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De klik maken: hoe je een gezonde verandering echt volhoudt URL: https://dokterservaas.be/de-klik-maken-hoe-je-een-gezonde-verandering-echt-volhoudt/ Last updated: 2026-08-19T12:53:39.000Z Heb je ooit iemand horen zeggen: "Ik heb de klik gemaakt"? Meestal is dat iemand die eindelijk iets voor elkaar kreeg waar hij jaren van droomde. Stoppen met roken, beginnen met bewegen, dat boek eindelijk schrijven. En het gekke is: nadien ging het schijnbaar moeiteloos. Voor de klik lukte het maar niet, na de klik leek alles vanzelf te gaan. Dat fascineert me al jaren. Ik schreef er een heel boek over, en misschien ging dat wel over het meest bevrijdende inzicht uit de gezondheidszorg: gezond leven mislukt zelden door een gebrek aan kennis. We weten heus wel dat groenten beter zijn dan chips en bewegen beter dan in de zetel zitten. Het mislukt meestal omdat we een voornemen niet volhouden. Volhouden is geen kwestie van karakter of ijzeren wil. Het is een vaardigheid. Een die je kunt leren, en die je zowaar kunt trainen. Dit is het grote verhaal over gedragsverandering: waarom wilskracht je in de steek laat, waarom goede voornemens smelten als sneeuw voor de zon, en hoe je met gewoontes een gezonde keuze wél volhoudt. ### De klik: één beslissing, en dan vele kleine Laten we eerst helder krijgen wat "de klik maken" eigenlijk is. Toen ik met tientallen mensen sprak die zo'n omslag hadden gemaakt, viel me één ding op. De klik zelf is een beslissing, genomen in een fractie van een seconde. "Ik stop met roken." "Ik neem mijn leven in handen." Klaar. Maar wat die mensen onderscheidde van wie het niet lukte, zat na de beslissing. Klikmakers voeren heel consistent de acties uit die bij hun beslissing horen. De rookstopper zegt "ik ben vanaf nu een niet-roker" en raakt geen enkele sigaret meer aan. Wie het niet volhoudt, zegt "op een feestje kan eentje wel", en voor je het weet zit dat pakje weer in de binnenzak. > De klik maken is een beslissing gevolgd door consistent handelen, en dat handelen kun je trainen. De klik is geen toverknop. Het is één grote beslissing, gevolgd door heel veel kleintjes. En die kleintjes, die dagelijkse keuzes, maken of kraken je uiteindelijk. Goed nieuws: net omdat het om vaardigheid gaat en niet om talent, kun je eraan werken. ### Waarom wilskracht niet werkt We proberen verandering meestal met brute kracht, maar we noemen dat wilskracht. Daar zit meteen het probleem. Wilskracht werkt als een spier die vermoeid raakt: gebruik je ze de hele dag om verleidingen te weerstaan, dan is er 's avonds bij dat pak koekjes weinig meer van over. Wie ooit een streng dieet volhield, kent dat gevoel. Lang dacht de psychologie dat die "uitputting van de wilskracht" een hard, meetbaar mechanisme was. Toen tientallen labo's wereldwijd het klassieke experiment samen opnieuw uitvoerden, bleef er van dat effect nauwelijks iets over. De les is niet dat wilskracht niet bestaat. De les is dat je er je verandering beter niet volledig op bouwt. Wie zich enkel schrap zet en doorbijt, houdt het even vol en hervalt dan. De échte kracht ligt niet in het harder proberen, maar in een systeem waarin het makkelijk wordt. En dat systeem heet gewoonte. Een gewoonte is iets wat je op automatische piloot doet, zonder erover na te denken. Ongeveer de helft van alles wat je op een dag doet, verloopt zo. Logisch ook: als je bij elke handeling bewust zou moeten stilstaan, kostte het leven veel te veel moeite. Die automatische piloot is precies wat we in ons voordeel willen draaien. Hoe sterker je goede routines, hoe minder beslissingskracht je verspilt aan de banale dingen, en hoe meer je overhoudt voor wat echt telt. ### Je brein is boetseerbaar Waarom werkt dat trainen eigenlijk? Omdat je brein letterlijk verandert door wat je doet. De zenuwcellen in je hoofd vormen een enorm netwerk van paadjes. Elke keer dat je een bepaald paadje bewandelt, wordt het wat breder en steviger. Gebruik je het lang niet, dan raakt het overwoekerd. In het Engels zeggen ze het mooi: neurons that fire together, wire together. Zenuwcellen die samen vuren, vormen samen een stevige bedrading. Dat vermogen van je brein om zichzelf te herbedraden heet neuroplasticiteit. Je hersenen zijn boetseerbaar. Niet dat hun vorm verandert, natuurlijk, maar onder de microscoop zie je wel degelijk een verschil. Meer verbindingen, steviger steunweefsel, snellere geleiding. Een muzikant die tienduizend uur oefent, speelt met zichtbaar gemak. Een wielrenner neemt bochten aan zeventig per uur die jij met de auto nooit zou halen. Diezelfde training werkt voor positief denken, voor rustig blijven en voor bewegen. > Je brein is trainbaar. Elke keer dat je een gedrag herhaalt, versterk je de bedrading ervoor. Verandering is dus een kwestie van herhaling in de juiste richting. Maar er zit ook een addertje onder het gras. Rokers en mensen met een drankprobleem hebben de pech dat net die banen heel goed bedraad zijn. Vandaar dat afkicken pas echt lukt als je er een nieuwe gewoonte tegenover zet. Je wist een oud paadje niet uit, je legt een nieuw en beter paadje ernaast, en je zorgt ervoor dat dat nieuwe pad het drukst bereden of bewandeld wordt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### De gewoontelus: signaal, routine, beloning Zien hoe een gewoonte ontstaat, helpt om ze te sturen. De meest verstaanbare theorie hierover is die van de gewoontelus, en die bestaat uit drie delen met één motor in het midden. Die motor is verlangen. Je moet de verandering diep vanbinnen willen, anders gebeurt ze niet. Zet iemand je onder druk om iets te doen waar jij geen boodschap aan hebt, dan gaat het mis. Veranderen moet "willen" zijn, niet "moeten". Daarom werkt het zo goed om je nieuwe gewoonte te koppelen aan wat je echt belangrijk vindt. Rond die motor draaien drie stappen. Er is een signaal, de trigger die de routine start. Er is de routine zelf, het gedrag. En er is de beloning, het fijne gevoel achteraf dat je brein zegt: dit willen we morgen weer. Een voorbeeld: je bent klaar met werken (signaal), je schenkt een glas wijn in (routine), en dat geeft ontspanning (beloning). Hoe vaker de lus draait, hoe dieper ze inslijt. Wil je een gewoonte veranderen, verander dan één stukje van de lus tegelijk. Alles in één keer omgooien mislukt bijna altijd. Wil je van dat glas wijn af? Houd het signaal (klaar met werken) en de beloning (een lekker drankje) intact, en vervang alleen de routine door iets zonder alcohol. Wil je gaan lopen op zaterdag? Bouw dan een nieuw signaal: leg vrijdagavond je loopkleren op een stoel die de deur van je slaapkamer verspert. Zaterdag krijg je vanzelf het duwtje. ![Loopschoenen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/loopkledij.jpg) ### Mini-gewoontes maken het onmogelijk om te falen Hier zit misschien wel de belangrijkste truc. Maak de rivier die je wil oversteken niet te diep. Een gewoonte zo klein maken dat mislukken bijna onmogelijk wordt, verhoogt je slaagkans enorm. Je ochtendtraining begint niet met een uur zweten, maar met vijf push-ups. Gezonder eten begint met één maaltijd. Minder snoepen 's avonds begint met niets meer na negen uur, en pas later schuif je dat op naar acht. > Begin belachelijk klein. Vijf push-ups, één bladzijde, één gezonde maaltijd. Wat je zonder moeite volhoudt, wordt vanzelf groter. Ik gebruik dit ook in de praktijk. Wie antidepressiva of slaapmedicatie afbouwt, doet dat in piepkleine stapjes, van tien milligram naar negen, naar acht. Het lichaam merkt amper dat er iets verandert, en net daardoor lukt het stoppen op het einde veel makkelijker. Bij gewoontes werkt exact hetzelfde principe. Kleine stappen kosten weinig moeite, geven zelden een rotgevoel, en elke drempel die je neemt maakt de volgende lichter. Als dokter zeg ik het zo: we mogen hier gerust creatief en mild in zijn. Jezelf een berg opjagen is een recept voor herval. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Waarom je goede voornemens smelten We kennen het nieuwjaarsritueel allemaal. Om middernacht wensen we elkaar een gezond jaar, en beginnen dat gezonde jaar meteen met gang drieëntwintig van het feestmaal. Meer sporten, stoppen met roken, gezonder eten. En dan? Begin februari is een groot deel van die voornemens alweer verdampt. Waarom toch? De eerste reden zit in hoe we onze voornemens formuleren. We zeggen bijna altijd wat we níét meer gaan doen. Geen koekjes, geen sigaretten, niet meer zo veel werken. In een groot experiment waarbij meer dan duizend mensen een jaar lang gevolgd werden, bleek dat wie zijn voornemen positief formuleerde, duidelijk vaker slaagde dan wie het als een verbod goot. Bijna zestig procent tegenover ruim veertig procent. Draai je voornemen dus om: niet "geen suiker meer", maar "ik eet elke dag twee stukken fruit". Je richt je op wat je wél wil zijn, en dat trekt je vooruit. De tweede reden: we nemen te veel hooi op de vork. Wie alles tegelijk wil, geeft alles tegelijk op. In de geneeskunde noemen we de tegenhanger de minimale-interventiestrategie. Komt iemand bij me om enkele kilo's kwijt te raken, dan verander ik eerst maar één ding aan zijn dagmenu, bijvoorbeeld enkel 's avonds de zware koolhydraten schrappen. Klein genoeg om vol te houden, groot genoeg om effect te geven. "Start where you are," luidt het bekende advies. De derde reden: we missen de juiste gereedschapskist. Met een hamer en nagels bouw je een houten constructie, met plakband niet. Kennis, techniek en soms wat hulp van buitenaf maken het verschil. En dat brengt me bij de sterkste tool van allemaal, eentje die ik zelf gebruik. Deel je doel met iemand. Toen ik me inschreef voor mijn eerste marathon en dat luidop vertelde aan vrienden en volgers, maakte ik mezelf aansprakelijk. Als het regent en donker is, bindt die belofte je toch de loopschoenen aan. ![Marathon lopen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/marathon-1.jpg) ### Emoties: je kompas, geen tegenstander Er is nog een laag onder dit alles, en die wordt vaak overgeslagen. Bijna al onze gewoontes hangen vast aan een gevoel. Je eet niet uit honger als je gestrest bent, je eet om een gevoel weg te duwen. Ik was vroeger zelf een stuk ongezonder omdat ik stress wegat. Wie zijn gewoontes wil begrijpen, moet dus eerst zijn emoties leren kennen. In mijn boek gebruik ik daar het beeld van de Aap en de Slimme Kapitein voor. De Aap is dat oude, snelle deel van je brein dat bij ongemak meteen naar de korte-termijnbeloning grijpt: de chips, de sigaret, de scroll. Hij bedoelt het goed, hij wil je beschermen tegen een rotgevoel, maar hij kiest zelden wat je op lange termijn vooruithelpt. De Slimme Kapitein is je bewuste, wijzere zelf. Het punt is niet om de Aap in een kooi op te sluiten, want dat is onmogelijk. Dat kunnen we enkel met wilskracht, en die raakt op. Het punt is de ruimte te vinden tussen wat je voelt en wat je doet. Die ruimte is precies waar het gebeurt. De psychiater Viktor Frankl vatte het onnavolgbaar samen: tussen prikkel en reactie ligt een ruimte, en in die ruimte ligt je vrijheid om je reactie te kiezen. Elke keer dat je bij een oncomfortabel gevoel niet meteen naar de koelkast loopt, maar even stilstaat en voelt, betreed je die ruimte. Emoties zijn dan geen vijand die je moet wegdrukken, maar richtingaanwijzers die je vertellen hoe dicht je bij jezelf zit. ### Leefstijl heeft grenzen Dit hele verhaal is krachtig, maar het is geen vervanging voor zorg wanneer die nodig is. Neem beweging. We weten ondertussen dat bewegen een echt antidepressief effect heeft. Grote overzichtsstudies plaatsen het als een volwaardige behandeloptie bij milde tot matige depressieve klachten, met effecten die in de buurt komen van wat we van andere behandelingen verwachten. Wandelen, joggen, krachttraining, yoga: het werkt, en het werkt beter naarmate je het wat intenser doet. Dat is nog een reden om die loopschoenen aan te binden. Maar leefstijl heeft grenzen. Bij een echte depressie, een angststoornis of aanhoudende sombere gedachten is professionele hulp de juiste keuze, en soms is medicatie precies wat iemand nodig heeft. Een eerstelijnspsycholoog is in ons land terugbetaald en een uitstekende eerste stap. En bij donkere gedachten met een plan bel je meteen: de zelfmoordlijn 1813 is dag en nacht bereikbaar. ## Begrijp je lichaam en geest Elke week leg ik één gezondheidsthema uit, met de wetenschap erachter. Laat je mailadres achter en je krijgt het als eerste. Schrijf me in Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### Wanneer je hulp zoekt Ga bij je huisarts langs als somberheid, vermoeidheid of het verlies van interesse langer dan twee weken aanhouden, als angst je verlamt, of als slaapproblemen weken aanslepen. Zoek meteen hulp bij gedachten aan zelfdoding, bij plotse verwardheid of bij paniek die niet wegebt. Verandering vanuit je eigen kracht is prachtig, maar je hoeft het niet alleen te doen, en bij deze signalen moet je dat ook niet. ### Verder in dit thema Wil je dieper op één stuk ingaan? Dit zijn de vervolgen die het meest uitgewerkt zijn: - De code om een gewoonte te veranderen: signaal, routine en beloning stap voor stap ontleed. [gewoonte-veranderen](https://dokterservaas.be/kraak-de-code-om-een-gewoonte-te-veranderen/) - Waarom mislukken goede voornemens (en wat wel werkt)? De valkuilen van Nieuwjaar en het alternatief. [voornemens-mislukken](https://dokterservaas.be/voornemens-mislukken/) - Je emoties leren benoemen met het emotiewiel: leren luisteren naar je kompas. [emoties-benoemen-emotiewiel](https://dokterservaas.be/emoties-benoemen-emotiewiel/) - Van voornemen tot gewoonte: het complete stappenplan om een verandering echt te verankeren. [voornemen-tot-gewoonte-plan](https://dokterservaas.be/voornemen-tot-gewoonte-plan/) WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Bestel hier 'De Klik' ](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Referenties Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. *European Journal of Social Psychology, 40*(6), 998-1009\. [https://doi.org/10.1002/ejsp.674](https://doi.org/10.1002/ejsp.674?ref=dokterservaas.be) Singh, B., Murphy, A., Maher, C., & Smith, A. E. (2024). Time to form a habit: A systematic review and meta-analysis of health behaviour habit formation and its determinants. *Healthcare, 12*(23), 2488\. [https://doi.org/10.3390/healthcare12232488](https://doi.org/10.3390/healthcare12232488?ref=dokterservaas.be) Hagger, M. S., Chatzisarantis, N. L. D., Alberts, H., et al. (2016). A multilab preregistered replication of the ego-depletion effect. *Perspectives on Psychological Science, 11*(4), 546-573\. [https://doi.org/10.1177/1745691616652873](https://doi.org/10.1177/1745691616652873?ref=dokterservaas.be) Oscarsson, M., Carlbring, P., Andersson, G., & Rozental, A. (2020). A large-scale experiment on New Year's resolutions: Approach-oriented goals are more successful than avoidance-oriented goals. *PLoS ONE, 15*(12), e0234097\. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234097](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234097?ref=dokterservaas.be) Noetel, M., Sanders, T., Gallardo-Gómez, D., et al. (2024). Effect of exercise for depression: Systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. *BMJ, 384*, e075847\. [https://doi.org/10.1136/bmj-2023-075847](https://doi.org/10.1136/bmj-2023-075847?ref=dokterservaas.be) Singh, B., Olds, T., Curtis, R., et al. (2023). Effectiveness of physical activity interventions for improving depression, anxiety and distress: An overview of systematic reviews. *British Journal of Sports Medicine, 57*(18), 1203-1209\. [https://doi.org/10.1136/bjsports-2022-106195](https://doi.org/10.1136/bjsports-2022-106195?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2022). *De Klik: maak de klik naar een gezonder en gelukkiger leven*. Borgerhoff & Lamberigts. ### #102. Leverwaarden verhoogd? Wat betekent het en wat doe je dan? URL: https://dokterservaas.be/lever/ Last updated: 2026-06-17T06:56:10.000Z In de jongste aflevering van de podcast "Spreekuur" deelt Dokter Servaas een heldere en wetenschappelijke uitleg over leververvetting. Zowel de oorzaken, de verschillende bloedwaarden (ALT, AST, GGT, AF), als de oplossingen komen aan bod. Wat maakt dit onderwerp zo belangrijk? Veel mensen hebben leververvetting zonder het te weten, maar je kan er wél zelf iets aan doen! ## Drie key takeaways voor jou: - **Leververvetting is vaak omkeerbaar**: Door kleine, consistente aanpassingen aan je leefstijl, zoals gewichtsverlies, meer bewegen en beter slapen, kan je lever herstellen. - **Houd je bloedwaarden in het oog**: Vraag je arts naar je leverwaarden en de FIB-4-score—belangrijke indicators voor je risico op leverschade of littekenvorming. - **Eén oorzaak bestaat zelden**: Leververvetting is bijna altijd het gevolg van een samenspel van factoren zoals gewicht, voeding, beweging, slaap, stress, medicatie én genetische aanleg. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Lever-normaal-4.webp) Wil je weten wat de volgende stappen zijn? Beluister zeker de hele podcast en ontdek wat jij vandaag al kan doen om je lever gezond te houden! [Lees de blog over leververvetting van Dokter Servaas](https://dokterservaas.be/levervetting/) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6NtRB3CWrpUbWOhBReKQld?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/102-verhoogde-leverwaarden-wat-betekent-het-en-wat/id1646766696?i=1000750081625&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=liYlfPpQkxE&t=1s&ref=dokterservaas.be) Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel 16:8 in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Wat is lifestyle-geneeskunde precies? URL: https://dokterservaas.be/wat-is-lifestyle-geneeskunde/ Last updated: 2026-09-11T12:58:51.000Z De term komt steeds vaker voorbij. Maar wat wil het eigenlijk zeggen? En in welk vakje hoort het thuis: alternatief, klassiek, esoterisch, evidence-based? Het korte antwoord: lifestyle-geneeskunde is gewone geneeskunde, met meer aandacht voor de zes hefbomen waarvan we weten dat ze ziekte uitlokken of helpen herstellen. Voeding, beweging, slaap, stress, sociale verbinding en het vermijden van schadelijke gewoontes. Het is geen alternatief, maar een verdieping en een aanvulling. ## Waar komt het vandaan? Lifestyle-geneeskunde is meer dan een marketing-uitvinding. In 2004 richtten een handvol Amerikaanse artsen het American College of Lifestyle Medicine op, met als doel een consult te verbreden met de leefstijlinterventies die we al lang kennen maar zelden voorschrijven. Vandaag bestaat er een Belgisch en een Europees genootschap, en is er een internationaal erkend examen. Het is dus een medische specialisatie. Geen geloof, geen levensvisie, geen filosofie. ## Wat doet de lifestyle-arts anders dan een gewone huisarts? Het verschil zit in de aanpak. Een gewone huisarts vertrekt, in de beperkte tijd die hij of zij ter beschikking heeft voor een consult, vanuit jouw klacht: jij komt met een probleem, hij of zij behandelt het probleem. Dat is precies wat een huisarts moet doen, en het is de ruggengraat van onze gezondheidszorg. Lifestyle-artsen werken vanuit een breder beeld. We kijken niet alleen naar de klacht, maar naar de leefstijl die er onder zit. Hoe slaap je? Hoeveel stress ervaar je? Wat eet je? Beweeg je? Drink je? Hoe staat je sociale leven? We meten labo's die ons meer vertellen over die levensstijl en helpen om dat brede beeld scherp te krijgen. En we maken een plan voor datgene te veranderen waar de hefboom het grootst is. Het ene vervangt het andere niet. In een ideaal traject werken huisarts en lifestyle-arts samen. ## De zes pijlers We kijken naar zes leefstijldomeinen, omdat we vandaag heel goed weten dat die zes mee bepalen of je gezond ouder wordt of niet. 1. **Voeding.** Niet "nog een dieet" maar een eetpatroon dat past bij jouw lichaam, jouw leven en jouw doelen. 2. **Beweging.** Hoeveel, welk type, op welke intensiteit. Maatwerk in functie van wat je lichaam aankan en nodig heeft. 3. **Slaap.** De gratis interventie met de grootste impact die we op vandaag helaas stiefmoederlijk behandelen. 4. **Stress.** De biologische kant van stress èn de psychologische kant. Het stresssysteem is een stelsel dat kan herstellen. 5. **Sociale verbinding.** Eenzaamheid is een risicofactor voor sterfte van een vergelijkbare orde als roken. Niemand spreekt erover, en toch is het zo. 6. **Vermijden van schadelijke stoffen.** Alcohol, tabak, zware drugs, en in toenemende mate, ultrabewerkte voeding. Voor elk van die zes hebben we onderbouwde interventies. Niet "doe wat aan je leefstijl", wel "dit specifieke schema, voor deze klacht, voor jou". WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Sociale verbinding](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Sociale-verbinding-1.jpg) ## Werkt het écht? In de zin van: zijn er gerandomiseerde studies die het effect van leefstijlinterventie op harde uitkomsten meten? Ja. De meest bekende voorbeelden gaan over diabetes type 2, waar leefstijl gemiddeld even effectief is als metformine in vroege stadia. Over hart- en vaatziekten, waar het programma van Dean Ornish in de jaren negentig liet zien dat coronaire plaques kunnen krimpen. En over hypertensie, waar een goed leefstijlplan de bloeddruk vaak even efficiënt verlaagt als één antihypertensivum. Voor andere domeinen is de evidence jonger maar groeiend: chronische vermoeidheid, perimenopauze, bijna-burn-out. Daar werken we met de beste beschikbare kennis en met je eigen lichaam als ijkpunt. Luisteren, meten, aanpassen, opnieuw meten. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## En medicatie dan? Lifestyle-geneeskunde is geen anti-medicatie. Soms is een medicijn de juiste keuze. Een statine bij een hoog cardiovasculair risico, hormonale substitutietherapie bij ernstige menopauzeklachten, een SSRI bij een ernstige depressie. We zoeken het recept dat voor jou werkt, maar durven dat na een tijd, als jij nieuwe gewoontes hebt ingebouwd, weer in vraag stellen. Het verschil is dat we leefstijl niet pas inzetten als de medicatie niet werkt. We bouwen het als onderlaag van bij de eerste afspraak mee in. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Voor wie is het bedoeld? Voor wie chronische klachten heeft waar de huisarts geen tijd voor heeft. Voor wie zijn of haar gezondheid weer in eigen hand wil nemen, met een arts ernaast. Voor wie weet dat een aanpak van "neem deze pil" niet de volledige oplossing is. Voor die mensen kan lifestylegeneeskunde veel betekenen. Niet voor wie een mirakeloplossing zoekt. Die hebben we niet. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Angermayr, L., Melchart, D., & Linde, K. (2010). Multifactorial Lifestyle Interventions in the Primary and Secondary Prevention of Cardiovascular Disease and Type 2 Diabetes Mellitus—A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. *Annals of Behavioral Medicine, 40*, 49-64\. [https://doi.org/10.1007/s12160-010-9206-4](https://doi.org/10.1007/s12160-010-9206-4?ref=dokterservaas.be) Chen, L., Pei, J.-H., Kuang, J., Chen, H., Chen, Z., Li, Z.-W., & Yang, H.-Z. (2015). Effect of lifestyle intervention in patients with type 2 diabetes: a meta-analysis.. *Metabolism: clinical and experimental, 64 2*, 338-47\. [https://doi.org/10.1016/j.metabol.2014.10.018](https://doi.org/10.1016/j.metabol.2014.10.018?ref=dokterservaas.be) El-Deyarbi, M., Ahmed, L. A., King, J., Adi, Z. S., Juboori, A. A., Mansour, N. A., Nuaimi, H. A., Beiram, R., & Aburuz, S. (2025). Impact of multifactorial interventions with medication and lifestyle optimization on patients with type 2 diabetes: A randomised controlled trial. *PLOS One, 20*. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0327211](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0327211?ref=dokterservaas.be) Guglielmi, V., Colangeli, L., Parrotta, M. E., Azzurra, C., Milani, I., D'Adamo, M., Sbraccia, P., & Capoccia, D. (2025). Social isolation and loneliness in non-communicable chronic diseases: Impact of COVID-19 pandemic, population aging and technological progress.. *Nutrition, metabolism, and cardiovascular diseases : NMCD*, 104015\. [https://doi.org/10.1016/j.numecd.2025.104015](https://doi.org/10.1016/j.numecd.2025.104015?ref=dokterservaas.be) Hernández, B., Scarlett, S., Moriarty, F., Romero-Ortuño, R., Kenny, R., & Reilly, R. (2022). Investigation of the role of sleep and physical activity for chronic disease prevalence and incidence in older Irish adults. *BMC Public Health, 22*. [https://doi.org/10.1186/s12889-022-14108-6](https://doi.org/10.1186/s12889-022-14108-6?ref=dokterservaas.be) Hvidberg, M. F., Frølich, A., Ryom, P., & Lundstrøm, S. (2026). How eight health risks and chronic conditions relate: identifying associations and profiling characteristics of multiple health risk factors among 14 disease groups and 30 common chronic conditions in Denmark. *Scandinavian Journal of Public Health, 54*, 272 - 288\. [https://doi.org/10.1177/14034948251404093](https://doi.org/10.1177/14034948251404093?ref=dokterservaas.be) Hymel, P. A., Stave, G., Burton, W. N., Schultz, A., Jones, N., Liva, J., Price, R. D., Loeppke, R., Stout, R., & Saito, K. (2024). Incorporating Lifestyle Medicine Into Occupational Medicine Practice. *Journal of Occupational and Environmental Medicine, 67*, e72 - e84\. [https://doi.org/10.1097/jom.0000000000003268](https://doi.org/10.1097/jom.0000000000003268?ref=dokterservaas.be) Karam, G., Agarwal, A., Sadeghirad, B., Jalink, M., Hitchcock, C. L., Ge, L., Kiflen, R., Ahmed, W., Zea, A. M., Milenkovic, J., Chedrawe, M. A., Rabassa, M., Dib, E. R., Goldenberg, J., Guyatt, G., Boyce, E., & Johnston, B. (2023). Comparison of seven popular structured dietary programmes and risk of mortality and major cardiovascular events in patients at increased cardiovascular risk: systematic review and network meta-analysis. *The BMJ, 380*. https://doi.org/10.1136/bmj-2022-072003 Marx, W., Manger, S. H., Blencowe, M., Murray, G., Ho, F., Lawn, S., Blumenthal, J., Schuch, F., Stubbs, B., Ruusunen, A., Desyibelew, H. D., Dinan, T., Jacka, F., Ravindran, A., Berk, M., & O'Neil, A. (2022). Clinical Guidelines for the Use of Lifestyle-based Mental Health Care in Major Depressive Disorder: World Federation of Societies for Biological Psychiatry (WFSBP) and Australasian Society of Lifestyle Medicine (ASLM) taskforce. *The world journal of biological psychiatry : the official journal of the World Federation of Societies of Biological Psychiatry, 24*, 333 - 386\. [https://doi.org/10.1080/15622975.2022.2112074](https://doi.org/10.1080/15622975.2022.2112074?ref=dokterservaas.be) Miller, C. (2026). Integration of Lifestyle Medicine Into Primary Care: A Comprehensive Review. *Public Health Reports®, 141*, 345 - 353\. [https://doi.org/10.1177/00333549251403368](https://doi.org/10.1177/00333549251403368?ref=dokterservaas.be) Parkinson, M., Stout, R. W., & Dysinger, W. (2023). Lifestyle Medicine: Prevention, Treatment, and Reversal of Disease.. *The Medical clinics of North America, 107 6*, 1109-1120\. [https://doi.org/10.1016/j.mcna.2023.06.007](https://doi.org/10.1016/j.mcna.2023.06.007?ref=dokterservaas.be) Phillips, E., Frates, E., & Park, D. J. (2020). Lifestyle Medicine.. *Physical medicine and rehabilitation clinics of North America, 31 4*, 515-526\. [https://doi.org/10.1016/j.pmr.2020.07.006](https://doi.org/10.1016/j.pmr.2020.07.006?ref=dokterservaas.be) Robak, M., Bajkacz, A., Dudziński, M., Kusy, B., Płonka, M., & Różańska, M. (2025). Lifestyle Medicine in Clinical Practice — Integrating the Six Pillars for Better Health Outcomes. *Quality in Sport*. [https://doi.org/10.12775/qs.2025.43.61411](https://doi.org/10.12775/qs.2025.43.61411?ref=dokterservaas.be) Schellenberg, E. S., Dryden, D., Vandermeer, B., Ha, C. I., & Korownyk, C. (2013). Lifestyle Interventions for Patients With and at Risk for Type 2 Diabetes. *Annals of Internal Medicine, 159*, 543 - 551\. [https://doi.org/10.7326/0003-4819-159-8-201310150-00007](https://doi.org/10.7326/0003-4819-159-8-201310150-00007?ref=dokterservaas.be) Ueki, K., Sasako, T., Okazaki, Y., Kato, M., Okahata, S., Katsuyama, H., Haraguchi, M., Morita, A., Ohashi, K., Hara, K., Morise, A., Izumi, K., Ishizuka, N., Ohashi, Y., Noda, M., & Kadowaki, T. (2017). Effect of an intensified multifactorial intervention on cardiovascular outcomes and mortality in type 2 diabetes (J-DOIT3): an open-label, randomised controlled trial.. *The lancet. Diabetes & endocrinology, 5 12*, 951-964\. [https://doi.org/10.1016/s2213-8587(17)30327-3](https://doi.org/10.1016/s2213-8587%2817?ref=dokterservaas.be)30327-3) Wei, X., Zhang, Z., Chong, M. K. C., Hicks, J., Gong, W., Zou, G., Zhong, J., Walley, J., Upshur, R. E. G., & Yu, M. (2021). Evaluation of a package of risk-based pharmaceutical and lifestyle interventions in patients with hypertension and/or diabetes in rural China: A pragmatic cluster randomised controlled trial. *PLoS Medicine, 18*. [https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003694](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003694?ref=dokterservaas.be) ### #101. Stress, hoogsenssitiviteit en ADHD: in gesprek met Séverine van De Voorde URL: https://dokterservaas.be/severinevandevoorde/ Last updated: 2026-06-17T06:57:22.000Z ## Wat kun je verwachten in deze aflevering? ### Een persoonlijk verhaal Séverine deelt hoe haar eigen burn-out leidde tot het ontwikkelen van haar praktijk en het populaire Diabolo-model. Ze benadrukt het belang van zelfkennis en hoe haar zoektocht naar antwoorden bestond uit diepgaande research, hyperfocus en uiteindelijk het schrijven van verschillende boeken. ### Stress en Veerkracht Wat is stress eigenlijk en waarom is het niet altijd negatief? Hoe herken je overprikkeling, en waarom is het cruciaal om vóór je aan veerkracht werkt, eerst je stressniveau naar beneden te halen? Je ontdekt meteen praktische handvatten, zoals ademhalingsoefeningen en de kracht van micro-momenten doorheen je dag. ### Het Diabolo-model Dit unieke model omvat zeven sleutels om je veerkracht op te bouwen: van stressbeheer tot emotionele flexibiliteit, energie, mindset, communicatie, zelfrealisatie en verbondenheid. Séverine Van De Voorde legt uit hoe je deze sleutels stapsgewijs kan inzetten, met concrete voorbeelden uit haar online traject en boek “Van Stress naar Veerkracht”. ### Hoogsensitiviteit en ADHD Wat is hoogsensitiviteit nu écht (en waarom is het geen stoornis)? Hoe herken je het bij jezelf en anderen? Je leert waarom rust, ontprikkeling en mildheid zo belangrijk zijn voor hoogsensitieve profielen. Ook het verschil tussen ‘echte’ ADHD en ADHD door stress komt uitgebreid aan bod, inclusief mythes en concrete tips voor ouders. ### Reflecties en Gezondheidstips Séverine Van De Voorde deelt haar eigen routines: van pitstops voor mentale rust tot stretchoefeningen en slimme ademhalingstrainingen. Plus: waarom “walk your talk” zo’n krachtig levensmotto is. ## Favoriete Momenten uit het interview Over omgaan met overprikkeling: “Zodra je brein overprikkeld is, kun je niet meer reflecteren, relativeren of empathisch reageren. Time-out is het sleutelwoord.” Over veerkracht: “Je bent niet kapot, je brein werkt gewoon anders. Het draait om het creëren van een context waarin je sterktes tot bloei komen.” ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Met-S--verine-Van-De-Voorde-2.jpg) “Je bent niet kapot, je brein werkt gewoon anders. Het draait om het creëren van een context waarin je sterktes tot bloei komen.” ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6yXHme4fC6TMre9pWkhSCc?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/101-stress-hoogsensitiviteit-en-adhd-in-gesprek-met/id1646766696?i=1000749022755&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=EJw9mUGaCIw&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De waarde van een menstruatiedagboek URL: https://dokterservaas.be/cyclusdagboek/ Last updated: 2026-08-06T11:43:30.000Z Veel vrouwen houden ergens in hun hoofd bij wanneer hun menstruatie begint. Tot het moment dat klachten terugkeren en de vraag opduikt: is dit normaal? Hoort dit bij mijn cyclus? Of is er iets anders aan de hand? Een menstruatie- of cyclusdagboek lijkt eenvoudig. Toch blijkt het, wetenschappelijk én praktisch, een verrassend krachtig hulpmiddel. Niet alleen om je lichaam beter te begrijpen, maar ook om klachten serieus te nemen, patronen te herkennen en sneller de juiste zorg te krijgen. Wat zo’n dagboek eigenlijk doet: het maakt zichtbaar wat anders vaag blijft. ![Menstruatie dagboek](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Menstruatie-dagboek-1.jpg) ## Wat win je door je cyclus bij te houden? Ons geheugen is geen betrouwbare archiefkast. Zeker niet als het gaat over terugkerende symptomen zoals pijn, vermoeidheid of stemmingswisselingen. We onthouden vooral pieken en dalen, niet het verloop ertussen. Door dagelijks kort te noteren hoe je je voelt zie je een patroon. Geen losse indrukken meer, maar een verhaal dat zich herhaalt of net verandert. Dat is precies waarom onderzoekers zien dat vrouwen die hun cyclus bijhouden veel nauwkeuriger informatie geven dan wanneer ze achteraf proberen te reconstrueren hoe het “ongeveer” was. Het gaat daarbij niet alleen om de menstruatie zelf, maar ook om alles errond: energie, slaap, pijn, emoties, concentratie. Dingen die vaak als losstaande klachten worden gezien, maar in werkelijkheid samenhangen. ## Wat vertelt zo’n dagboek over je lichaam? Wanneer je meerdere cycli na elkaar noteert, wordt duidelijk hoe regelmatig je cyclus is, hoe lang ze duurt en of klachten telkens rond hetzelfde moment terugkomen. Dat inzicht kan enorm verhelderend zijn. Bij sommige vrouwen vallen stemmingsklachten bijna altijd samen met de dagen voor de menstruatie. Bij anderen zit de pijn vooral rond de eisprong. Soms blijkt dat een cyclus elke maand anders verloopt, wat kan wijzen op hormonale ontregeling of stressbelasting. Voor veel vrouwen is dit het moment waarop ze voor het eerst denken: dit zit niet tussen mijn oren. En dat is belangrijk. Want net die patronen helpen artsen om sneller te herkennen of het gaat om bijvoorbeeld PMS, PMDD, endometriose, PCOS of een ovulatieprobleem. Klachten krijgen context. En context verbetert de zorg. Ook voor wie sport, traint of herstelt na blessure kan dit waardevol zijn. Energie, belastbaarheid en herstel blijken bij veel vrouwen samen te hangen met verschillende fases van de cyclus. Door dat te zien, kan training beter worden afgestemd op jouw doelen en grenzen. ![Menstruatiepijnen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Ontwerp-zonder-titel--8-.jpg) ## Hoe hou je een cyclusdagboek bij? Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Elke dag even stilstaan bij een paar eenvoudige vragen is vaak voldoende. Wanneer begon of stopte de bloeding? Hoe voelde mijn lichaam vandaag? Hoe was mijn energie, mijn slaap, mijn stemming? Was er pijn, en zo ja waar? Het belangrijkste is regelmaat. Niet achteraf invullen, maar op het moment zelf. En voldoende lang: minstens drie opeenvolgende cycli. Pas dan ontstaat er een betrouwbaar beeld. Of je dat op papier doet of via een app, maakt minder uit dan hoe consequent je het gebruikt. Al blijkt uit onderzoek dat digitaal bijhouden het invullen makkelijker maakt en minder fouten oplevert. ## Voor wie is dit zinvol? In de praktijk blijkt een cyclusdagboek bijzonder helpend bij: - terugkerende stemmingsklachten of prikkelbaarheid - pijnlijke menstruaties of onverklaarde buikpijn - vermoeden van endometriose of PCOS - moeilijk zwanger worden of onregelmatige cycli - hormonale klachten rond sport en prestaties - het beter begrijpen van de eigen energie en draagkracht Opvallend is dat veel vrouwen achteraf aangeven dat het bijhouden van hun cyclus hen hielp om hun klachten duidelijker te verwoorden en om ernstiger genomen te worden in de zorg. Niet omdat het dagboek een diagnose stelt, maar omdat het verhaal dan beter begrepen wordt. Het cyclusdagboek zelf staat hieronder, klaar om af te drukken. Laat je e-mailadres na, dan heb je het meteen. _This post is for subscribers only._ ### #100. Hoe pakken we PMS (pre- en peri-menstrueel syndroom) aan? URL: https://dokterservaas.be/pms/ Last updated: 2026-06-12T19:30:41.000Z Download het cyclusdagboek [⁠hier⁠](https://dokterservaas.kit.com/pms?ref=dokterservaas.be). In deze aflevering spreekt Dokter Servaas over het premenstrueel syndroom, beter bekend als PMS. Deze maandelijkse realiteit beïnvloedt het leven van miljoenen vrouwen, maar wordt helaas nog vaak gebagatelliseerd of afgedaan als “een beetje vervelend”. In deze aflevering krijg je inzicht in waarom sommige vrouwen veel meer last hebben van PMS dan anderen, wat er precies in het lichaam gebeurt en vooral: hoe je dit herkent én wat eraan te doen is. ## Wat leer je in deze aflevering? - Hoe hormonale schommelingen na de eisprong het zenuwstelsel en brein ontregelen. - Waarom klachten als vermoeidheid, stemmingswisselingen, prikkelbaarheid en “mentale mist” geen kwestie zijn van ‘overdrijven’, maar een neurobiologische reactie. - Hoe je zelf met een cyclusdagboek inzicht krijgt in je klachtenpatroon, en waarom dit cruciaal is voor een juiste diagnose. - Behandelopties: van simpele levensstijlaanpassingen en supplementen tot medicatie en zelfs chirurgie in extreme gevallen. - Dokter Servaas bespreekt helder en genuanceerd de wetenschappelijke richtlijnen van NAPS (National Association for Premenstrual Syndrome). [Download het cyclusdagboek](https://dokterservaas.kit.com/pms?ref=dokterservaas.be) ## Concrete tips uit de aflevering Hou minstens twee cycli een dagboek bij: noteer de dag van je cyclus, je lichamelijke en emotionele klachten, de ernst en de impact op je dagelijks leven. Bewegen, beter slapen, minder suiker en bewust omgaan met cafeïne en alcohol kunnen je hormonale schommelingen dempen. Supplementen zoals vitamine B6, magnesium, calcium en vitamine D kunnen helpen, maar steeds in overleg met je arts. Bij ernstige klachten zijn SSRI’s (antidepressiva die je alleen tijdens de klachtenperiode neemt), hormoontherapie en in zeldzame gevallen chirurgische ingrepen opties. Wil je meer lezen over het menstruatie-dagboek? Ontdek de oorzaken, symptomen en praktische tips in onze blog. [Menstruatiedagboek](https://dokterservaas.be/cyclusdagboek/) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Nieuwe afleveringen elke week. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0Ng1QQcOuThf3tCM0DHE3A?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/100-wat-is-het-premenstrueel-syndroom-en-hoe-pak-je-het-aan/id1646766696?i=1000747813903&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=Xy4rEBY%5Ff-o&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Diabetes type 2 omkeren URL: https://dokterservaas.be/diabetes-type-2-omkeren-levensstijl/ Last updated: 2026-08-19T12:53:40.000Z # Diabetes type 2 omkeren: wat levensstijl echt kan Mochten we elkaar driehonderd jaar geleden hebben ontmoet, dan was een hoogtepunt van dat consult het moment waarop ik jouw urine proefde. Smaakte die zoet, dan wist ik genoeg. De oude Grieken zagen al mieren afkomen op de urine van bepaalde patiënten, en pas in de zeventiende eeuw gaf de Engelse arts Thomas Willis er een naam aan: het welklinkende diabetes mellitus, honingzoete doorstroming. Er was toen een naam, maar geen behandeling en weinig hoop. Vandaag is dat anders. We weten precies wat er in het lichaam gebeurt, en die kennis is macht. Het eerlijke antwoord op de vraag of je diabetes type 2 kunt omkeren is genuanceerd: ja, bij veel mensen kan de ziekte met levensstijl tot stilstand komen en zelfs in remissie gaan, maar niet bij iedereen en niet altijd blijvend. Toch veel vaker dan de meeste mensen denken. Diabetes type 2 is geen vonnis dat vastligt vanaf de diagnose, maar een glijdende schaal, en je kunt er twee richtingen op bewegen. Zeker wie er vroeg bij is, heeft een ruim venster. Dit stuk legt uit wat omkeren betekent, waarom de ziekte ontstaat, en wat je leefstijl er echt aan kan doen. Meer details vind je uiteraard in het boekje dat ik erover schreef. [Diabetes type 2 omkeren (het boek)]([https://shop.dokterservaas.be/diabetes-type-2-omkeren]%28https://shop.dokterservaas.be/diabetes-type-2-omkeren%29) ## Wat betekent omkeren eigenlijk? Genezen en omkeren zijn niet hetzelfde. Genezen zou betekenen dat de ziekte weg is en niet terugkomt. Dat is bij diabetes type 2 niet wat er gebeurt. Wat wel kan, heet remissie: je bloedsuiker zakt terug naar een normaal niveau en blijft daar, zonder dat je er nog medicatie voor nodig hebt. We spreken niet graag van genezen, maar houden het op 'diabetes in remissie'. De aanleg blijft in je lijf zitten, maar de ziekte zelf gaat als het ware slapen. Word je weer zwaarder of verandert je leefstijl, dan kan ze opnieuw wakker worden. Remissie is dus geen eindstreep maar een toestand, waar je zo lang mogelijk wil in blijven. ![Diabetes](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Diabetes-1.jpg) Dat dit echt kan, blijkt uit goed onderzoek. In een grote Britse studie waarbij mensen met een vrij recente diagnose fors gewicht verloren onder begeleiding, was na een jaar bijna de helft in remissie, en wie het gewichtsverlies volhield, hield ook de remissie langer vast. Het hangt sterk samen met hoeveel gewicht je kwijtraakt en of je dat volhoudt: hoe meer en hoe duurzamer, hoe groter de kans. > Omkeren betekent remissie, niet genezing. Je bloedsuiker normaliseert en je medicatie kan afgebouwd worden, maar de aanleg blijft. Hoe vroeger je begint, hoe groter de kans. Je hoeft echter niet te wachten tot je officieel diabetes hebt om iets te doen. De schaal loopt van een normale suikerhuishouding, via insulineresistentie en prediabetes, naar diabetes type 2\. Op elk punt van die lijn kun je de richting keren, en hoe vroeger je begint, hoe makkelijker het gaat. Wie nog in de fase van prediabetes zit, heeft het grootste venster. Wat dat venster precies inhoudt, lees je in [de waarschuwing die je niet mag negeren](https://dokterservaas.be/prediabetes/). ## Waarom krijg je het eigenlijk? Om te snappen waarom levensstijl werkt, moet je weten wat er misgaat. En daarvoor moet ik je voorstellen aan het hormoon dat de hoofdrol speelt: insuline. Telkens je eet, en zeker als je iets met suiker of zetmeel eet, komt er glucose in je bloed. Je lichaam houdt niet van te veel suiker in het bloed, dus je alvleesklier maakt insuline aan. Insuline is de sleutel die de deur van je cellen opent zodat de glucose erin kan, waar ze als brandstof dient of wordt opgeslagen. Zo blijft je bloedsuiker netjes tussen de 90 en 120 milligram per deciliter, de comfortzone waarin je cellen optimaal werken. Insuline is de poortwachter die bepaalt hoeveel energie je cellen krijgen en welke energie dat is. Zolang die poortwachter goed werkt, schakelt je lichaam vlot tussen suiker verbranden en vet verbranden, naargelang wat je nodig hebt. Het probleem begint wanneer je cellen minder goed naar insuline gaan luisteren. Dat heet insulineresistentie. De sleutel past nog wel, maar het slot zit stroef, dus je alvleesklier moet steeds meer insuline maken om hetzelfde effect te krijgen. Een tijd lang lukt dat, en merk je niets, want je suiker blijft nog normaal. Maar onderhuids staan je insulinewaarden al hoog. Dit is de stille fase die jaren kan duren voordat je glucose ontspoort. Pas als de alvleesklier het niet meer bijbeent, kruipt je bloedsuiker omhoog en wordt de diabetes zichtbaar. Dat is meteen waarom insulineresistentie de echte kern van het probleem is, en niet de suiker op zich. De bloedsuiker is wat je meet, een stroef geworden poortwachter is wat er werkelijk aan de hand is. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Hoe weet je waar je staat? Hier wringt het in de praktijk vaak, en het is misschien het belangrijkste praktische punt van dit hele stuk. De meeste mensen krijgen alleen hun glucose en hun HbA1c te zien. Die HbA1c is een soort gemiddelde van je bloedsuiker over de voorbije weken, en hij is nuttig. Maar hij slaat pas aan als de boel al aan het ontsporen is. Hij vertelt je niet hoe hard je alvleesklier intussen al moet werken om je suiker normaal te houden. Daarvoor moet je ook je nuchtere insuline laten meten, en die samen met je glucose bekijken. Uit die twee samen kun je afleiden hoe insulinegevoelig je nog bent, ruim voordat je glucose de grens overschrijdt. Het is precies in die vroege fase dat levensstijl het meeste oplevert, en precies die fase die je mist als je alleen naar glucose en HbA1c kijkt. Daarnaast zeggen een paar andere waarden uit datzelfde buisje bloed veel over je risico: de verhouding tussen je gunstige cholesterol en je triglyceriden, een ontstekingswaarde, en je urinezuur. Samen tekenen ze een vollediger beeld dan de suiker alleen. Wat die getallen precies zijn en hoe je ze leest, werk ik verderop uit in het complete meet- en actieplan. ## Wat kan levensstijl echt doen? Wat verschuift er als je je leefstijl aanpakt, en waarom werkt dat op de oorzaak en niet alleen op het symptoom? Vier hefbomen grijpen op elkaar in, en het is net de combinatie die het verschil maakt. ### Voeding: planten, dieren en dingen De eerste en sterkste hefboom is voeding. Niet door alle koolhydraten te schrappen, wel door ze te begrijpen en slim te kiezen. In mijn boeken werk ik graag met een eenvoudig kompas: planten, dieren en dingen. Van de dingen, de sterk bewerkte producten, eten we af en toe en beperken we voor de rest zo veel mogelijk. Planten verdienen ongeveer twee derde van je bord. Moeilijker maken we het niet. Waarom werkt dat zo goed bij een ontregelde suiker? Bewerkte suikers en snelle zetmelen jagen je bloedsuiker en dus je insuline omhoog, terwijl vezelrijke, kleurrijke plantaardige voeding die piek afvlakt. Vezels vertragen de opname van glucose, geven een lang verzadigd gevoel, en voeden je darmflora, die je op haar beurt helpt je bloedsuiker stabiel te houden. Denk aan de drie V's: vezels, volume en variatie. Bij mensen die net de diagnose kregen, blijkt een overwegend plantaardig eetpatroon remissie te kunnen bevorderen, en opvallend genoeg met minder gewichtsverlies dan andere aanpakken. Je hoeft geen veganist te worden. Flexitarisch eten, hoofdzakelijk plantaardig met af en toe een kwaliteitsvolle dierlijke bron, verbetert je metabolisme al sterk. Zelfs de volgorde aan tafel doet ertoe. Begin je maaltijd met de groenten, dan de eiwitten en vetten, en pas daarna eventuele snelle koolhydraten, dan blijft je bloedsuiker meetbaar stabieler. Een groentevoorgerecht is dus een suikerregelaar. ### Beweging: je spieren als suikerverbruikers De tweede hefboom werkt verrassend direct. Je spieren zijn je grootste suikerverbruikers. Als ze werken, halen ze glucose uit je bloed zelfs zonder veel insuline, dus elke wandeling en elke krachtinspanning maakt je cellen weer gevoeliger voor de poortwachter. Een korte wandeling na de maaltijd vlakt je suikerpiek meetbaar af, en dat effect is het grootst wanneer de meeste koolhydraten op je bord liggen. Krachttraining bouwt spiermassa op, wat je verbruikscapaciteit blijvend vergroot. Je hoeft geen atleet te worden en regelmaat verslaat intensiteit. ![Krachttraining](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/krachttraining-1.jpg) ### Stress en slaap: de twee vergeten hefbomen De derde hefboom wordt vaak vergeten: stress. Staat je lichaam onder spanning, dan maakt het cortisol aan, en cortisol stuurt extra suiker je bloed in om je klaar te maken voor actie. Bij kortdurende stress is dat nuttig. Bij voortdurende stress betekent het een chronisch hogere bloedsuiker en een alvleesklier die nog harder moet werken. Aan je stress werken is dus geen vaag welzijnsadvies, het grijpt rechtstreeks in op je suikerhuishouding. De vierde is slaap. Slecht slapen maakt je de dag erna insulineresistenter en hongeriger naar net de verkeerde dingen, en een ontregelde suiker verstoort op zijn beurt je slaap. Een paar nachten goed slapen doet je bloedsuiker meetbaar dalen. Het is de hefboom die het minste moeite kost en het vaakst over het hoofd wordt gezien. > Voeding, beweging, stress en slaap grijpen op elkaar in. De combinatie herstelt je insulinegevoeligheid. Geen van deze vier werkt alleen. Ze versterken elkaar, en samen herstellen ze precies wat er misging: ze maken je cellen weer gevoelig voor insuline, zodat de poortwachter weer vlot zijn werk doet. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## En de medicatie dan? Medicatie heeft een plaats, een belangrijke zelfs. Ze verlaagt je bloedsuiker en beschermt je tegen de schade van een ontspoorde suiker, en voor sommige mensen is ze onmisbaar. Maar de meeste suikerverlagende medicatie pakt het symptoom aan, niet de oorzaak. Ze duwt de suiker omlaag zonder de onderliggende insulineresistentie weg te nemen. Dat maakt medicatie en levensstijl geen tegenstanders maar bondgenoten. De medicatie houdt je veilig terwijl je met je leefstijl aan de oorzaak werkt. En bij wie dat goed lukt, kan de medicatie in overleg vaak afgebouwd worden, soms helemaal. Dat laatste is wel belangrijk: in overleg. Stop nooit op eigen houtje met je medicatie, en pas zeker je insuline of bloedsuikerverlagende middelen niet zelf aan wanneer je begint te vasten of fors anders gaat eten. Je suiker kan dan te laag schieten en je een 'hypo'. geven, afgeleid van het woord hypoglycemie. Dit is werk dat je samen met je arts doet. ## Wat kan je zelf doen: het meet- en actieplan Welke waarden je laat prikken, hoe je ze leest, en hoe je je eerste weken aanpakt zonder te veel van jezelf te vragen. Begin bij meten, niet bij je bord omgooien. Vraag naast je glucose en HbA1c ook je nuchtere insuline, zodat je weet hoe insulinegevoelig je nog bent. Laat in datzelfde bloed je cholesterol, je triglyceriden, een ontstekingswaarde en je urinezuur bepalen. Samen geven die je een vertrekpunt en een manier om je vooruitgang te volgen. Voor de suikerwaarden gebruik ik hier de Vlaamse eenheid milligram per deciliter. Daarna pak je je keuken aan, want dat is waar de meeste beslissingen vallen. Zet de snelle suikers en de sterk bewerkte producten uit het zicht en de volwaardige voeding binnen handbereik. Je omgeving stuurt je keuzes meer dan je wilskracht dat doet. Schrap om te beginnen de vrije suikers, de suiker in drank en snoep en koek, want daar zit de snelste winst. Wees ook voorzichtig met kunstmatige zoetstoffen als uitweg: ze lijken onschuldig maar houden je zoethonger in stand en lijken ook je suikerhuishouding te beïnvloeden. Reken op moeilijke momenten, want die komen. De vermoeide avond, het etentje, de drukke week. Dat volhouden is trouwens het moeilijkste deel van dit hele verhaal, moeilijker dan weten wat je moet doen. Een plan B voor deze momenten voorzien is een goed idee: wat kies je als de craving onhoudbaar wordt? Zorg ervoor dat ook dat binnen handbereik ligt. Tegelijk wil ik je vragen om het grote plaatje niet uit het oog te verliezen. Je hoeft niet perfect te zijn. Een aanpak die je tachtig procent van de tijd volhoudt doorheen het hele jaar, is beter dan een perfecte aanpak die je na een week al opgeeft. ## Wanneer naar de arts? Ga langs bij je huisarts als je aanhoudende dorst hebt, veel plast (vooral 's nachts), onverklaard gewicht verliest, vaker last hebt van schimmelinfecties of wondjes die traag genezen, of als je je zonder duidelijke reden moe en prikkelbaar voelt. Dat zijn de sluipende signalen van een ontregelde suiker. Bel meteen of ga naar spoed bij een suikerwaarde boven de 300 mg/dL met misselijkheid, braken, buikpijn, een snelle diepe ademhaling of een aceton-geur uit de mond. En pas je diabetesmedicatie nooit zelf aan wanneer je je eetpatroon fors verandert: doe dat altijd samen met je arts, want je suiker kan dan te laag schieten. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Michael Pollan had gelijk Als ik dit hele verhaal moet samenvatten, leen ik de woorden van de Amerikaanse schrijver Michael Pollan: eet echt voedsel, niet te veel, vooral planten. Achter alle labowaarden en hefbomen zit eenvoud. Je hoeft geen wonderdokter te zijn en ook geen ijzeren wilskracht te hebben. Je hoeft alleen te weten waar je staat, en dan één stap te zetten. De rest van dit verhaal, van je eerste bloedafname tot je volgehouden gewoontes, bouw je van daaruit op. De eerste stap is dus niet je hele leven omgooien, maar weten waar je staat. En dat begint bij één bloedafname, met de juiste waarden erop. ![Bloedafname](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Bloedafname-1.jpg) ## Verder in deze cluster Wil je dieper gaan, dan zet ik het remissie-traject als volledig stappenplan uiteen in [het plan tegen pieken en dips](https://dokterservaas.be/bloedsuiker-stabiel-plan/): welke waarden je laat prikken, hoe je ze leest, en hoe je je eerste twaalf weken opbouwt. Alle stukken over diabetes en bloedsuiker vind je gebundeld via [het diabetes-overzicht](https://dokterservaas.be/tag/hub-diabetes/). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Diabetes type 2 omkeren (het boek)]([https://shop.dokterservaas.be/diabetes-type-2-omkeren]%28https://shop.dokterservaas.be/diabetes-type-2-omkeren%29) ## Referenties Lean, M. E. J., Leslie, W. S., Barnes, A. C., et al. (2018). Primary care-led weight management for remission of type 2 diabetes (DiRECT): an open-label, cluster-randomised trial. The Lancet, 391(10120), 541-551\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)33102-1](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2817?ref=dokterservaas.be)33102-1) Lean, M. E. J., Leslie, W. S., Barnes, A. C., et al. (2019). Durability of a primary care-led weight-management intervention for remission of type 2 diabetes: 2-year results of the DiRECT open-label, cluster-randomised trial. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 7(5), 344-355\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30068-3](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2819?ref=dokterservaas.be)30068-3) Lean, M. E. J., Leslie, W. S., Barnes, A. C., et al. (2024). 5-year follow-up of the randomised Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT) of continued support for weight loss maintenance in the UK: an extension study. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 12(4), 233-246\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(23)00385-6](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2823?ref=dokterservaas.be)00385-6) Taheri, S., Zaghloul, H., Chagoury, O., et al. (2020). Effect of intensive lifestyle intervention on bodyweight and glycaemia in early type 2 diabetes (DIADEM-I): an open-label, parallel-group, randomised controlled trial. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 8(6), 477-489\. [https://doi.org/10.1016/S2213-8587(20)30117-0](https://doi.org/10.1016/S2213-8587%2820?ref=dokterservaas.be)30117-0) Kelly, J., Karlsen, M., & Steinke, G. (2020). Type 2 Diabetes Remission and Lifestyle Medicine: A Position Statement From the American College of Lifestyle Medicine. American Journal of Lifestyle Medicine, 14(4), 406-419\. [https://doi.org/10.1177/1559827620930962](https://doi.org/10.1177/1559827620930962?ref=dokterservaas.be) Hallberg, S. J., Gershuni, V. M., Hazbun, T. L., & Athinarayanan, S. J. (2019). Reversing Type 2 Diabetes: A Narrative Review of the Evidence. Nutrients, 11(4), 766\. [https://doi.org/10.3390/nu11040766](https://doi.org/10.3390/nu11040766?ref=dokterservaas.be) Reynolds, A. N., Mann, J. I., Williams, S., & Venn, B. J. (2016). Advice to walk after meals is more effective for lowering postprandial glycaemia in type 2 diabetes mellitus than advice that does not specify timing: a randomised crossover study. Diabetologia, 59(12), 2572-2578\. [https://doi.org/10.1007/s00125-016-4085-2](https://doi.org/10.1007/s00125-016-4085-2?ref=dokterservaas.be) Guest, N. S., Raj, S., Landry, M. J., et al. (2024). Vegetarian and Vegan Dietary Patterns to Treat Adult Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Advances in Nutrition, 15(11), 100294\. [https://doi.org/10.1016/j.advnut.2024.100294](https://doi.org/10.1016/j.advnut.2024.100294?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2025). Diabetes type 2 omkeren. Signalen, oorzaken en behandeling van suikerziekte en glucosepieken. Lannoo. Bingé, S. (2017). Nooit meer naar de dokter. Borgerhoff & Lamberigts. ### #99. Levensstijl als medicijn: praktische tips en inzichten met Prof. Sofie Claeys URL: https://dokterservaas.be/sofieclaeys/ Last updated: 2026-06-18T07:42:48.000Z In onze nieuwste aflevering van SPREEKUUR gingen we in gesprek met Prof. Sofie Claeys, professor en kliniekhoofd aan het UZ Gent. Haar unieke kijk op leefstijl, gezond ouder worden en gedragsverandering vormt de rode draad in dit inspirerende gesprek met Dokter Servaas. ## Levensstijl als medicijn Volgens Prof. Sofie Claeys is er genoeg wetenschappelijke onderbouwing om te zeggen: levensstijl ís een medicijn. Met gerichte aanpassingen kun je medicatie of zelfs operaties soms uitschakelen. Maar dat betekent niet dat we moeten blameren: we zijn als mens vaak het product van onze tijd, gewoontes en omgeving. Hoe doen we dit in praktijk? Enter: het drietrapsplan. In haar boek "Je hoeft niet jong te zijn om gezond te zijn" zet Prof. Sofie Claeys een drietrapsplan uiteen: van preventie over herstel tot zelfs verjonging. Het draait niet enkel om wat je doet, maar vooral om waarom, hoe en of het in je leven past. Kleine, haalbare veranderingen kunnen al een groot verschil maken. ### Enkele tips die ze meegeeft - Begin klein: drink ’s morgens een glas water, bouw routines stap voor stap in. - Kijk holistisch: focus niet op één aspect, maar op het geheel – slaap, beweging, voeding, mentaal welzijn én connectie zijn cruciaal. - Maak het persoonlijk en duurzaam: wat werkt voor jou nu, is de beste start. We moeten afstappen van de idee dat één magische pil, een specialist of een kort traject alles zal veranderen. Echte verandering vraagt om inzicht, reflectie, tijd en vooral: het volhouden van gezonde gewoontes. Bouwen aan je gezondheid is een levenslang traject – of je nu jong bent of ouder. ### Van geneeskunde naar gezondheidskunde De zorg moet evolueren: van snel symptoombestrijden naar proactieve, preventieve en holistische begeleiding. Prof. Sofie Claeys pleit voor meer ruimte in het onderwijs, betere ondersteuning voor huisartsen en het gebruik van (digitale) platforms om mensen langdurig te begeleiden. Haar ervaring: mensen zijn méér dan een optelsom van organen; context en persoonlijkheid zijn minstens even belangrijk. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Met-Prof.-Sofie-Claeys--1--1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3D3QgJCccUsRYOymvlIFko?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/99-levensstijl-als-medicijn-praktische-tips-inzichten/id1646766696?i=1000746801030&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=qk0JJbFJ8OA&ref=dokterservaas.be) ## (E)boeken Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Beter slapen zonder pillen: het volledige CGT-I-plan URL: https://dokterservaas.be/beter-slapen-cgti-plan/ Last updated: 2026-08-07T15:53:49.000Z Tien jaar geleden schreef ik dat slaap even levensnoodzakelijk is als lucht, water en voedsel. Zonder slaap gaan we dood, en nog vrij snel ook, dat is letterlijk aangetoond. Voor wie chronisch niet slaapt, is een slaappil bijna nooit het beste antwoord. De echte oplossing is een training. Ze heet cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid, en het is vandaag internationaal de eerste keuze. Je las de titel en dacht misschien: nu komt de lijst met kruiden en poeders. Die krijg je ook, helemaal achteraan, met een eerlijke evidence-check. Maar dit dossier is krachtiger dan een supplement. Het is een plan dat je zelf kunt uitvoeren, dat na afloop blijft werken, en dat in studie na studie de pil op lange termijn verslaat. Wie moeite heeft met slapen, kent het: hoe harder je je best doet, hoe wakkerder je wordt. Dit dossier draait dat om. We gaan je slaap niet forceren. We gaan de voorwaarden herstellen waaronder je lichaam vanzelf weer inslaapt. > Wat je hier krijgt: het volledige stappenplan van de slaaptraining die artsen als eerste keuze aanraden, hoe je ze (voor een deel) zelf kunt doen zonder psycholoog, waar je in België en Nederland terechtkunt als je toch begeleiding wilt, en tot slot een uitgeruste top vijf van slaapsupplementen. _This post is for paying subscribers only._ ### Alles wat je moet weten over vermoeidheid URL: https://dokterservaas.be/altijd-moe-vermoeidheid/ Last updated: 2026-08-19T12:53:41.000Z Er is een soort moeheid dat niet over gaat na een weekend. Je slaapt je uren, je rust en toch blijf je moe? Herken je dat? Dan hoor je bij de grootste groep mensen die bij mij op de stoel belandt: "Dokter, ik ben gewoon altijd moe." Vermoeidheid is de meest gemelde klacht in mijn praktijk, en ook een van de lastigste. Want moe zijn is geen diagnose. Het is een wegwijzer, en die kan alle kanten op wijzen: naar te weinig slaap, naar je ijzer of je schildklier, naar je stemming, naar een virus van maanden geleden. Maar aanhoudende vermoeidheid heeft vaak een aanwijsbare oorzaak, en gericht zoeken brengt je verder dan je kamp opslaan bij de koffiemachine of blind een supplementje slikken. ## Wanneer moe méér is dan moe Gewone moeheid heeft haar redenen. Een drukke werkweek, een paar korte nachten, een griepje: je weet waar het vandaan komt, en na wat rust trekt het weg. Dat is je lichaam dat zijn werk doet. Het wordt een ander verhaal wanneer de moeheid blijft. Wanneer je uitgeput wakker wordt na een nacht slapen. Wanneer een weekend rust niets meer oplost en de weken maanden worden. In de geneeskunde trekken we ergens rond de zes maanden een streep: vermoeidheid die zo lang aanhoudt en niet verbetert met rust, verdient een grondige blik in plaats van nog een goedbedoelde "probeer eens wat vroeger te gaan slapen". Let ook op hoe het in je leven gaat. Wanneer je werk, je huishouden of je sociale leven merkbaar krimpen omdat de energie er niet is, dan is dat het moment om het te laten uitzoeken. ![Huishouden wordt moeilijker door aanhoudende vermoeidheid](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Vermoeidheid-1.jpg) ## Waar komt je energie vandaan Om te snappen waarom vermoeidheid zo veel gezichten heeft, helpt het te weten waar je energie gemaakt wordt. In elke cel zitten kleine energiecentrales. Ze halen brandstof uit je voeding, verbranden die met zuurstof en maken er de energievaluta van waarmee je spieren bewegen en je hersenen denken. Die centrales heten mitochondriën, en die energievaluta heet ATP. Draaien die centrales onder hun kunnen (door aanhoudende stress, tekorten, een sluimerende ontsteking of een virus dat je systeem in de alarmstand houdt), dan laadt je accu niet meer op. Je merkt de grondtoon: de hele dag op een laag pitje, wat mensen "brain fog" noemen, en 's avonds volledig leeg. Dit is geen luiheid maar een systeem dat sputtert. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Waar begint de dokter te zoeken Een bloedonderzoek bij vermoeidheid checkt niet "alles", maar sluit gericht de meest voorkomende, omkeerbare oorzaken uit. We kijken naar bloedarmoede en je ijzervoorraad, naar je schildklier, naar je bloedsuiker, naar je vitamine B12 en foliumzuur, naar je vitamine D, naar tekenen van ontsteking, en we vragen door naar je slaap en je stemming. Ijzer is een bekende. In het begin van deze eeuw deden huisartsen in Franstalig Zwitserland een proef: uitgeputte vrouwen zonder aanwijsbare reden, zonder bloedarmoede maar met een lage ijzervoorraad, kregen ijzer of een placebo. De moeheid daalde duidelijk sterker in de ijzergroep, vooral bij wie een ferritine onder de 50 ng/mL had. Ferritine is de maat van je ijzervoorraad, en die kan te laag staan, zelfs als je andere bloedwaarden normaal zijn. Ijzer is een belangrijke stof om de zuurstof doorheen je lichaam te krijgen, dus ook je conditie of uithouding kan lijden onder een tekort. Een ijzersupplement is geen toverpil, maar bij de juiste persoon met een lege voorraad kan het een wereld van verschil maken. > 🩸 Een bloedonderzoek bij vermoeidheid is geen totale bodyscan. Het is een gerichte zoektocht naar een handvol veelvoorkomende oorzaken: je ijzer, je schildklier, je bloedsuiker, je vitamines, een verborgen ontsteking. Vraag je arts dus niet om "alles te prikken", maar om te kijken in de richting die bij jouw verhaal past. Soms wijst het bloed een andere, duidelijke richting aan. Werkt je schildklier te traag, dan is de uitwerking van die stoornis aan de orde. Vaak is dat goed te behandelen met wat schildklierhormoon. ## Als rust wèl de behandeling is Er is één signaal dat ik altijd actief opzoek, want het verandert de hele aanpak. Voel je je een dag of twee ná een gewone inspanning slechter in plaats van beter? Een boodschappenrondje, een verjaardagsfeest, een halfuurtje tuinieren, en dan een terugval die dagen duurt? Artsen hebben daar een naam voor: post-exertionele malaise, kortweg PEM. Dat teken staat centraal bij het chronisch vermoeidheidssyndroom en bij wat we intussen Long COVID noemen: aandoeningen waarbij je lichaam na een infectie niet meer herstelt zoals het hoort. Corona, klierkoorts of een andere infectie zet het systeem in een alarmstand en jij blijft achter met de moeheid. > ⚠️ Voel je je 24 tot 48 uur ná een gewone activiteit systematisch slechter in plaats van uitgerust? Noteer dat en vertel het aan je arts. Het is een van de belangrijkste aanwijzingen die je kan geven, en het stuurt de hele aanpak een andere kant op. Lang was het advies bij deze mensen om de conditie geleidelijk op te bouwen met steeds meer beweging. Sinds 2021 is dat gekanteld: de Britse richtlijn schrapte dat opbouwende trainingsschema, omdat het bij deze aandoening de klachten net verergert. In de plaats kwam pacing: binnen je energiegrens blijven en stoppen vóór de crash, niet erna. Het zijn vaak moeilijke gesprekken met de patiënt. Voor iemand die zijn leven lang een doorzetter was, voelt "minder doen" als opgeven. Dat is het niet. Doorbijten door de uitputting heen kan je maandenlang in een cirkel houden. Bij deze aandoeningen is de rem soms de snelste weg vooruit, en het erkennen van de klacht een belangrijk stuk van de behandeling. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Wat je zelf kunt doen Wat de oorzaak ook is, de basis blijft dezelfde en doet het meeste werk. Slaap komt eerst. Vaste uren, een donkere en koele kamer, en de schermen weg uit je slaapkamer. Snurk je zwaar of word je nooit uitgerust wakker, laat dan slaapapneu uitsluiten, want dat is een vaak gemiste motor achter dagmoeheid. Beweging is iets genuanceerder. Heb je géén terugval na inspanning, dan helpt zachte, opbouwende activiteit zoals wandelen, zwemmen of yoga. Krijg je wél crashes, dan geldt het omgekeerde en blijf je binnen je grens. ![Heb je géén terugval na inspanning, dan helpt zachte opbouwende activiteit zoals yoga.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/yoga-1.jpg) Voeding houdt je bloedsuiker stabiel: eiwit en wat gezond vet bij elke maaltijd, veel groenten, en geen extreme diëten of streng vasten op een moment dat je al op je tandvlees zit. Drink voldoende, en neem wat extra zout als je duizelig wordt bij het rechtstaan. Zorg voor momenten van echte rust, want chronische stress vreet energie. En de supplementen? Van middelen als co-enzym Q10 mag je een bescheiden effect verwachten. Maar ze zijn een aanvulling op een stevige basis, nooit de vervanging ervan, en megadoses op eigen houtje zonder bloedonderzoek zijn zonde van je geld. ## Wanneer je zeker naar de dokter gaat Sommige signalen verdienen sneller actie. Ga tijdig langs wanneer je vermoeidheid langer dan een maand aanhoudt zonder te verbeteren, of wanneer je die terugvallen na inspanning herkent. Bel snel of ga naar de spoed bij vermoeidheid samen met onverklaard gewichtsverlies, nachtzweten en koorts; bij kortademigheid, hartkloppingen of pijn op de borst; bij plotse zwakte, spraak- of gevoelsstoornissen; of wanneer je somber wordt tot en met gedachten aan zelfdoding. Dat zijn tekenen om vandaag aan te kaarten. ## Verder in deze reeks Vermoeidheid is te groot voor één tekst. In andere stukken over energie ga ik dieper op de losse sporen in: je ijzer en je ferritine, je schildklier, je slaap, en het pad van post-virale uitputting. Wil je zelf een patroon ontdekken, hou dan een tijdje een energiedagboek bij: geef je energie elke dag een cijfer van 0 tot 10, samen met je slaap en je activiteiten. Zo'n overzicht is goud waard in de spreekkamer. Blijf je met vragen zitten of wil je de volgende stukken niet missen? Schrijf je in en ik hou je op de hoogte. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Referenties Verdon, F., Burnand, B., Fallab Stubi, C.-L., Bonard, C., Graff, M., Michaud, A., Bischoff, T., de Vevey, M., Studer, J.-P., Herzig, L., Chapuis, C., Tissot, J., Pécoud, A., & Favrat, B. (2003). Iron supplementation for unexplained fatigue in non-anaemic women: Double blind randomised placebo controlled trial. *BMJ, 326*(7399), 1124\. [https://doi.org/10.1136/bmj.326.7399.1124](https://doi.org/10.1136/bmj.326.7399.1124?ref=dokterservaas.be) Houston, B. L., Hurrie, D., Graham, J., Perija, B., Rimmer, E., Rabbani, R., Bernstein, C. N., Turgeon, A. F., Fergusson, D. A., Houston, D. S., Abou-Setta, A. M., & Zarychanski, R. (2018). Efficacy of iron supplementation on fatigue and physical capacity in non-anaemic iron-deficient adults: A systematic review of randomised controlled trials. *BMJ Open, 8*(4), e019240\. [https://doi.org/10.1136/bmjopen-2017-019240](https://doi.org/10.1136/bmjopen-2017-019240?ref=dokterservaas.be) Institute of Medicine. (2015). *Beyond myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome: Redefining an illness*. National Academies Press. [https://doi.org/10.17226/19012](https://doi.org/10.17226/19012?ref=dokterservaas.be) National Institute for Health and Care Excellence. (2021). *Myalgic encephalomyelitis (or encephalopathy)/chronic fatigue syndrome: Diagnosis and management* (NICE guideline NG206). NICE. Davis, H. E., McCorkell, L., Vogel, J. M., & Topol, E. J. (2023). Long COVID: Major findings, mechanisms and recommendations. *Nature Reviews Microbiology, 21*(3), 133-146\. [https://doi.org/10.1038/s41579-022-00846-2](https://doi.org/10.1038/s41579-022-00846-2?ref=dokterservaas.be) Naviaux, R. K., Naviaux, J. C., Li, K., Bright, A. T., Alaynick, W. A., Wang, L., Baxter, A., Nathan, N., Anderson, W., & Gordon, E. (2016). Metabolic features of chronic fatigue syndrome. *Proceedings of the National Academy of Sciences, 113*(37), E5472-E5480\. [https://doi.org/10.1073/pnas.1607571113](https://doi.org/10.1073/pnas.1607571113?ref=dokterservaas.be) Tsai, I.-C., Hsu, C.-W., Chang, C.-H., Tseng, P.-T., & Chang, K.-V. (2022). Effectiveness of coenzyme Q10 supplementation for reducing fatigue: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Frontiers in Pharmacology, 13*, 883251\. [https://doi.org/10.3389/fphar.2022.883251](https://doi.org/10.3389/fphar.2022.883251?ref=dokterservaas.be) Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. ### #98. Wat doet de smartphone met je brein? URL: https://dokterservaas.be/smartphone/ Last updated: 2026-06-13T19:56:23.000Z We scrollen, swipen en klikken elke dag honderden keren – maar beseffen we wel wat dat met ons lichaam en hoofd doet? Dokter Servaas legt op een heldere, menselijke manier uit hoe technologie en sociale media ons brein prikkelen, waarom het soms zo moeilijk is om dat scherm weg te leggen en wat die constante stroom aan meldingen betekent voor stress, slaap en zelfs de ontwikkeling van onze kinderen. Naast de valkuilen van schermtijd is er ook hoop: Dokter Servaas biedt praktische tips om meer grip te krijgen op je digitale leven, zonder in extremen te vervallen. Want technologie is niet per se slecht – als we het op een bewuste en gebalanceerde manier inzetten, kan het net verbinden en inspireren. Ga mee op zoek naar de gulden middenweg en ontdek hoe kleine veranderingen in jouw smartphone-gebruik een wereld van verschil kunnen maken voor je mentale rust en geluk. Veel luisterplezier! ## (E)boeken Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/YT-SPREEKUUR---Smartphone--2--1.jpg) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1g9Si3Xa10YJWOM5xX6GW3?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/98-wat-doet-je-smartphone-met-je-brein-en-hoe-krijg/id1646766696?i=1000745846404&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=BDIVMWMfrJQ&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #97. Wat niemand vertelt over seks, liefde en bevallen met Uwe Porters URL: https://dokterservaas.be/uweporters/ Last updated: 2026-06-18T07:44:21.000Z In deze aflevering gaat Dokter Servaas in gesprek met Uwe Porters, vroedvrouw, auteur en moeder. Samen zoeken ze naar verwevenheid van moederschap, seksualiteit en identiteit. Thema’s als bevallen, het verschil tussen de Vlaamse en Nederlandse aanpak, overmedicalisering, taboes rond seks en moederschap en het belang van open communicatie komen uitgebreid aan bod. ## Wat kan je verwachten? - Hoe je identiteit als vrouw verandert door moederschap - Waarom moederschap en seksualiteit niet los van elkaar te zien zijn - De verschillen tussen thuisbevalling en ziekenhuisbevallingen in Vlaanderen en Nederland - Praktische tips om je eigen regie te nemen in gesprekken met zorgverleners - Hoe vrouwen, moeders en partners elkaar beter kunnen begrijpen en ondersteunen - Uwe praat over haar boeken, van non-fictie tot haar eerste roman, én over haar missie om taboes te doorbreken ## Boeken & inspiratie genoemd in deze aflevering - Verlos Ons, Verlost en Nu, De vrouw in de moeder – Uwe Porters - Liefde in de Tropenjaren – Katrien Kohlen - Een Duizend Schitterende Zonnen – Khaled Hosseini - Milk and Honey – Rupi Kaur ## Belangrijkste inzichten uit deze aflevering - Je hoeft als vrouw niet te kiezen tussen moeder zijn of vrouw zijn, het is altijd én-én. - Wees open over je noden en wensen, zowel naar je partner als naar je zorgverleners toe. - Taboes doorbreken begint bij het gesprek: moedig, eerlijk en met de nodige nuance. ## Volg onze gast Instagram: @uwe.porters Website: [https://uweporters.be](https://uweporters.be/?ref=dokterservaas.be) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Uwe-Porters.jpg) Je hoeft als vrouw niet te kiezen tussen moeder zijn of vrouw zijn, het is altijd én-én. ## Over Spreekuur Spreekuur is een podcast van Dr. Servaas Bingé, arts en expert in leefstijl, gedrag en gezondheid. Delen, liken, sharen of abonneren... het kan allemaal! [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/4hba9cnKAfqQgNQSFn23O2?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/97-wat-niemand-vertelt-over-seks-liefde-en-bevallen/id1646766696?i=1000744938182&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=R4yf2Y2keso&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Wat de cholesterolcijfers in je bloed je leren URL: https://dokterservaas.be/cholesterol-opnieuw-bekeken/ Last updated: 2026-08-19T12:53:41.000Z Als je hoort dat je cholesterol te hoog is, gaat het meestal over je LDL. Dat is het cijfer dat je liever laag houdt. Ik wil het getal niet wegwuiven. LDL doet er echt toe. Maar dat ene cijfer op je blad vertelt maar de helft van het verhaal. Wie enkel naar het LDL-getal kijkt, mist soms een deel van het verhaal. Ik vertel in de praktijk bijna dagelijks een verhaal om de hele cholesterolhetze in een breder perspectief te plaatsen. Tijd om het uitgebreid op papier te zetten: wat cholesterol eigenlijk is, waarom LDL terecht meetelt, maar ook waarom de rest van het verhaal minstens even belangrijk is. ## Cholesterol is de kwaadste niet Beginnen we bij het begin. Cholesterol klinkt als iets waar je lijf beter van af zou zijn. De marketeers van allerlei voedingsproducten en geneesmiddelen doen daar vrolijk aan mee: ze beweren dat ze de cholesterol uit je lijf kunnen drijven, alsof het de duivel is. Het tegendeel is waar. Elke cel in je lichaam heeft cholesterol nodig. Het zit in de wand van je cellen om ze soepel te houden, en het is de grondstof voor je hormonen, voor vitamine D, voor de galzouten waarmee je vetten verteert. Zonder cholesterol maak je geen oestrogeen, geen testosteron, geen cortisol. Zonder cholesterol overleef je niet. > 💡 Cholesterol is geen gif dat je moet uitdrijven. Je lichaam maakt het zelf, elke dag, omdat het niet zonder kan. De vraag is nooit of je cholesterol hebt, maar hoe het door je bloed reist. Je lever maakt het grootste deel zelf aan, net omdat het zo belangrijk is. Cholesterol op zich is dus moeilijk goed of slecht te noemen. We hebben het nodig. ## Waarom zijn we zo geïnteresseerd in cholesterol? Omdat hart- en vaatziekten nog altijd de grootste oorzaak van ellende zijn en je daar vaak niets van voelt. En omdat cholesterol (meer bepaald LDL, waar ik het net over had) een van de weinige knoppen is die we kunnen meten én beïnvloeden. Maar het hebben van cholesterol in je bloed is geen ziekte. Het is een *risicofactor*. Net zoals bloeddruk, roken, diabetes, chronische stress, te weinig beweging, slechte slaap, erfelijke belasting en (bij veel mensen) buikvet en insulineresistentie dat ook zijn. Het risico op een hartinfarct of beroerte ontstaat wanneer die factoren zich opstapelen. Soms weegt cholesterol zwaar door. Soms speelt het een bijrol, en is je bloeddruk of je suiker het grote verhaal. Daarom is één getal op je bloeduitslag nooit het hele verdict. Het is een flikkerlicht op je dashboard. Het vertelt je: hier is iets om ernstig te nemen, en in de juiste context te plaatsen, samen met de rest van je risicoprofiel. ## Waarom LDL toch telt Cholesterol lost niet op in water of bloed. Een druppel olie mengt zich ook niet in een glas water, dat weet je. Daarom reist cholesterol verpakt in kleine transportpakketjes: de lipoproteïnes. Denk aan vrachtwagens op een snelweg, maar dan in je bloedvaten. In je totale cholesterolgetal zitten al die vrachtwagens samen opgeteld, en daarom zegt dat totaalgetal zo weinig. Je moet weten welke vrachtwagen de cholesterol vervoert. De twee die je op je blad ziet, zijn LDL en HDL. Het zijn dus geen soorten cholesterol, het zijn de vervoerders van de stof. HDL is de goeierd die cholesterol terug naar de lever brengt. LDL is de vrachtwagen die cholesterol van je lever naar je cellen brengt. En daar zit het risico: zijn er te veel LDL-vrachtwagens, en blijven ze te lang rondrijden, dan dringt er af en toe eentje de vaatwand binnen en blijft daar plakken. Daar begint, jaren voor je er iets van voelt, de aderverkalking. Dat is keiharde wetenschap. Mensen die door hun genen levenslang een wat lagere LDL hebben, krijgen minder hart- en vaatziekten. Zelfs als ze niet gezonder leven. Het is de optelsom over de jaren heen, want de verkalking onstaat over de jaren heen, net zoals een steenweg waar al jaren veel verkeer is en de wegenwerken maar niet beginnen. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ![Aderverkalking](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/cholesterol--2--1.jpg) ## Waarom je LDL-getal maar de helft vertelt Wat de vaatwand binnendringt en blijft plakken, is niet de cholesterol zelf. Het is de vrachtwagen. Elke LDL-vrachtwagen draagt precies één herkenningsplaatje aan de buitenkant, een eiwit. Eén vrachtwagen, één plaatje. Tel je die plaatjes, dan tel je dus het aantal vrachtwagens dat schade kan aanrichten. Dat plaatje heeft een naam: apoB. *Voor wie graag iets meer diepte wil: dat apoB is een eiwit dat in de buitenwand van zo’n lipoproteïne zit. Elk verklevend (atherogeen) deeltje (LDL, VLDL, IDL) draagt er precies één. Daarom is apoB in de praktijk een nette teller van hoeveel “vrachtwagens” er rondrijden. In dit verhaal zijn LDL en HDL allebei ‘transporters’, maar apoB gaat niet over HDL. Het zit op de atherogene deeltjes: LDL, IDL en VLDL-restdeeltjes. In je bloed is LDL veruit de grootste groep, dus in de praktijk is apoB vaak vooral: “hoeveel LDL-deeltjes rijden er rond?”* En dan krijg je dit: twee mensen kunnen hetzelfde LDL-C hebben, maar bij de ene zit dat cholesterol verdeeld over **minder LDL-deeltjes**, en bij de andere over **meer LDL-deeltjes**. Hoe meer deeltjes, hoe meer kansen dat er eentje de vaatwand binnendringt en blijft hangen. Dat verschil zie je met één meting: apoB. Precies daarom voorspelt apoB in grote studies het risico scherper dan LDL alleen: het telt de vrachtwagens in plaats van de lading. > 💡 ApoB telt het aantal vrachtwagens, LDL meet de totale lading. Bij twee mensen met dezelfde LDL kan het aantal deeltjes, en dus het risico, sterk verschillen. Eén apoB-meting maakt dat zichtbaar. Dit speelt vooral bij mensen met wat hogere triglyceriden, met wat buikvet, met insulineresistentie of diabetes. Net bij hen kan het LDL-getal geruststellend laag zijn terwijl het aantal vrachtwagens hoog is. De geruststelling is dan vals. Het is ook meteen de reden waarom cholesterol, suiker en buikomtrek niet los van elkaar staan: ze zijn onderdelen van hetzelfde verstoorde systeem, en je leest ze best samen. ## De verborgen waarde die bijna niemand laat prikken Er is nog een tweede vervoerder die zelden op je blad staat, en die veel mensen niet één keer in hun leven laten meten: lipoproteïne(a), kortweg Lp(a). Zie dit als een LDL-vrachtwagen met een extra plakkerig staartje eraan. Ongeveer één op de vijf mensen heeft er te veel van, en dat verhoogt het risico op een hartinfarct en op verkalking van de hartklep, helemaal los van je gewone cholesterol. Het bijzondere: je Lp(a) ligt vast in je genen, voor meer dan negentig procent. Voeding, sport en zelfs de meeste cholesterolmedicatie bewegen er nauwelijks iets aan. Dat klinkt ontmoedigend, maar het is net waardevol om te weten. Heb je een hoge Lp(a), dan weet je dat je aan je andere knoppen, je LDL, je bloeddruk, je suiker, niet roken, strenger mag draaien, omdat je vertrekt met een handicap. Je hoeft Lp(a) maar één keer in je leven te laten prikken, en toch gebeurt het bij de meeste mensen nooit. Dat is een gemiste kans, want het is een van de weinige erfelijke risicofactoren die je met één buisje bloed volledig in kaart brengt. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Waarom je met een normale cholesterol toch risico kan lopen Er zijn mensen met een keurig LDL-getal die tóch een infarct krijgen. En er zijn mensen met een hoge LDL die op hun tachtigste nog fietsen. Het getal alleen is een gemiddelde, en jij bent geen gemiddelde. Je totale risico is de optelsom van veel dingen: hoeveel apoB-vrachtwagens, hoeveel Lp(a), je bloeddruk, je bloedsuiker, of je rookt, of er hartziekten in je familie zitten, en je leeftijd. Een cholesterolprofiel op zich bepalen heeft dus weinig zin. Je wil het kennen in dat bredere landschap. Daarom kijk ik in de praktijk nooit naar één cijfer, maar naar het hele plaatje. ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Wat je hiermee zelf kan doen Vraag je arts om je cholesterol één keer volledig te bekijken, en om daar apoB en, minstens eenmalig, Lp(a) bij te nemen. Die twee samen vertellen je veel meer dan het LDL-getal op zich. Werk daarna aan de knoppen die je wél in handen hebt. Hier wint de eenvoud: planten, dieren en dingen. Leg twee derden van je bord vol planten, groenten, peulvruchten, volle granen, noten. Een goed derde mag van de dieren komen. En de dingen, de sterk bewerkte producten met een etiket vol namen die je niet kan uitspreken, hou je zo veel mogelijk beperkt. Hier is een nuance belangrijk die vaak voor teleurstelling (of valse hoop) zorgt: voeding bepaalt gemiddeld maar zo’n 20 à 30% van je cholesterol. Maar net daarom is het wél de moeite waard. Met eten beïnvloed je niet alleen je LDL, je beïnvloedt ook iets dat minstens even hard meetelt: **inflammatie**, een soort laaggradig smeulvuurtje in je lichaam dat je plaques sneller laat groeien. Maar soms is leefstijl niet genoeg. Als je risico hoog is (door genen, Lp(a), eerdere problemen of een hardnekkig hoge LDL), dan is medicatie een juiste versterker. > 💡 Vraag één keer een volledig bloedbeeld met apoB en Lp(a). Werk daarna aan wat je wél kan sturen: twee derden planten op je bord, genoeg beweging, niet roken, slaap en stress onder controle. Het mooie is: het effect van je inspanningen wordt groter als je die andere leefstijlpijlers ook meeneemt. Beweeg genoeg, met wat krachttraining erbij. Stop met roken, want roken maakt net die plakkerige deeltjes gevaarlijker. Zorg voor voldoende slaap en temper je stress, want ook die spelen mee. Geen van deze dingen is een op z’n eentje een wondermiddel, maar samen verzetten ze bergen. Val je nog wat gewicht af, dan zie je vaak je LDL, je triglyceriden en je bloedsuiker meebewegen, en je HDL klimt de andere kant op. ## Wanneer je hier de arts bij haalt Een LDL die erg hoog blijft ondanks een gezonde leefstijl, zeker met hartinfarcten op jonge leeftijd in de familie, kan wijzen op familiale hypercholesterolemie, een erfelijke vorm die je echt wil laten uitzoeken. Vetbultjes op je pezen of rond je ogen horen daar soms bij. En een hoge Lp(a) in combinatie met een belaste familie is een reden om samen strenger naar je hele risico te kijken. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) [Cholesterol-labo-decoder: LDL, ApoB & Lp(a) uitleg & behandelingBijna iedereen kent zijn totaal cholesterol, net het getal dat je het minst vertelt. Deze decoder leest je hele lipidenprofiel voor je uit, ook je ApoB en je Lp(a), en zegt je of leefstijl volstaat of een gesprek over medicatie erbij hoort.![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/icon/favicon-1a2accd0-552d-4c92-b82d-b94dd60d137f.ico)Dokter ServaasServaas Bingé![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/thumbnail/Cholesterol--1--af6cbee0-f7a5-4086-80c7-5c65e85e2e58.jpg)](https://dokterservaas.be/cholesterol-labo-decoder/) ## Referenties Ference, B. A., Yoo, W., Alesh, I., Mahajan, N., Mirowska, K. K., Mewada, A., ... Flack, J. M. (2012). Effect of long-term exposure to lower low-density lipoprotein cholesterol beginning early in life on the risk of coronary heart disease: A Mendelian randomization analysis. *Journal of the American College of Cardiology, 60*(25), 2631-2639\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2012.09.017](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2012.09.017?ref=dokterservaas.be) Richardson, T. G., Sanderson, E., Palmer, T. M., Ala-Korpela, M., Ference, B. A., Davey Smith, G., & Holmes, M. V. (2020). Evaluating the relationship between circulating lipoprotein lipids and apolipoproteins with risk of coronary heart disease: A multivariable Mendelian randomisation analysis. *PLoS Medicine, 17*(3), e1003062\. [https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003062](https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003062?ref=dokterservaas.be) Sniderman, A. D., Williams, K., Contois, J. H., Monroe, H. M., McQueen, M. J., de Graaf, J., & Furberg, C. D. (2011). A meta-analysis of low-density lipoprotein cholesterol, non-high-density lipoprotein cholesterol, and apolipoprotein B as markers of cardiovascular risk. *Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes, 4*(3), 337-345\. [https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.110.959247](https://doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.110.959247?ref=dokterservaas.be) Johannesen, C. D. L., Mortensen, M. B., Langsted, A., & Nordestgaard, B. G. (2021). Apolipoprotein B and non-HDL cholesterol better reflect residual risk than LDL cholesterol in statin-treated patients. *Journal of the American College of Cardiology, 77*(11), 1439-1450\. [https://doi.org/10.1016/j.jacc.2021.01.027](https://doi.org/10.1016/j.jacc.2021.01.027?ref=dokterservaas.be) Reyes-Soffer, G., Ginsberg, H. N., Berglund, L., Duell, P. B., Heffron, S. P., Kamstrup, P. R., ... Tsimikas, S. (2021). Lipoprotein(a): A genetically determined, causal, and prevalent risk factor for atherosclerotic cardiovascular disease. *Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 42*(1), e48-e60\. [https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147](https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000147?ref=dokterservaas.be) Nordestgaard, B. G., & Langsted, A. (2024). Lipoprotein(a) and cardiovascular disease. *The Lancet, 404*(10459), 1255-1264\. [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01308-4](https://doi.org/10.1016/S0140-6736%2824?ref=dokterservaas.be)01308-4) Bingé, S. (2017). *Nooit meer naar de dokter*. Borgerhoff & Lamberigts. ### #96. Over goede voornemens URL: https://dokterservaas.be/goedevoornemens-5/ Last updated: 2026-06-12T18:46:48.000Z In deze aflevering duikt Dokter Servaas in het thema dat ieder jaar weer terugkomt: het maken van goede voornemens. Waarom lukt het maar zelden om die mooie plannen voor meer beweging, gezonder eten of minder stress écht vol te houden? Wat zegt de wetenschap over onze jaarlijkse zoektocht naar een betere versie van onszelf, en—belangrijker nog—hoe kun jij die cirkel dit jaar doorbreken? Martijn stelt de vraag. Dokter Servaas vertelt historische verhalen uit het oude Babylon en deelt inzichten van filosofen én moderne gedragspsychologen. Zo krijg je niet alleen uitleg over waarom goede voornemens vaak mislukken, maar ook een praktisch stappenplan dat je helpt om ze wél te laten slagen. Denk aan het formuleren van concrete doelen, het vinden van je ‘why’ én het omgaan met tegenslagen. Of je nu gezonder wilt eten, meer wilt bewegen, of gewoon wat liever voor jezelf wilt zijn, na deze aflevering heb je alle tools in handen om jouw voornemens om te zetten in blijvende verandering. Zet je schrap voor heel wat inzichten, voorbeelden en een flinke portie motivatie! [Download het stappenplan](https://dokterservaas.kit.com/goedevoornemens26?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Fotos_GOEDE-VOORNEMENS_SONY_001-1.webp) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0rlUcO7gG0AUHqIK8uneUx?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/96-goede-voornemens-waarom-ze-mislukken-en-hoe-je-ze/id1646766696?i=1000743922712&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=lZz5A7%5FR630&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Veelgestelde vragen over een consult URL: https://dokterservaas.be/veelgestelde-vragen-consult/ Last updated: 2026-07-08T12:56:28.000Z Hieronder staan de antwoorden op de vragen die mensen meestal stellen voor ze boeken. Vind je de jouwe niet terug? Mail gerust naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be), verpleegkundige Febe of ikzelf antwoorden. ## Praktisch ### Hoe boek ik een afspraak? Via de agenda op de website. Daar staan de vrije slots open. Voor de intake klik je op ‘Intake’. Ook voor een opvolgconsult ga je rechtstreeks naar de agenda, kies het juiste type afspraak en een vrij slot. ### Hoe lang duurt een afspraak? Een intake duurt standaard 45 minuten. Een opvolgconsult is 30 minuten. Wil je meer tijd, omdat je veel te bespreken hebt of omdat je labo’s uitgebreid zijn, dan kun je twee consulten achter elkaar boeken. Geef het door bij het boeken. ### Online of in de praktijk: hoe kies ik? Voor klachten waarbij een lichamelijk onderzoek nodig is (sportscreening, abdominaal onderzoek), is de praktijk beter. Voor het meeste werk (labo-interpretatie, leefstijltraject, opvolging) werkt online even goed. ### Mag mijn partner mee? Ja, als jij daar comfortabel mee bent. Geef het door bij het boeken. ### Kan ik annuleren of verplaatsen? Tot 48 uur op voorhand annuleer je of verplaats je kosteloos. Daarna wordt 50% van het consult aangerekend, uit respect voor onze tijd en de anderen op de wachtlijst. ## Tarieven en terugbetaling ### Waarom kost een consult zoveel? We nemen ruim de tijd voor de voorbereiding en het doornemen van je medisch dossier, zodat we met een volledig overzicht starten. Omdat de praktijk gedeconventioneerd is én een consult langer duurt dan een standaardraadpleging, ligt het tarief hoger. De volledige uitleg lees je in [Wat betekent gedeconventioneerd?](https://dokterservaas.be/wat-betekent-gedeconventioneerd/). ### Krijg ik iets terugbetaald? Ja, voor het medische deel van het consult betaalt je mutualiteit een vast bedrag terug. Heb je een aanvullende ambulante verzekering, dan komt daar mogelijk nog iets bij. Check je polis. ### Ik heb recht op verhoogde tegemoetkoming. Wat dan? Sinds 2026 gelden er andere regels voor wat een arts mag aanrekenen aan patiënten met een verhoogde tegemoetkoming. Heb je dat statuut, neem dan vooraf even contact op via [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be), dan regelen we je consult samen correct. ### Wat is Spreekuur+ en zit het bij mijn consult? Bij elk consult krijg je zes maanden toegang tot Spreekuur+, het ledengedeelte van het platform met al mijn artikels, podcasts, video’s en cursussen. Kom je terug voor een opvolgconsult, dan verlengt je toegang opnieuw. Zolang we samen aan je gezondheid werken, blijf je lid. ### Moet ik apart betalen voor Spreekuur+? Nee. Het zit bij je consult. Spreekuur+ is geen losse bonus, het is de verlenging van wat we in de spreekkamer bespreken. De cursussen, podcasts en artikels werken net de thema’s uit die we tijdens je consult aanraken. Het hoort bij elkaar. ### Wat als ik niet terugkom voor een opvolgconsult? Dan loopt je toegang van zes maanden gewoon uit. Kom je later toch terug, dan start de toegang opnieuw. ### Hoe werkt dit voor mensen uit Nederland? In grote lijnen verloopt het consult hetzelfde. Hou er wel rekening mee dat terugbetaling (vooral van labo-onderzoek) vaak anders werkt dan in België. Daardoor kan de totale kost hoger uitvallen. Veel Nederlandse zorgverzekeraars vergoeden (een deel van) de kosten wél, zeker als er vooraf een aanvraag of machtiging gebeurt. Neem daarom best contact op met je zorgverzekeraar om dit concreet na te vragen. Twijfel je wat je precies moet aanvragen of welke informatie je nodig hebt? Mail gerust naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be), we helpen je op weg. ## Medisch ### Vervangt u mijn huisarts? Nee. Ik werk in overleg met je huisarts en stuur na het consult, als je dat wil, een verslag door. Voor klassieke huisartsgeneeskunde (acute klachten, kleine ingrepen, vaccinaties, voorschriften voor chronische medicatie) blijft je huisarts de eerste plek. ### Schrijft u medicatie voor? Als arts mag en doe ik dat, daar waar het zinvol is. Lifestyle-geneeskunde is geen anti-medicatie. Soms is een geneesmiddel gewoon de juiste keuze. ### Werkt u samen met andere artsen of specialisten? Ja, voortdurend. Voor klachten die specialistische zorg vragen, verwijs ik door naar collega-specialisten die op dezelfde manier denken. Soms gebeurt dat omgekeerd, en sturen specialisten mensen naar mij voor de leefstijlcomponent van hun behandeling. ### Vraagt u zelf labo’s aan? Ja, ik schrijf het labo voor dat ik nodig vind voor jouw situatie. Sommige van die analyses worden door de mutualiteit terugbetaald, andere niet. Bij het voorschrift krijg je een korte toelichting. ## Voorbereiding ### Wat breng ik mee? Identiteitskaart en eventuele verslagen of resultaten van vorige onderzoeken die relevant kunnen zijn. Voor een intake kunnen we vragen om nuchter te zijn, al zijn er veel plaatsen (over heel Vlaanderen) waar je bloed kan afgenomen worden. Vaak geven we een aanvraag mee en kun je de volgende dag al bij jou in de buurt terecht. ### Moet ik vooraf een formulier invullen? Ja. Na het boeken krijg je een intakeformulier toegestuurd. Vul het zo volledig mogelijk in. Het bespaart tijd tijdens het consult zelf, zodat we die tijd gebruiken om verder te kijken, niet om basisinformatie op te halen. ### Wat als ik na het consult vragen heb? Voor korte vragen kun je terecht bij verpleegkundige Febe via [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). Voor inhoudelijke vervolgvragen plan je een opvolgconsult van 30 minuten. --- Nog een vraag die hier niet bij staat? Mail naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). ### Wat betekent het dat een arts gedeconventioneerd is? URL: https://dokterservaas.be/wat-betekent-gedeconventioneerd/ Last updated: 2026-08-19T12:53:42.000Z In België spreekt een arts elk jaar af of hij of zij zich aan de officiële tarieven van de mutualiteit houdt. Wie ja zegt, is geconventioneerd. Wie nee zegt of de conventie maar gedeeltelijk aanneemt, is gedeconventioneerd. Mijn praktijk is gedeconventioneerd. Wat dat concreet voor jou betekent, leg ik hier uit. ## Waarom kost een consult dan meer? Het officiële tarief voor een gewone raadpleging ligt rond de 34 euro. Bij mij kost een opvolgconsult 150 euro en een intake 250 euro. Het verschil zit in de tijd en in de aard van het werk. Een intake duurt 45 minuten, met een uitgebreider labo dan standaard, een geschreven plan en een traject van opvolging. Voor de soort klachten waarvoor mensen bij mij komen, chronische vermoeidheid, perimenopauze, metabool herstel, bijna-burn-out, is dat de minimale ruimte die een degelijke aanpak vraagt. ## Krijg je iets terugbetaald? Ja. Voor het medische deel van het consult betaalt je mutualiteit een vast bedrag terug, ook bij een gedeconventioneerde arts. Dat bedrag wordt berekend op het officiële tarief, niet op wat je werkelijk betaalt. Concreet, op het moment van schrijven, voor een gewone raadpleging: - Met een globaal medisch dossier (GMD) krijg je ongeveer 22 euro terug van je ziekenfonds. - Zonder GMD ligt dat iets lager. - Het exacte bedrag voor jouw situatie stort de mutualiteit automatisch op jouw rekening. Heb je een hospitalisatieverzekering of een aanvullende verzekering met ambulante zorg, dan komt er soms nog een terugbetaling bij. Check je polis, veel mensen weten niet dat dit erin zit. ## Ik heb recht op verhoogde tegemoetkoming. Wat dan? Sinds 2026 gelden er voor patiënten met een verhoogde tegemoetkoming andere regels rond wat een arts mag aanrekenen. Heb je dat statuut, neem dan vooraf even contact op via [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). Dan bekijken we samen hoe we je consult correct regelen. Geen gedoe, gewoon een eerlijke afspraak vooraf. ## Mag een arts zomaar gedeconventioneerd zijn? Ja. De Belgische gezondheidszorg is gebouwd rond een conventiesysteem waar artsen vrij in of uit kunnen stappen, met de afspraak dat ze het transparant communiceren. Daarom staat het in mijn agenda en wordt het bij elke boeking duidelijk vermeld. ## Is het de moeite waard voor jou? Eerlijke vraag, en het antwoord hangt af van wat je zoekt. Heb je een acute, eenvoudige vraag, dan ben je sneller en goedkoper geholpen bij je eigen huisarts. Daar is die zorg precies voor gemaakt. Heb je een klacht die al maanden duurt, waar je al meerdere artsen voor zag, en waar je nog steeds geen plan voor hebt, dan kunnen 45 minuten met een arts die er specifiek voor opgeleid is je een hoop omwegen besparen. De rekensom is dan niet alleen wat het consult kost, maar ook wat een jaar verder zonder plan kost. ## Werk je samen met de huisarts? Altijd. Als je dat wil, stuur ik na het consult een verslag naar je huisarts. En als er voorschriften of doorverwijzingen nodig zijn, doen we dat samen. Het doel is simpel: jij hoeft niet nodeloos terug te komen. Zie het als een aanvulling op je gewone zorg, een soort “specialisatie” in leefstijl en metabool herstel. Nog vragen voor je boekt? Mail naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Alles wat je moet weten over je (prikkelbare) darmen en je darmflora URL: https://dokterservaas.be/darmen-centrum-gezondheid/ Last updated: 2026-08-19T12:53:43.000Z Vraag op een feestje hoe het met iemands darmen gaat, en een paar mensen beginnen te fluisteren. Over een buik die opzwelt, een lijf dat op alles reageert. Herken je dat? Dan zit je in goed gezelschap, want darmklachten zijn helaas een volksziekte. > 🌱 Een gezonde darm bouw je met vezels, variatie en het opsporen van echte oorzaken. De dure supplementen mag je grotendeels achterwege laten. De vraag onder al dat gefluister is dezelfde: hoe belangrijk is die darm nu echt? Je darm doet meer dan je boterham verteren: hij traint je afweer, praat met je hersenen en herbergt een ecosysteem dat mee bepaalt hoe je je voelt. ![De darmen](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/De-darmen-1.jpg) ## Meer dan een verteringsbuis Rol je de binnenkant van je darm open, dan krijg je een oppervlak dat vele malen groter is dan je huid. Daarop wonen biljoenen bacteriën, virussen en schimmels: samen je microbioom, goed voor zowat anderhalve kilo. Die bewoners doen van alles. Ze helpen je verteren, maken vitamines aan en houden zowat zeventig procent van je afweer scherp, want net onder je darmwand zit het grootste deel van je immuunsysteem. Je darm heeft ook een eigen zenuwstelsel met honderden miljoenen zenuwcellen en wordt daarom soms het tweede brein genoemd. Hoofd en buik praten in twee richtingen. Die verbinding voelde je vast al eens: examenstress die naar je buik schiet, of vlinders voor een afspraak. Dat is de darm-brein-as. Een mooi inzicht kwam uit eigen land. In het labo van Jeroen Raes aan de KU Leuven brachten onderzoekers vanaf 2015 de darmflora van duizenden Vlamingen in kaart. Bepaalde bacteriën (de boterzuurmakers) doken telkens op bij mensen met een betere levenskwaliteit en ontbraken bij mensen met een depressie. Dat bewijst niet dat je somberheid uit je darm komt, maar het toont wel hoe verweven ze zijn. ## Hoe voed je dat ecosysteem? De bacteriën die je wil verwennen, leven van wat wij zelf niet verteren: vezels. Groenten, fruit, peulvruchten, volle granen, noten. In je dikke darm vergisten je darmbacteriën die vezels tot korteketenvetzuren, met boterzuur op kop, het lievelingseten van je darmwandcellen. Voed je bacteriën goed, dan onderhouden ze in ruil de muur die jou beschermt. ![Darmbacteriën leven van vezels: groenten, fruit, peulvruchten, volle granen, noten.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Groenten--fruit--peulvruchten--volle-granen--noten-1.jpg) Het handigste advies komt uit een groot burgeronderzoek: wie dertig plantensoorten per week eet, heeft een rijkere darmflora dan wie onder de tien blijft. Dertig klinkt veel, tot je beseft dat kruiden, noten, zaden, bonen en een appel allemaal meetellen. Eet de regenboog, zeg ik weleens: hoe meer kleuren op je bord, hoe meer verschillende vezels je binnenkrijgt. Naast vezels is er een tweede winnaar: gefermenteerd eten. In 2021 zette een groep in Stanford gezonde volwassenen tien weken op yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi en kombucha. Hun darmflora werd diverser en hun ontstekingswaarden daalden. De pot zuurkool doet meer voor je darm dan het kleine en duurdere potje uit de apotheek. ## Prikkelbare darm, opgeblazenheid en wisselende stoelgang De klacht die ik het vaakst hoor, is de prikkelbare darm, in het jargon het prikkelbaredarmsyndroom of IBS. Ongeveer één op de tien mensen heeft er last van, vrouwen dubbel zo vaak als mannen. De darm reageert overgevoelig op normale prikkels: een gewone maaltijd voelt als een steen en gas geeft kramp. Een prikkelbare darm is een echte aandoening, geen inbeelding en geen teken van een zwak karakter. De klachten zijn vervelend en soms slopend: opgeblazenheid na een rijke maaltijd, wat wisseling in je stoelgang, af en toe slijm. Dat kan horen bij een gevoelig systeem, maar tegelijk is het wel een teken aan de wand dat de spijsvertering niet optimaal verloopt en de darmgezondheid vermoedelijk beter kan. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Lekkende darm, SIBO en detox Over de darm circuleren veel concepten en het ene is al meer onderbouwd dan het andere. De **lekkende darm**. Stel je je darmcellen voor als een rij rugbyspelers die stevig ingehaakt staan. Bij aanhoudende ontsteking laten ze een beetje los, en dan glipt er iets doorheen wat er niet hoort. Toxines komen zo in de bloedbaan terecht en houden de ontsteking in stand. Dat mechanisme bestaat echt, maar of we het kunnen uitvergroten tot dé verklaring voor elke kwaal, is nog een brug te ver. De test die we er in de praktijk voor doen, zonuline in de stoelgang, moet steeds geïnterpreteerd worden in het volledige plaatje en liefst met enkele andere biomarkers én een voedingsdagboek erbij. **SIBO**, een overgroei van bacteriën in de dunne darm, is een reëel probleem bij een deel van de mensen met een diarree-dominante prikkelbare darm. Het valt op te sporen met een ademtest en soms te behandelen met een gerichte antibioticakuur. Het is niet de geheime samenzwering achter ieders opgeblazen buik, maar de wetenschap leert elke dag bij over dit fenomeen. Zullen we dan maar **detoxen?** Laat me daar eerlijk over zijn: je hebt geen theekuur of poeder nodig om je darm te ontgiften: je lever en je nieren doen dat werk elke seconde, gratis. Wat je darm wél opruimt, is een week met voldoende water, meer vezels en minder ultrabewerkt eten. ![Drink voldoende water om je darm op te ruimen, detox is niet nodig om te ontgiften](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Water-1.jpg) Blijft de vraag naar **probiotica**. Die werken strain per strain: het ene stammetje heeft bewezen nut bij een prikkelbare darm, het andere doet niks. Voor de meeste mensen wint een pot yoghurt of kimchi het van een willekeurig potje pillen. Zeker als je er ook nog vezels aan toevoegt. Zit je met een specifieke klacht, bespreek dan met je arts welke stam zin heeft. ## **Wat zegt de dokter bij een prikkelbare darm?** Wie bij mij binnenkomt met een prikkelbare darm, heeft vaak al een hele weg afgelegd. Krampen, een opgeblazen gevoel, de ene dag verstopt en de andere naar het toilet hollen. En ergens onderweg de zin te horen gekregen dat het "tussen de oren" zit. Dat is het niet. Een prikkelbare darm is een echte aandoening met een echte behandeling. Mijn eerste taak is nagaan of er geen alarmsignalen zijn: bloed bij de stoelgang, ongewild gewichtsverlies, klachten die je 's nachts wakker maken, of nieuwe klachten na je vijftigste. Ook coeliakie, een echte glutenintolerantie, sporen we op, met onder andere een bloedtest of, als het moet, een verwijzing naar de specialist. Belangrijk: blijf tot die test achter de rug is brood eten, anders klopt de uitslag niet. Zijn al die pistes negatief, dan mag je gerust zijn, er zit niets ergs achter. En zodra een patiënt dat weet, valt er al een pak spanning weg. Laat spanning nu net iets zijn waar die darm zo gevoelig voor is. Het verdere verloop brengt ons dus in de keuken en de supermarkt. Food first: regelmatige maaltijden, rustig kauwen, voldoende water, en wat minder cafeïne, alcohol en ultrabewerkt eten. Vezels spelen daarbij een sleutelrol, maar dan de juiste soort. Oplosbare vezels (psyllium of vlozaad, of haver) verzachten; de grove zemelen uit bruin brood, die veel mensen als "gezond" in huis halen, kunnen een prikkelbare darm net meer irriteren. Voor een flink deel van de mensen brengt die basis alleen al rust. ![psylliumvezels](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/psylliumvezels.jpg) Helpt dat onvoldoende, dan komt het low-FODMAP-dieet in beeld. FODMAP's zijn snel vergistbare suikers die bij een gevoelige darm gas en kramp geven, met de fructanen uit tarwe, ui en look als grootste boosdoeners. Ze tijdelijk schrappen werkt goed: ongeveer drie op de vier mensen merken duidelijke verbetering. Maar dit is geen dieet voor het leven, het is detectivewerk. Je haalt de verdachten vier tot zes weken van tafel en brengt ze daarna één voor één terug, om te voelen welke jóuw klachten uitlokt. Dat herintroduceren is het echte werk. Een verrassende tip: een klassiek zuurdesembrood verdraag je meestal wél, want de fermentatie breekt die fructanen grotendeels af. Doe zo'n eliminatie het best met een diëtist erbij. Het doel is nooit levenslang schrappen: te lang te streng eten kost je net die diversiteit in je darmflora die je wil beschermen. Je bouwt langzaam aan je eigen lijst, met een mediterrane basis en enkel jóuw echte triggers eruit. Wordt eten stilaan een obsessie, dan stoppen we: een streng dieet mag nooit in een eetstoornis kantelen. Een klachtendagboek is bij dit alles goud waard. [Het FODMAP-eliminatie-dieet](https://dokterservaas.be/fodmap-eliminatie-herintroductie/) Medicatie hoeft geen vies woord te zijn. Een middel tegen krampen, pepermuntolie die pas in de darm openbreekt, iets tegen diarree op de moeilijke momenten, of een lage dosis van een oud antidepressivum dat de overgevoeligheid van de darm dempt en meteen je slaap wat verbetert: soms is dat de juiste keuze. Ook praten helpt aantoonbaar. Cognitieve gedragstherapie doet meer dan je zou vermoeden, want die darm-brein-as werkt in twee richtingen. De spanning trekt aan je darm, en je darm trekt aan je gemoed. Pak je de ene aan, dan voelt de andere het. Beweging en goede nachtrust horen in datzelfde rijtje thuis. Een prikkelbare darm is niet op te lossen met één wondermiddeltje. Het vraagt meestal wat geduld: eerst geruststelling, dan de keuken, en pas daarna medicatie of therapie waar het nodig is. Genezen doen we hem zelden, maar beheersen wél, en dat maakt voor je dagelijks leven het hele verschil. Al was het maar omdat je eindelijk weet dat het niet tussen je oren zat. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Alles hangt samen Het mooie aan de darm is dat je hem niet apart hoeft te verzorgen. Wat goed is voor de rest van je lijf, is ook goed voor je microbioom. > 🥦 Begin met één kleur extra en één portie vezels meer per dag. Je darmflora verandert al binnen enkele weken, en dat voel je. Bouw je vezels traag op, zodat je darm niet in opstand komt. Mik op variatie in plaats van op één superfood. Beweeg matig intensief, want wie regelmatig beweegt, kweekt meer beschermende bacteriën. Slaap voldoende, want ook je darmflora heeft een dag-en-nachtritme. Kom buiten en steek je handen in de grond, want een gevarieerde omgeving voedt een gevarieerd microbioom. En pak je stress aan: maak een paar minuten per dag je uitademing langer dan je inademing, en je zet meteen je rustsysteem aan. ![Pak je stress aan: maar een paar minuten per dag je uitademing langer dan je inademing](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/08/Ademhaling.jpg) ## Wanneer je wél naar de dokter moet Bij dit alles hoort een eerlijke waarschuwing. Sommige signalen mag je niet zelf wegredeneren met een dieet of een supplement. Ga langs bij je arts als je een van deze dingen opmerkt: - Bloed bij je stoelgang. - Onbedoeld gewichtsverlies. - Diarree die je 's nachts wakker maakt. - Nieuwe darmklachten die pas na je vijftigste opduiken. - Bloedarmoede, of darmkanker in je naaste familie. Die vlaggen betekenen niet meteen onheil, maar ze horen eerst uitgesloten te worden. Vaak volstaat een eenvoudige stoelgangtest, de calprotectine, om een prikkelbare darm te onderscheiden van een echte darmontsteking. Is die test normaal, dan mag je met een gerust hart verder werken aan je vezels en je variatie. Is hij verhoogd, dan kijkt je arts gericht verder. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Gezondheid zonder onzin Nuchtere uitleg over je lichaam, je leefstijl en wat écht werkt. Elke week in je mailbox. Laat je adres achter en je mist er geen. Ik ben erbij Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ## Referenties - Bingé, S. (2019). *De lijst*. Borgerhoff & Lamberigts. - Bingé, S. (2022). *Het recept*. Borgerhoff & Lamberigts. - Bingé, S. (2024). *Lang zullen we leven*. Lannoo. - Black, C. J., Staudacher, H. M., & Ford, A. C. (2022). Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: Systematic review and network meta-analysis. *Gut, 71*(6), 1117–1126\. [https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214](https://doi.org/10.1136/gutjnl-2021-325214?ref=dokterservaas.be) - Domus Medica. (z.d.). *Prikkelbaredarmsyndroom — richtlijn eerstelijn*. [https://www.domusmedica.be](https://www.domusmedica.be/?ref=dokterservaas.be) - Falony, G., Joossens, M., Vieira-Silva, S., Wang, J., Darzi, Y., Faust, K., et al. (2016). Population-level analysis of gut microbiome variation. *Science, 352*(6285), 560–564\. [https://doi.org/10.1126/science.aad3503](https://doi.org/10.1126/science.aad3503?ref=dokterservaas.be) - Ford, A. C., Lacy, B. E., & Talley, N. J. (2017). Irritable bowel syndrome. *New England Journal of Medicine, 376*(26), 2566–2578\. [https://doi.org/10.1056/NEJMra1607547](https://doi.org/10.1056/NEJMra1607547?ref=dokterservaas.be) - Halmos, E. P., Power, V. A., Shepherd, S. J., Gibson, P. R., & Muir, J. G. (2014). A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. *Gastroenterology, 146*(1), 67–75\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2013.09.046](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2013.09.046?ref=dokterservaas.be) - Lackner, J. M., Jaccard, J., Keefer, L., Brenner, D. M., Firth, R. S., Gudleski, G. D., et al. (2018). Improvement in gastrointestinal symptoms after cognitive behavior therapy for refractory irritable bowel syndrome. *Gastroenterology, 155*(1), 47–57\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2018.03.063](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2018.03.063?ref=dokterservaas.be) - Lacy, B. E., Mearin, F., Chang, L., Chey, W. D., Lembo, A. J., Simren, M., & Spiller, R. (2016). Bowel disorders. *Gastroenterology, 150*(6), 1393–1407\. [https://doi.org/10.1053/j.gastro.2016.02.031](https://doi.org/10.1053/j.gastro.2016.02.031?ref=dokterservaas.be) - McDonald, D., Hyde, E., Debelius, J. W., Morton, J. T., Gonzalez, A., Ackermann, G., et al. (2018). American Gut: An open platform for citizen science microbiome research. *mSystems, 3*(3), e00031-18\. [https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18](https://doi.org/10.1128/mSystems.00031-18?ref=dokterservaas.be) - Moayyedi, P., Andrews, C. N., MacQueen, G., Korownyk, C., Marsiglio, M., Graff, L., et al. (2019). Canadian Association of Gastroenterology clinical practice guideline for the management of irritable bowel syndrome (IBS). *Journal of the Canadian Association of Gastroenterology, 2*(1), 6–29\. [https://doi.org/10.1093/jcag/gwy071](https://doi.org/10.1093/jcag/gwy071?ref=dokterservaas.be) - Valles-Colomer, M., Falony, G., Darzi, Y., Tigchelaar, E. F., Wang, J., Tito, R. Y., et al. (2019). The neuroactive potential of the human gut microbiota in quality of life and depression. *Nature Microbiology, 4*, 623–632\. [https://doi.org/10.1038/s41564-018-0337-x](https://doi.org/10.1038/s41564-018-0337-x?ref=dokterservaas.be) - Wastyk, H. C., Fragiadakis, G. K., Perelman, D., Dahan, D., Merrill, B. D., Yu, F. B., et al. (2021). Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status. *Cell, 184*(16), 4137–4153\. [https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.06.019](https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.06.019?ref=dokterservaas.be) - Waugh, N., Cummins, E., Royle, P., Kandala, N. B., Shyangdan, D., Arasaradnam, R., Clar, C., & Johnston, R. (2013). Faecal calprotectin testing for differentiating amongst inflammatory and non-inflammatory bowel diseases: Systematic review and economic evaluation. *Health Technology Assessment, 17*(55), 1–211\. [https://doi.org/10.3310/hta17550](https://doi.org/10.3310/hta17550?ref=dokterservaas.be) ### Ontdek in 2 weken waarom je slecht slaapt URL: https://dokterservaas.be/slaapdagboek-slaapefficientie/ Last updated: 2026-07-30T08:03:35.000Z Veertien nachten, een potlood en het werkblad dat je hieronder afprint: meer heb je niet nodig om erachter te komen waarom je slecht slaapt, en of het probleem bij het inslapen zit, bij het doorslapen, of bij iets anders. Je berekent zelf één getal om slaap meetbaar te maken. Dat getal heet je slaapefficiëntie: het deel van je tijd in bed dat je echt slaapt. Twee weken invullen, en je weet meer over je nachten dan wie dan ook. En je legt meteen de basis voor de behandeling die bewezen beter werkt dan een pil. 💡 ****Wat dit dagboek je geeft** • Je slaapefficiëntie per nacht en je weekgemiddelde, met één simpel rekensommetje • Inzicht of je vooral een inslaap-, doorslaap- of te-lang-in-bed-probleem hebt • De vijf bouwstenen van slaaptherapie zonder pillen, klaar om mee te starten • Een duidelijke richtlijn om te weten wanneer je beter toch naar de arts stapt ## Waarom één getal meer zegt dan een gevoel Het gaat meestal zo: iemand slaapt al maanden slecht, stapt naar de huisarts, en vertelt dat de nachten een ramp zijn. De dokter knikt, en binnen tien minuten ligt er een voorschrift op tafel. Ik heb het zelf jarenlang zo gedaan, en ik snap het ook: je wil die persoon helpen, en een slaappil heeft diezelfde avond als resultaat. _This post is for paying subscribers only._ ### 3 x gezond diner recepten URL: https://dokterservaas.be/3-x-gezond-diner-recepten/ Last updated: 2026-07-22T13:19:50.000Z **Als je op zoek bent naar gezonde, voedzame en smakelijke dinerideeën, dan ben je hier aan het juiste adres! Vandaag ga ik drie fantastische recepten met je delen uit mijn vastenkookboek.** Maar voordat we beginnen, laat me je even bijpraten over het 16:8\. Het is een vorm van periodiek vasten waarbij je je eetperiode beperkt tot 8 uur per dag en vast gedurende de overige 16 uur. Dit voedingsplan heeft talloze gezondheidsvoordelen, waaronder gewichtsverlies, verbeterde bloedsuikercontrole en verhoogde energieniveaus. Laten we eens kijken naar deze drie heerlijke recepten die perfect passen in een 16:8 dieet. ## Recept 1: Bonenschotel met gebakken halloumi ### Ingrediënten voor 4 personen - 200 g berloumi - 2 el olijfolie - 1 ui - 1 wortel - 100 g champignons - 1⁄2 l misobouillon - Een scheutje rode wijn - 25 g witte bonen - 25 g bruine bonen - 25 g zwarte bonen - 25 g kikkererwten ### Bereiding - Snijd de berloumi in plakjes en marineer in olijfolie. - Zet opzij en rooster vlak voor het opdienen. - Snijd ui, wortel en champignons in blokjes en bak ze kort in wat olie. - Blus met rode wijn en misobouillon en laat zachtjes gaar stoven. - Kook intussen de bonen en de kikkererwten en voeg ze toe aan de misobouillon. Vergeet je berloumi niet te roosteren en serveer samen met de bonenschotel. ### Enkele voordelen van bonen - Bonen zijn geen groenten, maar peulvruchten. Het zijn de rijpe, eetbare zaden van planten. Ze bevatten minder vitamines, maar veel meer eiwitten en zetmeel. Ze vormen dus een grote bron van (gezonde) koolhydraten. Je kan ze inzetten in de categorie ‘vlees’, maar evengoed in de groep van zetmeel. Te veel peulvruchten geven een grote suikerload. Beperk dus je inname als je bijvoorbeeld een ketodieet volgt. - De suikers en vezels zijn lastig om te verteren, daarom zijn bonen ook zo verzadigend. Wanneer de suiker in de darmen terechtkomt, komt er gas vrij, wat winderigheid veroorzaakt. Doe wat bonenkruid bij je bereiding, dan voorkom je het probleem! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/bonenschotel-met-gebakken-halloumi-servaas-vastenkookboek-1.webp) ## Recept 2: Zalm in een krokant jasje van mosterd en skyr ### Ingrediënten voor 4 personen - 1 broccoli - 1⁄2 bloemkool - 1 paprika, fijngesneden - 1 rode ui, in ringen - 1 el kappertjes - 1 el olijfolie - Sap en zeste van 1⁄2 citroen - 1⁄2 bosje platte peterselie - 2 teentjes knoflook - 2 el graanmosterd - 2 el skyr - 1 volkoren boterham - 600 g zalm ### Bereiding - Verwarm de oven voor op 180 °C. Blancheer de roosjes broccoli en bloemkool gedurende 3-5 minuten. - Doe de groenten samen met de fijngesneden paprika, uienringen en kappertjes in een ovenschotel. - Giet er een scheutje olijfolie en wat citroensap over. Rasp er ook wat citroenzeste over. Plaats ongeveer 15 minuten in de voorverwarmde oven. - Snijd de platte peterselie en de look fijn. Meng er de graan- mosterd en de skyr onder. - Rooster intussen de volkoren boterham. Besmeer de zalm met het kruidenmengsel en verkruimel de volkoren boterham erover. Plaats ongeveer 15 minuten in de oven. ### Voordelen van broccoli - Deze groene groente maakt deel uit van de kruisbloemige of crucifere groenten. - Je kunt broccoli zowel rauw als gekookt eten. Hij bevat heel veel mineralen, vitamines, vezels en sulforafaan. Dankzij deze masterantioxidant kunnen aan broccoli anti-kanker-eigenschappen toegeschreven worden. - De zwavelhoudende verbinding zorgt voor de ‘aanwezige’ geur wanneer je hem bereidt (net zoals bij bloemkool trouwens) en voor de lichtjes bittere smaak. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Schermafbeelding-2023-12-15-om-11.58.46-1.webp) ## Recept 3: Scampi Courgetti ### Ingrediënten voor 4 personen - 3 courgettes - 2 uien - 1 rode paprika - 2 el olijfolie - 1 teentje knoflook - 4 el currypoeder - 400 ml groentebouillon - Peper en zout - 700 g scampi’s, gepeld, darmkanaal verwijderd - Honing, voor de afwerking ### Bereiding - Rasp de courgettes in dunne slierten. Snipper de uien fijn en snijd de paprika in blokjes. - Verhit 1 eetlepel olijfolie in een pan. Stoof de ui met de paprikablokjes 10 minuten zacht. - Pel en pers de knoflook en voeg die samen met 3 eetlepels currypoeder toe aan de groenten. Schenk er de bouillon bij en breng aan de kook. - Mix de groenten tot een sausje. Laat nog even inkoken en kruid bij met peper en zout. - Kook de courgetteslierten 2 minuten in gezouten water. Laat ze schrikken onder koud water en uitlekken. Kruid de scampi’s met het overige currypoeder, peper en zout. - Bak ze enkele minuten gaar in 1 eetlepel olijfolie. - Verdeel de courgettepasta over de borden. Leg hierop de scampi’s en lepel er de currysaus over. Werk af met wat honing. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Schermafbeelding-2023-12-15-om-11.59.47-1-1.webp) [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) [Bestel 16:8 in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ### Vertragen en je veerkracht versterken URL: https://dokterservaas.be/growthescape/ Last updated: 2026-07-02T08:08:35.000Z De allereerste **Growth Escape** is een vierdaagse retreat voor wie voelt dat het huidige tempo niet eindeloos vol te houden is. Je werkt hard. Misschien té hard. Je hoofd staat zelden stil, je lichaam blijft doorgaan en ergens knaagt het gevoel dat je ondanks al je inzet altijd tekortschiet. Growth Escape nodigt je uit om bewust even uit de ratrace te stappen. Je creëert ruimte in he hoofd, je lijf en je leven. Nog harder proberen of minder ambitieus worden... dat is niet te bedoeling. Maar we leren je begrijpen wat jouw stresssysteem nodig heeft om duurzaam te functioneren. [Ik schrijf me in](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfX-nDi7DJumYDTxAGGGLTMFLSwW2Kam2gh6QeNUQXz6qHTxA/viewform?ref=dokterservaas.be) Growth Escape is een initiatief van **Anneleen De Lille en Servaas Bingé.** Vanuit twee complementaire invalshoeken – lichaam en psyche – begeleiden zij mensen die vastlopen door stress, hoge innerlijke druk en een voortdurend gevoel van tekortschieten. Waar Servaas het stresssysteem en de lichamelijke draagkracht begrijpelijk maakt, helpt Anneleen mentale patronen en innerlijke druk zichtbaar en hanteerbaar te maken. Niet als theorie, maar toegepast op het leven van alledag. ![Anneleen De Lille en Dokter Servaas Bingé aan het werk voor Growth Escape.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Anneleen-en-Servaas-aan-het-werk.jpg) ## Waarom deze retreat? Je kent het gaspedaal. Je zoekt waar de rem zit. Veel mensen blijven doorgaan tot het lichaam begint te protesteren. Dat is niet omdat ze zwak zijn, maar omdat ze nooit geleerd hebben hoe herstel, draagkracht en stressregulatie écht werken. Tijdens Growth Escape neem je de tijd om te vertragen, te verdiepen en opnieuw verbinding te maken met wat voor jou voldoening geeft. Van 19 tot 22 maart creëer je ruimte in je hoofd, je lijf en je leven. [Ontdek hoe deze aanpak jou kan helpen](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfX-nDi7DJumYDTxAGGGLTMFLSwW2Kam2gh6QeNUQXz6qHTxA/viewform?ref=dokterservaas.be) ## Wat brengt deze retreat je? Na deze dagen: - begrijp je hoe jouw stresssysteem werkt en waarom je vastloopt - herken je stresssignalen vóór ze je overnemen - vind je focus in een wereld vol afleiding en een hoofd vol ideeën - weet je wat jouw lichaam nodig heeft om veerkracht op te bouwen - maak je scherpere keuzes zonder jezelf uit te putten - ervaar je meer rust, energie en mentale ruimte - weet je welke voeding de beste brandstof is - ... Je vertrekt niet met vage inzichten, maar met concrete handvatten om je dagen met meer voldoening af te sluiten. ## Voor wie? Deze retreat is er voor jou als je: - keihard werkt maar moeilijk tot rust komt - het gevoel hebt dat je hoofd altijd “aan” staat - twijfelt of je wel goed genoeg bent - vaak hoort dat je er wel bent, maar er met je gedachten niet helemaal bij bent - verlangt naar rust, helderheid en richting Er is geen ideale deelnemer. Je hoeft niets te bewijzen. Alleen bereid te zijn om samen te kijken naar je draaglast en draagkracht. [Is dit voor mij?](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfX-nDi7DJumYDTxAGGGLTMFLSwW2Kam2gh6QeNUQXz6qHTxA/viewform?ref=dokterservaas.be) ## Wat mag je verwachten? - een kleine, veilige groep (plaatsen zijn beperkt!) - inzichten van experten, helder en toegankelijk gebracht - tijd voor reflectie en toepassing op jouw leven - inspirerende gesprekken en uitwisseling - ruimte om te experimenteren met gewoontes die bij jou passen - een ritme dat rust brengt, geen overload Alles wat aan bod komt, is bedoeld om je te helpen voelen, begrijpen én toepassen. ## De plek We verblijven in **Orshof**, een plek midden in het groen waar rust bijna vanzelf ontstaat. De natuur ondersteunt het vertragen, het loslaten en het opnieuw verbinden. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/BB-orshof-neerglabeek_LD_9274-1.jpg) ## Het team **Growth Escape** wordt gedragen door een complementair team dat hoofd, lichaam en ervaring samenbrengt. Elk vanuit een eigen expertise, met één gedeelde focus: duurzame veerkracht. **Servaas Bingé** Arts met een sterke focus op het lichaam als fundament van veerkracht. Helder, toegankelijk en soms confronterend, altijd met respect voor ieders grenzen. **Anneleen De Lille** Psychotherapeut met jarenlange ervaring in het begeleiden van mensen die vastlopen door stress en hoge innerlijke druk. Ze maakt patronen zichtbaar en vertaalt inzichten naar toepasbare stappen. **Olivia Claeys** Klinisch psycholoog en ademcoach. Ze helpt stress niet alleen begrijpen, maar ook fysiek reguleren via ademhaling en lichaamsgerichte technieken. **Oona Cromheecke** Cognitief psycholoog. Ze brengt een eerlijke en confronterende getuigenis over grenzen die te laat werden gezien. Geen theorie, maar een levensecht verhaal. [Ik wil mee met deze groep](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfX-nDi7DJumYDTxAGGGLTMFLSwW2Kam2gh6QeNUQXz6qHTxA/viewform?ref=dokterservaas.be) ## Praktisch - Data: **19–22 maart** - Locatie: **Orshof, Oudsbergen (Belgisch Limburg)** - Accommodatie en prijs: - kamer per twee: € 2099 excl. BTW - individuele kamer: € 2499 excl. BTW De plaatsen zijn bewust beperkt om de groep klein en veilig te houden. Je kan gerust het formulier invullen zonder aankoopverplichting. [Geef je interesse door](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfX-nDi7DJumYDTxAGGGLTMFLSwW2Kam2gh6QeNUQXz6qHTxA/viewform?ref=dokterservaas.be) ### #95. Spreekuur over onzichtbare ziektes (Aflevering 5) URL: https://dokterservaas.be/95-spreekuur-over-onzichtbare-ziektes-aflevering-5/ Last updated: 2026-06-28T16:19:46.000Z ## Aflevering 5 - Hoe blijf je overeind met een onzichtbare ziekte? In de vijfde en laatste aflevering van deze korte reeks bundelen alle gasten hun beste tips om overeind te blijven, zelfs met een onzichtbare aandoening. We lijsten graag een samenvatting op. Belangrijk is dat je vooral doet wat voor jou werkt. ### 1\. Zorg voor anderen en jezelf - Zorgen voor de medemens als hoogste prioriteit, naast zelfzorg - Het belang van zielsverwantschap voor rijkdom in het leven ### 2\. Omgaan met een onzichtbare ziekte - Hulp durven vragen, ook al voelt dat lastig - Acceptatie van het ziekteproces ondanks een jonge leeftijd - Zelfhulp en het zoeken naar wat werkt ### 3\. Aanpassingen in levensstijl - Sporten en bewegen als essentieel onderdeel van herstel - Veranderingen in voeding (schrappen van bewerkte voeding, intermittent fasting) - Luisteren naar het eigen lichaam en onderzoeken wat werkt qua voeding en beweging ### 4\. Boeken, podcasts en inspiratiebronnen - Boeken over relativeren, mindset en omgaan met angststoornissen - Inspiratie halen uit verhalen van anderen en podcasts - Leven met een meer boeddhistische mindset: go with the flow ### 5\. Het belang van energiemanagement - Kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit, zowel op het werk als in relaties - Investeren in energie en aandacht voor mensen en activiteiten die energie geven ### 6\. Sociale omgeving en steun - De waarde van een ondersteunende omgeving en mensen die écht luisteren - Kwalitatieve relaties verkiezen boven veel oppervlakkige contacten - Hulpbronnen zoals psychologen en praatgroepen ### 7\. Zelfontwikkeling en mentale veerkracht - Doseren van energie en het belang van niet alles geven - Carpe diem en jezelf openstellen voor anderen - Kracht halen uit kleine geluksmomenten en dagelijkse rituelen ### 8\. Omgaan met moeilijke en kwetsbare momenten - Erkennen en doorvoelen van emoties en zwakke momenten - Het proces van herstellen en weer verdergaan na moeilijkheden - Grenzen stellen en hulp vragen ### 9\. Holistische benadering van gezondheid - Niet enkel medisch, maar ook holistisch naar klachten en welzijn kijken - Vertrouwen op intuïtie en niet alles zomaar aannemen van artsen - Het belang van blijven zoeken tot er passende hulp gevonden wordt ### 10\. Creativiteit en motivatie ondanks uitdagingen - Creativiteit en positieve instelling als kracht in het dagelijks leven - Tips delen met kinderen en anderen om geluk en positiviteit te vinden ### 11\. Inspiratie en motivatie voor anderen - Anderen inspireren door persoonlijke verhalen, onder andere via social media - Never give up-mentaliteit, zelfs bij zware of zichtbare ziektes - Dankbaarheid voor kleine gelukjes en steun van familie, vrienden en geneeskunde ### 12\. Dagelijkse rituelen en routines - Vroeg opstaan, meditatie, gezonde ontbijtjes, aandacht voor rust - Balans zoeken tussen inspanning en ontspanning ### 13\. Grenzen en omgaan met isolement - Ruimte maken voor goede vrienden en vermijden van negatieve energie - Het belang van sociale contacten en isolement doorbreken ### 14\. Motiverende afsluiting - Blijven vertrouwen op eigen gevoel en intuïtie - Nooit laten afwimpelen, volhardend blijven zoeken naar passende hulp ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/69Cl8108A96QHtpWrsI8Fi?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/95-hoe-blijf-je-overeind-met-een-onzichtbare-ziekte/id1646766696?i=1000742552680&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #94. Spreekuur over onzichtbare ziektes (aflevering 4) URL: https://dokterservaas.be/spreekuur-over-onzichtbare-ziektes-aflevering-4/ Last updated: 2026-06-28T16:13:17.000Z ## Aflevering 4 - Jezelf alleen voelen Ook in deze aflvering interviewt dokter Servaas, onze host, gasten zoals Kathleen, Yasha, Wies en psycholoog Nathan. Je kan horen hoe het leven verandert als je geconfronteerd wordt met een onzichtbare of chronische aandoening. We belichten hoe je identiteit, je dagelijkse rollen én je relaties onder druk komen te staan, van werk tot vriendschap, van moederschap tot partner zijn. Onze gasten delen openhartig hun persoonlijke ervaringen over verlies, eenzaamheid, frustratie en het rouwproces rond het oude leven dat plots een andere richting uit moet. Ze vertellen ook over het zoeken naar veiligheid, herkenning en verbinding—én over het belang van lotgenotencontact, erkenning en samen een nieuw verhaal opbouwen. Servaas en Nathan geven daarnaast psychologische inzichten in het omgaan met veranderende rollen, en hoe zelfdeterminatie en autonomie cruciaal blijven, zelfs als alles om je heen verandert. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3qCZ6ws1Rzk9NjZ6mZrVG3?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/94-over-jezelf-alleen-voelen/id1646766696?i=1000742419601&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #93. Spreekuur over onzichtbare ziektes (aflevering 3) URL: https://dokterservaas.be/spreekuur-over-onzichtbare-ziektes-aflevering-3/ Last updated: 2026-06-28T16:06:21.000Z ## Aflevering 3 - Niemand gelooft me Servaas en Nathan gaan dieper in op de emotionele en mentale impact van het leven met een onzichtbare ziekte. We horen openhartige getuigenissen over de eindeloze medische zoektocht, het gevoel jezelf telkens te moeten verdedigen tegenover artsen die je klachten soms niet geloven en de eenzaamheid die daarbij komt kijken. Het gesprek legt pijnlijk bloot hoe patiënten vaak tussen hoop en wanhoop slingeren, onzeker worden over zichzelf én aan alles gaan twijfelen. Nathan werpt licht op het belang van begrip, empathie en het leren omgaan met heftige emoties als schaamte, angst en verdriet. Samen bespreken ze waarom een luisterend oor, een holistische benadering en samenwerking tussen verschillende experts zoveel kunnen betekenen. Deze aflevering is een hoopvolle uitnodiging om met meer aandacht en verbinding te kijken naar mensen met een onzichtbare ziekte—en laat zien dat de weg soms belangrijker is dan het doel, hoe zwaar de klim ook mag zijn. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1cUYMMATRfIjsXfeGvP4LS?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/93-niemand-gelooft-me/id1646766696?i=1000742269579&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #92. Spreekuur over onzichtbare ziektes (aflevering 2) URL: https://dokterservaas.be/spreekuur-over-onzichtbare-ziektes-aflevering-2/ Last updated: 2026-06-28T16:00:14.000Z ## Aflevering 2 - Wanneer je lichaam 'neen' zegt In deze tweede aflevering luisteren we naar **indringende en eerlijke verhalen** van mensen die leven met een chronische aandoening die je niet ziet, maar die hun leven elke dag diepgaand beïnvloedt. Hun getuigenissen tonen hoe ingrijpend het is om te functioneren in een lichaam dat onverwacht grenzen stelt, terwijl die grenzen voor de buitenwereld vaak onzichtbaar blijven. Samen gaan **Nathan en Servaas** in gesprek over de **mentale en emotionele impact** van onzichtbaar ziek zijn. Ze staan stil bij het hardnekkige onbegrip waarmee mensen te maken krijgen, de vermoeidheid van telkens opnieuw moeten uitleggen wat er aan de hand is, en de spanning tussen hoe iemand zich voelt en hoe die wordt waargenomen. Daarnaast komt het **rouwproces na een diagnose** uitgebreid aan bod: het afscheid nemen van vanzelfsprekendheden, het hertekenen van verwachtingen en het zoeken naar een nieuwe balans. Er is aandacht voor thema’s als aanvaarding, veerkracht en zingeving, maar ook voor twijfel, frustratie en het gevoel van verlies dat vaak gepaard gaat met chronische ziekte. In deze aflevering komen onder andere **orthostatische tremor, disautonomie/POTS, mastcelactivatiesyndroom (MCAS), de ziekte van Takayasu en de ziekte van Bechterew** aan bod. Niet vanuit medische details, maar vanuit de dagelijkse realiteit van leven met een lichaam dat niet altijd meewerkt. Deze aflevering wil ruimte maken voor **herkenning en erkenning**, en nodigt uit tot meer begrip, mildheid en openheid — voor wie zelf onzichtbaar ziek is, én voor wie beter wil leren luisteren. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0dfC4xElvifntcH5Geh7O2?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/92-wanneer-je-lichaam-neen-zegt/id1646766696?i=1000742166200&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### Cholesterol-labo-decoder (LDL, ApoB, Lp(a)) URL: https://dokterservaas.be/cholesterol-labo-decoder/ Last updated: 2026-07-22T13:22:34.000Z Je krijgt je bloedresultaat in de bus, ergens onderaan staat een blokje met cholesterol, en één getal is vetgedrukt of aangeduid met een pijltje. Je totaal cholesterol. Je voelt niets, je hebt geen klachten, en toch begint daar het misverstand. Want dat totaalgetal, net datgene waar iedereen naar kijkt, zegt eigenlijk het minst. Deze decoder loodst je regel per regel door je lipidenprofiel. Niet alleen je LDL en HDL, maar ook de twee waarden die in een kort consult zelden aan bod komen en die je werkelijke risico vaak beter voorspellen: je ApoB en je Lp(a). Je leert per waarde wat gezond is, wat een pijltje betekent en wanneer leefstijl volstaat of medicatie op tafel hoort te komen. 💡 ****Wat deze decoder je geeft** • Elke regel van je lipidenprofiel uitgelegd in mensentaal, met de streefwaarde ernaast • Waarom je ApoB soms een eerlijker beeld geeft dan je LDL • Wat een verhoogd Lp(a) betekent, waarom je het één keer in je leven laat prikken, en waarom een gezond dieet er niets aan verandert • Een concrete inschatting: wanneer volstaat leefstijl, en wanneer hoort een gesprek over medicatie erbij _This post is for paying subscribers only._ ### #91. Spreekuur over onzichtbare ziektes (aflevering 1) URL: https://dokterservaas.be/spreekuur-over-onzichtbare-ziektes-aflevering-1/ Last updated: 2026-06-28T15:59:52.000Z ## levering 1 - Onzichtbaar, maar ik voel het wel Allereerst willen we onze **oprechte dank uitspreken aan de vele mensen** die reageerden op de oproep in het kader van **De Warmste Week**, en die de moed hadden om **plaats te nemen voor de microfoon**. Hun openheid, kwetsbaarheid en vertrouwen maken deze reeks mogelijk. Dankzij hen kunnen we luisteren naar verhalen die vaak ongehoord blijven. Meer dan honderd mensen deelden hun ervaringen; in deze aflevering laten we een aantal van die stemmen aan het woord. Mensen die leven met een aandoening die je niet ziet, maar die hun dagelijks leven diepgaand beïnvloedt. De getuigenissen tonen hoe moeilijk het kan zijn om geloofd te worden wanneer klachten niet zichtbaar zijn. Pijn, vermoeidheid, cognitieve problemen en verlies van controle laten geen sporen na aan de buitenkant, maar zijn voortdurend aanwezig. Verschillende mensen vertellen hoe ze hun diagnose jarenlang verborgen hielden, uit schaamte of uit angst om niet ernstig genomen te worden. Samen gaan psycholoog **Nathan Kahan** en **Dokter Servaas** in gesprek over leven met onder andere **multiple sclerose (MS)**, **endometriose** en het **chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)**. Een belangrijk thema in deze aflevering is de **lange zoektocht naar erkenning en een juiste diagnose**. Vooral bij aandoeningen zoals endometriose en CVS vertellen mensen hoe ze jarenlang van zorgverlener naar zorgverlener gingen, vaak met het gevoel dat hun klachten werden geminimaliseerd of niet serieus genomen. Het moment waarop er eindelijk een naam wordt gegeven aan wat iemand voelt, brengt opluchting, maar ook confrontatie — zeker wanneer genezing niet mogelijk blijkt. Daarnaast is er ruime aandacht voor de **mentale en emotionele impact** van onzichtbaar ziek zijn. Schaamte, isolatie en het gevoel een last te zijn voor anderen komen in meerdere verhalen terug. Nathan duidt hoe schaamte mensen ertoe kan brengen hun kwetsbaarheid te verbergen, terwijl net verbinding en gehoord worden essentieel zijn om mentaal stand te houden. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/02PDGxFYA3TgcslQWb1hq6?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/91-onzichtbaar-maar-ik-voel-het-wel/id1646766696?i=1000742088088&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### Vasten en sporten: 1 + 1 = 3 URL: https://dokterservaas.be/zo-vergroot-je-het-effect-van-vasten-door-te-trainen-1-1-3/ Last updated: 2026-07-22T13:23:24.000Z Het trainen van je lichaam op verschillende niveaus kan ervoor zorgen dat je nog betere resultaten behaalt. In deze blogpost bespreken we de verschillende manieren waarop je kunt trainen tijdens het vasten en hoe dit je gezondheid kan verbeteren. **Ready? Go!** ## 1\. Duurtraining Voor een goede hartgezondheid is het belangrijk om af en toe je duursysteem te voeden. Dit betekent dat je je hart een tijdje in hogere slagen laat slaan. Zwemmen, hardlopen en wandelen zijn ideale **duursporten** om je vasten meer effect te geven. Een richtlijn hiervoor is om dagelijks 30 minuten matig intensief te bewegen gedurende vijf dagen per week. Dit kan bijvoorbeeld rustig joggen of stevig wandelen zijn. Je hoeft niet per se 30 opeenvolgende minuten te reserveren, maar kunt gedurende de dag ook telkens een paar minuten bewegen. Als je minder tijd hebt, kun je ook drie keer per week 25 minuten intensiever sporten, zodat je alsnog aan de beweegnorm voor duursport voldoet. Matige beweging zorgt ervoor dat je ademhaling versnelt, maar je kunt nog steeds een gesprek voeren. Bij intensievere inspanning zal je ademhaling je verhinderen om een deftig gesprek te voeren. ![Dokter Servaas Bingé aan het joggen in de natuur als onderdeel van een actieve en gezonde levensstijl.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---Jana-Germanus-188_2024-04-19-124625_zuqc-1-1.webp) ## 2\. Krachttraining Naast duurtraining is ook **krachttraining** belangrijk voor het vergroten van het effect van vasten. Door krachttraining neemt je spierkracht toe en veroorzaak je schade aan de spieren. Je lichaam zal deze schade zo snel mogelijk willen herstellen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat je het beste resultaat behaalt als je je krachttraining doet als je nuchter bent, aan het einde van de vastenperiode. Na je krachttraining is het belangrijk om een voedzame maaltijd te eten, zodat je direct de bouwstoffen binnenkrijgt die je lichaam nodig heeft om naar je spieren te sturen. Krachttraining kan variëren van twee keer per week 10 tot 20 minuten, afhankelijk van je niveau. Maar ook dagelijkse activiteiten zoals stofzuigen of traplopen kunnen dienen als een vorm van krachttraining om aan de gezondheidsnorm te voldoen. ## 3\. Lenigheidstraining Ten slotte is **lenigheidstraining** ook belangrijk tijdens het vasten. Door regelmatig te stretchen en oefeningen te doen om je lenigheid te verbeteren, kun je blessures voorkomen en je algehele flexibiliteit vergroten. Dit kan eenvoudige stretch-oefeningen omvatten, zoals het strekken van je armen, benen en rug. Het is belangrijk om flexibel te blijven, zelfs tijdens het vasten. ## 4\. High-Intensity Interval Training (HIIT) Als je minder tijd hebt om te sporten, maar toch het maximale effect wilt behalen, is **high-intensity interval training (HIIT)** een interessante optie. HIIT is een training waarbij je kortere periodes van intensieve activiteit afwisselt met rustpauzes. Dit kan bijvoorbeeld een minuut burpees doen, gevolgd door een minuut rustig wandelen. Deze intervaltraining kan worden volgehouden gedurende 20 minuten en vereist geen speciale apparatuur. Door intense inspanning af te wisselen met rustperiodes, kun je goede resultaten behalen in een kortere tijd. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---Jana-Germanus-13_2024-04-19-125122_afei-1.webp) ## Let op je timing Wat betreft timing tijdens het vasten, is het belangrijk om niet te laat op de avond te sporten, en zeker niet vlak voor het slapengaan. Door te sporten stijgt je lichaamstemperatuur gedurende ongeveer vier uur, en dit kan invloed hebben op je slaapkwaliteit. Het is dus aan te raden om je trainingssessies in te plannen op een moment dat je lichaam voldoende tijd heeft om te herstellen voordat je gaat slapen. Het is belangrijk om te benadrukken dat sporten niet alleen een extra inspanning is tijdens het vasten, maar dat het ook het effect van het vasten vergroot. Door te trainen kun je niet alleen gewicht verliezen, maar ook je gezondheid verbeteren. Het combineren van verschillende soorten training, zoals duurtraining, krachttraining en lenigheidstraining, zorgt ervoor dat je het maximale uit je vastenperiode haalt. 1+1 wordt dus 3! ## Wil je weten wat gezonde voeding voor jou kan doen? In mijn artikels onderzoek ik vaak de link tussen voeding en gezondheid. Schrijf je in op de nieuwsbrief om hierover meer te weten. Ja, lekker en gezond! Email sent! Check your inbox to complete your signup. Af en toe een mail, nooit spam. Uitschrijven kan altijd. ### 7 dingen die ik zelf heb geleerd uit vasten URL: https://dokterservaas.be/7-dingen-die-ik-zelf-heb-geleerd-uit-vasten/ Last updated: 2026-07-05T14:26:59.000Z 30/11/2025 **We gaan het nog eens hebben over vasten. Dat is geen populaire term in onze huidige maatschappij waar we constant worden gebombardeerd met voedsel en dieetadviezen. Maar laten we eerlijk zijn, soms is minder eten gewoon beter voor ons.** **Dus, wat heb ik zelf geleerd door te vasten? Wel, ik heb een paar fantastische lessen opgedaan:** **1.Vasten is eigenlijk niet moeilijk** Serieus, je zult merken dat je je nooit flauw voelt en dat een lege maag vaak een beter gevoel geeft dan een volle. En laten we eerlijk zijn, na een grote maaltijd voelen we ons meestal niet echt goed. **2\. Gewichtsverlies hoeft niet moeilijk te zijn** Ook al heb je misschien de pech om snel aan te komen of langzaam gewicht te verliezen door je genen. Als je snel wilt afvallen zonder je dieet te veranderen, dan is vasten ideaal. Maar wees gewaarschuwd, te snel gewichtsverlies kan ook schadelijk zijn. Ik ben nog steeds een voorstander van een gezond, gevarieerd, plantgebaseerd voedingspatroon. Maar als we gewoon minder eten, zullen we automatisch meer calorieën verbranden dan dat we binnenkrijgen en zullen we kilo's verliezen. Het vet dat ons lichaam als reserve heeft opgeslagen, zal verdwijnen. **3\. Door te vasten kun je eigenlijk meer spieren krijgen zonder spiermassa te verliezen** Je lichaam breekt zichzelf niet af, het bouwt zichzelf juist op. Dit heeft te maken met onze overlevingsinstincten uit de oertijd. Als we naar mijn metingen kijken, zien we dat mijn vetvrije massa bijna niet is veranderd, maar mijn lichaamsvet wel sterk is gedaald. Dit is vergelijkbaar met wat ik heb gezien bij wielrenners die intermittent vasten en tegelijkertijd krachttraining doen. Ze hadden allemaal hogere spierpercentages en hun kracht op de fiets was spectaculair toegenomen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge---Jana-Germanus-62-1.webp) **4\. De grootste barrière is je eigen geest** Het is eigenlijk heel simpel: sta op en eet niet. Wacht tot de middag en vul dan je buik met gezonde, voedzame voeding. Doe dit gedurende acht uur en dat is het. Het is ons brein dat vaak dwarsligt. We houden vast aan het idee dat ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag is en dat we regelmatig moeten eten om niet flauw te vallen. Maar we moeten ons realiseren dat dit allemaal gedachten zijn, niet ons lichaam dat spreekt. We zijn opgegroeid met het idee dat we drie of zes keer per dag moeten eten, maar dit is een verkeerd programma dat ons is opgelegd door de voedingsindustrie. Het is tijd om onze cultuur te heroverwegen en terug te keren naar onze natuurlijke eetgewoonten om chronische ziekten zoals obesitas en diabetes te voorkomen. **5\. Intellectueel ben ik op mijn best sinds ik vast** Mijn hele systeem is alerter en meer gefocust in mijn vastenperiode. Het is ook geen dieet om zo maar eventjes te doen om een paar kilo’s te verliezen, het is een levensstijl geworden. Ik weet dat ik zo goed mogelijk gebruik moet maken van de periode waarinik eet, en zal dus veel minder snel naar iets ongezonds grijpen. **6\. Sinds ik vast, hoef ik niet zo lang te sporten om dezelfde resultaten te behalen** Waar ik vroeger urenlang fietste en lange work-outs deed zonder veel resultaat, kan ik nu volstaan met kortere looptrainingen om in conditie te blijven en kilo's te verliezen. Dit komt door de metabole veranderingen die vasten in mijn lichaam heeft teweeggebracht. Op dagen dat ik intensief sport, eet ik meer dan op rustdagen. Op deze manier kan ik een goede balans vinden tussen het opbouwen van spieren en het verbranden van vet. Het is onmogelijk om beide tegelijkertijd te doen, maar dankzij intermittent vasten en afwisselend calorierijk en caloriearm eten, kun je beide perfect combineren. Als je vet verliest terwijl je aan krachttraining doet, zul je merken dat je spieren sterker worden, alleen al omdat ze minder vet hoeven te dragen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Bing---224-1.jpg) **7\. Als je nog steeds twijfelt over de stap naar "geen ontbijt, wel productief", dan heb ik nog enkele tips voor jou** Check hier enkele van mijn recepten. (=hier nog linken naar blogs met recepten vasten) Of. Ik heb een paar eenvoudige recepten verzameld, zogenaamde pre-fastbreakers of "pre-ontbijtjes", die binnen de vastenperiode vallen omdat ze onder de vijftig calorieën blijven **in mijn boek 16:8**. Deze zijn misschien niet voor de diehards, maar als je het comfortabel wilt houden, kun je een van de low-calorie juices maken die mijn rechterhand, health coach Anouk, heeft ontwikkeld. Deze sappen bestaan voornamelijk uit water en kunnen je helpen tijdens je vastenperiode. Dit waren mijn 7 lessen uit mijn eigen vastenervaring. Vasten is geen wondermiddel, maar het kan zeker leiden tot positieve veranderingen in je lichaam en geest. Neem de tijd om te experimenteren en ontdek wat voor jou werkt. Blijf altijd kritisch en luister naar je lichaam. Op die manier kun je op een gezonde manier werken aan een betere versie van jezelf. Wedden we? [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) [Bestel 16:8 in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ## ### Hemochromatose URL: https://dokterservaas.be/hemochromatose/ Last updated: 2026-06-08T08:37:08.000Z 18/11/2025 Hemochromatose is een aandoening waarbij je lichaam **te veel ijzer** opneemt uit de voeding. Dat ijzer wordt stap voor stap **opgeslagen in organen zoals de lever, het hart, de alvleesklier en de gewrichten**. Op korte termijn voel je daar vaak weinig van, maar op lange termijn kan die opstapeling schade veroorzaken. Het goede nieuws: als hemochromatose vroeg wordt herkend en behandeld, kun je ernstige complicaties meestal voorkomen en een normaal leven leiden. De meest voorkomende vorm is erfelijk. Dat betekent dat de aanleg in de genen zit en vaak in de familie voorkomt. Niet iedereen met de aanleg krijgt ook klachten: sommige mensen hebben wel de genafwijking maar ontwikkelen nooit een ernstige ijzerstapeling. ## Welke klachten kunnen voorkomen? Hemochromatose begint vaak met vage, aspecifieke klachten. Veel mensen voelen zich **moe, hebben minder energie of merken pijn in gewrichten**, bijvoorbeeld in handen, knieën of enkels. Soms zijn er klachten van de lever (druk of pijn rechts boven in de buik), een bruine verkleuring van de huid, of tekenen van suikerziekte. Bij mannen kan er een verminderd libido of erectieprobleem zijn, bij vrouwen kunnen menstruaties eerder stoppen dan verwacht. Geen van deze klachten is typisch “alleen voor hemochromatose”. Daarom wordt de diagnose soms laat gesteld. Het is vooral de combinatie die artsen alert maakt: vermoeidheid, lichte afwijkingen in leverwaarden, suikerziekte op relatief jonge leeftijd, hartklachten, en een familiegeschiedenis van hemochromatose of “te veel ijzer in het bloed”. Belangrijk om te weten is dat er soms **ook helemaal geen klachten zijn.** Daarom wordt de diagnose vaak laat gesteld. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Weefsel-1.jpg) ## Hoe wordt hemochromatose vastgesteld? De eerste stap is een gewoon bloedonderzoek. Je arts laat dan onder andere het ijzergehalte en de ijzeropslag bepalen. Twee waarden zijn belangrijk. **De transferrinesaturatie** geeft aan hoeveel ijzer er aan het transporteiwit transferrine gebonden is. Is dat percentage te hoog, dan wijst dat op een overmaat aan ijzer in het bloed. **De ferritinewaarde** geeft een indruk van de ijzervoorraad in je lichaam. Als die verhoogd is, kan dat passen bij hemochromatose, maar ook bij andere situaties zoals ontsteking of leverziekte. Als beide waarden verdacht zijn, kan er **aanvullend genetisch onderzoek** worden gedaan naar de HFE-genen. Vooral de C282Y-mutatie speelt een rol. Als iemand twee keer deze afwijking heeft (homozygoot), is de kans groot dat er sprake is van erfelijke hemochromatose. De arts beoordeelt die uitkomst altijd in combinatie met je klachten, je bloedwaarden en eventueel echo-onderzoek van de lever of hartonderzoek. Het is belangrijk om andere oorzaken van een verhoogde ferritine uit te sluiten, zoals alcoholmisbruik, leverontsteking, metabool syndroom of een actieve ontsteking in het lichaam. Ferritine is namelijk ook een “acute fase-eiwit” dat stijgt bij ontsteking. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/DNA-1.jpg) ## Waarom is vroege behandeling zo belangrijk? Te veel ijzer werkt op termijn als een soort roest in je organen. Als de ijzervoorraad jarenlang ongeremd toeneemt, kan dat leiden tot **levercirrose, leverkanker, hartfalen, hartritmestoornissen, suikerziekte, gewrichtsslijtage en hormonale problemen**. Als je er op tijd bij bent en de ijzervoorraad naar een normaal niveau wordt gebracht, kun je die complicaties voor een groot deel voorkomen. Bestaande orgaanschade kun je niet altijd terugdraaien, maar je kunt wel verdere schade stopzetten of vertragen. ## Hoe ziet de behandeling eruit? De standaardbehandeling bij hemochromatose is **aderlaten**, ook wel venesectie genoemd. Dat is in feite hetzelfde principe als bloeddonatie. Er wordt op geregelde tijdstippen een hoeveelheid bloed afgenomen, meestal 400 tot 500 milliliter per keer. In dat bloed zit veel ijzer. Door herhaald aderlaten dwing je het lichaam om de ijzervoorraad in de organen aan te spreken om nieuw bloed te maken. Zo zakt de totale hoeveelheid ijzer in je lichaam geleidelijk naar een veilig niveau. In de eerste fase gebeurt dit frequent, vaak wekelijks of tweewekelijks, afhankelijk van je hemoglobine en ferritine. Het doel is om de **ferritinewaarde te laten zakken** tot rond de 50 microgram per liter. Ondertussen wordt je hemoglobine (bloedarmoede) opgevolgd. De arts stopt of pauzeert als het hemoglobine te laag zakt. Als de gewenste ferritinewaarde is bereikt, volgt een onderhoudsfase. Dan is het meestal voldoende om enkele keren per jaar een aderlating te doen om het ijzer op peil te houden. Bij mensen met een milde ijzerstapeling en geen orgaanschade, kan het zijn dat na een periode van intensievere aderlatingen enkel nog jaarlijkse controle nodig is. Als ferritine dan opnieuw duidelijk gaat stijgen, kun je weer aderlatingen plannen. Medicijnen die ijzer binden (chelatie) worden vrijwel nooit gebruikt bij erfelijke hemochromatose; aderlaten is eenvoudiger, goedkoper en effectief. ## Wat kun je zelf doen? Leefstijl vervangt de behandeling niet, maar kan ze wel ondersteunen. Het belangrijkste is dat je **geen extra ijzer** binnenkrijgt dat je niet nodig hebt. Daarom wordt afgeraden om ijzersupplementen te nemen als je hemochromatose hebt. Vitamine C in hoge doses, vooral als supplement, kan de opname van ijzer in de darm verhogen. Een gewone vitamine C-inname via voeding (groenten, fruit) is geen probleem, maar extra tabletten met hoge dosering zijn meestal niet nodig en worden beter vermeden, zeker rond maaltijden. Alcohol vraagt extra aandacht. De combinatie van teveel ijzer en alcohol vergroot de kans op leverschade. Bij hemochromatose is het verstandig om **alcoholgebruik te beperken**, en bij duidelijke leverschade kan het nodig zijn om helemaal te stoppen. Bespreek dat met je arts; die kan een persoonlijk advies geven op basis van je leverwaarden en je algemene gezondheid. Je hoeft geen streng ijzerarm dieet te volgen en ook niet dagelijks voedsel te wegen. Gewoon gezond eten is voldoende: veel groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, en een matige inname van rood vlees en vleeswaren. Koffie en thee rond de maaltijd kunnen de ijzeropname zelfs iets remmen; dat kan in jouw geval eerder gunstig dan schadelijk zijn. Een gezond gewicht, voldoende beweging en niet roken zijn sowieso belangrijk voor hart, lever en algehele gezondheid. ## Hoe vaak moet je op controle? In de intensieve fase van de behandeling worden je bloedwaarden regelmatig gecontroleerd, meestal om de paar aderlatingen. De arts kijkt dan naar ferritine, hemoglobine en eventueel leverfuncties en suikerwaarden. In de **onderhoudsfase** is een controle één tot twee keer per jaar vaak voldoende. Als alles stabiel blijft en er geen nieuwe klachten zijn, is dat meestal genoeg om veilig op lange termijn verder te gaan. Bij nieuwe klachten, zoals toename van vermoeidheid, kortademigheid, hartkloppingen, plots gewichtsverlies, geelzucht, ernstige buikpijn of donkere urine, neem je vroeger contact op. Dat hoeft niet altijd met hemochromatose te maken te hebben, maar het verdient wel snelle evaluatie. ## Moeten familieleden getest worden? Omdat erfelijke hemochromatose vaak een HFE-genmutatie als oorzaak heeft, is familieonderzoek zinvol. Broers, zussen en volwassen kinderen van iemand met bevestigde hemochromatose hebben een verhoogde kans om drager te zijn. Met een eenvoudig bloedonderzoek kunnen hun ijzerwaarden worden nagekeken en kan eventueel genetisch onderzoek worden gedaan. Vroeg weten betekent vroeg ingrijpen, nog voor er schade is. Bij een HFE-mutatie zonder ijzerstapeling is meestal geen behandeling nodig, maar wel periodieke controle. De arts bespreekt dit met je familieleden en stemt het advies af op hun leeftijd, bloedwaarden en andere risicofactoren. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Aderlating-1.jpg) ## Samengevat Hemochromatose is een aandoening waarbij het lichaam te veel ijzer opslaat. Als je er vroeg bij bent, is de behandeling eenvoudig en effectief: regelmatig bloed afnemen om het overtollige ijzer kwijt te raken. Zo kun je ernstige schade aan lever, hart, alvleesklier en gewrichten voorkomen. Bloedonderzoek naar transferrinesaturatie en ferritine geeft een eerste aanwijzing; genetisch onderzoek kan de diagnose bevestigen. Leefstijlaanpassingen zoals matig alcoholgebruik, geen ijzer- of hoge vitamine C-supplementen en een gezonde voeding ondersteunen de behandeling. Familieleden kunnen zich eenvoudig laten testen, zodat ook zij tijdig kunnen ingrijpen als dat nodig is. Heb je hemochromatose of een sterk vermoeden, dan is de kernboodschap geruststellend: met goede opvolging en consequente behandeling kun je in de meeste gevallen toch een gezond leven leiden. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Bloed.jpg) ***Bronnen (voor wie meer wil lezen, Engelstalig)*** *Kowdley, K. et al. ACG Clinical Guideline: Hereditary Hemochromatosis. American Journal of Gastroenterology, 2019.* *Girelli, D. et al. Diagnosis and management of hereditary hemochromatosis. Hematology Education Program, 2024.* *Murphree, C. et al. Diagnosis and management of hereditary haemochromatosis. Vox Sanguinis, 2020.* *Szczerbińska, A. et al. Hemochromatosis—How Not to Overlook and Properly Manage “Iron People”. Journal of Clinical Medicine, 2024.* ### (E)boeken Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### Recepten: pre-vast breakers URL: https://dokterservaas.be/recepten-pre-vast-breakers/ Last updated: 2026-07-02T08:21:30.000Z **Verbreek je je vastenperiode met deze drankjes?** Technisch gezien wel ja, want als je calorieën inneemt, breek je het vasten. Maar maak je geen zorgen, er zijn drankjes die je kunt drinken zonder je vastenperiode te verbreken. Voor de diehards is water natuurlijk de beste keuze. Maar als je wat variatie wilt, zijn er andere opties die je kunt overwegen. Een bulletproof koffie of thee in de ochtend kan bijvoorbeeld erg nuttig zijn. Waarschijnlijk vraag je je af waarom je iets zou drinken als je aan het vasten bent. Nou, een **bulletproof drankje** kan je een verzadigd gevoel geven, zelfs als je nog niet de volledige 16 uur kunt vasten. Het kan je helpen om de voordelen van vasten te ervaren zonder je *hangry* te voelen. Het concept van een **bulletproof koffie** is bedacht door Dave Asprey, een ondernemer die tijdens een reis door Tibet geïnspireerd werd door thee met gesmolten boter. Hij paste het recept aan zijn persoonlijke smaak aan en creëerde een drankje dat arm is aan koolhydraten maar wel rijk aan gezonde vetten. Als je liever iets anders wilt dan koffie of thee, zijn er ook **low calory juices** die je kunt proberen. Het belangrijkste is dat je een drankje kiest dat onder de vijftig calorieën blijft, zodat het je vastenperiode niet verbreekt. Een voorbeeld van zo'n drankje is **de Purple Power Punch**, een heerlijk powerdrankje dat je energie geeft zonder je vasten te doorbreken. Je hebt een sapcentrifuge of slowjuicer nodig om dit te maken, maar als je die niet hebt kun je ook een blender gebruiken. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/paars-drankje-kopie-2.webp) ## De Purple Power Punch ### Ingrediënten (voor 2 personen): - 100 g bosbessen - 1/2 appel - 80 g rodekool - 180 g komkommer - 4 g verse gember - Handvol muntblaadjes ### Bereiding: Was alle ingrediënten en doe ze in de sapcentrifuge of blender. Persen maar! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Pomegranate-Pleasures-kopie-1.webp) **Een andere optie is de Pomegranate Pleasures, een verfrissend drankje dat je kunt maken met slechts een paar ingrediënten.** ## Pomegranate Pleasures ### Ingrediënten (voor 1 persoon): - 160 ml spuitwater - 1 el limoensap - 1 el granaatappelpitjes - Enkele blaadjes munt - Enkele plakjes komkommer ### Bereiding: - Snijd de komkommer in dunne plakjes en spoel de muntblaadjes. - Vul je glas met spuitwater en voeg de komkommerschijfjes, muntblaadjes, limoensap en granaatappelpitjes toe. - Meng voorzichtig. Dus ja, je kunt je vastenperiode verbreken met deze drankjes, maar alleen als je er zeker van bent dat je de calorie-inname binnen de perken houdt. Ook is het belangrijk om naar je eigen lichaam te luisteren en te beoordelen wat het beste voor je werkt tijdens het vasten. Ontdek wat voor jou werkt en voel je vrij om te experimenteren met verschillende drankjes. [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ### Wat betekent een 'vette lever'? URL: https://dokterservaas.be/levervetting/ Last updated: 2026-06-10T21:01:23.000Z We horen het steeds vaker in de spreekkamer en op routine-echo’s: “leververvetting”. Op zich geen drama, maar wel het signaal dat er iets niet klopt. In vakjargon heet het **NAFLD (non-alcoholic fatty liver disease)**. Het komt massaal voor, ook bij mensen die zweren dat ze “best gezond” eten. Goed nieuws: in de meeste gevallen kun je er zelf veel aan doen. Slecht nieuws: negeren is geen optie. Daarom maak ik het graag even helder: **wat is het**, **wie loopt risico**, **hoe stel je de diagnose**, **wat zijn de gevaren** — en vooral: **wat werkt echt in de aanpak**? ## Wat is NAFLD precies? **NAFLD** staat voor *Non-Alcoholic Fatty Liver Disease*: leververvetting die niet door overmatig alcoholgebruik komt. De nieuwere term **MASLD** (*Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease*) legt de vinger op de echte oorzaak: **metabole ontregeling** (overgewicht rond de buik, insulineresistentie, hoge bloeddruk, gestoorde lipiden). Concreet: je lever slaat te veel vet op. In het begin geeft dat vaak **geen klachten**. Maar onder de radar kan de ontsteking toenemen, kan er **littekenweefsel (fibrose)** ontstaan en in het slechtste geval **cirrose**. Belangrijk om te onthouden: de **grootste doodsoorzaak** bij NAFLD is niet leverkanker, maar **hart- en vaatziekten**. De lever is een barometer van je stofwisseling en is een duidelijke oproep om ook de gezondheid van hart en vaten eens onder de loep te nemen. Er bestaat ook **“lean NAFLD”** — levervet bij mensen met normaal gewicht maar mét metabole risicofactoren (familiale belasting, hoge nuchtere glucose, hoge triglyceriden). Gewicht zegt niet alles; **metabolisme** wel. ## Wie loopt risico? - **Buikvet/overgewicht** (BMI ↑ of tailleomtrek ↑) - **Diabetes type 2** of **prediabetes** - **Hypertensie** en/of **dyslipidemie** (hoge triglyceriden, laag HDL) - **Metabool syndroom** (combinatie van bovenstaande) - **“Lean” maar metabolisch kwetsbaar** (familiale aanleg, insulineresistentie) - **Hoge inname van suiker/fructose** (suikerhoudende dranken, ultrabewerkte snacks) Herken je jezelf? Geen paniek. Zie dit als een **kans om te keren**. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Obesitas-1.webp) ## Hoe stel je de diagnose? In de eerste lijn is de combinatie van **anamnese + bloed + echo + risicoscore** de sleutel. Uiteraard worden eerst andere oorzaken uitgesloten: virale hepatitis, medicatie-geïnduceerde vervetting, auto-immuunziekten en zeldzame stofwisselingsziekten. Daarna sluiten we uit dat alcohol de hoofdreden is. In geval van vervetting is een volledige alcoholstop het beste wat je kunt doen, zelfs als de diagnose nog verfijnd wordt. - **Bloedonderzoek** - **Leverenzymen** (ALT, AST). Belangrijk: **normale waarden sluiten levervet niet uit**. - **Trombocyten**, **nuchtere glucose/HbA1c**, **lipiden**, **TSH** (soms relevant), eventueel **γ-GT**. - **Beeldvorming** - **Echografie**: toegankelijk, goedkoop, goed om **steatose** op te sporen. - Bij twijfel of voor verdere stadiëring: **elastografie (FibroScan)** of **MRI-PDFF** (voor vetpercentage). - **Niet-invasieve fibrosescores** - **FIB-4** of **NAFLD Fibrosis Score** combineren leeftijd, leverenzymen en trombocyten om **gevorderde fibrose** te screenen. - **Hoog risico?** Dan **verwijzen** voor elastografie of verdere evaluatie. - **Andere oorzaken uitsluiten:** Virale hepatitis, medicatie-geïnduceerde steatose, auto-immuunziekten, zeldzame stofwisselingsziekten. ## Waarom is het belangrijk om er vroeg bij te zijn? Omdat **vroeg ingrijpen werkt**. Met 7––10% **gewichtsverlies** en gerichte **leefstijl** kun je levervet terugdringen, **ontsteking doen afnemen** en in veel gevallen zelfs **fibrose stabiliseren of verbeteren**. Wachten tot je klachten krijgt, is te laat: de lever protesteert pas luid als de schade al groot is. Ondertussen loopt je **hart- en vaat-risico** door. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Fatty-Liver.png) ## De hoeksteen van de behandeling: leefstijl Ik maak het graag extreem duidelijk: **leefstijl is de behandeling**. Medicatie kan helpen (zeker bij diabetes), maar zonder leefstijl blijft het dweilen met de kraan open. **De doelstellingen die je samen met je arts kan zetten (evidence-based)** - **Gewichtsverlies**: mik op ≥7% van je startgewicht; ≥10% geeft de grootste winst (steatose ↓, NASH-activiteit ↓, kans op fibrose-regressie ↑). - **Beweging**: **150–300 min/week** matig-intensief (wandelen, fietsen, zwemmen) + 2×/week krachttraining. Cardio én kracht werken — ook onafhankelijk van gewichtsverlies. - **Dieet**: **hypocalorisch** en in **Mediterrane stijl** (veel groenten/fruit/volkoren, peulvruchten, olijfolie, noten, vis). - **Minder suiker (fructose)** en **minder verzadigd vet** (ultrabewerkte snacks, fastfood). - **Gedragscoaching**: motiverende gespreksvoering, digitale tools, team rond jou. - **Comorbiditeit aanpakken**: diabetes, bloeddruk, lipiden — essentieel om de progressie én cardiovasculaire events te beperken. ## Checklists die je vandaag kunt gebruiken ### Zelftest – “Moet ik me laten screenen?” Als je 2 of meer keer ja antwoord op één van de volgende punten, bespreek dan een screening met je huisarts. Vraag om een bloedafname, een echografie of een fibrosescore (dit is een speciaal bloedonderzoek) - Tailleomtrek: >88 cm (vrouwen) of >102 cm (mannen) - Nuchtere glucose ≥100 mg/dl of HbA1c ≥5,7% (of gekende T2D) - Triglyceriden ↑ en/of HDL laag - Bloeddruk ≥130/85 of antihypertensiva - Familiale belasting voor T2D/leverziekte - Regelmatige inname van suikerhoudende dranken/ultrabewerkt voedsel - Vermoeidheid/“brain fog” i.c.m. bovenstaande factoren ### Voor de huisarts: hoe stel ik de eerste-lijn diagnose? - **Anamnese**: alcohol (quantificeren), medicatie (amiodaron, methotrexaat, tamoxifen, corticosteroïden…), familiaal, cardiometabool profiel. - **Lab**: ALT/AST, thrombocyten, HbA1c of glucose, lipiden, γ-GT; differentiaal (HBsAg/anti-HCV indien passend). - **Beeld**: **echo** als eerste stap. - **Score**: **FIB-4** (leeftijd, AST, ALT, tthrombocyten). - **Laag**: geruststellen + leefstijl + controle 6–12 mnd. - **Grens/hoog**: **elastografie** of **verwijzing**. - **Noteer** het metabool risicoprofiel, de praktische doelen en het follow-up interval. - *(Opmerking: normale leverenzymen ≠ geen NAFLD. Laat je niet misleiden door “mooie” cijfers.)* ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/verpleegster-bloedafname.webp) ## Een (her-)haalbaar leefstijlplan van 12 weken **Week 1–2 — Start klein, maar start.** - Vervang suikerhoudende dranken door water/koffie/thee. - **Dagelijks minimum 20–30 min wandelen** (mag in blokjes van 10 min). - **Twee krachtmomenten** per week (thuis: squats, push-ups tegen muur, elastieken). - Ontbijt: **eiwit + vezel** (bv. yoghurt + noten + bessen). **Week 3–6 — Structuur & volume.** - Werk toe naar **150 min/week** matig-intensief; voeg 1 intervalprikkel toe (bijv. 6×1 min stevig tempo). - **Eet vanuit een mediterrane basis**: groenten bij elke maaltijd; **olijfolie** als standaardvet; **2×/week vette vis**. - **Dicht de fructose-val**: geen snoep, koek, frisdrank/“vitaminewater”, limiet vruchtensappen. - **Slaap**: 7–9 uur, vaste tijdstippen. **Week 7–12 — Doelgericht.** - Scherp de **eiwitinname** aan (±1,2–1,6 g/kg/dag) om vetverlies te ondersteunen en spiermassa te behouden. - **Krachttraining progressie** (3 sets, 8–12 herhalingen, zwaarder waar mogelijk). - **Stappenplan voor sociale situaties** (menu vooraf checken, 1 glas regel, desserts delen). - **Digitale steun**: stappenteller/app voor gewichts- en beweegmonitoring; weeg 1–2×/week. **Het doel is om meer dan 7% van je gewicht te verliezen** 3–6 maanden, als overgewicht aan de oorzaak ligt. Lukt het niet? Analyseer **waar** het stokt (eten, beweging, slaap, stress, omgevingsprikkels) en pas gericht aan. ### Medicatie – wanneer en voor wie? (in overleg met arts) Leefstijl blijft de basis. Bij **type 2 diabetes** of **MASLD** kan medicatie **extra winst** geven: - **GLP-1-receptoragonisten** (gewichtsverlies, levervet ↓) - **SGLT2-remmers** (gunstig op gewicht, glycemie, cardiorisico; signalen voor levervet ↓) - **Vitamine E** (bij niet-diabetische NASH; let op bijwerkingen en indicatiestelling) Nieuwe middelen (zoals **resmetirom**) zijn veelbelovend, maar (nog) geen standaard in de eerste lijn. **Bariatrische chirurgie** is effectief bij ernstige obesitas, na multidisciplinaire afweging. ### Opvolging - **Elke 6–12 maanden**: gewicht, taille, bloeddruk, **leverenzymen**, HbA1c/glucose, lipiden, leefstijl-evaluatie. - **Herbereken FIB-4** bij nieuwe data of elke 1–2 jaar. - Overweeg **elastografie** bij stijgend risico of blijvende onzekerheid. - **Verwijs** bij vermoeden **gevorderde fibrose/cirrose**, onduidelijke diagnose, of **geen verbetering** ondanks goed leefstijltraject. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Bewegen-1.webp) ## Veelgestelde vragen (en korte, eerlijke antwoorden) ### “Ik drink nooit alcohol. Hoe kan mijn lever dan ‘vet’ zijn?” Omdat het probleem metabolisch is: te veel energie, te veel snelle suikers, te weinig beweging, te veel buikvet. Alcohol is niet de enige route naar leverstress. ### “Mijn leverwaarden zijn normaal. Dan zit het toch goed?” Niet per se. **NAFLD kan bestaan met normale leverenzymen.** Kijk naar het geheel: echo, risicoscore, metabole context. ### “Is weekend-sporten genoeg?” Voor je lever telt vooral het **totaalvolume**. Maar je metabolisme houdt van **ritme**: **dagelijks** wat bewegen geeft extra winst (insulinegevoeligheid, slaap, stress). ### “Wat met koolhydraatarm versus Mediterraan?” Kies het **patroon dat je volhoudt**. De Mediterrane stijl heeft sterke data voor levervet en cardiovasculaire uitkomsten. Koolhydraatarm kan werken in de **start** (snelle glycemiedaling), maar let op **vezels** en **kwaliteit van vetten**. ### “Hoe snel zie ik effect?” Vaak zie je na **8–12 weken** al daling in leverenzymen en beter gevoel van energie/scherpte. **Vet in de lever** kan in maanden dalen; **fibrose** vraagt doorgaans langer. ## Meer weten? Wil je nog meer weten over levergezondheid? Beluister dan zeker ook Spreekuur over dit onderwerp. [Spreekuur](https://www.youtube.com/watch?v=liYlfPpQkxE&t=1s&ref=dokterservaas.be) ln z'n boeken gaat dokter Servaas dieper in op meerdere onderwerpen. Bekijk gerust de boekenkast. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) **Referenties (selectie)** Wada, N., Iwaki, M., Kobayashi, T., Nakajima, A., & Yoneda, M. (2025). Reducing complications of metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease. *Expert Review of Gastroenterology & Hepatology*, 19, 577-588. Szilagyi, A., & Hilzenrat, N. (2025). Approach to steatotic liver disease in the office. *Canadian Family Physician*, 71, 249-254. Wu, S., et al. (2025). MRI vs Ultrasound for hepatic steatosis: systematic review & meta-analysis. *Academic Radiology*. Azizi, N., et al. (2024). MRI-PDFF in hepatic steatosis: systematic review & meta-analysis. *European Radiology*. Hashim, M., et al. (2025). NAFLD/MASLD management in the era of metabolic dysfunction. *Cureus*, 17. Åström, H., Lageborn, C., & Hagström, H. (2025). Psychosocial risks in MASLD. *Expert Rev. Gastroenterol. Hepatol.*, 19, 273-290. Pu, S., et al. (2025). Hypothyroidism and MASLD: mechanisms & treatment. *Lipids in Health and Disease*, 24. Ren, Q., et al. (2025). Hypoglycemic agents in MASLD: network meta-analysis. *Journal of Evidence-Based Medicine*, 18. Binet, Q., et al. (2022). Non-invasive screening & management of MAFLD in T2D. *Acta Gastro-Enterologica Belgica*, 85(2), 346-357. Younossi, Z., et al. (2024). Global epidemiology of NAFLD/NASH in T2D. *Clinical Gastroenterology and Hepatology*. Zabotina, E., et al. (2025). MASLD in lean patients. *Experimental and Clinical Gastroenterology*. Chee, N., et al. (2024). Vitamin E in MASLD: systematic review & meta-analysis. *Journal of Gastroenterology and Hepatology*, 39, 2545-2554. Lv, T., et al. (2024). Phosphorylation in steatotic liver disease. *Lipids in Health and Disease*, 23. Konings, L., et al. (2025). Pharmacological options for MASLD in T2D. *Eur. J. Clin. Investigation*, 55. Montemayor, S., et al. (2023). Dietary patterns to ameliorate NAFLD: scoping review. *Nutrients*, 15. Zhu, Y., et al. (2021). GLP-1 receptor agonists in T2D with NAFLD. *Frontiers in Endocrinology*, 12. Xu, X., Jin, J., & Liu, Y. (2023). FibroScan for grading steatosis/fibrosis in NAFLD: meta-analysis. *Arab Journal of Gastroenterology*. Cao, Y., et al. (2022). CAP & LSM accuracy in NAFLD. *eClinicalMedicine*, 51. Campbell, P., Symonds, A., & Barritt, A. (2021). Therapy for NAFLD: current & future. *Clinical Therapeutics*. Lopez, A., & Pajimna, J. (2024). SGLT2 inhibitors and hepatic fibrosis/steatosis: meta-analysis. *Scientific Reports*, 14. *Voor individuele situaties: overleg steeds met je behandelend arts.* **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Voor wie is een consult bij Dokter Servaas? URL: https://dokterservaas.be/voor-wie-is-een-consult/ Last updated: 2026-08-19T12:53:43.000Z “Klopt het wel dat ik hier zit?” Het is een van de eerste dingen die mensen zeggen als ze binnenkomen. Een eerlijke vraag, want een consult van 45 minuten dat je zelf betaalt, kies je niet voor een loopneus. Het korte antwoord: als een arts je ooit vertelde dat alles in orde was terwijl je lichaam iets anders zei, dan zit je hier waarschijnlijk goed. Dit consult is gemaakt voor de klachten die niet in tien minuten passen. Hieronder lees je de groepen mensen die het vaakst de weg vinden. ### De zoektocht naar een gezonde levensstijl Meestal begint deze zoektocht met een klacht: je bent moe, je slaapt niet meer zoals vroeger, je gewicht doet plots zijn eigen ding, of je voelt dat je lichaam niet meer meewerkt zoals jij wel nog zou willen. Als je dat herkent, is dit consult bedoeld om orde te scheppen in de chaos. Wat speelt er? Wat is bijzaak? En waar kan je wél aan draaien zonder dat je gezonde leven een fulltime project wordt? ## Vermoeidheid die niet weggaat Niet de moeheid na een drukke week of een ziek kind. Wel de uitputting die al weken of maanden duurt, die niet meer op te lossen is met een goede nachtrust, en die stilaan je werk en je sociale leven afpakt. Bij die soort vermoeidheid speelt vaak meer mee dan de standaard bloedwaarden tonen. Schildklier, ijzerreserve, vitamine D, B12, slaapkwaliteit, hormonen, of een hapering in het stresssysteem. We bekijken het laag voor laag. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Iets met je schildklier, maar niemand legt uit wat Je voelt je traag, koud, futloos, je gewicht kruipt omhoog en je haar wordt dunner. Je liet je schildklier prikken en kreeg te horen dat de waarde “binnen de norm” zat. Toch klopt er iets niet. De schildklier is meer dan één getal. Soms maakt het lichaam wel genoeg schildklierhormoon aan, maar zet het de inactieve vorm niet goed om naar de actieve. Dat zie je niet als je alleen de standaardwaarde meet. We brengen het volledige plaatje in kaart en zoeken naar wat de motor doet sputteren. ## Ik slaap niet meer... Inslapen lukt niet meer. Of je valt in slaap maar wordt om drie uur klaarwakker en blijft het. Of je slaapt zogezegd genoeg uren en wordt toch elke ochtend op nul wakker. Slaap is de monitor van je hele systeem: stress, hormonen, alcohol, beweging, je lichttijden. We brengen die laag voor laag in beeld en pakken aan wat het meeste oplevert. ## Perimenopauze en cyclusklachten De cyclus wordt onregelmatig, de slaap volgt, de stemming volgt, en geen arts heeft het ooit met je over perimenopauze gehad. Of je hebt al jaren cyclusklachten waarmee je je hebt leren behelpen: zwaardere periodes, een PMS die je relatie pittig test, cyclische migraine. Hier valt vaak veel te winnen. Hormonale opvolging, gerichte voedingsaanpassingen, soms hormonale therapie waar dat zinvol is. Vooral een plan dat past bij waar jij in je leven staat. ## Gewicht dat blijft hangen Je doet wat je altijd deed en plots werkt het niet meer. Eerlijke vaststelling: dat ligt zelden aan je wilskracht, maar aan een verstoorde hormonale balans, een metabolisme dat trager werd na herhaalde diëten, perimenopauze, slaaptekort, of een onderliggende insulineresistentie die nog niemand uitklaarde. We meten wat nodig is en bouwen een duurzaam plan, een traject dat in een gewoon leven past. ## Bijna-burn-out en het herstel erna Je voelt je chronisch gestressed of je staat op de rand. Of je bent een tijd geleden ingestort en krijg je energietank niet meer gevuld. Een burn-out is niet alleen een kwestie van beter leren neen zeggen. Het is een fysiologisch geknakte stressrespons, met gevolgen tot diep in je hormonen, je bloedsuiker en je slaap. Een degelijk herstel neemt de lichamelijke èn mentale kant serieus. ## Niet meer de oude sinds een virus Sinds die ene infectie, soms corona, soms iets anders, ben je niet meer de oude. Je raakt uitgeput van wat vroeger niets voorstelde, je hoofd voelt mistig, je herstelt traag. Postviraal herstel is een apart traject. We brengen in kaart wat er ontregeld is, van je energiehuishouding tot je stresssysteem, en bouwen stap voor stap terug op, op een tempo dat je lichaam aankan. ## Bloedsuiker en metabool herstel Een prediabetes-diagnose. Een nuchtere bloedsuiker van 110 mg/dL. Een HbA1c van 6,1%. Een arts die zegt “we houden het in de gaten”. En jij die wil weten wat je vandaag al kan doen om het terug naar beneden te krijgen. Hier is goed nieuws de norm: in veel gevallen is prediabetes en zelfs vroege diabetes type 2 deels of volledig om te keren met de juiste aanpak. We werken met een onderbouwd plan. ## Sport en herstel Je bent een atleet, ook al noem je jezelf niet zo. Recreatieve loper of fietser, padelfanaat. Je voelt dat je herstel langer duurt dan vroeger, dat je trainingsbelasting niet meer in je leven past, of dat je een blessure niet kwijtraakt. Sportgeneeskunde is mijn andere thuisbasis. We brengen je belasting, voeding, hormonen en herstel in kaart en bouwen vandaaruit verder. Twijfel je? Mail dan kort naar [info@dokterservaas.be](mailto:info@dokterservaas.be). Verpleegkundige Febe leest mee en helpt je inschatten of een afspraak zinvol is. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Kun je de menopauze voorspellen via bloedonderzoek? URL: https://dokterservaas.be/menopauze-bloed/ Last updated: 2026-06-07T18:35:57.000Z 03/11/2025 De wetenschap is de voorbije jaren een stuk verder gekomen. De belangrijkste biomarker die nu gebruikt wordt, is het **anti-Mülleriaans hormoon (AMH)** — een hormoon dat iets vertelt over de eicelvoorraad. Maar hoewel het veel inzicht geeft, kan het moment van de menopauze nog niet exact worden voorspeld. Laten we bekijken wat deze bloedtesten wél en niet kunnen zeggen. ## **Wat gebeurt er hormonaal richting de menopauze?** Om te begrijpen wat AMH en andere hormonen meten, is het belangrijk te weten wat er hormonaal verandert in de jaren vóór de menopauze. De **menopauze** is de laatste menstruatie, gevolgd door minstens twaalf maanden zonder cyclus. De gemiddelde leeftijd is rond 51 jaar, maar er zijn grote verschillen tussen vrouwen. Die verschillen hangen grotendeels samen met de snelheid waarmee de eicelvoorraad uitdooft. In de vruchtbare levensfase werken vijf hormonen nauw samen. ### **FSH (follikelstimulerend hormoon)** FSH wordt aangemaakt door de hypofyse, een klein kliertje in de hersenen. Het stimuleert de eierstokken om follikels (eicellen) te laten rijpen. Naarmate de eicelvoorraad kleiner wordt, moeten de hersenen harder werken om de eierstokken aan te sturen — het FSH stijgt dus langzaam. Ook al schommelt het tijdens de cyclus, na de menopauze schiet het de hoogte in. Waarden boven de 25 U/L kunnen duiden op een posmenopauzale toestand. ### **LH (luteïniserend hormoon)** Ook LH komt uit de hypofyse en zorgt voor de eisprong. Richting de menopauze wordt die LH-piek onregelmatiger en zwakker. Omdat LH in de vruchtbare fase piekt, is het moeilijk om deze test te gebruiken. Na de menopauze blijven FSH en LH chronisch verhoogd: het lichaam probeert vruchtbaarheid te stimuleren, maar de eierstokken reageren niet meer. ### **Oestradiol (E2)** Oestradiol is de belangrijkste vorm van oestrogeen vóór de menopauze. Het wordt geproduceerd door de rijpende follikels in de eierstokken. Wanneer die voorraad kleiner wordt, daalt ook het oestradiol. Daardoor ontstaan de typische overgangsklachten: opvliegers, nachtelijk zweten, vaginale droogheid en stemmingswisselingen. We zien bij vrouwen na de menopauze steeds waarden die lager zijn dan 138 ng/L. ### **Progesteron** Progesteron wordt vooral geproduceerd ná de eisprong. Als de ovulaties minder vaak optreden of uitblijven, daalt ook het progesteron. Dat verklaart waarom de cyclus in de perimenopauze vaak onregelmatig of langer wordt, en waarom sommige vrouwen meer premenstruele klachten krijgen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Hormonen-1-1.jpg) **Samengevat:** Een verhoogd FSH (meestal >25 IE/L) wijst erop dat de eierstokken minder gevoelig zijn en dat de vruchtbare fase ten einde loopt. Toch is FSH op zichzelf geen betrouwbare voorspeller van de exacte overgang, omdat het doorheen de cyclus en zelfs tussen cycli sterk kan variëren. LH stijgt meestal parallel met FSH in de late overgang. Een verhoogde FSH-LH-ratio ondersteunt het beeld van een naderende menopauze, maar zegt niets over het precieze tijdstip. Lage waarden van oestradiaol (<138ng/L) wijzen op afnemende oestrogeenproductie. Maar ook hier geldt: het kan sterk schommelen. Een enkel lage waarde zegt weinig als de vrouw nog ovuleert. Een lage progesteronwaarde is normaal buiten de ovulatiefase, maar bij perimenopauzale vrouwen zien we vaker lage spiegels over de hele cyclus, omdat de eisprong minder vaak voorkomt. In de praktijk wordt dus vooral naar **het patroon** bekeken eens er opeenvolgende bloedafnames beschikbaar zijn: stijgend FSH en LH, dalend oestradiol en progesteron. Toch zegt dit niet alles en kunnen we dit aanvullen door te kijken naar een vijfde hormoon: een AMH dat richting nul gaat. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Eicel-1.jpg) ## **Anti-Mülleriaans hormoon (AMH)** Het AMH is een hormoon dat door kleine, onrijpe follikels in de eierstokken wordt geproduceerd. AMH geeft een directe indicatie van de *eicelreserve*. Het daalt langzaam met de leeftijd en wordt onmeetbaar laag wanneer de menopauze nadert. ### **Waarom AMH zo interessant is** In tegenstelling tot FSH of oestradiol, die sterk schommelen door de cyclus, blijft AMH vrij stabiel. Daarom is het een ideale marker om de **eierstokreserve** te meten, onafhankelijk van de dag van de cyclus. Onderzoek toont dat AMH sterk samenhangt met de timing van de menopauze. Vrouwen met lage of niet-meetbare AMH-waarden hebben een veel grotere kans om binnen enkele jaren in de menopauze te komen. Bij vrouwen boven de 40 jaar kan een laag AMH vrij betrouwbaar voorspellen dat de menopauze binnen drie tot vijf jaar plaatsvindt. Toch blijft het belangrijk om te benadrukken: het is geen glazen bol. ### **Hoe goed voorspelt AMH de menopauze?** AMH is momenteel de **beste bloedmarker** die we hebben om de menopauze te voorspellen, maar “beste” is niet hetzelfde als “perfect”. Bij vrouwen tussen 45 en 50 jaar kan AMH redelijk goed inschatten of de menopauze nadert. Bij jongere vrouwen (bijvoorbeeld 30 of 35) is de foutenmarge groter, soms wel 10 jaar. Een lage AMH betekent dan niet dat de menopauze al snel volgt, maar dat de eicelreserve wat kleiner is dan gemiddeld. De variatie is immers enorm. Twee vrouwen van 38 jaar kunnen eenzelfde AMH-waarde hebben, maar bij de ene komt de menopauze op 42, bij de andere op 52\. Hier hebben we het, want **leeftijd blijft dus de belangrijkste voorspeller**. AMH voegt informatie toe, maar kan geen exacte kalenderdatum geven. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Ontwerp-zonder-titel--1--1.jpg) ## **Hoe zit het met de voorspelbaarheid van bloedonderzoeken?** De wetenschappelijke consensus is duidelijk. AMH is de beste enkele bloedmarker voor menopauzevoorspelling. FSH en LH geven enkel een momentopname en zijn pas betrouwbaar als de menopauze zeer dichtbij is. Oestradiol en progesteron geven inzicht in cyclusactiviteit, maar niet in de tijd tot menopauze. Combinaties van AMH met andere markers, zoals FSH, antrale follikeltelling (AFC) of de leeftijd waarop je moeder in de menopauze kwam, verbeteren de voorspellende waarde slechts minimaal. Zelfs herhaalde AMH-metingen over meerdere jaren geven slechts een beperkte verbetering van de individuele nauwkeurigheid. Samengevat: **AMH en de andere hormonen bekijken, kan helpen om het plaatje te begrijpen, maar geen exacte toekomst voorspellen.** ### **Wanneer voeren we het onderzoek uit?** Voor vrouwen boven de 40 jaar kan een AMH-test helpen om te weten of de menopauze waarschijnlijk binnen enkele jaren optreedt. Dat is vooral nuttig als je symptomen hebt zoals onregelmatige cycli, opvliegers of stemmingswisselingen, of als je je vruchtbaarheid en gezondheid op middellange termijn wilt plannen. Voor jongere vrouwen kan het zinvol zijn om AMH te meten als er aanwijzingen zijn voor een verminderde eicelreserve of een verhoogd risico op vroegtijdige menopauze (bijvoorbeeld door genetische factoren, chemotherapie, bestraling of een familiegeschiedenis van vroege menopauze). Bij zeer lage AMH-waarden op jonge leeftijd kan verder onderzoek nodig zijn naar **premature ovariële insufficiëntie (POI)**, een toestand waarin de eierstokken voortijdig stoppen met functioneren. Bij jonge vrouwen zonder klachten of risicofactoren voegt AMH meestal weinig toe. De foutenmarge is te groot om betrouwbare individuele voorspellingen te doen. Ook bij vrouwen die al duidelijke overgangsklachten hebben en maanden geen menstruatie meer, is AMH meestal onmeetbaar en dus niet meer informatief. In dat geval bevestigen FSH en oestradiol het beeld van de menopauze. ### **Kan je via bloedonderzoek voorspellen wanneer je laatste menstruatie zal zijn?** Het antwoord luidt: “Nee, niet precies.” De wetenschap kan met redelijke zekerheid zeggen *dat* de menopauze nadert, vooral als je boven de 40 bent en het AMH laag is. Maar *wanneer* exact de laatste menstruatie plaatsvindt, is nog niet voorspelbaar. De spreiding blijft groot: bij jongere vrouwen kan de foutmarge oplopen tot 10 jaar, bij oudere vrouwen is ze kleiner (ongeveer 2 tot 4 jaar). Leeftijd, genetica en leefstijl (roken, gewicht, stress) spelen allemaal een rol. Leeftijd blijft de sterkste voorspeller, met AMH als aanvullende factor. **Wat betekent dit voor jou?** Bloedonderzoek naar AMH, FSH, LH, oestradiol en progesteron kan inzicht geven in waar je staat op de hormonale tijdlijn, maar geen exacte voorspelling doen. Het helpt vooral om te begrijpen of je nog ovuleert, of de eicelvoorraad afneemt, en of de menopauze waarschijnlijk dichtbij is. Het is waardevol als hulpmiddel bij: - het inschatten van je vruchtbaarheidskansen - het plannen van een eventuele zwangerschap - het begrijpen van overgangsgerelateerde klachten - het bepalen van de timing voor hormoontherapie of andere begeleiding. Maar het is geen instrument om de toekomst exact te voorspellen. Je mag het vergelijken met de **weersvoorspelling**: betrouwbaar voor de komende jaren, maar soms niet nauwkeurig. ## **Conclusie** Anti-Mülleriaans hormoon (AMH) is op dit moment de **beste bloedmarker om de naderende menopauze te voorspellen**, vooral bij vrouwen boven de 40\. Lage AMH-waarden wijzen op een kleine eicelvoorraad en een grotere kans op menopauze binnen enkele jaren. Toch blijft de voorspellende waarde beperkt. Leeftijd, genetica en leefstijl blijven minstens even bepalend. AMH is vooral nuttig om inzicht te krijgen in je hormonale fase, niet om een exacte leeftijd te voorspellen. Bloedonderzoek met AMH, FSH, LH, oestradiol en progesteron geeft een waardevol hormonenspiegelbeeld: een snapshot van waar je lichaam staat in de overgang van vruchtbaarheid naar menopauze. Maar het is te gebruiken als een kompas en niet als een klok. **Referenties** Bertone-Johnson, E., Manson, J., Purdue-Smithe, A., Steiner, A., Eliassen, A., Hankinson, S., Rosner, B., & Whitcomb, B. (2018). Anti-Müllerian hormone levels and incidence of early natural menopause in a prospective study. *Human Reproduction, 33*(6), 1175–1182\. [https://doi.org/10.1093/humrep/dey077](https://doi.org/10.1093/humrep/dey077?ref=dokterservaas.be) Broer, S., Eijkemans, M., Scheffer, G., Van Rooij, I., Vet, A., Themmen, A., Laven, J., De Jong, F., Van der Velde, E., Fauser, B., & Broekmans, F. (2011). Anti-Müllerian hormone predicts menopause: A long-term follow-up study in normoovulatory women. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 96*(8), 2532–2539\. [https://doi.org/10.1210/jc.2010-2776](https://doi.org/10.1210/jc.2010-2776?ref=dokterservaas.be) Chatziandreou, E., Eustathiou, A., Augoulea, A., Armeni, E., Mili, N., Boutas, I., Tsoltos, N., Kapetanaki, A., & Kalantaridou, S. (2023). Anti-Müllerian hormone as a tool to predict the age at menopause. *Geriatrics, 8*(3), 57\. [https://doi.org/10.3390/geriatrics8030057](https://doi.org/10.3390/geriatrics8030057?ref=dokterservaas.be) De Kat, A., Van Der Schouw, Y., Eijkemans, M., Broer, S., Verschuren, W., & Broekmans, F. (2019). Can menopause prediction be improved with multiple AMH measurements? *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 104*(7), 2735–2743\. [https://doi.org/10.1210/jc.2018-02607](https://doi.org/10.1210/jc.2018-02607?ref=dokterservaas.be) Depmann, M., Broer, S., Van Der Schouw, Y., Tehrani, F., Eijkemans, M., Mol, B., & Broekmans, F. (2016). Can we predict age at natural menopause using ovarian reserve tests or mother’s age at menopause? *Menopause, 23*(3), 224–232\. [https://doi.org/10.1097/gme.0000000000000509](https://doi.org/10.1097/gme.0000000000000509?ref=dokterservaas.be) Depmann, M., Eijkemans, M., Broer, S., Tehrani, F., Solaymani-Dodaran, M., Azizi, F., Lambalk, C., Randolph, J., Harlow, S., Freeman, E., Sammel, M., Verschuren, W., Van Der Schouw, Y., Mol, B., & Broekmans, F. (2018). Does AMH relate to timing of menopause? Results of an individual patient data meta-analysis. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 103*(10), 3593–3600\. [https://doi.org/10.1210/jc.2018-00724](https://doi.org/10.1210/jc.2018-00724?ref=dokterservaas.be) Gohari, M., Tehrani, R., Chenouri, S., Solaymani-Dodaran, M., & Azizi, F. (2016). Individualized predictions of time to menopause using multiple measurements of anti-Müllerian hormone. *Menopause, 23*(8), 839–845\. [https://doi.org/10.1097/gme.0000000000000642](https://doi.org/10.1097/gme.0000000000000642?ref=dokterservaas.be) Iino, K., Tarakida, A., Abe, K., Taniguchi, R., Higuchi, T., Takahashi, I., & Mizunuma, H. (2013). Role of anti-Müllerian hormone as a biomarker of the menopausal transition. *Menopause, 20*(2), 218–222\. [https://doi.org/10.1097/gme.0b013e3182611574](https://doi.org/10.1097/gme.0b013e3182611574?ref=dokterservaas.be) Kim, C., Slaughter, J., Wang, E., Appiah, D., Schreiner, P., Leader, B., Calderon-Margalit, R., Sternfeld, B., Siscovick, D., & Wellons, M. (2017). Anti-Müllerian hormone, follicle stimulating hormone, antral follicle count, and risk of menopause within 5 years. *Maturitas, 102*, 18–25\. [https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2017.04.018](https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2017.04.018?ref=dokterservaas.be) Laven, J., & Louwers, Y. (2024). Can we predict menopause and premature ovarian insufficiency? *Fertility and Sterility, 122*(2), 237–245\. [https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2024.02.029](https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2024.02.029?ref=dokterservaas.be) Nelson, S., Davis, S., Kalantaridou, S., Lumsden, M., Panay, N., & Anderson, R. (2023). Anti-Müllerian hormone for the diagnosis and prediction of menopause: A systematic review. *Human Reproduction Update, 29*(3), 327–346\. [https://doi.org/10.1093/humupd/dmac045](https://doi.org/10.1093/humupd/dmac045?ref=dokterservaas.be) Tehrani, F., Solaymani-Dodaran, M., & Azizi, F. (2009). A single test of anti-Müllerian hormone in late reproductive-aged women is a good predictor of menopause. *Menopause, 16*(4), 797–802\. [https://doi.org/10.1097/gme.0b013e318193e95d](https://doi.org/10.1097/gme.0b013e318193e95d?ref=dokterservaas.be) Tehrani, R., Yarandi, B., Solaymani-Dodaran, M., Tohidi, M., Firouzi, F., & Azizi, F. (2020). Improving prediction of age at menopause using multiple anti-Müllerian hormone measurements: Tehran Lipid-Glucose Study. *The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 105*(3), e1083–e1092\. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa083](https://doi.org/10.1210/clinem/dgaa083?ref=dokterservaas.be) Van Rooij, I., Tonkelaar, I., Broekmans, F., Looman, C., Scheffer, G., De Jong, F., Themmen, A., & Van der Velde, E. (2004). Anti-Müllerian hormone is a promising predictor for the occurrence of the menopausal transition. *Menopause, 11*(6), 601–606\. [https://doi.org/10.1097/01.gme.0000123642.76105.6e](https://doi.org/10.1097/01.gme.0000123642.76105.6e?ref=dokterservaas.be) ### Prediabetes: de waarschuwing die je niet mag negeren URL: https://dokterservaas.be/prediabetes/ Last updated: 2026-08-19T12:53:43.000Z Prediabetes is geen ziekte, maar een waarschuwing. Een wake-up call van je lichaam dat je suikermetabolisme uit balans raakt. Je hebt nog geen diabetes, maar je bloedsuiker is wel hoger dan normaal. En dat is belangrijk, want dit is het kantelpunt waarop je het tij nog kunt keren. Het goede nieuws? Je kunt prediabetes **vaak volledig omkeren** met de juiste aanpak. De wetenschap is er intussen opvallend eensgezind over: voeding, beweging en leefstijl zijn de hoekstenen. Medicatie is enkel nodig in specifieke situaties. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/nog-meer-suiker-1.webp) ## Wat is prediabetes eigenlijk? Prediabetes betekent dat je bloedsuikerwaarden te hoog zijn om als normaal te gelden, maar nog niet hoog genoeg om over diabetes type 2 te spreken. Vaak gaat het om een nuchtere glucose tussen 100 en 125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l) of een HbA1c tussen 5,7 en 6,4 procent. Het probleem zit niet in één suikerwaarde, maar in hoe je lichaam ermee omgaat. Je alvleesklier moet steeds harder werken om de bloedsuiker onder controle te houden. Dat lukt vaak nog jaren — maar op een moment is de foutmarge weg... Toch hoeft dat moment nooit te komen. Als je op tijd ingrijpt, kan je het proces **omkeren of sterk vertragen**. ## De kracht van leefstijl Bij prediabetes is de eerste en belangrijkste behandeling **geen medicatie, maar gedrag**. Wat en hoe je eet, hoeveel je beweegt, hoe je slaapt en met stress omgaat: dat zijn de echte stuurknoppen. ### Voeding: minder pieken, meer balans Het doel van voeding bij prediabetes is simpel: je bloedsuiker stabiel houden. Dat doe je door te kiezen voor **veel vezels, groenten, fruit, volkorenproducten en magere eiwitten**, en door **suikers en bewerkte koolhydraten** te beperken. Denk aan het verschil tussen een appel en appelsap. De appel bevat vezels die de suikerafgifte vertragen, het sap schiet rechtstreeks je bloed in. De vezels, eiwitten en vetten in natuurlijke voeding werken als een rempedaal voor je bloedsuiker. Wetenschappers zijn opvallend eensgezind: diëten die rijk zijn aan plantaardige voeding en arm aan verzadigde vetten en geraffineerde suikers verbeteren de bloedsuiker en helpen gewicht verliezen (Hsu, 2024; Yau et al., 2020; Kaur et al., 2021; Chai et al., 2025). Gepersonaliseerde voedingsstrategieën — waarbij je voeding wordt afgestemd op je individuele bloedsuikerrespons — tonen nog meer potentieel. Zo’n aanpak kan helpen om juist die voedingsmiddelen te vinden waarop jouw lichaam het best reageert (Ben-Yacov et al., 2021; Robertson et al., 2024). WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Beweging: de natuurlijke insuline Beweging is geen nice-to-have, maar een medicijn. Het maakt je spieren gevoeliger voor insuline en helpt je lichaam suikers efficiënter gebruiken. De richtlijn is helder: **minstens 150 minuten per week matig intensieve beweging**, zoals wandelen, fietsen, joggen of zwemmen. Dat komt neer op een halfuur per dag, vijf dagen per week. Wie dat volhoudt, vermindert zijn kans op diabetes met bijna de helft (Hostalek et al., 2015; Chai et al., 2025; Echouffo-Tcheugui et al., 2023). Beweging hoeft niet heroïsch te zijn. Trappen nemen, vaker te voet gaan, licht krachtwerk — elke dag een beetje telt. De spieren zijn het grootste glucose-opslagvat van het lichaam. Hoe meer je ze gebruikt, hoe beter je bloedsuiker meewerkt. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/markt-detail-1.webp) ### Gewicht: kleine daling, groot effect Voor mensen met overgewicht maakt een gewichtsverlies van **slechts 5 tot 7 procent** al een enorm verschil. Dat lijkt weinig, maar het kan de kans op diabetes **met meer dan 50 procent verlagen** (Yau et al., 2020; Echouffo-Tcheugui et al., 2023). Belangrijker dan het cijfer op de weegschaal is wat er onder de motorkap gebeurt. Vet in de lever en rond de organen daalt, de insulinegevoeligheid stijgt en het lichaam krijgt weer rust. ### Andere factoren: slaap, stress, rookgedrag Slaaptekort, chronische stress en roken verhogen allemaal de insulineresistentie. Mensen met prediabetes doen er dus goed aan om niet alleen op voeding en beweging te focussen, maar ook op **herstel en rust** (Hsu, 2024; Rosenfeld et al., 2025). Voldoende slaap en ontspanning zorgen dat je hormonen beter samenwerken. Stress daarentegen jaagt cortisol omhoog, wat je bloedsuiker automatisch laat stijgen. ![Dokter Servaas Bingé op de fiets om beweging te stimuleren.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---234-1.webp) ## Wat levert dat allemaal op? De cijfers spreken voor zich. Leefstijlinterventies verlagen het risico op diabetes met **40 tot 70 procent** (Galaviz et al., 2022; Chai et al., 2025; Sheng et al., 2019). Bovendien stijgt de kans om terug te keren naar normale bloedsuikerwaarden aanzienlijk. Voedingsadvies en begeleiding zorgen niet alleen voor lagere glucosewaarden, maar ook voor een beter cholesterolprofiel en bloeddruk (Kaur et al., 2021; Yau et al., 2020). De boodschap is dus duidelijk: leefstijl is geen “alternatief” voor medicatie, het ís de behandeling. ## En als leefstijl niet genoeg is? Soms lukt het ondanks inspanningen niet om de bloedsuiker stabiel te krijgen. Dan kan medicatie helpen als aanvulling. ### Metformine De meest gebruikte eerste stap is **metformine**, een oud en goed onderzocht geneesmiddel dat de insulinegevoeligheid verhoogt en de leveraanmaak van glucose vermindert. Volgens de internationale richtlijnen wordt metformine aangeraden voor mensen met prediabetes die jonger zijn dan 60 jaar, een BMI boven 35 hebben of ooit zwangerschapsdiabetes hadden (Hostalek et al., 2015; Echouffo-Tcheugui et al., 2023). Het verlaagt het risico op diabetes met ongeveer **20 tot 30 procent**. Het is dus minder krachtig dan leefstijl, maar een waardevolle aanvulling bij hoogrisicopatiënten. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### GLP-1 receptoragonisten Nieuwere middelen zoals de **GLP-1 receptoragonisten** (bijvoorbeeld semaglutide) zijn eigenlijk ontwikkeld voor diabetes en obesitas, maar blijken ook doeltreffend bij prediabetes. Ze helpen gewicht verliezen, verbeteren de bloedsuiker en kunnen de kans op diabetes met 50 tot 70 procent verminderen (Salamah et al., 2024; Galaviz et al., 2022). Ze worden pas overwogen als leefstijl en metformine onvoldoende effect hebben, of bij mensen met ernstig overgewicht. ### Medicatie blijft een aanvulling Belangrijk om te onthouden: medicatie vervangt nooit leefstijl. Ze is een hulpmiddel, geen oplossing. Alleen als voeding, beweging en gewicht onder controle zijn, kan medicatie zijn volle effect hebben. Het grotere plaatje: prediabetes is een kans. Prediabetes is niet het begin van een ziekte, maar een kans om die te voorkomen. De meeste mensen die op tijd ingrijpen, zien hun glucosewaarden weer normaliseren binnen enkele maanden. De sleutel is volhouden. Gezonde gewoontes hebben tijd nodig om in te dalen, maar elke stap in de goede richting telt. Het gaat niet om perfectie, wel om **progressie**. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Praktische vuistregels - Eet vooral onbewerkt voedsel met veel vezels en eiwitten. Vermijd frisdrank, wit brood, gebak en ultrabewerkte snacks. - Beweeg dagelijks. Al is het maar een wandeling van 30 minuten. Consistentie is belangrijker dan intensiteit. - Streef naar een gewichtsdaling van 5 tot 7 procent als je overgewicht hebt. - Slaap minstens zeven uur per nacht en beperk stressprikkels zoveel mogelijk. - Rook niet — nicotine beïnvloedt de insulinegevoeligheid negatief. - Bespreek met je arts of een bloedonderzoek en eventueel metformine zinvol zijn in jouw geval. Prediabetes is een waarschuwing die je nog kunt ombuigen. De kracht ligt niet in pillen, maar in patronen. Gezonde voeding, regelmatige beweging en voldoende herstel kunnen de bloedsuiker stabiliseren, de insulinegevoeligheid herstellen en de progressie naar diabetes vertragen of stoppen. Wil je er meer over weten, bestel dan vandaag nog het boekje dat ik daarover schreef. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/3D_Diabetes_rug-1.webp) [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) #### Referenties Ben-Yacov, O., Godneva, A., Rein, M., Shilo, S., Kolobkov, D., Koren, N., Dolev, N., Shmul, T., Wolf, B., Kosower, N., Sagiv, K., Lotan-Pompan, M., Zmora, N., Weinberger, A., Elinav, E., & Segal, E. (2021). Personalized postprandial glucose response–targeting diet versus Mediterranean diet for glycemic control in prediabetes. *Diabetes Care, 44*, 1980–1991\. [https://doi.org/10.2337/dc21-0162](https://doi.org/10.2337/dc21-0162?ref=dokterservaas.be) Chai, X., Wang, Y., Yin, X., Gong, Q., Zhang, J., Shao, R., & Li, G. (2025). Effects of lifestyle interventions on the prevention of type 2 diabetes and reversion to normoglycemia by prediabetes phenotype: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Diabetes & Metabolic Syndrome, 19*(1), 103184\. [https://doi.org/10.1016/j.dsx.2025.103184](https://doi.org/10.1016/j.dsx.2025.103184?ref=dokterservaas.be) Echouffo-Tcheugui, J., Perreault, L., Ji, L., & Dagogo-Jack, S. (2023). Diagnosis and management of prediabetes: A review. *JAMA, 329*(14), 1206–1216\. [https://doi.org/10.1001/jama.2023.4063](https://doi.org/10.1001/jama.2023.4063?ref=dokterservaas.be) Galaviz, K., Weber, M., Suvada, K., Gujral, U., Wei, J., Merchant, R., Dharanendra, S., Haw, J., Narayan, K., & Ali, M. (2022). Interventions for reversing prediabetes: A systematic review and meta-analysis. *American Journal of Preventive Medicine, 62*(2), 247–260\. [https://doi.org/10.1016/j.amepre.2021.10.020](https://doi.org/10.1016/j.amepre.2021.10.020?ref=dokterservaas.be) Hostalek, U., Gwilt, M., & Hildemann, S. (2015). Therapeutic use of metformin in prediabetes and diabetes prevention. *Drugs, 75*(10), 1071–1094\. [https://doi.org/10.1007/s40265-015-0416-8](https://doi.org/10.1007/s40265-015-0416-8?ref=dokterservaas.be) Hsu, H. (2024). Management of prediabetes (an increased risk of type 2 diabetes) with lifestyle modifications. *Diabetes & Obesity International Journal, 8*(2), 1–6\. [https://doi.org/10.23880/doij-16000286](https://doi.org/10.23880/doij-16000286?ref=dokterservaas.be) Kaur, H., Singla, N., & Jain, R. (2021). Role of nutrition counseling and lifestyle modification in managing prediabetes. *Food and Nutrition Bulletin, 42*(4), 584–596\. [https://doi.org/10.1177/03795721211025434](https://doi.org/10.1177/03795721211025434?ref=dokterservaas.be) Robertson, S., Clarke, E., Gómez-Martín, M., Cross, V., Collins, C., & Stanford, J. (2024). Do precision and personalised nutrition interventions improve risk factors in adults with prediabetes or metabolic syndrome? A systematic review of randomised controlled trials. *Nutrients, 16*(10), 1479\. [https://doi.org/10.3390/nu16101479](https://doi.org/10.3390/nu16101479?ref=dokterservaas.be) Rosenfeld, R., Grega, M., & Gulati, M. (2025). Lifestyle interventions for treatment and remission of type 2 diabetes and prediabetes in adults: Implications for clinicians. *American Journal of Lifestyle Medicine, 19*(2), 1–12\. [https://doi.org/10.1177/15598276251325802](https://doi.org/10.1177/15598276251325802?ref=dokterservaas.be) Salamah, H., Marey, A., Abugdida, M., Abualkhair, K., Elshenawy, S., Elhassan, W., Naguib, M., Malnev, D., Durrani, J., Bailey, R., Tsyunchyk, A., Ibrahim, L., Zavgorodneva, Z., & Sherazi, A. (2024). Efficacy and safety of glucagon-like peptide-1 receptor agonists on prediabetes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Diabetology & Metabolic Syndrome, 16*(1), 1371\. [https://doi.org/10.1186/s13098-024-01371-3](https://doi.org/10.1186/s13098-024-01371-3?ref=dokterservaas.be) Sheng, Z., Cao, J., Pang, Y., Xu, H., Chen, J., Yuan, J., Wang, R., Zhang, C., Wang, L., & Dong, J. (2019). Effects of lifestyle modification and anti-diabetic medicine on prediabetes progress: A systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Endocrinology, 10*(455). [https://doi.org/10.3389/fendo.2019.00455](https://doi.org/10.3389/fendo.2019.00455?ref=dokterservaas.be) Yau, J., Thor, S., & Ramadas, A. (2020). Nutritional strategies in prediabetes: A scoping review of recent evidence. *Nutrients, 12*(10), 2990\. [https://doi.org/10.3390/nu12102990](https://doi.org/10.3390/nu12102990?ref=dokterservaas.be) ### De impact van stress op onze gezondheid. Waarom we stress onmiddellijk moeten aanpakken URL: https://dokterservaas.be/de-impact-van-stress-op-onze-gezondheid-waarom-we-stress-onmiddellijk-moeten-aanpakken/ Last updated: 2026-07-05T14:13:49.000Z **Stress. Een woord met maar 6 letters maar een veelvoorkomend maar vaak over het hoofd gezien probleem. Stress heeft namelijk een enorme invloed op onze gezondheid, en het is belangrijk dat we ons bewust zijn van de gevolgen ervan. Waarom is het zo belangrijk is om actief met stress om te gaan? Dat ontdek je hier!** ### Het cardiovasculaire systeem onder druk Stress heeft aanzienlijke gevolgen voor ons cardiovasculaire systeem. Het is alsof we een tuinslang op volle kracht laten stromen en proberen deze te buigen. Het gevolg? Een verhoogde bloeddruk, verhoogd risico op hart- en bloedvatproblemen en overactieve bloedvaten die zelfs microscopische ontstekingen kunnen veroorzaken. Ons hele systeem wordt stijver, waardoor de bloeddoorstroming versnelt en we kwetsbaarder worden voor gezondheidsproblemen. Het is duidelijk dat we dit serieus moeten nemen. ### Stress en diabetes: een verband Stress kan ook de ontwikkeling van diabetes bevorderen. Ons lichaam heeft meer energie nodig tijdens stressvolle periodes, dus onze energiereserves worden snel leeggehaald en onze bloedsuikerspiegel blijft hoog. Normaal gesproken zou ons lichaam deze energie gebruiken om te reageren op een levensbedreigende situatie, maar wanneer we onder stress staan terwijl we op kantoor zitten zonder fysieke activiteit, ervaart ons lichaam constant een vals alarm. Dit kan leiden tot uitputting van de mechanismen die de bloedsuikerspiegel reguleren en uiteindelijk diabetes veroorzaken. Een goede reden om stress serieus aan te pakken, vind je ook niet? ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---Jana-Germanus-223-1.webp) ### Het verraderlijke effect van chronische stress Het dagelijkse leven kan behoorlijk vermoeiend zijn als we toegeven aan constante kleine stressoren zoals sms'jes, e-mails en afleidingen. Onze cellen kunnen na verloop van tijd insulineresistent worden, wat betekent dat ze de insuline niet goed meer kunnen gebruiken om de bloedsuikerspiegel onder controle te houden. Dit dwingt de alvleesklier om meer insuline te produceren om te compenseren, wat kan leiden tot uitputting en uiteindelijk tot diabetes. Chronische stress kan ook het hormonale systeem onder druk zetten, wat resulteert in overproductie van cortisol en uiteindelijk zelfs leidt tot een burn-out. ### Het belang van stressmeting Het meten van stress kan een uitdaging zijn, maar het wordt steeds beter begrepen. Door gebruik te maken van vragenlijsten en hormonale metingen in speeksel kunnen we een beter beeld krijgen van iemands stressniveaus. Dit is belangrijk, want alleen als we ons bewust zijn van onze stressniveaus kunnen we actief werken aan het verminderen ervan en onze gezondheid verbeteren. **Conclusie?** Stress drukt duidelijk een zware stempel op onze gezondheid. Het is belangrijk om stress te herkennen en er actief mee om te gaan. Gelukkig zijn er verschillende manieren om stress te verminderen, zoals regelmatige lichaamsbeweging, ontspanningstechnieken en het onderhouden van gezonde relaties. Laten we dus niet toestaan dat stress onze gezondheid beheerst, maar laten we actief stappen ondernemen om het onder controle te krijgen. Neem de controle over je gezondheid en laat stress niet de kans krijgen om je leven te beheersen! [Wil je meer weten over stress? Beluister dan de podcast.](https://dokterservaas.be/stressbestendiger-en-vitamine-d/) ### Moet je vitaminen en mineralen extra innemen? De harde waarheid onthuld URL: https://dokterservaas.be/moet-je-vitaminen-en-mineralen-extra-innemen-de-harde-waarheid-onthuld-2/ Last updated: 2026-06-08T09:13:20.000Z 15/10/2025 **Ben jij ook een van die mensen die zich afvraagt of het innemen van vitaminen en mineralen echt de moeite waard is? Het is een legitieme vraag. We grijpen vaak naar supplementen om de tekorten in onze voeding aan te vullen, maar maken ze echt een verschil? Vandaag gaan we dieper in op dit onderwerp en scheiden we feiten van fictie. Dus… maak je klaar voor enkele *eyeopeners*.** **Hebben we vitamines en mineralen écht nodig?** Laten we beginnen met **mineralen** – die essentiële chemische bouwstenen waar ons lichaam naar verlangt. IJzer, natrium, kalium, chloor - dit zijn slechts een paar voorbeelden van mineralen die ons lichaam nodig heeft in specifieke hoeveelheden. Een tekort aan deze mineralen kan leiden tot verschillende lichamelijke klachten. Te veel of te weinig kalium kan bijvoorbeeld hartritmestoornissen veroorzaken. Een gebrek aan jodium kan invloed hebben op de werking van de schildklier. IJzertekort kan bloedarmoede veroorzaken. Een lage calciumvoorraad kan de kracht van je botten compromitteren. Overmatige inname van natrium (zout) kan nier- en bloeddrukproblemen veroorzaken. De lijst gaat door. En hoe zit het met **vitaminen**? Ze komen in twee vormen: in vet oplosbare en in water oplosbare vitaminen. Laten we de afkorting "KADE" onthouden voor in vet oplosbare vitaminen - vitamine K, A, D en E. Deze vitaminen worden opgeslagen in het vetweefsel van ons lichaam als we ze in overmaat consumeren. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge---Jana-Germanus-178-1.webp) Aan de andere kant hebben we in water oplosbare vitaminen zoals de B-vitaminen en vitamine C. Als je te veel van deze vitaminen neemt, spoelt je lichaam gewoon het teveel via de urine uit. Het lijkt alsof je theoretisch gezien nooit kunt overdoseren op deze vitaminen. Toch moeten we een vleugje realisme toevoegen aan die gedachte. Bepaalde aandoeningen kunnen inderdaad worden geassocieerd met overmatige inname van bepaalde vitaminen. Sporters ondervinden vaak problemen met vitamine B6, omdat het vaak wordt toegevoegd aan sportvoedingsproducten. Vitamine C heeft een bewezen trackrecord in het versnellen van herstel van infecties zoals verkoudheid en griep. Het verhogen van je vitamine C-inname zal je meestal niet schaden, gezien het ook werkt als een krachtige antioxidant. Rokers daarentegen hebben een hogere behoefte aan vitamine C. **Zwanger en extra vitamines innemen?** Zwangere vrouwen moeten voorzichtig zijn met overmatige inname van vitamine A, omdat dit leverstoornissen bij de foetus kan veroorzaken. Hen wordt aanbevolen dat ze overmatige vitaminesupplementen best vermijden. In plaats daarvan moeten ze zich richten op het verhogen van hun inname van foliumzuur (B9), dat essentieel is voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van de baby. **Wat is het verschil tussen verborgen tekorten en duidelijke tekorten?** Als je dieet gezond is en voldoende vis bevat, krijg je hoogstwaarschijnlijk voldoende vitaminen en mineralen binnen. Aangezien het tegenwoordig steeds moeilijker wordt om alleen via voeding alle noodzakelijke voedingsstoffen binnen te krijgen, hebben we waarschijnlijk allemaal in zekere mate een tekort. Helaas dekken standaard bloedonderzoeken niet altijd deze tekorten. Er zijn specifieke tests beschikbaar, maar deze kunnen best prijzig zijn. Desondanks kunnen ze waardevolle inzichten bieden als je last hebt van onverklaarbare symptomen zoals vermoeidheid, lusteloosheid of spierpijn. De resultaten kunnen gerichte interventies begeleiden om deze tekorten aan te pakken. Ik moet echter benadrukken dat ik niet wil suggereren dat je lukraak verschillende vitaminen en mineralen moet gaan slikken zonder te weten wat je nodig hebt. Integendeel, ik herhaal dat als je dieet bestaat uit een evenwichtige variëteit aan plantaardige en dierlijke voedingsmiddelen, je vaak geen extra supplementen nodig hebt. **Omega 3 is onmisbaar** Maar er is één supplement dat vaak gunstig kan zijn - omega-3\. Zoals we eerder bespraken, is deze essentiële vetzuur te vinden in vette vis en heeft het diverse gezondheidsvoordelen. De hoeveelheid omega-3 die je persoonlijk nodig hebt kan echter variëren. Het is van cruciaal belang om je vetzuurprofiel te onderzoeken. Als het evenwicht tussen omega-3 en omega-6 verstoord is, kunnen geïsoleerde omega-3-supplementen gunstig zijn. Vergeet niet om ze niet te combineren met supplementen die omega-6 bevatten. En wat betreft omega-9? Dat is gewoon olijfolie. Je kunt gemakkelijk een voldoende hoeveelheid verkrijgen door gezond te koken, veel meer dan wat een dagelijkse pil kan bieden. Samengevat? Grijp nooit zomaar meteen naar supplementen.Het handhaven van een gebalanceerd dieet en inzicht krijgen in je individuele voedingsbehoeften zou je primaire focus moeten zijn. Vitamine D-tekort komt veel voor en kan vaak baat hebben bij suppletie. Omega-3 kan ook nuttig zijn, afhankelijk van je persoonlijke behoeften. Vergaar kennis en onthoud: weten wat je lichaam nodig heeft, is cruciaal. **Mijn beste raad?** Richt je op het voeden van je lichaam met volwaardige voeding, omarm een gebalanceerde levensstijl en raadpleeg deskundigen op het gebied van gezondheidszorg voor persoonlijk advies. Onthoud, jouw reis naar een betere gezondheid begint met het begrijpen van de harde waarheden en het nemen van weloverwogen beslissingen. ### Helpt havermout echt tegen cholesterol? URL: https://dokterservaas.be/helpt-havermout-tegen-cholesterol/ Last updated: 2026-08-19T12:53:44.000Z Op zowat elke verpakking haver staat het intussen: goed voor je cholesterol. Veel mensen kopen daarom een pak havermout in de hoop een pil te vermijden. Het is dus een terechte vraag, en het eerlijke antwoord is genuanceerd: ja, haver helpt, maar heeft z’n grenzen en op voorwaarde dat je het juist aanpakt. Het echte werk gebeurt door een oplosbare vezel in de haver. In je darm vormt die vezel een dikke gel, een soort sliblaag die galzouten vastgrijpt en mee naar buiten neemt. Je lever maakt gal uit cholesterol, dus om de verloren gal aan te vullen haalt ze cholesterol uit je bloed. Die vezel heet betaglucaan. ### Wat win je ermee? De winst is reëel maar bescheiden. Bij een dagelijkse inname zakt je LDL, de cholesterol die je liever laag houdt, met ongeveer 0,25 tot 0,30 mmol per liter. In percenten is dat zo'n 5 à 10 procent. Je goede HDL en je triglyceriden blijven onveranderd. Het is geen toeval dat de Amerikaanse voedselwaakhond al in 1997 een gezondheidsclaim voor haver toeliet. De boodschap dat haver je cholesterol verlaagt staat al een kwarteeuw overeind, en de cijfers van vandaag bevestigen ze nog altijd. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ### Drie gram per dag Hier zit het addertje. Die claim geldt vanaf ongeveer drie gram betaglucaan per dag, elke dag. Dat is meer dan een lepeltje haver in je yoghurt. Drie gram is een stevige kom havermout of haverzemelen, dag in dag uit. Het is die regelmaat wat het verschil maakt. Eén kom op zondag doet niets, een kom als vast ontbijt wel. ### Waarom de vorm uitmaakt Niet elke haver werkt even goed. Betaglucaan moet dik en stroperig genoeg zijn om die gel te vormen. Wordt het te fijn gemalen of door koekjes en brood verwerkt, dan verliest het een deel van zijn kracht. Een kom pap of een drank met haver houdt werkt dan een haverkoekje uit de verpakking. Maar eerlijk: haver is een bouwsteen, geen vervanger van medicatie. Heb je een sterk verhoogd risico of een familiale belasting, dan haalt een kom havermout je niet uit de gevarenzone, en dan is een statine soms gewoon de juiste keuze. De dokter kan niet toveren met graan. Maar als onderdeel van een groter geheel, naast beweging en de rest van je bord, telt die 5 à 10 procent wel degelijk mee. Dus zet die kom gerust klaar voor morgenvroeg. WIL JE De volledige uitleg? [![CTA Image](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Logo-spreekuurplus-mettensor.jpg)](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) - Elke week één onderwerp volledig uitgespit. - De werkbladen en checklists uit mijn praktijk. - Elke maand een live sessie voor jouw vragen. [Ontdek Spreekuur PLUS ](https://dokterservaas.be/word-founding-member-van-spreekuur-plus/) ## Referenties Davidson, M. H., et al. (1991). The hypocholesterolemic effects of β-glucan in oatmeal and oat bran: A dose-controlled study. *JAMA, 265*(14), 1833-1839\. [https://doi.org/10.1001/jama.1991.03460140061027](https://doi.org/10.1001/jama.1991.03460140061027?ref=dokterservaas.be) Kerckhoffs, D. A. J. M., Hornstra, G., & Mensink, R. P. (2003). Cholesterol-lowering effect of β-glucan from oat bran in mildly hypercholesterolemic subjects may decrease when β-glucan is incorporated into bread and cookies. *The American Journal of Clinical Nutrition, 78*(2), 221-227\. [https://doi.org/10.1093/ajcn/78.2.221](https://doi.org/10.1093/ajcn/78.2.221?ref=dokterservaas.be) Wolever, T. M. S., et al. (2010). Physicochemical properties of oat β-glucan influence its ability to reduce serum LDL cholesterol in humans: A randomized clinical trial. *The American Journal of Clinical Nutrition, 92*(4), 723-732\. [https://doi.org/10.3945/ajcn.2010.29174](https://doi.org/10.3945/ajcn.2010.29174?ref=dokterservaas.be) Othman, R. A., Moghadasian, M. H., & Jones, P. J. H. (2011). Cholesterol-lowering effects of oat β-glucan. *Nutrition Reviews, 69*(6), 299-309\. [https://doi.org/10.1111/j.1753-4887.2011.00401.x](https://doi.org/10.1111/j.1753-4887.2011.00401.x?ref=dokterservaas.be) Whitehead, A., Beck, E. J., Tosh, S., & Wolever, T. M. S. (2014). Cholesterol-lowering effects of oat β-glucan: A meta-analysis of randomized controlled trials. *The American Journal of Clinical Nutrition, 100*(6), 1413-1421\. [https://doi.org/10.3945/ajcn.114.086108](https://doi.org/10.3945/ajcn.114.086108?ref=dokterservaas.be) Yu, J., et al. (2022). Effects of oat beta-glucan intake on lipid profiles in hypercholesterolemic adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. *Nutrients, 14*(10), 2043\. [https://doi.org/10.3390/nu14102043](https://doi.org/10.3390/nu14102043?ref=dokterservaas.be) ### Zap jezelf uit de zetel en beweeg jezelf gezond. Tips om een einde te maken aan je sedentaire levensstijl URL: https://dokterservaas.be/zap-jezelf-uit-de-zetel-en-beweeg-jezelf-gezond-tips-om-een-einde-te-maken-aan-je-sedentaire-levensstijl/ Last updated: 2026-07-03T16:58:03.000Z **Dus, je bent wat we in de volksmond een 'zetelpatat' noemen. Altijd gezellig in de zetel hangen en maar weinig bewegen. Maar wist je dat te weinig bewegen een van de grootste oorzaken van gezondheidsproblemen is? Te lang zitten is het nieuwe roken, mijn vriend. En hoewel het misschien makkelijk is om te veel te zitten, is het bestrijden van dit probleem helemaal niet zo moeilijk. Laten we daarom met z'n allen uit die zetel springen en in beweging komen!** ## Het belang van bewegen Laten we eerlijk zijn, we bewegen echt te weinig, terwijl vroeger beweging een vanzelfsprekend onderdeel was van ons dagelijks leven. We jaagden op ons voedsel, werkten hard op het land en deden tal van fysieke activiteiten. Maar tegenwoordig vliegt het eten zo onze mond in, reizen we vooral met de auto en zitten we de hele dag op kantoor. De robotrevolutie is zelfs zo ver gevorderd dat we ons scherm met ons meedragen in onze zakken. Je begrijpt het al, we bewegen gewoon te weinig. ## De voordelen van beweging Het is verbazingwekkend hoeveel goed bewegen kan doen. Niet alleen als activiteit op zich, maar ook als preventie tegen hartproblemen, kanker, diabetes, osteoporose, overgewicht en stress. Ja, zelfs stress kan verminderd worden door te bewegen. Dat komt omdat beweging leuke stofjes in je hersenen vrijmaakt, namelijk endorfines. Dit zijn de gelukshormonen die verantwoordelijk zijn voor de 'high' waar hardlopers het over hebben. Ze verminderen je eetlust en versterken je immuunsysteem. ![Dokter Servaas Bingé op de fiets in de natuur.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---234-2-1.webp) “**Sport drie tot vijf uur per week, verdeeld over vijf à zes dagen”** Maar hoeveel beweging hebben we eigenlijk nodig om maximaal weerstand te bieden tegen infectieziekten? Hier is een vuistregel: **sport drie tot vijf uur per week, verdeeld over vijf à zes dagen**. Of in eenvoudiger termen, beweeg elke dag dertig minuten op matig-aerobe wijze. Het is belangrijk dat je tijdens deze inspanning nog steeds kunt praten. Dit is een belangrijke richtlijn, aangezien de beweging die je voor je gezondheid doet, moet worden aangepast aan jouw mogelijkheden. ## Beweging is meer dan sporten Niet iedereen hoeft een marathon te lopen, we hebben het hier over bewegen in het algemeen. Het gaat erom dat je actief bent. Op dagen dat je niet sport, kun je ervoor zorgen dat je toch in beweging blijft door bijvoorbeeld de trap te nemen, sneller te lopen of actief te zijn in je dagelijkse taken. Elke vorm van beweging telt mee. Niet alleen is beweging preventief tegen hartproblemen, het draagt ook bij aan het voorkomen van andere aandoeningen, waaronder kanker. Hoewel de wetenschap nog niet alle details heeft uitgeplozen, weten we wel dat een sedentaire levensstijl het risico op bijvoorbeeld borstkanker vergroot. Meer fysieke activiteit kan dit risico met twintig procent verminderen voor mensen die een hoog risico lopen door hun genen. Dit is slechts één voorbeeld van de vele gunstige effecten van beweging op onze gezondheid. Kortom, het is tijd om die zetel gedag te zeggen en in beweging te komen. Beweging heeft zoveel voordelen voor onze gezondheid, zowel fysiek als mentaal. Dus waar wacht je nog op? Sta op, stretch je benen en begin vandaag nog met je journey naar een gezondere levensstijl. En onthoud, bewegen is geen straf of verplichting, het is een cadeau voor jezelf. Dus laat die zetelpatat maar zitten en omarm een actief en gezond leven! *Wil je meer te weten komen over gezond bewegen? Luister dan zeker naar mijn podcasts waar bewegen een veelbesproken onderwerp is. Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief voor de beste beweegtips.* [Meer weten over beweging? Luister dan de podcast](https://dokterservaas.be/insuline-en-timing-voor-sport/) ### Wil je sterker worden en je spieren versterken? Dan is de krachtsport iets voor jou! URL: https://dokterservaas.be/wil-je-sterker-worden-en-je-spieren-versterken-dan-is-de-krachtsport-iets-voor-jou/ Last updated: 2026-07-03T07:50:47.000Z **Wil je sterker worden en je spieren versterken? Dan is de krachtsport iets voor jou! Onze spieren zijn gemaakt om beweging mogelijk te maken, zoals heffen, duwen, trekken en meer. Door je spieren te trainen met weerstand, kun je ze versterken en beter laten functioneren. In deze blogpost ontdek je hoe je op een eenvoudige manier je spieren kunt trainen en welke voordelen dit met zich meebrengt.** ### Train je spieren op verschillende manieren Het versterken van je spieren kan op verschillende manieren. Je kunt naar een sportschool gaan en gebruik maken van gewichten, touwen en andere apparatuur. Maar wist je dat je ook je eigen lichaam kunt gebruiken als weerstand? Er zijn talloze work-outs te vinden waarbij je alleen je lichaamsgewicht en wat ruimte nodig hebt. Zo kun je zelfs thuis, op de grond, met een stoel of tegen een muur trainen. Denk bijvoorbeeld aan het bekende pompen, ofwel push-ups. Het belangrijkste is dat je een trainingsvorm vindt die bij jouw dagelijks leven past en die je leuk vindt om te doen. Of je nu graag naar de sportschool gaat of liever thuis traint, er is voor ieder wat wils. Er zijn ook veel apps en websites die je kunnen begeleiden tijdens je training. ### Slechts zeven minuten voor een effectieve training Heb je weinig tijd? Geen probleem! Je hebt slechts zeven minuten nodig om de belangrijkste spiergroepen in je lichaam te trainen. Voer elke oefening gedurende dertig seconden uit en neem vijf seconden rust tussen elke oefening. Op deze manier kun je in slechts zeven minuten een wetenschappelijk onderbouwde vorm van inspanning doen. Als je het te licht vindt, kun je de uitvoertijden verlengen of de training herhalen. Een bijkomend voordeel van spieroefeningen is de 'afterburn'. Tijdens de training verbruik je niet alleen meer energie, maar ook uren na afloop blijf je extra calorieën verbranden doordat je spieren moeten herstellen. Je hoeft echt geen bodybuilder te worden, maar door weerstandstraining kun je wel het functioneren van je spieren verbeteren en dagelijkse activiteiten gemakkelijker uitvoeren. ![Dokter Servaas Bingé demonstreert een plankoefening voor meer kracht en stabiliteit.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Bing---Jana-Germanus-17-1.jpg) ### Versterkte spieren voor een betere levenskwaliteit Het versterken van je spieren heeft meer voordelen dan je wellicht denkt. Ten eerste verbeter je de balans in de samenstelling van je lichaam. Door meer spiermassa te kweken, neemt je 'magere massa' toe, wat betekent dat je lichaamsgewicht minus vetmassa toeneemt. Daarnaast helpt spierkracht om de bloeddruk onder controle te houden en het suikermetabolisme te verbeteren, waardoor het risico op diabetes wordt verlaagd. Fittere ouderen kunnen langer zelfstandig thuis wonen en hebben minder kans op ouderdomsziekten. Kortom, door je spieren te trainen investeer je in een waardig ouder worden. ### Vertraag spierafbraak en begin vandaag nog Wacht niet tot je zestigste om te starten met spiertraining. Je spierkracht neemt al vanaf je dertigste af als je geen sport beoefent. Elke tien jaar verlies je ongeveer vijf procent spierweefsel. Daarom is het belangrijk om dit proces zoveel mogelijk te vertragen. Begin vandaag nog met het versterken van je spieren en geniet van de vele voordelen die het met zich meebrengt. Bedenk dat je niet perse naar de sportschool hoeft te gaan, maar dat je ook thuis met je eigen lichaamsgewicht aan de slag kunt. Dus, waar wacht je nog op? Train je spieren en investeer in een gezonder en sterker lichaam voor de toekomst. ### De tijd: onze grootste vijand? Veroudering, wetenschap en de zoektocht naar het geheim van eeuwige jeugd URL: https://dokterservaas.be/de-tijd-onze-grootste-vijand-veroudering-wetenschap-en-de-zoektocht-naar-het-geheim-van-eeuwige-jeugd/ Last updated: 2026-07-03T08:05:36.000Z **Je hebt waarschijnlijk al gehoord dat de tijd onverbiddelijk is. Helaas hebben we maar weinig controle over deze omgevingsfactor die de grootste impact heeft op onze gezondheid. Het verouderingsproces is een fascinerend onderwerp dat de wetenschap steeds meer begint te begrijpen en wil bestrijden. We willen allemaal zo lang mogelijk gezond oud worden, en daarvoor proberen we via de anti-aging-beweging het verouderingsproces te vertragen of zelfs om te keren. Maar is er echt een wondermiddel? En misschien is het wel goed dat we dat nog niet hebben gevonden.** Sommige benaderingen om veroudering aan te pakken zijn het gebruik van stamcellen, het herstellen van DNA op moleculair niveau, gentherapie of nieuwe medicatie. Deze technieken zullen ongetwijfeld vooruitgang boeken, maar ze brengen ons ook in een ethische discussie: moeten we echt 380 jaar oud worden? De wereldbevolking is al te groot en als we langer leven, zal onze ecologische voetafdruk alleen maar groter worden. ## Wat is veroudering eigenlijk? Maar los van deze overwegingen is het belangrijk om de vraag te stellen: wat is veroudering eigenlijk? Tijdens ons leven ondergaan alle organen, cellen, weefsels en bouwstenen in ons lichaam schade. Dit is onvermijdelijk. Het heeft alles te maken met onze telomeren, die beschermende structuren die verslijten naarmate we ouder worden. Daarnaast ontstaat er veel oxidatieve schade door het constant gebruik van zuurstof in ons lichaam. Dit leidt tot laaggradige ontstekingsmechanismen. Voorlopig hebben we nog geen controle over de tijd, ook al beweerde Einstein dat tijd slechts een dimensie is. Zullen we ooit in staat zijn om tijd te beïnvloeden? Dat valt nog te bezien. Maar ik durf wel te beweren dat de beste tactiek om veroudering te vertragen een evenwichtig en gezond leven is. Door je bewust te zijn van de vijf pijlers van gezondheid, kun je op een biologisch aanvaardbare en ethische manier veroudering het meest effectief vertragen. Dat is toch nog goed nieuws, nietwaar? ![christian-bowen-TOKVE7PNwAc-unsplash](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/christian-bowen-TOKVE7PNwAc-unsplash-1.webp) ### Fast Breakers URL: https://dokterservaas.be/fast-breakers/ Last updated: 2026-07-03T08:18:33.000Z Met deze recepten wil ik je helpen om zelf te leren kiezen en beslissen wat goed is voor je. Niet door je een maaltijdplan voor te schotelen of door je te zeggen dat je een ketogeen, low-carb- of high-fatdieet moet volgen. Ik wil je begeleiden om stil te staan bij een bepaald gedrag, om dat gedrag te kunnen stoppen, om je lichaam met de juiste nutriënten te voeden en je tegelijk de voldoening te geven om van je maaltijden te genieten. Wat dacht je van deze 3 overheerlijke fast breakers? 3 overheerlijke recepten die je vasten breken zodat je jezelf meteen goed voedt: ![pietro-de-grandi-rqHFIKIthKk-unsplash](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/pietro-de-grandi-rqHFIKIthKk-unsplash-1.webp) ## Recept 1: vanillewafeltjes ### Ingrediënten Tien wafeltjes - 1 el kokosolie - 80 g havervlokken - 200 g cottagecheese - 2 eieren - 2 el amandelmelk - 6 g lijnzaad - 1 tl bakpoeder ### Bereiding Verwarm het wafelijzer en bestrijk met 1 el kokosolie. Mix alle overige ingrediënten in de blender tot een homogeen mengsel. Schep ongeveer 3 eetlepels van het beslag op het wafelijzer en bak 2-3 minuten tot het wafeltje goudbruin en knapperig is. Herhaal dit met het resterende beslag. **Tip:** De wafeltjes kunnen zowel hartig als zoet gemaakt worden. Eet je graag zoete wafeltjes, voeg dan 1 theelepel vanille-extract toe. Eet je liever hartig, voeg dan 1 theelepel paprikapoeder toe. ### Lijnzaad Lijnzaad is een fantastische bron van omega 3, het ontstekingsremmende vetzuur, dat bovendien een gunstige invloed heeft op depressie, bloeddruk, cholesterol en bepaalde kankers. Lijnzaadjes zijn heel vezelrijk. Vezels verteren niet: goed kauwen is dus de boodschap, anders gaan ze zonder enig positief effect op je lijf rechtstreeks van de ingang naar de uitgang. Al deze gezondheidsvoordelen vind je ook in lijnzaadolie, voeg het toe aan je gerechten voor een verzadigder gevoel. ## Recept 2: Mango Chutney ### Ingrediënten Voor 1 pot - 330 g mango - 1 kleine ui - 1 el agavesiroop - 1 el geraspte gember - 100 ml appelazijn - Scheutje olijfolie ### Bereiding Snipper de ui fijn. Verhit een scheutje olijfolie in een kookpot en stoof de ui aan. Rasp ondertussen de gember. Schil en snijd de mango in blokjes.Voeg de mango en geraspte gember, samen met de agavesiroop en appelazijn, toe aan de gestoofde ui. Laat het geheel op een heel zacht vuurtje 40 minuten pruttelen.Voeg eventueel nog een snufje zout aan toe en laat afkoelen. Bewaar de chutney in de koelkast. ## Recept 3: Ontbijtfrittata met zoete puntpaprika en hamblokjes ### Ingrediënten voor 4 personen - 1 rode ui - 2 teentjes knoflook - 400 g zoete puntpaprika - 400 g courgett - 4 eieren - 8 eiwitten - Peper - Zout - Italiaanse kruiden - Olijfolie - 200 g hamblokjes ### Bereiding Pel en snijd de rode ui in fijne halve ringen. Pel en plet de teentjes look. Snijd de paprika in kleine blokjes en snijd de courgette in fijne halve ringen. Klop de eieren en de eiwitten los in een kommetje. Kruid af met peper, zout en Italiaanse kruiden. Stoof de ui en de look kort aan in olijfolie. Voeg daarna de paprikablokjes, stukjes courgette en hamblokjes toe en laat even stoven. Zet het vuur middelhoog en voeg het eimengsel toe. Laat de frittata garen met het deksel op de pan tot de bovenkant gaar is. ## Recept 4: Breakfast after-eightdrankje ### Ingrediënten Voor 1 persoon - 1⁄2 avocado - 300 ml ongezoete - amandelmelk - Handjevol verse munt - 1 el limoensap - 1 vanillestokje/1 el vanille- - extract - 20 g donkere chocolade (eventueel wat extra voor de afwerking) - Zoetstof naar smaak - IJsblokjes ### Bereiding - Doe alle ingrediënten, behalve het ijs, in de blender. Mix op de laagste stand. - Voeg nadien het ijs toe en mix. Schenk uit en werk af met enkele stukjes donkere chocolade en eventueel wat blaadjes verse munt. ### Avocado - Avocado is geen groente, maar een vrucht! - Hij is supergezond, maar ondertussen ook vrij controversieel: de ecologische voetafdruk om avocado’s te kweken en tot bij ons te krijgen is gigantisch ... - Hij zit boordevol mono-onverzadigde vetzuren, voornamelijk oleïnezuur, een vet dat heel gezond is voor je hart en vaatsysteem. Ze doen de goede cholesterol stijgen en de slechte of LDL-cholesterol dalen. - Hij bevat veel vezels, wat goed is voor je microbioom, en is heel rijk aan kalium, - een mineraal dat zorgt voor een goede nierfunctie en uitgebalanceerde bloeddruklevels. **OPGELET!** Voorzichtig als je de pit er met een mes uithaalt. Je zou niet de eerste zijn die met een avocadohand in allerijl naar de spoed moet. ***Heb je één van deze recepten uitgeprobeerd? Maak er een foto van en deel het op je socials met de tag @servaasbinge. Wij reposten!*** ### Plantaardig eten: gezond, volwaardig en wetenschappelijk onderbouwd URL: https://dokterservaas.be/plantaardig-eten-event-saclay/ Last updated: 2026-07-03T17:15:29.000Z **Op 16 juni stapte ik ’s ochtends vroeg op de trein richting Parijs. Mijn bestemming: het gloednieuwe Danone Research & Innovation Centre in Saclay, net buiten Parijs, waar Alpro en Danone het event “Unleashing Everyday Plant-Based Nutrition” organiseerden. Als arts en liefhebber van gezonde voeding kon ik deze uitnodiging moeilijk weigeren. Samen met onderzoekers, artsen, beleidsmakers én andere contentmakers uit heel Europa verdiepte ik me die dag in één centrale vraag: *hoe maken we van plantaardige voeding de nieuwe norm in het dagelijkse leven?*** **We staan op een kantelpunt: plantaardig eten verschuift van niche naar mainstream. Steeds meer mensen kiezen bewust voor meer plantaardig op hun bord, zonder per se 100% vegan te worden. Die flexitarische beweging was op het event duidelijk voelbaar. De rode draad? Plantaardige voeding is niet langer iets voor een klein clubje idealisten, maar een haalbare keuze voor iedereen. In deze long-read blog neem ik je mee langs de inzichten en gesprekken van die dag.** ## De flexitarische revolutie De dag begon met een korte film over de geschiedenis van Danone, Nutricia en Alpro — drie merken met wortels in respectievelijk Frankrijk, Nederland en België. Wat ooit begon met een arts in Barcelona die yoghurt voorschreef aan kinderen met darmproblemen, groeide uit tot een internationaal voedingsbedrijf met één duidelijke missie: gezondheid brengen via voeding, naar zoveel mogelijk mensen toe. Die missie sluit naadloos aan bij wat mij als arts drijft. Ook ik geloof dat voeding een hefboom is, niet alleen om ziektes te voorkomen, maar om mensen meer energie, veerkracht en levenskwaliteit te geven. Net daarom lag de focus tijdens dit event op een thema dat steeds meer mensen bezighoudt: plantaardig eten als nieuwe norm. Dat plantaardig eten in de lift zit, merken we ook in Vlaanderen. Volgens recent onderzoek beschouwt 31% van de Belgen zich als flexitariër. *Flexitarisch eten* is een eetstijl waarbij je regelmatig kiest voor plantaardige alternatieven, zonder dierlijke producten volledig uit te sluiten. Je hoeft dus geen veganist of vegetariër te zijn. Het gaat om bewust minderen van vlees en andere dierlijke producten. Je doet dat op je eigen tempo, wat het haalbaar én aantrekkelijk maakt voor velen onder ons. Ook overheden spelen hierop in. In Vlaanderen promoot het instituut Gezond Leven de zogenaamde “half-half-regel”. Heel concreet raden ze aan om de helft van je maaltijden plantaardig te maken. Dus bijvoorbeeld een plantaardige lunch op werkdagen, of veggie koken in het weekend. Zo’n aanpak maakt het makkelijk om mee te doen, zonder dat je het gevoel hebt iets te moeten opgeven. Elke extra portie groenten, peulvruchten of plantaardige drink telt mee en je kiest zélf hoe ver je daarin wil gaan. Tijdens het congres werd duidelijk dat deze shift in volle gang is. Alpro was altijd al een pionier in plantaardige voeding. Sinds 1980 bouwt het merk aan een portfolio van plantaardige producten, lang voordat het mainstream werd. Wat begon als een niche-idee groeide uit tot een belangrijke peiler van gezondheid en duurzaamheid. Uit hun langetermijnvisie en strategie komt dat ze deze rol willen blijven spelen. En dat doen ze goed. In plaats van mensen te vertellen wat ze moeten eten, willen ze begrijpen wat mensen lekker vinden en nodig hebben. Elke dag luisteren ze via verschillende kanalen (online gesprekken, gesprekken in winkels en een goede klantenservice) naar hun klanten. In het nieuwe onderzoekscentrum in Saclay richtten ze zelfs een customer experience centre in, waar consumenten producten komen proeven en feedback geven. Ook wij kregen zo'n proeverij en deden een smaaktest. Want daar begint het. ## Lekker en gemakkelijk Dat werd ook bevestigd door Kylie Sakaida, een van de panelleden. Ze is een Amerikaanse diëtiste en auteur, beter bekend als @nutritionbykylie op sociale media. Met miljoenen volgers op TikTok en haar recente New York Times-bestseller *‘So Easy, So Good’* is ze uitgegroeid tot een van de meest invloedrijke stemmen over toegankelijke, gezonde voeding. Haar boodschap was glashelder: gezond eten moet lekker én gemakkelijk zijn. Volgens haar is het net die combinatie die bepaalt of mensen een nieuwe gewoonte ook op lange termijn volhouden. "*People assume healthy can’t be delicious. But if it doesn’t taste good, no one sticks with it. The only way people keep eating something, is if they actually enjoy it.”* Ook de experts van Alpro die ons rondleidden bevestigden die visie. “Taste is non-negotiable,” klonk het meerdere keren: *smaak is niet onderhandelbaar*. Gelukkig liggen de dagen van fletse tofu en flauwe groenten ver achter ons. Chefs, thuiskoks en food creators hebben de afgelopen jaren getoond hoe rijk de plantaardige keuken kan zijn. Toch leeft bij veel mensen nog de overtuiging dat plantaardig eten gelijkstaat aan “minder lekker”. Angelika de Bree, Vice President Nutrition bij Danone, zei het treffend. Zij werkt dagelijks met wetenschappers, productontwikkelaars en consumenten om plantaardige producten te verbeteren. Volgens haar is het vaak niet de smaak die mensen tegenhoudt, maar de angst vóór de smaak. > *"Proef het gewoon één keer, dan ben je meestal overtuigd,”* zei ze glimlachend. *“The proof of the pudding is in the eating.”* Voor veel mensen is een laagdrempelig product zoals Alpro de eerste kennismaking met plantaardig eten. Starten met een haver-cappuccino of fruitig yoghurtalternatief is een haalbare, herkenbare stap. Zo schuift plantaardig moeiteloos mee in het dagelijkse ritme. Bij Alpro zien ze het vaak gebeuren: zodra mensen het proberen, verdwijnen de vooroordelen als sneeuw voor de zon. En dat is geen toeval. De producten van vandaag zijn niet te vergelijken met die van tien jaar geleden. Dankzij innovatie in foodtech — zoals verbeterde fermentatieprocessen, nieuwe eiwitstructuren en verfijnde smaakontwikkeling — zijn plantaardige alternatieven vandaag rijk van smaak én aangenaam in mondgevoel. Het zijn volwaardige producten die mensen met plezier opnemen in hun routine. Het moet niet alleen lekker zijn, maar ook gemakkelijk. Niet iedereen heeft de tijd of zin om uitgebreid te koken — en dat hoeft ook niet. Plantaardig begint met wat op je bord ligt: groenten, fruit, granen en peulvruchten. Die vind je gewoon op de versafdeling van de supermarkt. Lokaal en seizoensgebonden eten houdt het niet alleen gezonder, maar ook betaalbaar. Daarnaast is er een breed gamma aan kant-en-klare alternatieven die het nog eenvoudiger maken: havermelk in je koffie, plantaardige yoghurtalternatief bij het ontbijt, een plantaardige spread op je boterham, of een vleesvervanger in je wok. De keuze is groter dan ooit. En je bepaalt zelf hoeveel je daarvan gebruikt. En qua moeite? Een pasta pesto of chili sin carne staat net zo snel op tafel als de klassieke varianten. Het idee dat plantaardig eten tijdrovend of complex is, mogen we stilaan loslaten. ![Panelgesprek tijdens Danone event.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Panelgesprek-1.jpg) ## De gezondheidswinst van plantaardig eten Wat in Saclay overduidelijk werd: plantaardig(er) eten levert gezondheidswinst op, en niet zo’n beetje ook. Steeds meer studies tonen aan dat wie vaker kiest voor plantaardige producten – groenten, fruit, volle granen, peulvruchten en noten – en minder vlees en zuivel eet, minder risico loopt op een hele reeks chronische aandoeningen. Professor Ian Rowland, voedingswetenschapper aan de Universiteit van Reading, vatte het in zijn keynote scherp samen. De top drie redenen om vaker plantaardig te eten? Een lager risico op hart- en vaatziekten, minder kans op diabetes type 2 en waarschijnlijk ook een lager risico op bepaalde kankers op latere leeftijd. Dat zijn geen kleine winstpunten. Hoe komt het dat plantaardig eten zo’n verschil maakt? Ten eerste: planten brengen veel mee wat we vandaag tekortkomen. Meer plantaardig eten betekent automatisch meer vezels, vitamines en mineralen. Vezels, bijvoorbeeld, krijg je bijna uitsluitend uit planten en ze zijn essentieel voor een gezonde spijsvertering en een goed werkende darmflora. Toch is vezeltekort in West-Europa eerder regel dan uitzondering. Plantaardig eten is de eenvoudigste remedie. > Daarnaast bevatten planten duizenden bioactieve stoffen — natuurlijke verbindingen zoals polyfenolen, carotenoïden en phytosterolen — die subtiel maar meetbaar bijdragen aan je gezondheid. Zoals Rowland het zei: *“Planten bevatten duizenden stoffen met gezondheidsvoordelen, zelfs in kleine hoeveelheden. Ze kunnen de hersenfunctie ondersteunen, de vertering verbeteren... noem maar op.”* Angelika De Bree vulde aan dat veel mensen structureel te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen. Variatie met plantaardige voeding is dus geen luxe, maar een gezondheidsopportuniteit die voor het grijpen ligt. En er is meer: plantaardige voeding levert niet alleen méér gezonde stoffen aan, maar ook minder ongezonde. Dierlijke producten komen vaak met verzadigd vet en cholesterol — twee factoren die je LDL-cholesterol (‘het slechte cholesterol’) kunnen verhogen. Planten daarentegen bevatten nauwelijks verzadigde vetten en ruilen de cholesterol voor de fytosterolen. Dat zijn stoffen die qua structuur lijken op cholesterol, maar in de darmen de opname ervan afremmen. Ze dragen zo bij aan een gezonder hart- en vaatprofiel. Daarbovenop krijg je via noten, zaden en plantaardige oliën meer gunstige onverzadigde vetten binnen. Het resultaat? Onderzoek toont dat mensen die plantaardiger eten vaak betere cholesterolwaarden hebben, en dus minder risico lopen op hart- en vaatziekten. Voeg daarbij dat plantaardige maaltijden doorgaans ook minder zout en minder calorieën per portie bevatten en de gezondheidseffecten lopen op. Wat me bijzonder bijbleef is een recente tweelingstudie die tijdens het congres werd besproken. Eeneiige tweelingen volgden acht weken lang een verschillend eetpatroon – de één volledig plantaardig, de ander gematigd omnivoor. Al na acht weken waren er meetbare verschillen: de plantaardige helft had onder meer betere cholesterolwaarden en een gezonder lichaamsgewicht. Deze studie haalde eind 2023 de internationale pers, en werd vaak aangehaald als bewijs dat plantaardig eten relatief snel effect kan hebben. *(Cunanan, K., Hennings, T., Koh, L., Sonnenburg, J., Zeitlin, A., Durand, L., Gardner, C., Landry, M., Ward, C., Ebel, E., Dant, C., Sonnenburg, E., Robinson, J., & Perelman, D. (2023). Cardiometabolic Effects of Omnivorous vs Vegan Diets in Identical Twins. JAMA Network Open, 6\.* [*https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.44457*](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.44457?ref=dokterservaas.be)*.)* Het zijn zulke inzichten die maken dat steeds meer artsen en diëtisten plantaardige voeding vandaag actief aanbevelen als onderdeel van een gezonde levensstijl. ![Dokter Servaas Bingé op het Danone Event.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Smaaksamenstelling-Alpro.jpg) ## Voedingstekorten Krijg je, als je plantaardig eet, wel alles binnen wat je lichaam nodig heeft? Het event besprak de klassieke zorgen: eiwitten, ijzer, calcium, vitamine B12, noem maar op. Ik wist stiekem het antwoord al, maar het is geruststellend om te horen dat de wetenschap hier glashelder over is: ja, een evenwichtig plantaardig dieet kan alle benodigde voedingsstoffen leveren, mits je gevarieerd en voldoende eet. Peulvruchten, granen, noten, zaden, groenten en fruit vormen samen een rijk palet aan eiwitten, vitamines en mineralen. Zo zijn peulvruchten en sojaproducten uitstekende eiwitbronnen (met alle essentiële aminozuren) en leveren ze ook ijzer en B-vitamines. Groene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool zijn dan weer goed voor calcium en foliumzuur. Eiwit – waar het vaakst vragen over bestaan – is ruim aanwezig in plantaardige voeding, zolang je voldoende calorieën eet en varieert in je eiwitbronnen. Toch zijn er een paar aandachtspunten. Vitamine B12 is de bekendste: die komt van nature bijna uitsluitend voor in dierlijke producten. Wie volledig plantaardig eet, kiest dus best voor verrijkte producten of een supplement. Vitamine D is ook zo’n aandachtspunt: in ons klimaat kampen veel mensen sowieso al met een tekort. Een supplement of verrijkte voeding is in de winter dus voor vrijwel iedereen zinvol, ongeacht het eetpatroon. En jodium? Dat krijg je normaal binnen via zuivel of vis, maar kan in een plantaardig patroon eenvoudig worden opgevangen via gejodeerd zout, zeewier of producten met toegevoegd jodium. > Professor Ian Rowland verwoordde het helder: *“Flexitariërs lijden over het algemeen niet aan tekorten, want ze weten wat ze moeten eten en combineren. Zolang je voldoende varieert en weet waar je je voedingsstoffen uit haalt, kun je perfect in je behoeften voorzien.”* Sterker nog: plantaardige voeding kan zelfs in veeleisende omstandigheden perfect volwaardig zijn. Tijdens het congres kwam een studie van Wageningen University aan bod waarin actieve 65-plussers op twee verschillende diëten werden gezet: de ene groep at traditioneel met vlees en zuivel, de andere kreeg exact dezelfde hoeveelheid eiwit maar volledig plantaardig, via soja, peulvruchten en noten. Wat bleek? Beide groepen bouwden evenveel spiermassa op. De plantaardige eiwitten deden hun werk net zo goed als dierlijke – zolang de totale eiwitinname op peil was. (Domic et al. [*https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.12.019*](https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.12.019?ref=dokterservaas.be)*)* Maar laten we daar ook nuchter in blijven: één RCT is geen absolute waarheid. De wetenschap evolueert. Net daarom is het verstandig dat sommige plantaardige producten verrijkt worden, zeker voor wie minder dierlijk eet. Fortificatie (het toevoegen van eiwitten, vitamines en mineralen aan producten) maakt dat je niet telkens het etiket moet uitpluizen of extra supplementen nodig hebt. Het is een vorm van voedingszekerheid die mensen ondersteunt in hun keuze, en tegelijk het brede publiek beschermt tegen onbedoelde tekorten. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/IMG_0460.jpg) ## Fortificatie: een duwtje in de rug Ik hoor je denken terwijl je dit leest: *"Maar... zijn die verrijkte producten dan niet gewoon ultrabewerkt?"* Het is een gevoel dat leeft bij veel mensen, en terecht, want het label “ultra-processed” roept vaak negatieve associaties op. Maar fortificatie is niet hetzelfde als ultrabewerking. Ultrabewerking verwijst naar producten die ontworpen zijn om je hersenen te belonen: met de perfecte balans van zout, vet en suiker, ook wel het “bliss point” genoemd. Dat is een strategie die moet leiden tot overconsumptie. Denk aan chips, frisdrank of snoeprepen. Fortificatie heeft een ander doel: voeding verrijken met essentiële micronutriënten. Omdat bepaalde tekorten vaak voorkomen in de bevolking — zoals ijzer, jodium of calcium — verrijken we al decennialang alledaagse producten: ijzer in brood, calcium in sinaasappelsap, jodium in keukenzout. Niemand vindt dat vreemd, tot het op plantaardige producten staat. Toch speelt gerichte fortificatie een belangrijke rol. Want helaas: ik leerde op het event dat 90% van de plantaardige drinks op de markt níet verrijkt is. Veel producten die eruitzien als een volwaardige vervanger, zijn dat dus *niet*, tenzij de producent daar bewust werk van maakt. > Dat is wat Alpro doet. Ze besloten intern dat alle producten die dagelijks geconsumeerd kunnen worden, essentiële nutriënten moeten bevatten in lijn met de aanbevelingen. Zo ontstond de de strategie van vijf essentiële nutriënten. Dit is een krachtige *health-driven decision*, gebaseerd op lokale voedingsbehoeften én met de shift naar flexitarisch eten in het achterhoofd. Concreet gaat het om combinaties van calcium, nodig voor sterke botten en tanden, en vitamine B12, dat het zenuwstelsel en de rode bloedcellen ondersteunt. Daarnaast worden ook vitamine D en jodium vaak toegevoegd: vitamine D ondersteunt onder andere het immuunsysteem, terwijl jodium onmisbaar is voor een goed werkende schildklier. Beide blijken vaak onvoldoende aanwezig in het gemiddelde Westerse dieet, ongeacht je voedingsvoorkeur. Vitamine B2, ook wel riboflavine genoemd, speelt dan weer een belangrijke rol in de energiestofwisseling. Maar het blijft niet bij vitaminen en mineralen. Alpro wil inzetten op producten die rijk zijn aan voedingsvezels, levende fermenten bevatten, lactosevrij zijn en laag in suiker en verzadigd vet blijven. Alles samen maakt dat deze verrijkte producten bijdragen aan een volwaardige dagelijkse voeding. Die combinaties zie je voortaan herkenbaar terug op de verpakking: een groen blaadje met vijf iconen. Ik vind dat persoonlijk een slimme zet. Het neemt onzekerheid weg bij de mensen die geen voedingsexpert zijn (“krijg ik wel alles binnen?”) en het maakt de overstap naar plantaardig makkelijker, zonder supplementen of etikettenstress. Uiteraard gebeurt die verrijking doordacht. Angelika De Bree vertelde me hoe haar team per ingrediënt afweegt: *wat* hebben mensen nodig, en *hoeveel* kun je toevoegen zonder dat het product verandert in smaak of gebruikservaring. Bij het verrijken van producten komt meer kijken dan alleen het toevoegen van een vitamine of mineraal. Ten eerste moet het lekker blijven, maar ook de biologische beschikbaarheid in het lichaam — dus hoe goed een stof effectief wordt opgenomen — en de stabiliteit van de nutriënt in het product zelf spelen een rol. Dat maakt fortificatie geen simpele optelsom, maar een technisch en nutritioneel doordacht proces. Zo is ijzer bijvoorbeeld een moeilijke — soms nuttig, maar in grotere hoeveelheden proef je het als een metaalsmaak in yoghurt of drinks. De meeste andere stoffen zoals calcium, B12, D, B2 en jodium kunnen prima en smaakneutraal worden toegevoegd. Het was voor mij ronduit indrukwekkend om te zien hoeveel wetenschap, technologie en zorg achter een plantaardige drink zit. In het onderzoekscentrum in Saclay werken meer dan 500 wetenschappers en ingenieurs uit alle windstreken aan de voeding van vandaag en morgen. We kregen de testkeukens en fermentatielaboratoria te zien waar elke dag de kloof tussen voedingswetenschap en wat er bij mensen op tafel komt, gedicht wordt. ## Iedereen wint Aan het eind van die inspirerende dag in Parijs stapte ik terug op de trein met een hoofd vol ideeën en overtuiging. Plantaardig eten is geen hype, het is here to stay. De wetenschap is duidelijk over de gezondheidswinst, de klimaat- en milieuvoordelen zijn evident, en dankzij pioniers is het ook nog eens lekker en makkelijk geworden. Je hoeft niet 100% vegan te worden, elke stap richting meer plantaardig is mooi meegenomen: voor je eigen lijf, voor de dieren èn voor de planeet. Wat mij betreft is “plantaardig" al de "nieuwe norm". Het mooie is dat iedereen op zijn eigen manier kan meedoen: de één doet een Meatless Monday, de ander stapt over op plantaardige melk in de koffie, weer een ander gaat eten in een vegan restaurant. Al die kleine verschuivingen maken op grote schaal een enorm verschil. ***Onderstaande referenties bevatten de studies en publicaties die in de blog aan bod kwamen, aangevuld met relevante literatuur voor wie zich verder wil verdiepen in de wetenschappelijke onderbouwing van plantaardige voeding, gezondheidseffecten, voedingsstoffen en fortificatie. Ze bieden een breder overzicht van systematische reviews, meta-analyses en position papers over dit thema.*** *Alizadeh, M., & Kheirouri, S. (2021). MIND Diet and Cognitive Performance in Older Adults: A Systematic Review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62, 8059‑8077\.* [*https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1925220*](https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1925220?ref=dokterservaas.be) *Brothers, C., & Craig, W. (2021). Nutritional Content and Health Profile of Non‑Dairy Plant‑Based Yogurt Alternatives. Nutrients, 13\.* [*https://doi.org/10.3390/nu13114069*](https://doi.org/10.3390/nu13114069?ref=dokterservaas.be) *Cunanan, K., Hennings, T., Koh, L., Sonnenburg, J., Zeitlin, A., Durand, L., Gardner, C., Landry, M., Ward, C., Ebel, E., Dant, C., Sonnenburg, E., Robinson, J., & Perelman, D. (2023). Cardiometabolic Effects of Omnivorous vs Vegan Diets in Identical Twins. JAMA Network Open, 6\.* [*https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.44457*](https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.44457?ref=dokterservaas.be)*.* *De Carvalho, J., Bassin, S., & Gulati, M. (2024). A Review of Plant‑Based Diets for Obesity Management. Endocrine Practice.* [*https://doi.org/10.1016/j.eprac.2024.04.020*](https://doi.org/10.1016/j.eprac.2024.04.020?ref=dokterservaas.be) *D’Hollander, C., Soczynska, I., Da Costa, B., Maguire, J., O’Connor, D., Jenkins, D., Calleja, S., Birken, C., & Keown‑Stoneman, C. (2024). A Systematic Review on the Impact of Plant‑Based Milk Consumption on Growth and Nutrition in Children and Adolescents. The Journal of Nutrition.* [*https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.09.010*](https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.09.010?ref=dokterservaas.be) *Domić, J., Pinckaers, P. J., Grootswagers, P., Siebelink, E., Gerdessen, J. C., van Loon, L. J., & de Groot, L. C. (2025). A Well-Balanced Vegan Diet Does not Compromise Daily Mixed Muscle Protein Synthesis Rates when Compared with an Omnivorous Diet in Active Older Adults: A Randomised Controlled Cross-Over Trial. The Journal of Nutrition, 155(4), 1141–1150\.* [*https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.12.019*](https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2024.12.019?ref=dokterservaas.be) *Fernandes, S., Oliveira, L., Pereira, A., Costa, M., Raposo, A., Saraiva, A., & Magalhães, B. (2024). Exploring Vitamin B12 Supplementation in the Vegan Population: A Scoping Review of the Evidence. Nutrients, 16\.* [*https://doi.org/10.3390/nu16101442*](https://doi.org/10.3390/nu16101442?ref=dokterservaas.be) *Gibney, E. R., Milenkovic, D., Combet, E., Ruskovska, T., Greyling, A., González-Sarrías, A., de Roos, B., Tomás-Barberán, F., Morand, C., & Rodriguez-Mateos, A. (2019). Factors influencing the cardiometabolic response to (poly)phenols and phytosterols: a review of the COST Action POSITIVe activities. European Journal of Nutrition, 58(Suppl 2), 37–47\.* [*https://doi.org/10.1007/s00394-019-02066-6*](https://doi.org/10.1007/s00394-019-02066-6?ref=dokterservaas.be) *Kahleová, H., Kendall, C., Nishi, S., Sievenpiper, J., Jenkins, D., Mejia, S., Glenn, A., Salas‑Salvadó, J., Khan, T., Braunstein, C., Chiavaroli, L., & Rahelić, D. (2018). Portfolio Dietary Pattern and Cardiovascular Disease: A Systematic Review and Meta‑analysis of Controlled Trials. Progress in Cardiovascular Diseases, 61(1), 43‑53\.* [*https://doi.org/10.1016/j.pcad.2018.05.004*](https://doi.org/10.1016/j.pcad.2018.05.004?ref=dokterservaas.be) *Reid‑McCann, R., Brennan, S., Ward, N., Logan, D., McKinley, M., & McEvoy, C. (2025). Effect of Plant Versus Animal Protein on Muscle Mass, Strength, Physical Performance, and Sarcopenia: A Systematic Review and Meta‑analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrition Reviews.* [*https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae200*](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae200?ref=dokterservaas.be) *VanCleef, T. (2024). PLANT‑BASED DIETS AND CARDIOVASCULAR DISEASE RISK FACTORS IN OLDER ADULTS: AN INTEGRATIVE LITERATURE REVIEW. Innovation in Aging, 8, 1024‑1024\.* [*https://doi.org/10.1093/geroni/igae098.3297*](https://doi.org/10.1093/geroni/igae098.3297?ref=dokterservaas.be) ### Een antwoord op jouw brandende vraag: hoeveel moet je eigenlijk eten? URL: https://dokterservaas.be/een-antwoord-op-jouw-brandende-vraag-hoeveel-moet-je-eigenlijk-eten/ Last updated: 2026-07-05T14:17:29.000Z **Een antwoord op jouw brandende vraag: hoeveel moet je eigenlijk eten?** **Hoeveel moet je eigenlijk eten om een gezond gewicht te behouden? Deze brandende vraag houdt veel gezondheidsbewuste mensen zoals jij bezig. Maar weet je, het antwoord is eigenlijk niet zo ingewikkeld als je zou denken. Het is als een simpele wiskundige vergelijking en je ontdekt het allemaal in dit artikel!** Laten we beginnen met deze simpele wiskundige vergelijking: **Energie in – energie uit = verandering in lichaamsgewicht** Als je minder calorieën consumeert dan je verbrandt, zal je gewicht verliezen. Maar als je meer eet dan je lichaam nodig heeft, dan kan je dat zien op de weegschaal. Het is net zo zeker als een appel die van een boom valt. Hier komt nog iets interessants over energie: het verdwijnt niet zomaar. Energie kan niet gecreëerd of vernietigd worden. Het transformeert simpelweg in verschillende vormen. Net zoals een mandarijn energie verandert wanneer het van de tafel rolt naar brandstof voor je lichaam wanneer je het opeet en calorieën verbrandt. ### Maar wat gebeurt er als je de energie die je consumeert niet verbrandt? Je lichaam is slim. Het slaat die overtollige energie efficiënt op - een deel in je lever en spieren als suikervoorraden, en de rest wordt omgezet in vet. De sleutel is dus een balans vinden tussen de energie-inname en de energieverbranding. ### Wat bepaalt nu hoeveel energie je binnenkrijgt? Het wordt beïnvloed door factoren zoals je eetlust, hormonen, stressniveaus, slaapkwaliteit en hoeveel calorieën je lichaam daadwerkelijk absorbeert. Het is een gepersonaliseerd pakket. ### Eet minder of doe aanpassingen in je dieet Om je calorie-inname te verminderen, kan je ervoor kiezen om minder te eten (dat lijkt een open deur) of aanpassingen maken in je dieet. Er zijn bepaalde voedingsmiddelen, zoals vezelrijke voeding, die je lichaam niet volledig afbreekt. Ze gaan door je heen en bevorderen een gezonde spijsvertering. Voedingsmiddelen rijk aan proteïne houden je ook langer verzadigd. En hier is een tip: eet langzaam en bewust. Het geeft je lichaam de kans om honger- en verzadigingsprikkels op te merken. Portiecontrole is ook belangrijk, maar daar gaan we dieper op in in een andere post. ![Dokter Servaas Bingé eet snoepjes voor een blog over voedingsbewustzijn en gezonde gewoontes.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Bing---Jana-Germanus-125-1.webp) ### Alles heeft invloed op je energiebalans Maar vergeet niet dat ook de energie die je verbrandt invloed heeft op je energiebalans. Je basale metabolisme, de calorieën die je lichaam in rust verbrandt om je in leven te houden, speelt hierbij een rol. Hoe meer spieren je hebt, hoe hoger je caloriebehoefte. En je algehele activiteitsniveau speelt ook mee. Neem even de tijd om te evalueren hoe actief je bent in het dagelijks leven. Zit je hele dag stil, of maak je regelmatig een wandeling? Neem je de lift of ga je voor de trap? Kleine veranderingen maken een verschil. Krachttraining verhoogt je basale metabolisme, terwijl cardiovasculaire oefeningen je conditie verbeteren en calorieën verbranden. En nu komt er nog een waarheid. Sommige voedingsmiddelen vereisen meer energie om te verwerken. Het afbreken van een gram eiwit kost meer inspanning dan het afbreken van een gram suiker. Dus, maak verstandige keuzes. Maar hier is het punt: de calorieën die je consumeert en verbrandt zijn uniek voor jou. Je darmbacteriën, DNA, slaapkwaliteit, hormonale schommelingen en zelfs je gewicht spelen allemaal een rol. En ik moet je waarschuwen, wanneer je gewicht verliest, gaat je lichaam in de overlevingsstand. Het begint hormonen aan te maken en je brein schreeuwt: "Gevaar! Ik moet energie besparen!". Je wordt minder actief zonder het te beseffen vanwege hormonale onbalans. Je spieren worden efficiënter, wat betekent dat ze minder calorieën verbranden. Afvallen wordt moeilijk, maar aankomen? Dat lukt moeiteloos. Elke calorie die je consumeert wordt opgeslagen alsof je lichaam zich voorbereidt op een crisis. En daarom is intermittent fasting zo krachtig. Het creëert niet alleen een calorie-tekort, het reguleert ook hormonen en voorkomt dat je in "hongermodus" raakt. En weet je wat? Het is geen dieet. ### Hoeveel moet ik dan eten? En nu vraag je je vast af: "Hoeveel moet ik eigenlijk eten?" Wel, hier is mijn gouden tip: eet tot je ongeveer 80% verzadigd bent. Maar let op, verzadiging is een langzaam proces en je eet vaak te veel voordat je merkt dat je vol zit. Neem een glas water en wacht 20 minuten. Als je daarna nog steeds oprecht honger hebt, dan kan je gerust een extra portie nemen. En hier is het ding, lieve lezer: stel duidelijke doelen. Onthoud die energievergelijking die ik eerder noemde? De balans tussen calorieën die je binnenkrijgt en calorieën die je verbrandt bepaalt of je afvalt of aankomt. Als je een gezond gewicht wilt behouden, moet je evenveel calorieën consumeren als je verbrandt. Maar als je wat kilo's wilt verliezen, moet je je calorie-inname verminderen en je fysieke activiteit verhogen. ### Tip: houd een voedingsdagboek bij Nu, laten we een veelvoorkomende frustratie aanpakken: "Maar dokter, ik eet bijna niets en val nog steeds niet af!" Als dit herkenbaar klinkt, dan heb ik een suggestie voor je. Begin een voedingsdagboek bij te houden. Schrijf alles op wat je een week lang eet. Elk hapje, elk koekje, elke noot. Aan het einde van de week zul je waarschijnlijk beseffen dat je meer hebt gegeten dan je dacht. Onderzoek toont aan dat we onze calorie-inname tot wel 47% kunnen onderschatten. Waarom? Omdat we calorieën onderschatten, gedachteloos snacken en soms niet bewust zijn van wat we precies eten. Dus onthoud, de sleutel is een balans vinden tussen wat je binnenkrijgt en wat je verbrandt. Het is niet altijd eenvoudig, maar met bewuste keuzes en kleine aanpassingen kan je jouw energiebalans in evenwicht brengen. Voed je lichaam met voedzame voeding, beweeg regelmatig en wees je bewust van wat je eet. Wil je meer weten over hoe je gezonde keuzes kunt vast houden? [Beluister dan de podcast](https://dokterservaas.be/gewoontes-en-haaruitval/) ### Waarom New Bike Day even leuk is als je verjaardag URL: https://dokterservaas.be/waarom-new-bike-day-even-leuk-is-als-je-verjaardag/ Last updated: 2026-07-03T16:39:37.000Z ***(En wat dat zegt over motivatie, gewoontes en zelfzorg)*** **Ik stap de winkel binnen en voel kriebels in de buik. Ongemakkelijk? Ja. Blij? Ook, ja. Toch voel ik me alsof ik iets ga kopen dat ik niet echt nodig heb. Ik heb al een fiets, een goede zelfs, maar deze is mooier, lichter en sneller. Meer nog, het is een droom op twee wielen. Maar het is er misschien ook los over...** Dat is de twijfel in mijn hoofd. De stem die je met de voetjes op de grond wil houden. Maar soms wil ik net met mijn hoofd in de wolken zijn. Fietsen is meer dan een hobby voor mij. Het is mijn levensverzekering die zorgt dat ik de bewegingsnorm haal. Het is mijn Buddha en mijn yogamat, mijn loopbaanbegeleider en mijn therapeut, mijn wekker en mijn slaapmutsje. Er zijn weinig problemen die blijven plakken na zestig kilometer. En er zijn weinig emoties die niet tot rust komen na een uurtje trappen in de natuur. Het is dus zelfzorg. En omdat ik het graag doe, hou ik het vol. Voor gedrag dat je met goesting doet, heb je geen tonnen discipline nodig. Je doet het gewoon en het wordt een stukje van jou. Dus dacht ik: als ik het dan toch zo graag doe, dan kan ik het maar beter goed doen. Een fiets die me roept, waar ik op wil stappen, zelfs als het regent of als de agenda vol zit. Want het is niet altijd evident om die fietskledij aan te trekken. De sleur loert altijd. Moeheid ook. Maar een beetje goesting helpt wonderen. En dat krijg ik van deze lieve machine zeker. ![Dokter Servaas Bingé, blij met de nieuwe Canyon.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/blij-met-de-nieuwe-canyon-1.webp) Onderweg, ergens tussen de Kwaremont en de Koppenberg, verandert de stem in mijn hoofd. De kritische, calculerende controlefreak maakt plaats voor de wielercommentator. Welke fietser hoort niet af en toe "*dat hij gezwind omhoog rijdt, alsof hij vleugels heeft".* Soms in de kopgroep, en soms in de achtervolging... Maar als we maar onderweg zijn is het al meer dan goed genoeg. Op deze New Bike Day ben ik weer een kind dat speelt. Niet het kind dat z'n best doet voor goede punten op school, maar een kind dat zingt tijdens het fietsen, zwaait naar de koeien, en zo breed lacht dat de aerodynamica van de fiets een maat voor niets was. Het voelt alsof ik jarig ben. Niet dat ik iets heb gekregen, maar ik heb mezelf wel iets gegund. Want ik kocht geen fiets. Ik kocht momenten met vrienden, koffietjes in de lente, vakanties in de zomer en heerlijke analyses van de maandelijkse sprint aan de molen. Ik ga deze dag vieren. Eerst een half uurtje gewoon kijken naar het kunstwerk. En dan met wind en kilometers. En wie weet, passeer ik onderweg iemand die ook net begonnen is. En dan zal ik zwaaien en mag jij trots zijn op jezelf. ![Nieuwe fiets van Dokter Servaas Bingé, Canyon.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/machine-canyon.webp) **PS**: Mijn fiets is de nieuwe Aeroad Tensor van Canyon – de beste fiets van het peloton, maar dat hoeft niemand te weten. PS-2: De [fietswinkel van Canyon](https://bikefittingcampe.be/?ref=dokterservaas.be) is in Maldegem en ik ben héél tevreden van de service! ### 3 guilty pleasures uit het Vastenkookboek URL: https://dokterservaas.be/3-x-guilty-pleasures-uit-het-vastenkookboek/ Last updated: 2026-06-28T12:52:54.000Z **3 x guilty pleasures uit het Vastenkookboek** **Heb je ooit gedacht dat vasten en guilty pleasures hand in hand kunnen gaan? Wel, ik sta klaar om je de waarheid te vertellen. Met het Vastenkookboek onthul ik drie smakelijke zondes waar je zonder schuldgevoel van kunt genieten: softijs banaan, crème van pistache en een worteltaartje. Ja, je leest het goed. Deze heerlijke lekkernijen zijn niet alleen verrukkelijk, maar ook voedzaam en passen perfect in jouw gezond voedingsplan.** ## 1\. Worteltaartje ### **Ingrediënten** 4 Personen - 200 g havervlokken - 200 g geraspte wortelen - 80 g gedroogde cranberry’s - 400 ml ongezoete - amandelmelk - 2 tl kaneel - 4 el cashewnoten ### **Bereiding** - Breng de havervlokken met 150 g geraspte wortelen, de cranberry’s, de amandelmelk en kaneel in een pan aan de kook. Laat 20 minuten zachtjes pruttelen en roer regelmatig door. - Doe de havervlokken in 2 kommetjes en strooi de resterende geraspte wortel erover. Werk af met wat cashewnoten. ## 2\. Softijs van banaan ### **Ingrediënten** 4 Porties - 4 rijpe bananen - 200 g Griekse yoghurt - 1 snuifje kaneel - Vers fruit ### **Bereiding** - Snijd de banaan in stukjes, doe ze in een diepvrieszakje en - vries minimaal 6 uur in. Doe de bevroren bananen en de Griekse yoghurt in een keukenmachine of blender en voeg wat kaneel toe. Blend tot een romig mengsel. Is het mengsel nog te vloeibaar, zet dan nog even in de diepvries. Schep vervolgens in potjes en werk af met fruit naar keuze. ### Voordelen van Griekse yoghurt - Wie lactose-intolerant is, kan Griekse yoghurt vervangen door kokosyoghurt. - Griekse yoghurt outsmarts zuivel in eiwitgehalte en levert een mooi palet aan probiotica. - Hij zit boordevol vitamine B12 en is een mooi alternatief als je B12-supplementen moet innemen. - Hij heeft ook een dankbare textuur om te gebruiken als basisingrediënt of topping in pudding, smoothies, granola … ## **3\. Crème van pistache** ### **Ingrediënten** - 200 g gepelde pistachenoten - 200 ml ongezoete amandelmelk - Peper - Zout - Olijfolie - Handvol gedroogde abrikozen, fijngehakt ### **Bereiding** - Zet de pistachenoten in een kookpot onder water en voeg 100 ml amandelmelk en een snuifje zout toe. Breng aan de kook en laat op een zacht vuurtje verder pruttelen tot het - vocht volledig verdampt is. Mix de pistachenoten in de blender met de rest van de melk tot een gladde crème. Voeg wat zout en een scheutje olijfolie toe naar smaak. Wil je een vloeibare crème, voeg dan extra melk toe. Wil je het graag iets zoeter, voeg dan wat honing toe. Werk af met de gehakte gedroogde abrikozen. *Probeer je één van deze recepten uit? Deel het dan met mij via socials @servaasbinge - ik repost!* [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ### Meten is weten: het belang van objectieve metingen URL: https://dokterservaas.be/meten-is-weten-het-belang-van-objectieve-metingen/ Last updated: 2026-07-05T14:25:16.000Z **Als het om onze gezondheid gaat, is giswerk en aannames maken geen goede strategie. Daarom is het belangrijk om de oude uitdrukking "Meten is weten" ter harte te nemen. Om ons pad naar een betere gezondheid te bewandelen, is het cruciaal om harde feiten en objectieve metingen te verzamelen om onze voortgang bij te houden en weloverwogen beslissingen te nemen.** In deze blogpost zullen we de twee essentiële metingen bespreken: gewicht en taille-heupverhouding, en hun betekenis bij het beoordelen van onze gezondheid en welzijn. Hier gaan we! ### Het belang van gewichtsmeting: Wie mijn boek **De Lijst** heeft en dit voedingsplan volgt of gevolgd heeft, weet dat dit plan niet gericht is op gewichtsverlies. Maar het verliezen van een paar kilo's kan wel een welkom neveneffect zijn van een gezondere levensstijl. Hoe meten we ons gewicht nauwkeurig? **Consistentie** is hierbij essentieel. Zorg ervoor dat je jezelf onder dezelfde omstandigheden weegt. Ochtend- en avondwegingen kunnen sterk verschillende resultaten opleveren vanwege factoren zoals hydratatie en voedselinname. Om een betrouwbare gewichtsmeting te verkrijgen, weeg je jezelf eenmaal per dag 's ochtends bij het opstaan. Kleed je uit, maak je blaas leeg en ga op de weegschaal staan. ### Maak gebruik van een app om je gewicht bij te houden Om je gewicht op de lange termijn te monitoren, raad ik aan om een van de beschikbare apps te gebruiken. Onthoud dat je dagelijkse gewichten niet met elkaar moet vergelijken; elke meting is slechts een momentopname van die specifieke dag. Als je bijvoorbeeld de vorige avond veel water hebt gedronken, zul je de volgende ochtend waarschijnlijk meer wegen vanwege een verhoogde hydratatie, wat resulteert in een hoger gewicht. Verwacht in de beginfase van **De Lijst** een gewichtsafname, aangezien we suikers elimineren. Elk gram suiker dat ons lichaam opslaat, houdt namelijk twee gram water vast. Door onze suikervoorraden te verminderen, verliezen we dus overtollig watergewicht. Wees voorzichtig met bewerkte suikers die voorkomen in wit brood, pasta en andere koolhydraatrijke producten. Deze kunnen leiden tot verhoogde suikervoorraden in onze spieren en lever, die vervolgens worden opgeslagen als glycogeen en ons lichaam onnodig belasten. ### Het begrijpen van de taille-heupverhouding: Laten we nu een andere essentiële meting bespreken: de taille-heupverhouding (H/M-verhouding). Deze meting speelt een belangrijke rol bij het bepalen van ons lichaamstype en het inschatten van onze gezondheidsrisico's in combinatie met de Body Mass Index (BMI). De BMI-berekening omvat het delen van je gewicht door het kwadraat van je lengte. De eenvoudige BMI-tabel hieronder geeft inzicht in je score en de betekenis ervan. Het vertrouwen op de BMI geeft echter geen volledig beeld van je lichaamssamenstelling. Het is ook belangrijk om te begrijpen waar overtollig vet zich in je lichaam bevindt - een meting die iedereen zelf kan uitvoeren zonder een ingewikkelde weegschaal. BMI-Tabel: BMI Categorie Wat betekent dit? Wat nu? - < 18.5 Ondergewicht Kan acceptabel zijn, maar soms is verder onderzoek nodig - 18.5 - 24.9 Normaal - 25 - 29.9 Overgewicht GEVAAR - 30 - 39.9 Obesitas GEVAAR - 40 Ernstige obesitas Naast de BMI geeft de taille-heupverhouding extra informatie over onze gezondheid. Om deze verhouding te meten, neem je eenvoudigweg de metingen van je taille en heupen en deel je de tailleomtrek door de heupomtrek. Deze verhouding geeft inzicht in de verdeling van vet in je lichaam. Over het algemeen duidt een hogere taille-heupverhouding op een grotere ophoping van vet rondom de buik, wat gepaard gaat met een hoger gezondheidsrisico. Door regelmatig je taille-heupverhouding te monitoren, kun je veranderingen in je lichaamssamenstelling volgen en proactieve stappen zetten naar een betere gezondheid. ### Samengevat? Bij het streven naar een betere gezondheid spelen nauwkeurige en objectieve metingen een cruciale rol. Door zorgvuldig ons gewicht te monitoren en onze taille-heupverhouding te begrijpen, krijgen we waardevolle inzichten in onze voortgang en algehele gezondheid. Onthoud: "Meten is weten." Laten we de kracht van metingen omarmen en ons pad naar een betere gezondheid bewandelen met kennis en bewustzijn. **Wil je hier meer over weten? Lees dan zeker mijn boek De Lijst, abonneer je op mijn nieuwsbrief of luister naar één van mijn vele podcasts.** [Bekijk het boek De Lijst](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### De impact van sociale media op lichaam en geest – en hoe we het tij kunnen keren URL: https://dokterservaas.be/social-me-helan/ Last updated: 2026-07-03T08:50:26.000Z **Een tijdje geleden werd ik gevraagd door Helan om mee te doen aan #SocialMe, een campagne waarin we één dag op social media detox gaan. Mijn eerste reactie? *Eén* dag geen Facebook, Instagram of TikTok – wat schiet dat nu op? Ik betrap mezelf er immers op dat ik voortdurend online ben. Toch prikkelde het idee me om mijn eigen gewoontes onder de loep te nemen. Toen ik mijn schermtijd checkte, schrok ik: ik bleek veel te veel op mijn telefoon te zitten, grotendeels op sociale media. Leuk om weten: wereldwijd ligt het gemiddelde rond 145 minuten per dag. Ik ben dus zeker niet de enige met dit gedrag. Maar wat doet al dat gescroll eigenlijk met onze mentale en fysieke gezondheid? En wat betekent dat voor de toekomst? Hoog tijd voor een duik in de wetenschappelijke inzichten – en te ontdekken wat we zelf kunnen doen om het tij te keren.** ## De impact van sociale media op mentale gezondheid We associëren sociale media vaak met ontspanning en verbondenheid, maar onderzoek toont aan dat er ook een **donkere keerzijde** is. Steeds meer studies leggen een link tussen intensief gebruik van sociale media en **mentale klachten** zoals depressie, angst en eenzaamheid. En dat geldt niet alleen voor tieners; ook bij volwassenen zien we dit effect. Zo volgde een recente studie meer dan 5.000 volwassenen (gemiddelde leeftijd 56 jaar) die aanvankelijk géén depressieve symptomen hadden. Enkele tijd later bleken de deelnemers die actief waren op platforms als Facebook, Snapchat of TikTok **significant vaker nieuwe symtomen van depressie te melden.** Met andere woorden: niet alleen pubers, maar **ook hun ouders en grootouders** worden mentaal beïnvloed door hun tijd op sociale media.De correlatie tussen socialemediagebruik en depressieve gevoelens is zo sterk dat onderzoekers spreken van een **verhoogd risico bij overmatig gebruik**. Mensen die meer dan twee uur per dag op sociale media zitten, hebben bijna **2,7 keer meer kans** om de diagnose van een depressie te krijgen. Ook **angststoornissen** liggen op de loer: uit een enquête in de VS blijkt dat 58% van de volwassenen zelf vindt dat sociale media een **negatieve invloed** heeft op hun mentale gezondheid. Van die groep noemt **64% angstgevoelens** als gevolg van het gebruik, 56% rapporteert depressieve stemmingen, en rond de helft ervaart meer ontevredenheid met het leven, **FOMO** (fear of missing out, de angst om iets te missen) of een negatiever zelfbeeld door wat ze online zien. Sociale media creëren immers een constant stroom aan *zorgvuldig uitgekozen* hoogtepunten uit andermans leven. Die eindeloze vergelijking met de “perfecte” plaatjes van anderen kan gevoelens van tekortschieten of jaloezie voeden. Psychologen signaleren dat dit de zelfwaardering ondermijnt en kan leiden tot meer angst en ontevredenheid. We voelen ons al snel minder succesvol of gelukkig in vergelijking met de schijnbaar zorgeloze levens van anderen op onze feed.Bovendien zorgt die drang om **niets te missen** ervoor dat we blijven scrollen. Het design van veel apps speelt hierop in met eindeloze feeds en onvoorspelbare beloningen. Dit werkt bijna verslavend – vergelijkbaar met een gokautomaat – en houdt gebruikers voortdurend geboeid. Voor je het weet, ben je een uur verder, je ogen vierkant en je hoofd vol prikkels. Het resultaat is duidelijk: sociale media kunnen een tol eisen van onze mentale gezondheid in de vorm van **stress, prikkelbaarheid en een sombere stemming**. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Fomo-1.jpg) ## De impact van sociale media op fysieke gezondheid Niet alleen onze geest, maar ook ons **lichaam** ondervindt de gevolgen van voortdurend online zijn. Hoe vaak komen we niet futloos van de bank na een avondje scrollen? Dat is geen toeval: onderzoek suggereert dat wie vaker sociale media gebruikt, **minder aan lichaamsbeweging** toekomt. Een Amerikaans dagboekonderzoek bij 782 volwassenen van 25–75 jaar vond dat deelnemers die **minder vaak** sociale media checkten **beduidend méér fysieke activiteit** verrichtten – en daardoor ook een beter humeur rapporteerden. Het urenlang voorovergebogen op onze smartphone zitten gaat ten koste van tijd die we anders misschien zouden besteden aan wandelen, sporten of andere beweging.Sociale media kunnen ook direct meetbare fysieke stressreacties uitlokken. Zo wordt **chronische stress** door eindeloze informatiestromen in verband gebracht met ontstekingsreacties in het lichaam. Een studie bij jongvolwassenen toonde aan dat excessieve socialemediagebruikers verhoogde levels van **C-reactief proteïne (CRP)** in hun bloed hadden. CRP is een ontstekingsmarker die geassocieerd is met ziektes zoals diabetes, bepaalde kankers en hart- en vaatziekten. Daarnaast rapporteerden intensieve gebruikers meer **lichamelijke klachten** – hoofdpijn, nek- en rugpijn, pijn op de borst – en hadden ze vaker medische verzorging nodig voor allerlei kwaaltjes. Dit suggereert dat voortdurend online zijn ons lichaam in een soort permanente alarmtoestand kan brengen. Spierspanning van het steeds gebogen naar een scherm turen, vermoeide ogen door blauw licht, of cortisolpieken door elke notificatie – het draagt allemaal bij aan fysieke ongemakken.Een van de meest directe lichamelijke gevolgen is het effect op onze **slaap**. Hoe vaak liggen we niet ’s avonds laat nog te scrollen in bed? Sociale media en smartphonegebruik gaan helaas hand in hand met minder en slechtere slaap. Het blauwe licht van het scherm verstoort de aanmaak van melatonine (het slaaphormoon), terwijl geestelijke opwinding door alle prikkels het moeilijk maakt om tot rust te komen. Onderzoek heeft laten zien dat verminderde slaapkwaliteit een groot deel van de negatieve mentale impact van sociale media verklaart. In een recente studie bleek dat **slechte slaap voor ongeveer 30% verantwoordelijk is voor het verband tussen socialemediagebruik en depressieve symptomen**. Met andere woorden: wie veel ligt te scrollen en daardoor minder slaapt, voelt zich daarna mentaal een stuk slechter. Chronisch slaaptekort heeft bovendien tal van lichamelijke gevolgen – van verminderde weerstand tot hoge bloeddruk – die indirect weer op ons welzijn drukken. Zo ontstaat een vicieuze cirkel: social media houdt ons wakker, slechte slaap maakt ons ongezonder en neerslachtiger, waardoor we misschien weer troost zoeken online. > *Overmatig smartphonegebruik en eindeloos scrollen is voor veel mensen dagelijkse realiteit. Te veel sociale media kan leiden tot stress, vermoeidheid en zelfs fysieke klachten.* ## Wat betekent dit voor de toekomst? Nu sociale media zo verweven zijn met ons dagelijks leven, rijst de vraag: *Waar gaat dit naartoe?* Kijken we naar de cijfers, dan is duidelijk dat het fenomeen nog zal groeien. In 2023 waren er wereldwijd ongeveer **4,9 miljard** socialemediagebruikers – een ongelooflijk aantal dat nog altijd stijgt. Platforms blijven evolueren en doen er alles aan om onze aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Experts waarschuwen dat sociale media in de toekomst **nog invasiever** aanwezig kunnen zijn in ons leven. Denk aan opkomende technologieën zoals augmented reality, de metaverse of slimme wearables die ons 24/7 verbinden. Als we ongewijzigd doorgaan, zou de volgende generatie volwassenen kunnen opgroeien met een nog hogere schermtijd en mogelijk een nog grotere mentale druk. De sociale media-“verslaving” zou wel eens één van de grote **gezondheidsuitdagingen** van de nabije toekomst kunnen worden.Toch is het niet allemaal kommer en kwel. Juist omdat we ons steeds bewuster worden van de keerzijde, ontstaan er tegenbewegingen. **Bewustwording** rondom digitale gezondheid neemt toe. We zien nu al dat overheden en werkgevers ingrijpen om balans terug te brengen. In België is recent het *recht op deconnectie* ingevoerd – het recht voor werknemers om na de werkuren offline te zijn zonder repercussies. Dit soort maatregelen erkent dat constant “aan” staan schadelijk is en dat mensen recht hebben op onbereikbaarheid om mentaal te herstellen. Ook de techbedrijven zelf beginnen stappen te zetten. Smartphonefabrikanten bieden tegenwoordig digitale welzijnsfuncties: van wekelijkse schermtijd-rapporten tot de mogelijkheid om tijdslimieten in te stellen voor apps. Populaire platforms experimenteren met functies als **“Take a Break”** (Instagram geeft jongeren bijvoorbeeld een seintje om pauze te nemen na langdurig scrollen). Dergelijke veranderingen geven hoop dat we in de toekomst bewuster met sociale media kunnen omgaan. Daarnaast spreken medische autoriteiten zich duidelijker uit: de Amerikaanse Surgeon General waarschuwde in 2023 officieel voor de gevaren van sociale media voor de mentale gezondheid van jongeren – een signaal dat dit onderwerp serieus genomen moet worden om toekomstige generaties te beschermen.De toekomst van sociale media heeft dus twee gezichten. Enerzijds een verdere integratie in ons leven – van communicatie tot nieuwsvoorziening en ontspanning. Anderzijds een groeiend besef dat **digitale hygiëne** net zo belangrijk wordt als fysieke hygiëne. Net zoals we leerden over ergonomisch zitten (en het zitten onderbreken) en gezonde voeding, zullen we moeten leren omgaan met informatie-overload en constante connectiviteit. *Digitale balans* zou wel eens een kernbegrip kunnen worden in de komende jaren, zowel op het werk als thuis. > Uiteindelijk zijn het **wij, de gebruikers** die bepalen hoe die toekomst eruitziet: laten we ons passief meeslepen, of nemen we het heft in eigen handen om sociale media een gezondere plek in ons leven te geven? ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Verbinding-1.jpg) ## Wat kan ik doen om het tij te keren? Want we hoeven niet machteloos toe te kijken – we kunnen **vandaag** al stappen zetten om de negatieve impact van sociale media te verminderen. Sterker nog, onderzoek laat zien dat zowel een tijdelijke pauze als bewuster gebruik snel vruchten afwerpt. Zo kan een **korte break van 3–7 dagen** zonder sociale media al leiden tot **minder stress, angst en depressieve gevoelens**. Evenzeer blijkt dat het beperken van je socialemediagebruik tot ongeveer **15–30 minuten per dag** aanzienlijke verbeteringen geeft in mentale gezondheid en vermindert het gevoel van FOMO. Met die wetenschap in het achterhoofd, hier een aantal **praktische tips** om zelf het tij te keren: - **Sta stil bij je eigen gebruik:** Kijk eens kritisch naar je schermtijd (je smartphone houdt dit bij onder *“schermtijd”* of *“digital wellbeing”*). Hoeveel uur per dag spendeer je op sociale media? Op welke momenten grijp je automatisch naar je telefoon? Bewustwording is de eerste stap naar verandering. - **Stel grenzen en routines:** Baken bepaalde **telefoonvrije momenten** af op de dag. Bijvoorbeeld: geen socials tijdens het ontbijt of de lunch, en leg je telefoon een uur voor het slapengaan weg. Je kan ook vaste tijden instellen om social media te checken (bijv. alleen van 19-20 uur ’s avonds) in plaats van elke vrije minuut. Door structuur te scheppen doorbreek je de gewoonte om constant te scrollen. - **Beperk de prikkels:** Zet **push-meldingen** van socialmedia-apps uit, of minimaliseer ze tot het hoogstnoodzakelijke. Als je telefoon niet bij elke like of bericht pingt, voel je minder drang om telkens te kijken. Een handige tip is ook om je startscherm op te schonen – verberg de meest verlokkelijke apps in een mapje of verwijder ze van je startscherm, zodat ze minder in het oog springen. - **Pas je online omgeving aan:** Volg en omring je online enkel met zaken die je positieve energie geven. Ontvolg accounts die je een negatief gevoel geven over jezelf. Je bent je timeline niet verplicht – curateer hem zoals *jij* dat wilt. Als sociale media voor jou bijvoorbeeld voornamelijk werkgerelateerd zijn, overweeg dan om privé wat mensen te “ontvolgen” of de mute-functie te gebruiken, zodat je enkel content ziet die waarde toevoegt. - **Zoek offline voldoening:** Vervang het scrollen (vooral op momenten van verveling of stress) door andere activiteiten die je écht voeden. Ga naar buiten voor een wandeling of een fietstocht, spreek af met een vriend(in), lees een boek, probeer een nieuwe hobby uit, of doe een korte oefening of meditatie. Door bewust voor een alternatief te kiezen, doorbreek je de automatisme om je telefoon erbij te pakken. Bovendien brengen zulke activiteiten vaak **meer ontspanning en geluk** dan passief door je feed gaan – ze verhogen je fysieke activiteit en stimuleren echte sociale interactie, wat je mentale gezondheid ten goede komt. - **Doe eens een digitale detox:** Daag jezelf uit om een dag (of langer) **helemaal offline** te gaan buiten werk/schoolverplichtingen om. Zo’n social detox – zoals de campagne #SocialMe van Helan voorstelt – kan een eyeopener zijn. Je zult merken hoe vaak je de reflex hebt om iets te posten of te checken, en hoe het voelt als die constante stroom even wegvalt. Gebruik die tijd om op te letten hoe je lichaam en geest reageren: misschien slaap je die dag beter, of voel je je onverwacht rustig zonder de online drukte. Zo’n ervaring kan je helpen om daarna bewuster met sociale media om te gaan, bijvoorbeeld door vaker digitale pauzes in te lassen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Digital-Detox-1.jpg) Tot slot: wees niet te streng voor jezelf, maar **wees wel eerlijk**. Sociale media zijn gemaakt om ons aandacht vast te houden – het is dus logisch dat het moeite kost om los te komen. Begin met kleine stapjes en vier die successen: een avond geen telefoon, meldingen een week uit, of die eerste detox-dag volgehouden. Elke stap richting een gezonder digitaal leven is winst. Zelf ga ik in elk geval de uitdaging aan: één dag offline tijdens #SocialMe om te ontdekken wat het met me doet. Eén dag is misschien weinig, maar het is een begin – een moment van **bewustwording**. En wie weet smaakt het naar meer. Mijn doel is in de toekomst bewuster online te zijn en social media in te zetten als positief hulpmiddel, in plaats van als automatische piloot.**Ben je ook vaak *“altijd online”*?** Misschien is dit jouw teken om even op de pauzeknop te drukken. Probeer het eens uit – je mentale én fysieke gezondheid zullen je dankbaar zijn. De eerste stap naar een gezondere relatie met sociale media begint bij jezelf, en die stap kun je *vandaag* zetten. Samen kunnen we het tij keren, één bewuste keuze tegelijk. ### Zo bereik je een sportief doel: een minicursus trainingsleer URL: https://dokterservaas.be/zo-bereik-je-een-sportief-doel/ Last updated: 2026-07-03T08:34:17.000Z **Je bent vastberaden om je sportieve doel te bereiken. Of het nu gaat om het uitlopen van een halve marathon, deelnemen aan een cyclosportief evenement of zelfs een voetbalwedstrijd van negentig minuten voltooien, je wilt conditioneel vooruitgang boeken en jezelf uitdagen. Maar waar begin je? De overvloed aan adviezen en informatie op internet kan overweldigend zijn. Ik help je graag even op weg!** Geen paniek, ik ben hier om je te helpen. Als ervaren dokter, kan ik je een minicursus trainingsleer geven om je op weg te helpen naar succes. Laten we samen de complexe theorieën van trainingsleer vereenvoudigen en jouw specifieke doelstellingen bespreken. Op die manier kun je een persoonlijk trainingsplan creëren dat is afgestemd op jouw behoeften en rekening houdt met je specifieke situatie. ## De twee soorten doelen: Voordat we dieper ingaan op de details, is het belangrijk om te begrijpen dat er in hoofdzaak **twee soorten sportieve doelen** zijn. Ten eerste kun je trainen voor een specifiek **sportief doel**, zoals het uitlopen van een specifieke wedstrijd of het voltooien van een sportieve uitdaging. Aan de andere kant kan sport of beweging ook worden gezien als een essentieel onderdeel van het opbouwen van een optimale gezondheid. In dit geval is het bereiken van jouw beste gezondheid **de basis en de motivatie** voor sport. Laten we nu eens kijken naar de aanpak voor beide doelen. ## Aanpak voor een sportief doel: Als je een specifiek sportief doel hebt, kun je deze aanpak volgen, of je nu een recreatieve sporter bent of een professionele atleet. Het begint allemaal met het analyseren van je sportieve doelstelling, zodat je kunt bepalen welke fysieke capaciteiten je nodig zult hebben. Denk hierbij aan **uithoudingsvermogen**, kracht en flexibiliteit. Afhankelijk van het doel zul je dus duursport, krachtsport en flexibiliteitsoefeningen gebruiken om deze capaciteiten te ontwikkelen. Het is belangrijk om niet alleen vast te stellen welke fysieke sterke punten je wilt ontwikkelen, maar ook hoelang en hoe intensief je deze zult gebruiken. Vervolgens bouw je een trainingsprogramma op dat begint bij je huidige niveau en eindigt bij duidelijke eindresultaten op het gebied van duur, kracht en flexibiliteit. ![Dokter Servaas Bingé met zijn fiets in de natuur.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Binge---251-1.webp) ## Een concreet voorbeeld: Laten we aannemen dat je momenteel probleemloos twee uur kunt fietsen met een snelheid van 25 kilometer per uur. Je sportieve doel is om deel te nemen aan La Marmotte, een uitdagend wielerevenement van 174 kilometer met vier grote Alpencols en in totaal vijfduizend hoogtemeters. Om dit doel te bereiken zul je veel langer moeten kunnen fietsen dan die twee uur op vlak terrein. In het beste geval duurt de tocht zes uur, maar het kan ook tien tot twaalf uur duren. Duurtraining wordt dus een belangrijk onderdeel van je trainingsplan. Daarnaast heb je ook kracht in je benen nodig om bergop te fietsen en flexibiliteit om comfortabel langere tijd op de fiets te zitten. ## De kracht van supercompensatie: Nu je begrijpt hoe je je trainingsplan moet opbouwen, is het tijd om te praten over een belangrijk principe: **supercompensatie**. Dit mechanisme is van essentieel belang om sterker te worden en conditionele vooruitgang te boeken. Supercompensatie werkt als volgt: tijdens je training zakt je fitheidsniveau tijdelijk omdat je lichaam moe wordt. Dit is normaal en geen reden tot zorg. Na een rustperiode herstelt je lichaam zich niet alleen naar het beginpunt, maar bouwt het ook op naar een hoger niveau dan voorheen. Het is cruciaal om de timing van training en rust zorgvuldig te bepalen, zodat je optimaal gebruik kunt maken van supercompensatie. Te vroeg bewegen of te veel trainen kan leiden tot overtraining, wat kan resulteren in mentale, lichamelijke en hormonale problemen. ## Gebruik de kracht van supercompensatie verstandig: Je hebt wellicht al gehoord van supercompensatie, een techniek die topsporters gebruiken om hun fitheid naar een hoger niveau te tillen voor een belangrijke prestatie. Goed nieuws! Iedereen, op elk niveau, kan ook profiteren van supercompensatie. Het maakt niet uit of je duursport of krachtsport beoefent, het principe blijft hetzelfde. Train zo hard dat je op het einde van de training minder kunt dan aan het begin. Neem vervolgens voldoende rust zodat je lichaam kan herstellen. Na deze **rustperiode** ben je sterker dan ooit tevoren. Het is essentieel dat je je uitgerust voelt voordat je weer gaat bewegen. Dit is de beste manier om conditionele vooruitgang boeken. Te vaak en te vroeg bewegen kan leiden tot extra vermoeidheid en overtraining, wat je prestaties juist kan belemmeren. Met een gestage en geleidelijke opbouw van 10% per week, zul je nooit in overtraining raken en verminder je het risico op blessures. ![Dokter Servaas Bingé tijdens een halve marathon.](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Sarvaas-Binge-halve-marathon-1.webp) > **Het bereiken van je sportieve doelen is mogelijk als je de principes van trainingsleer begrijpt en op de juiste manier toepast** Of je nu traint voor een specifiek sportief doel of werkt aan je optimale gezondheid, het begint allemaal met het **analyseren van je doelstellingen** en het creëren van een **persoonlijk trainingsplan**. Vergeet niet dat rust en herstel net zo belangrijk zijn als training zelf. Door verstandig gebruik te maken van de kracht van supercompensatie zul je conditionele vooruitgang boeken en de beste versie van jezelf worden. Blijf gefocust en gemotiveerd, en laat je niet ontmoedigen door de uitdagingen die je onderweg tegenkomt. Onthoud, jouw gezondheid en welzijn topprioriteit zijn! ### Eet eens een regenboog: 6 tips om meer fytonutriënten binnen te krijgen URL: https://dokterservaas.be/eet-eens-een-regenboog-6-tips-om-meer-fytonutri-c3-abnten-binnen-te-krijgen/ Last updated: 2026-06-26T13:55:46.000Z **Eet eens een regenboog: 6 tips om meer fytonutriënten binnen te krijgen** **Voeding is meer dan alleen het vullen van je maag. Het is belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen, maar het is net zo belangrijk om te genieten van het koken en van je maaltijden. En daarbij is het goed om je creativiteit te gebruiken. Met deze zes tips wil ik je helpen om meer fytonutriënten binnen te krijgen - de stoffen die je vindt in plantaardig voedsel en die bijdragen aan een goede gezondheid.** ### Tip 1: Streef naar negen tot dertien porties plantaardige voeding per dag Om chronische aandoeningen zoveel mogelijk te vermijden, heb je dagelijks negen tot dertien porties groenten en fruit nodig. Een portie kan bijvoorbeeld een halve kop gekookte groenten, een hele kop rauwe bladgroente of een stuk fruit van gemiddelde grootte zijn. Dus als je voor elke belangrijke maaltijd van de dag, afgezien van de tussendoortjes, ongeveer drie van deze porties plant in je voeding, dan haal je dat streefdoel makkelijk. ### Tip 2: Verbreed je horizon Voedsel dat rijk is aan fytonutriënten komt in alle kleuren en geuren voor. Daag jezelf uit om nieuwe variëteiten en kleuren uit te proberen binnen eenzelfde voedselcategorie. Fytonutriënten vind je namelijk in alle plantaardige voeding, zoals fruit, groenten, granen, peulvruchten, noten, zaden en zelfs kruiden en specerijen. ### Tip 3: De kleuren van de regenboog Vaak bestaat ons voedingspatroon uit gewoon, bewerkt voedsel in witte, bruine en gele tinten. Denk aan je ontbijt bijvoorbeeld: pannenkoeken, ontbijtgranen, boterhammen, misschien een eitje. Je begint je dag kleurloos... Maar wat als je een smoothie maakt met blauwe bessen, perziken en frambozen? Dan heb je al drie van de zeven regenboogkleuren binnen voordat je dag echt begonnen is! Streef ernaar om elke dag van alle zeven kleuren minstens iets te eten. ### Tip 4: Wissel voldoende af De natuur zit boordevol fytonutriënten. Als je elke dag hetzelfde eet, hoe kleurrijk het ook mag zijn, mis je toch een hele wereld aan belangrijke fytonutriënten. Daag jezelf uit om elke week iets nieuws uit te proberen en zo je voedselpatroon te verbreden. ### Tip 5: Combineren kan je leren Soms levert een bepaalde combinatie van plantaardige voedingsmiddelen meer gezondheidsvoordelen op dan wanneer je ze apart zou eten. Door bepaalde voedingsmiddelen te combineren, ontstaat er een synergie. Zo kan het trio kurkuma-zwarte peper-olijfolie bijvoorbeeld het gezondheidseffect van de fytonutriënten vergroten. Door citroensap toe te voegen aan spinazie, wordt het ijzer in de spinazie beter opgenomen door het lichaam. Probeer dus je plantaardige voeding zoveel mogelijk te combineren om het gezondheidseffect te vergroten. ### Tip 6: Geef ruimte aan je creativiteit Maar hoe krijg je meer groen in je voedingsplan? Probeer eens om voor de hand liggende, maar minder voedzame voedingsmiddelen te vervangen door voedzamere opties. Sommige plantaardige voeding bevat namelijk meer fytonutriënten dan andere! Vervang bijvoorbeeld aardappelpuree door geplette zoete of paarse aardappelen. Of maak de switch van witte rijst naar paarse, bruine of zwarte rijst. Met deze tips kan je jouw voedingspatroon verrijken met fytonutriënten. Dus, eet eens een regenboog en laat je gezondheid stralen! ***Heb je een kleurrijk gerecht gemaakt? Maak er een foto van en deel hem op je socials en tag me @servaasbinge - zo kunnen we elkaar inspireren en motiveren om kleurrijker te eten.*** ## ### Tips om jezelf (én je keuken) voor te bereiden op een gezonde levensstijl URL: https://dokterservaas.be/tips-om-jezelf-en-je-keuken-voor-te-bereiden-op-een-gezonde-levensstijl/ Last updated: 2026-07-01T08:52:17.000Z **De keuken is een belangrijke plek als het gaat om het bevorderen van een gezonde levensstijl. Maar hoe zorg je ervoor dat je keuken klaar is voor een gezonde transformatie?** **In deze blogpost ga ik je vertellen hoe je je keuken kunt opruimen en een make-over kunt geven, zodat je wordt uitgenodigd om gezonde keuzes te maken. Geen verleidingen en ongezonde rommel meer in je kasten! Laten we beginnen!** ### De ongezonde kasten: Laten we eerlijk zijn, een kast vol verleidingen en ongezonde rommel is niet bevorderlijk voor een gezonde levensstijl. Dus laten we die rommel eruit gooien! Je weet nu perfect hoe je voedseletiketten moet lezen, dus kijk kritisch naar wat er in je kasten staat en verwijder alles wat niet gezond is. Maar wees je bewust van voedselverspilling. Als je een volle kast wilt opruimen, deel het dan eventueel uit. Maar besef ook dat je de ontvanger eigenlijk rommel geeft. Dus gooi niet alles zomaar weg, maar maak bewuste keuzes. ### Verander de volgorde: Wil je toch iets in huis hebben voor als je gasten over de vloer hebt? Verander dan de volgorde van je kasten. Maak van de gevaarlijkste inhoud de minst bereikbare, waarvoor je misschien een trapje nodig hebt. Ook in de koelkast kun je dit principe toepassen. Verstop de ongezondste dingen achteraan en leg groenten en fruit knal in het zicht! Op deze manier maak je het makkelijker om gezonde keuzes te maken en worden de verleidingen minder groot. ### Een shoppinglijst: Bij de recepten in mijn boek De Lijst geef ik je gemakshalve een shoppinglijst mee, zodat je precies weet wat je in huis moet hebben om de recepten uit het boek te maken. Op deze manier kun je makkelijk je maaltijden plannen en voorkom je dat je ingewikkelde en tijdrovende maaltijden moet maken als je vroeg moet gaan werken of laat thuis bent. Hoe beter je plant, hoe minder verrassingen en hoe beter je voorbereid bent op onverwachte omstandigheden. ![Dokter Servaas Bingé in de keuken](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/07/Servaas-Bing---46-1.webp) ### Cook once, eat twice: Een handige tip om je voor te bereiden op een gezonde levensstijl is om je maaltijden te plannen en alvast vooruit te koken. Als je tijd en energie steekt in het bereiden van een gezonde maaltijd, maak hem dan meteen voor twee of drie keer en vries in wat je kunt. Kleine restjes kun je bewaren als snack om mee te nemen. Let er wel op dat je je maaltijden op de juiste manier vers houdt en bewaart. Vertrouw op je intuïtie, als iets niet goed aanvoelt, raar ruikt of er haar op staat, gooi het dan weg. We willen geen voedselvergiftiging riskeren. ### Eet met aandacht: Eten zou altijd een bewust moment moeten zijn, aan een opgeruimde tafel en niet aan je bureau of al wandelend. Als we eten, voeden we onszelf en nemen we de tijd om te genieten. Probeer 'in het moment te staan' terwijl je aan het eten bent en schrok niet snel iets naar binnen. Probeer je zwaarste maaltijd niet 's avonds te eten, want die energie gebruiken we meestal niet meer en dat kan leiden tot gewichtstoename. Denk maar eens na over wat er met dat overschot gebeurt. Weet je het niet meer? Het begint met 'obesi' en het rijmt op 'tas'... ### Luister naar je lichaam: Je lichaam geeft je signalen wanneer je genoeg gegeten hebt. Leer hierop te vertrouwen en stop met eten wanneer je lichaam aangeeft dat het voldaan is. Oefen hiermee en je zult snel leren wanneer je moet stoppen. Vergeet ook niet de twintigminutenregel die hierbij hoort. Het duurt ongeveer twintig minuten voordat je hersenen het signaal van verzadiging ontvangen. Dus neem de tijd om rustig te eten en te genieten van je maaltijd. ### Snacks en tussendoortjes: Als je tussen de maaltijden door behoefte hebt aan iets kleins, zorg er dan voor dat je altijd een gezonde snack bij je hebt. Denk aan een stuk fruit of een handvol nootjes. In het boek vind je ook enkele recepten voor shakes die je als ontbijt kunt maken of kunt meenemen als tussendoortje. Ik voeg altijd wat eiwitpoeder toe aan de shakes, zodat alle voedingsstoffen die we nodig hebben in een gezonde maaltijd aanwezig zijn: vloeistof voor hydratatie, fruit voor vezels en koolhydraten, en eiwit als bouwsteen. Hoewel ik niet aanbeveel om elke dag shakes te drinken ter vervanging van een maaltijd, kan het wel een handige en voedzame toevoeging zijn voor mensen met een druk of onregelmatig leven. ### Diepvriesgroenten en kruiden: Er is niets mis met diepvriesgroenten! Ze worden vrij snel na de oogst en dus vers ingevroren, waardoor ze hun vitamines niet verliezen. Zorg dus voor een goedgevuld diepvriesvak, zodat je altijd groenten in huis hebt. Als je verse groenten lang in de koelkast laat liggen, komen er bepaalde toxines vrij en verliezen ze te veel voedingsstoffen. Daarnaast raad ik aan om te werken met kruiden en specerijen. Ze zitten boordevol smaak en kleur en zijn goed voor je gezondheid! Leg een kruidentuintje aan met je favoriete kruiden of haal een assortiment van gedroogde varianten in huis. Zo kun je eindeloos variëren. ### Kies voor biologische, natuurlijk voeding: Hoewel ik je niet kan verplichten, wil ik wel benadrukken dat het kiezen voor biologische, natuurlijke voeding veel voordelen heeft. Het bevat meer voedingsstoffen en antioxidanten dan niet-biologische varianten. Hoe natuurlijker, hoe beter. Daarnaast rem je op deze manier de inname van kunstmatige toevoegingen, hormonen en antibiotica af. Uiteraard begrijp ik dat biologische voeding vaak duurder is, dus doe wat haalbaar is binnen je budget. ### Samengevat? Met een paar eenvoudige stappen kun je je keuken voorbereiden op een gezonde levensstijl. Ruim je kasten op, verander de volgorde en zorg dat gezonde voeding altijd binnen handbereik is. Plan je maaltijden, kook vooruit en maak gebruik van gezonde snacks. Luister naar je lichaam en geniet bewust van je maaltijden. En vergeet niet te kiezen voor biologische, natuurlijke voeding wanneer je kunt. Zo bouw je aan een keuken die jou uitnodigt om gezond te leven en jouw welzijn bevordert. **Wil je hier meer over weten? Lees dan zeker even mijn boek De Lijst. Volg me via sociale media, abonneer je op mijn nieuwsbrief of luister naar één van mijn podcasts.** [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### Lekker en gezond genieten: 3 recepten die je mag eten wanneer je De Lijst volgt URL: https://dokterservaas.be/lekker-en-gezond-genieten/ Last updated: 2026-06-30T07:56:03.000Z **Ben jij iemand die bewust met zijn gezondheid bezig is en op zoek is naar informatie over het volgen van De Lijst? Dan ben je hier aan het juiste adres. In deze blogpost delen we drie heerlijke recepten die je kunt eten terwijl je De Lijst volgt.** De Lijst is een eliminatiedieet dat je helpt om bewustere keuzes te maken en gezonder te eten. Het is belangrijk om te weten welke voedingsmiddelen je mag eten tijdens dit dieet, zodat je vol vertrouwen de juiste maaltijden kunt bereiden en kunt genieten van mijn smaakvolle gerechten. Mijn recepten zijn niet alleen lekker, maar ook voedzaam en passend binnen De Lijst. Ik geloof namelijk dat gezond eten niet saai hoeft te zijn. Sterker nog, met de juiste ingrediënten en creativiteit kun je genieten van heerlijke maaltijden die zowel goed zijn voor je smaakpapillen als voor je lichaam. Dus laten we snel beginnen met het ontdekken van deze smakelijke en goedgekeurde recepten! ## RECEPT 1: Quinoasalade met kruidendressing Lunch **Ingrediënten** - 200 g quinoa - 100 g diepvrieserwten - 2 wortels - 1 avocado - 2 rode bieten (gekookt) - 1 rode ui - 1⁄4 rode kool - Handjevol cashewnoten - 120 g amandel- of kokosyoghurt - 1 el olijfolie - 2 el wittewijnazijn - Handvol verse koriander en peterselie **Bereiding** 1. Kook de quinoa gaar in water met een lepel bouillonpoeder erbij (volgens de instructies op het pakje). 2. Kook of stoom de diepvrieserwtjes gaar. 3. Schil en snij de wortels, avocado, rode bieten en rode ui in kleine blokjes. 4. Snij de rode kool in reepjes. 5. Maak de dressing: meng de amandelyoghurt (of kokos- of ongezoete soja-yoghurt als je houdt van de smaak van kokos) met de fijngehakte koriander en peterselie. Voeg het geperste teentje look, 1 eetlepel olijfolie en 2 eetlepels wittewijnazijn bij. Kruid af met peper en zout. 6. Meng de quinoa, groenten, cashewnoten en dressing door elkaar en strooi er wat verse koriander en peterselie over. ## RECEPT 2: Chiapudding van mango en banaan **Ingrediënten** - 1 grote rijpe mango - 1 rijpe banaan - 1 blik kokosmelk (400 ml) of andere plantaardige melk naar keuze - 6 el chiazaad - 1 tl kurkuma - Een draai van de molen met zwarte peper **Bereiding** 1. Snij de mango en banaan in stukjes en doe in de blender. Voeg er een blikje kokosmelk aan toe en mix alles goed door elkaar tot een romig geheel. 2. Doe alles in een mengkom en voeg het chiazaad, de kurkuma en zwarte peper toe; laat enkele minuten rusten. Meng alles nog eens goed doorelkaar alvorens overnacht in de koelkast te zetten (zodat de chiazaadjes de tijd hebben om de melk te absorberen). 3. Serveer met vers fruit en kokosschilfers, of voeg er wat van je zelfgemaakte granola aan toe. ### Meer weten over chiapudding en kurkuma? Chiapudding bewaart 3 à 4 dagen in de koelkast. Als je écht honger hebt tussen de maaltijden, kan je de chiapudding ook eens als een tussendoortje eten deze week. Want chiazaad is gewoonweg super! Het zit boordevol ijzer (veel meer dan in spinazie!), vezels én de gezonde omega 3-vetten. Chiapudding maak je in een handomdraai klaar en de pudding geeft je lang een verzadigd gevoel waardoor je ‘sugar cravings’ vanzelf gaan verminderen; ideaal ook voor wie graag wat gewicht wil verliezen. Kurkuma is wellicht mijn meest favoriete kruid aller tijden! We gebruiken het ook veel bij sporters. Kurkuma is een écht wondermiddel: het helpt tegen ontstekingen, werkt ontgiftend en heeft antioxidatieve eigenschappen. In combinatie met zwarte peper (een draai van de pepermolen is al voldoende) geeft het je een significant hogere opname! ## RECEPT 3: Boekweitsalade met courgette en vegan pesto **Ingrediënten** - 1 rode ui - 2 teentjes knoflook - 100 g rucola - 400 g boekweit (niet de vlokken) - Peper en zout - 1 el oregano - 100 g walnoten - 40 g pompoenpitten - 1 avocado, in blokjes - Olijfolie - 1 courgette - Handvol verse munt Voor de vegan pesto: - Edelgistvlokken - 1 teentje look - 2 flinke handen basilicumblaadjes. - 1 flinke hand cashewnoten (evt. als je tijd hebt, roosteren in de oven voor wat extra smaak) - 4 el edelgistvlokken. - 80 ml extra vierge olijfolie. - Scheutje appelazijn - Zout en peper. Bewaar de pesto in een glazen potje in de ijskast, want we zullen hem deze week nog enkele keren gebruiken. **Bereiding** - Kook de boekweit zoals de instructies op de verpakking. De korrels moeten beetgaar, maar nog wel geheel intact zijn. Giet af en laat de gekookte boekweit goed uitlekken. Doe in een kom en laat afkoelen. - Maak de vegan pesto: mix de basilicumblaadjes met de cashewnoten kort in de keukenmachine. Voeg de fijngehakte knoflook, edelgistvlokken, extra vierge olijfolie, appelazijn, zout en peper in de foodprocessor en mix tot een glad geheel. (Wil je de pesto liever wat vloeibaarder? Voeg dan wat extra olijfolie of een scheutje water toe.) - Snij de courgette in blokjes en bak deze goudbruin in een pan. Kruid met peper, zout en oregano. Laat afkoelen. Hak de noten grof en snij de avocado en rode ui in blokjes. - Meng enkele eetlepels pesto door de boekweit, voeg de courgettes, blokjes avocado en rode ui toe. Meng er de rucola en versgesneden munt doorheen en breng eventueel nog wat op smaak met peper en zout. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## ### Recepten voor lekkere en gezonde smoothies en sapjes URL: https://dokterservaas.be/recepten-voor-lekkere-en-gezonde-smoothies-en-sapjes/ Last updated: 2026-07-02T07:23:18.000Z **Als het gaat om gezond eten, is het belangrijk om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Smoothies en sapjes zijn een geweldige manier om jezelf te verwennen met heerlijke smaken en tegelijkertijd je lichaam te voeden. Yum!** **In deze blogpost delen we drie eenvoudige, maar verrukkelijke recepten uit De Lijst, zodat je kunt genieten van heerlijke drankjes die passen binnen een gezonde levensstijl, van een chocolade-banaansmoothie tot een detoxsmoothie. Ga jij ze eens proberen?** ## Chocolade-banaansmoothie ### Ingrediënten - 2 rijpe bananen - 600 ml kokosmelk - 1⁄2 avocado - 4 tl rauw cacaopoeder, ongezoet - Optioneel: enkele druppels stevia ### Bereiding Voeg alle ingrediënten samen in de blender, mix and enjoy! Best is om niet te veel tussendoortjes te eten. Telkens je eet zorgt dit immers voor een piek in de bloedsuikerspiegel. Heb je écht honger tussendoor, maak dan eens een van deze snelle smoothies. Of neem ze als ontbijt, dat kan ook! ## Mango-avocadosmoothie ### Ingrediënten - 1 Mango - 1⁄2 Avocado - 2 cm verse gember, geschild en geraspt - 400 ml kokos- of amandelmelk ### Bereiding Schil de mango en snij het vruchtvlees in blokjes. Lepel de avocadohelft uit en voeg toe aan de mango in de blender, samen met de gember en de melk. Blenden maar! De avocado zorgt ervoor dat je ineens jouw portie gezonde vetten van de dag binnenkrijgt, en dat bovendien je bloedsuikerspiegel minder zal pieken! Win-win dus! ## Detox smoothie ### Ingrediënten - 250 ml plantaardige melk - 200 à 250 g ananas, geschild en in blokjes gesneden (zo’n 1⁄2 ananas) - 1 appel, in stukjes - 1 kiwi, in stukjes - 1 tl hennepzaad - 1⁄2 à 1 tl chlorellapoeder - 2 handen vol spinazie ### Bereiding Voeg alle ingrediënten samen in de blender, mix and enjoy! Chlorella kan je in deze smoothie weglaten, maar ik vind het toch nuttig omtoe te voegen. Chlorella is eigenlijk een alg en helpt om zware metalen uit je lichaam te verwijderen (het werkt dus ontgiftend). [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### Levensstijlgeneeskunde: Tips voor een optimaal gezond leven URL: https://dokterservaas.be/levensstijlgeneeskunde-tips-voor-een-optimaal-gezond-leven/ Last updated: 2026-07-14T15:19:16.000Z 30/03/2025 **Als dokter heb ik geleerd om de symptomen van ziektes te onderzoeken, een diagnose te stellen en een behandeling voor te schrijven. Maar deze aanpak heeft zijn beperkingen, vooral als het gaat om preventie en gezondheidsbehoud. Het is tijd om de manier waarop we naar gezondheid kijken te veranderen en ons te richten op het optimaliseren van jou als individu. In deze blogpost ga ik daar wat dieper op in.** We zijn getraind om zieke mensen te behandelen, en dat is belangrijk, maar we moeten ook leren hoe we jou gezond kunnen houden. Dat betekent dat we moeten kijken naar risicofactoren, levensstijl, voeding en meer. Dit is waar levensstijl geneeskunde om draait - het anticiperen op problemen voordat ze zich ontwikkelen en het streven naar jouw beste gezondheid. Wacht bijvoorbeeld niet tot de symptomen van diabetes optreden voordat je ingrijpt. Onthoud dat chronische ziektes niet op dezelfde manier behandeld kunnen worden als acute ziektes. Het volstaat niet om diabetes te behandelen met medicatie om de bloedsuikerspiegel te verlagen. Dat is alsof je vuil onder het tapijt veegt. We moeten op zoek gaan naar de onderliggende mechanismen. **De P4-geneeskunde: wat is dat?** Zelfs kleine veranderingen in levensstijl kunnen al krachtige voordelen opleveren. We noemen dit ook wel de P4-geneeskunde: preventief, predictief, gepersonaliseerd en participatoir. - **Preventief:** Organiseren om bepaalde aandoeningen te voorkomen, zodat de druk op de kosten van de gezondheidszorg verlicht wordt. - **Predictief:** Verzamelen van data en DNA-onderzoek om te weten welke risico's je loopt en om te kunnen anticiperen en voorspellen. - **Gepersonaliseerd:** Adviezen en richtlijnen die specifiek op jou van toepassing zijn. Wat voor jou werkt, werkt mogelijk niet voor je buurman. - **Participatoir:** De gezondheidszorg evolueert naar een platform gerichte maatschappij. Net zoals bankieren tegenwoordig voornamelijk online plaatsvindt, zal ook gezondheid en levensstijl geplatformiseerd worden. Dit maakt het voor artsen gemakkelijker om mensen te monitoren en op te volgen. **Het beste moment om een boom te planten is tien jaar geleden.** Maar het op een na beste moment is nu. Het is nooit te laat om gewoontes te veranderen en te kiezen voor een gezondere levensstijl. Levensstijl is een krachtig wapen tegen ontstekingen en een falend immuunsysteem. In mijn boek Immuun bespreek ik een aantal factoren die de optimale werking van ons immuunsysteem beïnvloeden. We zullen kijken naar verschillende personages die ons kunnen helpen begrijpen hoe levensstijlkeuzes dit netwerk van gezondheid beïnvloeden. Het is tijd om vooruitgang te boeken in de geneeskunde en ons te richten op jou als individu. Laten we samenwerken om de beste versie van jezelf te worden! **Blijf op de hoogte voor meer tips en inzichten in levensstijl geneeskunde. Samen kunnen we jouw gezondheid optimaliseren en een gezonde toekomst creëren. Wil je hier meer over weten? Lees dan zeker mijn blogs, abonneer je op mijn nieuwsbrief of luister naar mijn podcasts.** ### #85. Met Dr. Staf Henderickx over ultrabewerkte voeding URL: https://dokterservaas.be/stafhenderickx/ Last updated: 2026-07-10T12:25:50.000Z ## Over de gast Staf Henderickx is huisarts, auteur en klokkenluider en staat bekend om zijn kritische blik op de voedingsindustrie. Hij heeft diverse boeken geschreven, waaronder “Dit slik ik niet meer” waarin hij de gevaren van ultrabewerkte voeding bespreekt. ## In deze aflevering In deze aflevering van Spreekuur heeft dokter Servaas het met dokter Staf over deze voeding. Staf legt uit waarom deze voedingsmiddelen een groot probleem vormen voor onze gezondheid en biedt praktische oplossingen om terug te keren naar een gezondere levensstijl. Hij deelt met plezier zijn inzichten over de rol van de voedingsindustrie en hoe wij ons, als consument, bewust van kunnen worden. ### Wat krijg je te horen? - Wie is Staf Henderickx en wat is zijn achtergrond? - De gevaren van ultrabewerkte voeding. - De invloed van ultrabewerkte voeding op gezondheid en maatschappij. - Praktische adviezen en oplossingen voor gezonder eten. - Discussie over de voedingsindustrie en consumentenbedrog. ### Wat kan je leren? - Hoe speelt ultrabewerkte voeding een rol in het grotere verhaal van gezondheidsproblemen? - Hoe verslavend zijn suiker, vetten en zout? - Wat is de rol van chemische stoffen of additieven? - Hoe kunnen we het tij keren? ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/TN_Website_Staf-1.webp) Abonneer je op Spreekuur voor meer inspirerende afleveringen en deel deze podcast met je vrienden op sociale media. Laat gerust een beoordeling achter en help ons op die manier meer mensen te inspireren. [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/4KhplnI8KsDw4QHqpUViOm?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/85-met-dr-staf-henderickx-over-ultrabewerkte-voeding/id1646766696?i=1000699598131&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=C5sEOCMBIUc&t&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De voordelen van beweging voor je gezondheid. Hoe lichaamsbeweging je slaap, immuunsysteem en darmflora ten goede komt URL: https://dokterservaas.be/de-voordelen-van-beweging-voor-je-gezondheid/ Last updated: 2026-06-29T07:53:50.000Z **Waarom zou je moeten bewegen? Dat leggen we je graag uit in deze blogpost. Want lichaamsbeweging heeft ontzettend veel voordelen voor je gezondheid. Het verbetert niet alleen je algehele conditie, maar heeft ook positieve effecten op belangrijke aspecten zoals slaap, immuunsysteem en darmflora.** ## De voordelen van lichaamsbeweging: ### Een goede nachtrust: Laten we beginnen met de positieve impact van beweging op je slaap. Wanneer je beweegt, verbrand je ATP of adenosinetrifosfaat en stapelt adenosine zich op. Hoe meer adenosine je opstapelt, hoe groter je slaapschuld wordt. En hoe groter je slaapschuld, hoe dieper je slaap! Nu, sporten activeert je orthosympatisch systeem, oftewel je stresssysteem. Daarom hebben sommige mensen moeite om in slaap te vallen als ze 's avonds laat nog sporten. Maar als je regelmatig beweegt, zal je lichaam snel het parasympatisch systeem, oftewel je rustgevend zenuwstelsel, stimuleren. Sommige mensen ervaren dit ontspannende gevoel al na een halfuur, terwijl het bij anderen misschien twee uur duurt. Je kunt voor jezelf onderzoeken wanneer je 's avonds het laatst kunt sporten en toch op je normale tijd kunt gaan slapen, wanneer beide zenuwstelsels weer in balans zijn. Sportieve types onder ons merken dat dit rustgevende systeem op de lange termijn de overhand krijgt, waardoor ze beter slapen en beter bestand zijn tegen stress. ### Een sterker immuunsysteem: Bij mensen die regelmatig bewegen en matig sporten, stijgen de ontstekingsparameters aanzienlijk na het sporten, maar in het algemeen liggen ze veel lager. Actieve mensen zijn chronisch gezonder, en dit wordt ondersteund door specifieke bloedonderzoeken waar bepaalde cytokines, zoals interleukine 6, 8 en 10, worden gecontroleerd. Interleukines zijn de communicatiemoleculen tussen onze witte bloedcellen, zoals je al hebt geleerd. Sportende mensen hebben andere waarden, wat ons leert dat sporten op de lange termijn het risico op infecties verlaagt. De ontstekingswaarden zijn aanzienlijk beter bij goed getrainde mensen dan bij mensen met obesitas, en zelfs bij mensen met 'gewoon' overgewicht. Obese mensen brengen hun lichaam namelijk in een toestand van chronische laaggradige ontsteking, waardoor hun immuunsysteem continu in gevechtsmodus staat. Bovendien beginnen vetcellen ook zelf cytokines te produceren. Actieve mensen hebben daarentegen een lager activiteitsniveau van het immuunsysteem, hoeven minder te vechten tegen verschillende aandoeningen en hun immuunsysteem wordt sneller geactiveerd als er echt een probleem is. Alle kleine kankercellen die continu in ons lichaam ontstaan, worden letterlijk en figuurlijk snel gestopt. Bij obese mensen is het immuunsysteem echter zo druk bezig met zelf veroorzaakte ontstekingen dat de tumorcellen door de mazen van het net glippen en zich verder kunnen ontwikkelen. Ook komt hart- en vaatziekten vaker voor bij mensen met obesitas, omdat het immuunsysteem de opgehoopte plaque in de aderen niet kan opruimen. ### Minder oxidatieve stress, betere darmflora: Als je sport, gebruik je veel zuurstof en produceer je veel vrije radicalen. Dit leidt in eerste instantie tot een toename van oxidatieve stress. Maar op de lange termijn zal je lichaam beter in staat zijn om deze vrije radicalen te neutraliseren, waardoor je oxidatieve stressniveaus lager worden. Minder oxidatieve stress resulteert weer in minder chronische ontstekingen. En het goede nieuws houdt niet op! Sporten heeft ook een positieve invloed op je darmflora en je microbioom, dat zijn alle micro-organismen die in je darmen leven. Ongeveer een derde van ons microbioom is bij iedereen gelijk. De rest is verschillend en afhankelijk van een aantal factoren, zoals je voeding, leefstijl, leeftijd, geslacht, enzovoort. De metabolieten die vrijkomen bij lichamelijke inspanning zijn zeer voedzaam voor de juiste bacteriesoorten in je darmen. Hoe diverser je microbioom, hoe beter je immuunsysteem kan functioneren. ### Samengevat? Zoals je ziet, hangt alles met elkaar samen. Lichaamsbeweging heeft tal van voordelen voor je gezondheid. Het verbetert je slaap, versterkt je immuunsysteem en heeft een positieve invloed op je darmflora. Dertig minuten bewegen gedurende drie tot vijf dagen per week is al genoeg om deze voordelen te ervaren. Dus waar wacht je nog op? Kom van die bank af en begin vandaag nog aan je bewegingsroutine voor een gezonder en vitaler leven! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Bing---Jana-Germanus-192-1.webp) ### #83. Met Anneleen De Lille over mentale gezondheid en mindful leven URL: https://dokterservaas.be/anneleendelille/ Last updated: 2026-06-26T14:38:04.000Z ## Over de gast Anneleen De Lille is psychotherapeut en coach, gespecialiseerd in gedragsverandering en mentale gezondheid. Ze is de auteur van twee succesvolle boeken: 'Denk gezond, eet gezond' en 'Minder werken, meer doen'. ## Wat mag je in deze aflevering verwachten? Ik mocht deze keer Anneleen verwelkomen in de Standaard Boekhandel te Antwerpen op 16/11\. Hoewel ik veel vragen had voorbereid over haar boeken ('Denk gezond, eet gezond' & 'Minder werken, meer doen'), nam het gesprek een verrassende wending. Het werd spontaan een live coachingsessie waarin Anneleen me deed nadenken over mijn werk, leven en mijn gewoonte om na een stressvolle dag naar chocolade te grijpen. Ze stelde uitdagende, maar vaak ook eenvoudige vragen. Hopelijk haal jij hier praktische tools uit om in jouw dagelijks leven toe te passen. Naast mijn persoonlijke coachingsessie is deze aflevering ook een diepte-interview over gedragsverandering, zelfontwikkeling en mentale gezondheid, waarin Anneleen experte is. We bespreken zintuigelijke ervaringen en dankbaarheidsoefeningen, de kunst van het schrijven en timemanagement. Ook doelen stellen, perfectionisme en het scoren van je leven komen aan bod. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Header-Website-Anneleen-1.webp) ## Enkele highlights: - Een verrassend eerlijk gesprek over zelfkritiek en hoe mildheid voor jezelf juist tot meer groei leidt - Praktische tips om uit de valkuil van "te weinig tijd" te stappen en écht prioriteiten te stellen - Het krachtige effect van schrijven op gedragsverandering - waarom het werkt en hoe je ermee start - Het combineren van werk en gezin, met concrete oplossingen - Hoe je meer verbinding kunt creëren door bewust te focussen op het positieve - … Bekijk zeker de boeken van Anneleen via deze links: [https://www.lannoo.be/nl/minder-werken-meer-doen](https://www.lannoo.be/nl/minder-werken-meer-doen?ref=dokterservaas.be) [https://www.lannoo.be/nl/denk-gezond-dieet-gezond](https://www.lannoo.be/nl/denk-gezond-dieet-gezond?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5be3uSmue0JU3ke3gGig87?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/83-met-anneleen-de-lille-over-mentale-gezondheid-en/id1646766696?i=1000697561684&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=K05QH2rRtT8&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Hoe mediteren ook jou kan helpen om gedachten te beheersen en te groeien URL: https://dokterservaas.be/hoe-mediteren-ook-jou-kan-helpen-om-gedachten-te-beheersen-en-te-groeien/ Last updated: 2026-06-30T08:07:31.000Z **Gedachten kunnen ons soms behoorlijk in de war brengen. Uit onderzoek blijkt dat slechts 5% van onze gedachten bewust zijn, terwijl de overige 95% zich op een onbewust niveau afspeelt. Dit betekent dat we vaak niet eens doorhebben wat er in onze gedachten gebeurt.** In deze blogpost begin ik graag met het verhaal van Natalie, dit illustreert het perfect: Natalie bevindt zich in een stressvolle situatie waarin ze geen cadeau heeft voor het vriendje van haar dochter. In plaats van snel een cadeaubon te halen, voelt ze zich schuldig en belt ze andere moeders op om samen te leggen voor een beter cadeau. Hoewel rationele gedachten haar vertellen dat ze het goed heeft opgelost, blijven haar onbewuste gedachten en emoties haar humeur en gemoedstoestand beïnvloeden gedurende de rest van de dag. Dit is een typisch voorbeeld van hoe onze onbewuste gedachten ons leven kunnen beheersen. **Meditatie** kan ons helpen om deze cyclus van gedachten en emoties te doorbreken. Door regelmatig te mediteren, groeit onze bewuste denkkracht (die slechts 5% van onze gedachten vertegenwoordigt). Hierdoor worden we minder afhankelijk van onze onbewuste gedachten en kunnen we sneller ons humeur, mindset en geluksniveau beïnvloeden. ### Wetenschappelijk bewijs voor meditatie Sommige mensen denken wellicht dat meditatie zweverig is, maar het heeft ook wetenschappelijke basis. Wetenschappers hebben een mediterende monnik onder de MRI-scanner gelegd en daarbij de activiteit van verschillende delen van zijn brein geanalyseerd. Ze konden gedetailleerd zien welke hersengolven actief waren tijdens het mediteren. Onze hersenen bestaan uit vier soorten hersengolven: alfa, bèta, delta en thèta. Bij de geboorte zijn onze gedachten 100% onbewust, maar naarmate we ouder worden, veranderen onze hersengolven. Tot ongeveer het tweede levensjaar domineren deltagolven, gevolgd door thètagolven (bij kinderen van 2-6 jaar) en alfagolven (bij kinderen vanaf 6 jaar). Als volwassenen brengen we de meeste tijd door in bètagolven en produceren we deltagolven tijdens diepe slaap. **Meditatie** helpt ons om in alfastaat te komen, een zeer rustgevende mentale toestand tussen slaap en waakzaamheid in. Het is het ideale moment om helder te denken en tot rust te komen. Door te mediteren leren we onze hersengolven te beïnvloeden en kunnen we bewustzijn creëren in ons denken. ### Meditatie beoefenen Het kan op verschillende manieren beoefend worden, waaronder mindfulness, waarbij we ons concentreren op onze ademhaling en het loslaten van gedachten. Het is belangrijk om te beseffen dat het onmogelijk is om onze gedachten volledig stil te zetten. In plaats daarvan kunnen we proberen om onze hersenfrequentie te verlagen naar een lagere staat, zoals alfa. Dit kan gedaan worden door een comfortabele meditatiehouding aan te nemen en bijvoorbeeld te focussen op onze ademhaling. Sommige mensen gebruiken muziek met alfafrequenties om de alfastaat te bevorderen. Het kan moeilijk zijn om over te schakelen van de gebruikelijke bètagolven naar alfa, maar met oefening en **regelmatige meditatie** kan het lukken. Het is raadzaam om 's ochtends vroeg of vlak voor het slapengaan te mediteren, omdat we dan vaak in een mentaal rustigere toestand verkeren. Het is belangrijk om geduld te hebben, net zoals bij het trainen van spieren, en elke dag te blijven oefenen. **Weet je? Door meditatie kunnen we onze gedachten bewust sturen en onszelf ontwikkelen tot de beste versie van onszelf. Wil hier hier meer over weten? In mijn nieuwsbrief en blogs heb ik het regelmatig over de helende kracht van meditatie. Of beluister de podcast met Steven Laureys eens. Want mediteren, dat kan je echte leren!** [Beluister de podcast](https://dokterservaas.be/steven-laureys/) ### ### #81. Met Reginald Deschepper over dementie URL: https://dokterservaas.be/regindalddeschepper/ Last updated: 2026-06-26T14:36:22.000Z In deze nieuwe aflevering, live vanuit de Standaard Boekhandel te Gent, hebben we het genoegen om professor Reginald De Schepper te verwelkomen. Als medisch antropoloog deelt hij zijn expertise over een gezonde levensstijl en de impact ervan op dementie. Is dementie een onvermijdelijk lot? Uit de wetenschap blijkt dat we veel meer in eigen handen hebben dan we vaak denken. In zijn nieuwe boek "Bescherm je brein tegen dementie" toont professor Reginald De Schepper aan dat we ons niet hoeven neer te leggen bij het idee dat we onvermijdelijk ziek zullen worden. Als medisch antropoloog brengt hij een hoopvolle boodschap: door bewuste keuzes in onze levensstijl en door proactief met onze hersengezondheid om te gaan, kunnen we zelf een grote impact hebben op ons cognitieve welzijn. Het is als het ware beter om het dak te herstellen wanneer de zon schijnt, dan te wachten tot het lekt en je in de gietende regen het dak op moet. ### Enkele highlights: - Waarom wachten we meestal tot er symptomen zijn voordat we actie ondernemen? Wist je dat dementie nu de belangrijkste doodsoorzaak is? En dat vrouwen een hoger risico lopen door hormonale veranderingen tijdens het verouderingsproces? - Fascinerend hoe muziek je brein kan uitdagen! En er is meer goed nieuws: je hersenen blijven zich ontwikkelen door studie en mentale uitdagingen. - Na jaren van teleurstellingen is er eindelijk hoop op het gebied van medicatie. Maar wist je dat je darmen ook een cruciale rol spelen in je hersengezondheid? - Vergeet calorieën tellen - vezels zijn de echte helden in je voeding. En hier is een schokkend feit: eenzaamheid is schadelijker dan 15 sigaretten per dag roken! - Er is hoop: maar liefst 45% van de dementiegevallen is vermijdbaar. Je omgeving heeft een enorme impact op je gezondheid en levensverwachting. - En hoe gaan we als samenleving om met dementie. Begrijpen we de ervaring van patiënten wel echt? ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Header-Website-Reginald-1.webp) Luister nu naar deze aflevering over hoe we ons brein kunnen beschermen tegen dementie. Vond je deze aflevering waardevol? Laat dan zeker een rating en een review achter in je favoriete podcast app. Dit helpt ons enorm om deze belangrijke informatie bij nog meer mensen te krijgen. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/33pBLOCXPoXJWOOgEFAnX3?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/81-met-reginald-deschepper-over-dementie/id1646766696?i=1000693291781&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=L5cR%5Fyr-OKM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Regenboogsoep - een kleurrijke explosie vol antioxidanten URL: https://dokterservaas.be/regenboogsoep-een-kleurrijke-explosie-vol-antioxidanten/ Last updated: 2026-07-01T08:35:18.000Z **Wie zegt dat gezond eten saai en eentonig moet zijn? Met mijn regenboogsoep laat ik zien dat gezond eten een feestje kan zijn voor je smaakpapillen én je gezondheid! Deze soep zit boordevol kleur en komt echt álle kleuren van de regenboog tegen. En laten we eerlijk zijn, na regen komt altijd zonneschijn, en deze soep is absoluut een #kleingelukske dat je niet wilt missen.** Wat maakt deze soep zo speciaal? De sterren van deze kleurrijke show zijn de antioxidanten die we uit alle kleuren van de regenboog halen: groene paprika, oranje wortels, rode ui, paarse bloemkool, gele gember, oranje kurkuma en witte kokos. Elk van deze ingrediënten brengt zijn eigen unieke bijdrage aan jouw gezondheid en zorgt ervoor dat elke hap een voedingsbom is. **Laten we eens kijken naar de ingrediënten die je nodig hebt (voor 2 personen):** - 400 g wortels - 1 rode ui - 1 groene paprika - 1⁄2 bloemkool - 3 cm verse gember - 2 teentjes knoflook - Flinke scheut olijfolie - 1 blik kokosmelk (400 ml) - 1,2 l water - 1 el bouillonpoeder - 3 el sojasaus Nu we alle ingrediënten hebben verzameld, kunnen we beginnen met de bereiding. Volg deze eenvoudige stappen: - Snijd de wortels, ui en paprika in grove stukken. Snijd de bloemkool in roosjes. Schil de gember en snijd deze fijn. - Verhit wat olijfolie in een pan en fruit de ui, geperste knoflook en gember. Voeg de wortels, paprika en bloemkool toe en laat alles enkele minuten meestoven. Breng op smaak met kurkuma- en currypoeder, peper en zout. - Voeg de kokosmelk, water, groentebouillonpoeder en sojasaus toe aan de pan. Laat de soep 20 minuten pruttelen op een middelhoog vuur. Gebruik een staafmixer om de soep glad te maken. - Als je de soep te dik vindt, voeg dan wat extra water toe naar wens. En voilà, daar is het resultaat: een prachtige regenboogsoep die niet alleen je ogen streelt, maar ook je lichaam voedt. Deze soep zit boordevol antioxidanten die je beschermen tegen schadelijke vrije radicalen en je immuunsysteem een boost geven. Bovendien is het een geweldige manier om een scala aan groenten en kruiden aan je dieet toe te voegen zonder concessies te doen aan de smaak. Dus waar wacht je nog op? Pak je snijplank en staafmixer en laat je creativiteit de vrije loop! Met onze regenboogsoep zet je een kleurrijk en gezond gerecht op tafel waar iedereen van zal genieten. Eet smakelijk en geniet van de antioxidantrijke explosie in elke kom regenboogsoep! **Ga je dit recept eens uitproberen? Laat het mij dan zeker weten en deel het via je socials en tag me @servaasbinge** ### #79. Met Pedro Brugada over het hart en hoe we dat gezond kunnen laten kloppen URL: https://dokterservaas.be/pedrobrugada/ Last updated: 2026-06-26T14:35:47.000Z In deze live-aflevering (opgenomen op Boektopia 2024) ontvangen we Dr. Pedro Brugada, een topcardioloog die bekend staat om zijn ontdekking van het Brugada-syndroom. Pedro (Ja, we mogen Pedro zeggen) deelt met ons wat hij over het hart heeft geleerd, houdt een vurig pleidooi voor preventie en antwoord op vragen van de luisteraars over vitamine D, zout, en sarcopenie en zo veel meer. Maar Pedro is meer dan een cardioloog. Nu z’n dagen wat rustiger zijn is er tijd voor een nieuwe passie, schilderen. Hij toont meteen dat hij daarin ook ondernemend is. Na het horen van deze episode ben je gewapend met waardevolle lessen over preventieve gezondheidszorg en de impact van je gewoontes. ## Zo bespreken we onder meer: - Hoe zit het nu met die cholesterol en die statines? - Het Brugada-syndroom en de complexiteit van diagnose. - De noodzaak van preventieve gezondheidszorg en de teloorgang van een grootschalig jeugdonderzoek in België. ## Links en bronnen: - [Boek: "Ons hart de complete handleiding" door Pedro Brugada](https://www.lannoo.be/nl/ons-hart-0?ref=dokterservaas.be) - [Framingham-studie](https://www.framinghamheartstudy.org/?ref=dokterservaas.be) - Het Brugada-syndroom: [https://brugada.nl/brugada-syndroom/wat-is-brugada/](https://brugada.nl/brugada-syndroom/wat-is-brugada/?ref=dokterservaas.be) En oh ja, nog dit! Vorig jaar schreef ik een e-book van meer dan honderd pagina's boordevol informatie over het hart. Makkelijk leesbare achtergrondinformatie en praktische stappen die je kan zetten om je hart gezond te houden. Dit kan je hier eenvoudig downloaden. [Ik wil meer weten over hartgezondheid](https://dokterservaas.myshopify.com/products/hartgezondheid?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7pk5H61c7rJyZUKggwBYEc?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/79-met-pedro-brugada-over-het-hart-en-hoe-we-dat-gezond/id1646766696?i=1000688787354&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=2ynQjRbxPA8&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Açaibes - de antioxidantkrachtcentrale voor jouw gezonde açai bowl URL: https://dokterservaas.be/acaibes-de-antioxidantkrachtcentrale-voor-jouw-gezonde-acai-bowl/ Last updated: 2026-06-30T08:19:17.000Z We hebben allemaal wel eens gehoord van antioxidanten, de stoffen die ons lichaam beschermen tegen schadelijke vrije radicalen. Maar wist je dat je deze gezondheidsbevorderende stoffen in overvloed kunt vinden in de verrukkelijke açaibes? De açaibes, met zijn dieppaarse kleur en heerlijke smaak, is de ster van de Braziliaanse originele açai bowl. Maar deze kleine bes heeft meer te bieden dan alleen smaak. De açaibes groeit aan de açaipalm in het betoverende Amazonegebied van Centraal- en Zuid-Amerika. Met zijn unieke combinatie van wilde bessen en chocoladesmaak is de açaibes al een regelrechte hit op je smaakpapillen. Maar wat nog opmerkelijker is, is het nutritionele profiel ervan. Deze bes bevat namelijk een laag suikergehalte en zit boordevol gezonde vetten. Dit betekent dat je niet alleen kunt genieten van een heerlijke smoothie, maar ook een voldaner gevoel krijgt dan bij een normale smoothie. Hoe kunnen we de açaibes het beste in onze gerechten verwerken? Wel, de makkelijkste manier is door het te gebruiken in poedervorm. Met açaipoeder voeg je niet alleen een explosie van antioxidanten toe aan je maaltijden, maar ook essentiële vitamines, mineralen, proteïnen en andere gezonde vetten die je stofwisseling ondersteunen en je cholesterolniveaus positief beïnvloeden. Er wordt zelfs gezegd dat deze heerlijke bes een antikankereffect heeft en je hersenfunctie kan verbeteren. En laten we de vezels niet vergeten - deze zorgen voor een goede darmwerking. Maar waarom stoppen we hier niet? Laten we de kracht van onze açai bowl versterken met geweldige toppings. Je kunt kiezen voor banaan en/of granola met noten en zaden, maar mijn favoriete extra booster is bijenpollen! Deze koninklijke stuifmeelkorrels, essentieel voor een gezond bijenvolk, hebben ook geweldige voordelen voor ons. Bijenpollen zitten boordevol eiwitten, koolhydraten, gezonde vetten, mineralen en vitamines. Ze geven je kracht en energie, brengen je darmactiviteit in balans en reinigen je lichaam. En het beste van alles? Bijenpollen kunnen je zelfs een duwtje in de rug geven als je wat extra kilo's wilt verliezen! Nu je weet waarom je niet zonder de açaibes en bijenpollen kunt, laten we snel doorgaan naar het recept. [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ## Recept: Açai bowl **Ingrediënten (voor 2 personen)** - 180 g aardbeien (diepgevroren) - 150 g blauwe bessen (diepgevroren) - 100 g banaan (diepgevroren) - 2 el açaipoeder - 2 el honing (of meer als je het zoeter wilt) - 150 ml plantaardige melk - 1 el pindakaas of andere noten-pasta naar keuze - Toppings: bijenpollen, chiazaad, kokosschilfers, banaan... the choice is yours! **Tip:** voor een açai bowl moeten alle ingrediënten diepgevroren zijn, zo krijg je die typische dikte en kun je er gemakkelijker toppings over strooien. Hoe harder de ingrediënten, hoe dikker de bowl zal zijn. Haal het fruit dus pas uit de diepvries op het moment van bereiding. **Bonustip:** vries de banaan in zonder schil en in kleinere stukjes, dan kun je hem gemakkelijker blenden. **Bereiding** - Doe alle ingrediënten in een blender en mix. Giet de smoothie in een kom en werk af met de toppings. **Tip:** voeg wat plantaardige melk toe als de smoothie te dik is. Is hij te dun doe er dan wat meer bevroren fruit bij. ### Boost je immuunsysteem met een krachtig Immunity Shot URL: https://dokterservaas.be/boost-je-immuunsysteem-met-een-krachtig-immunity-shot/ Last updated: 2026-07-02T07:12:23.000Z **Wanneer het aankomt op het versterken van je immuunsysteem, is het belangrijk om te investeren in voedingsmiddelen die je lichaam een extra boost kunnen geven. En wat is er nu beter dan een makkelijk te maken Immunity Shot boordevol gezonde ingrediënten?** **Vandaag deel ik een recept voor een gember-citroencombo die je immuunsysteem een kickstart geeft en je helpt om gezond te blijven, zowel van binnen als van buiten. Ben je er klaar voor om je gezondheid naar een hoger niveau te tillen? Laten we beginnen!** Het geheim achter deze krachtige Immunity Shots is de combinatie van gember en citroen. En het beste nieuws? Je hebt geen dure slowjuicer nodig, want deze shots kunnen gemakkelijk in de blender gemaakt worden. Uit studies blijkt dat een gember-citroenshotje op z'n tijd tal van gezondheidsvoordelen met zich meebrengt. Laten we eens kijken naar waarom deze shots zo heilzaam zijn: - **Verbetert de huid:** Onverklaarbare huidproblemen kunnen soms een teken zijn dat je immuunsysteem wel een boost kan gebruiken. Gember en citroen hebben ontgiftende eigenschappen die je kunnen helpen om je huidproblemen van binnenuit aan te pakken en een stralende teint te bevorderen. - **Ondersteunt spieren:** Of je nu een fanatieke sporter bent of gewoon actief probeert te blijven, je spieren spelen een belangrijke rol in je algehele gezondheid. De combinatie van gember en citroen in deze shots kan helpen om spierpijn en ontstekingen na het sporten te verminderen, zodat je sneller kunt herstellen en weer op pad kunt gaan. - **Bevordert de spijsvertering:** Een gezonde spijsvertering is essentieel voor een optimale gezondheid. Gember staat bekend om zijn kalmerende effect op de maag en kan helpen bij het verlichten van maagklachten en misselijkheid. Citroen bevat ook enzymen die de spijsvertering ondersteunen en de opname van voedingsstoffen verbeteren. - **Krachtige ontgifter:** Ons lichaam wordt dagelijks blootgesteld aan talloze gifstoffen uit onze omgeving en voeding. Gelukkig hebben gember en citroen ontgiftende eigenschappen die kunnen helpen bij het reinigen van ons lichaam en het verwijderen van schadelijke stoffen. Deze shots zijn als een mini-schoonmaakbeurt voor je lichaam, waardoor je je energieker en vitaler kunt voelen. Nu je weet waarom deze Immunity Shots zo heilzaam zijn, is het tijd om je blender tevoorschijn te halen en aan de slag te gaan met het recept. Hier zijn de ingrediënten die je nodig hebt: ### Ingrediënten - 3 citroenen - 15 g gember - 50 g honing - 50 ml kokoswater (ongezoet) ### En zo maak je deze krachtige Immunity Shots: Pers de citroenen en schil de gember voordat je deze in stukjes snijdt. Doe alle ingrediënten in de blender en mix ze goed door elkaar. Als je van wat textuur houdt, kun je het mengsel direct drinken. Als je liever een gladde shot hebt, kun je het mengsel zeven voordat je het opdrinkt. Bewaar de shots in de koelkast, waar ze enkele dagen houdbaar zijn. Zo kun je dagelijks genieten van een verse boost voor je immuunsysteem. Dus waar wacht je nog op? Versterk je immuunsysteem met deze krachtige Immunity Shots en geef je gezondheid een welverdiende boost. Voel je geweldig van binnen en straal van buiten! Proost op een gezond immuunsysteem en een kleurrijk, vitaal leven! ### 10 makkelijke manieren om meer groenten te eten URL: https://dokterservaas.be/10-makkelijke-manieren-om-meer-groenten-te-eten/ Last updated: 2026-06-26T14:26:40.000Z **In mijn boek Het Recept adviseer ik om, afhankelijk van je recepttype, 8-14 porties groenten en fruit per dag te eten. Dit betekent dat twee derde van je bord gevuld moet zijn met plantaardige voeding. En het merendeel van die porties zou moeten bestaan uit niet-zetmeelhoudende groenten. Maar hoe krijg je meer groen(ten) op je bord? In deze blogpost delen we 10 eenvoudige manieren om meer groenten te eten, zodat je jouw gezondheid een boost kunt geven.** **Groentewraps:** Maak van wraps een leuke, gezonde vervanging voor boterhammen door de traditionele, dunne Mexicaanse tortilla te vervangen door bladeren zoals sla, spinazie, boerenkool of paksoi. **Voeg groenten toe aan je smoothies, omeletten en soepen** om meer kleur en smaak te krijgen. Dit is een eenvoudige manier om extra voedingsstoffen binnen te krijgen en je gerechten op te fleuren. **Maak salades een dagelijkse gewoonte.** Kies voor een groene basis en voeg zoveel mogelijk verschillend gekleurde groenten toe, samen met een beetje eiwit en vet uit kaas, vis of vlees. Hoe meer kleur, hoe meer garantie dat je alle vitamines, mineralen en fytonutriënten binnenkrijgt. Snijd altijd wat extra groenten en bewaar ze in glazen potten om langer vers te blijven. Zo heb je altijd een gezonde snack bij de hand. **Dik je soep niet in met maïzena,** aangezien dit alleen maar calorie- en bewerkte zetmeelproducten toevoegt. Gebruik in plaats daarvan onbewerkt zetmeel uit gekookte (zoete) aardappelen. Dit is niet alleen gezonder, maar ook een praktijk die vaak door oma werd toegepast. En we weten allemaal dat oma's altijd gelijk hebben! **Rooster zetmeelhoudende groenten.** Besprenkel ze met olijfolie, voeg fijngehakte knoflook toe en kruid naar smaak voordat je ze in de oven schuift. Zoete aardappel en yam kunnen zelfs zonder olie perfect worden geroosterd. **Vervang pasta en rijst door groenten.** Maak courgette- of bloemkoolnoedels als alternatief voor traditionele tarwepasta. Gebruik bloemkoolrijst in plaats van witte rijst. Dit zijn geweldige manieren om je maaltijden groener en voedzamer te maken. **Maak groentechips.** Snijd groenten zoals bieten, wortelen of boerenkool in dunne plakjes, besprenkel ze met olijfolie en bak ze in de oven tot ze knapperig zijn. Zo heb je een gezonder alternatief voor reguliere chips. **Bereid groentesoepen en -stoofschotels vooruit.** Maak grote hoeveelheden en bewaar ze in de koelkast of vriezer voor drukke dagen. Op deze manier heb je altijd een gezonde maaltijd binnen handbereik. **Maak groentesmoothies.** Mix verschillende groenten met fruit naar keuze en voeg eventueel wat yoghurt of notenboter toe voor extra smaak en voedingsstoffen. Een verfrissende en voedzame manier om meer groenten binnen te krijgen. **Experimenteer met nieuwe groenten.** Probeer regelmatig nieuwe soorten groenten uit om je smaakpapillen te prikkelen en je voedingsvariëteit te vergroten. Er zijn zoveel verschillende groenten om te ontdekken en te genieten! Rode bieten bijvoorbeeld. Of je ze nu kookt, roostert of rauw raspt, rode bieten bieden een zoete en toch aardse smaak die een geweldige toevoeging is aan je gerechten. Ze zijn veelzijdig en kunnen zelfs goed samenwerken met balsamicoazijn als je daarvan houdt. De rode krachtpatser kan dienen als hoofdingrediënt of als smakelijke toevoeging aan salades, bijgerechten en zelfs sappen en smoothies. Met deze **10 eenvoudige manieren** kan jij meer groenten op je bord krijgen en je gezondheid een boost geven. Of je nu groenten toevoegt aan wraps, smoothies, soepen of salades, het is belangrijk om creatief te zijn en nieuwe smaken te verkennen. Vergeet niet dat groenten boordevol belangrijke voedingsstoffen zitten die je lichaam nodig heeft. Dus, laat groen de hoofdrol spelen in je maaltijden en geniet van de vele voordelen die het met zich meebrengt voor je gezondheid en welzijn. [Bekijk het boek (Het Recept)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ### ### 3 goede redenen waarom je voor Het Recept zou kiezen URL: https://dokterservaas.be/3-goede-redenen-waarom-je-voor-het-recept-zou-kiezen/ Last updated: 2026-07-01T08:25:55.000Z **Als je op zoek bent naar een manier om gezond te eten zonder gedoe of ingewikkeld gedoe, dan ben je hier aan het juiste adres. Het Recept is geen typisch dieet dat je maar een paar weken volhoudt voordat je weer in oude gewoontes vervalt. Nee, Het Recept is iets anders. Het is een levenslange gids voor een gezond voedingspatroon, dat je eenvoudig en moeiteloos kunt volgen. En het beste van alles? Je kunt er zelfs mee vermageren!** In deze blogpost ga ik je niet alleen vertellen waarom Het Recept zo'n goede keuze is, maar ook hoe Het Recept je helpt om een gezonde relatie met voeding op te bouwen en in balans te blijven. Geen ingewikkelde berekeningen of telwerk, maar een eenvoudig systeem om de juiste voedingsstoffen binnen te krijgen en te genieten van heerlijke maaltijden. Dus, als je klaar bent om afscheid te nemen van crashdiëten en ingewikkelde voedingsplannen, en in plaats daarvan te kiezen voor een duurzame en gezonde levensstijl, lees dan verder. Het Recept staat klaar om je te begeleiden op je reis naar een betere gezondheid en welzijn. ## Reden 1: je houdt het recept vlotjes vol ### Het Recept is geen dieet (maar je kan erdoor vermageren) Het Recept is geen tijdelijk dieet dat je na een paar weken weer opgeeft. Nee, Het Recept is een leidraad voor een gezond voedingspatroon dat je makkelijk en vlot je hele leven kan volhouden. Het is een solide basis voor een gezonde levensstijl, samen met voldoende beweging en slaap. Terwijl veel mensen het woord "dieet" associëren met "vermageren", is Het Recept eigenlijk geen dieet in die zin. Het is een voedingspatroon dat je helpt gewicht te verliezen door je lichaam op een heilzame manier te voeden en energie te geven. Maar belangrijker nog, Het Recept wil ook dat je een gezonde relatie met voeding ontwikkelt. Als je kiest voor een eenzijdig en extreem crashdieet, zal je merken dat je het nooit volhoudt. Maar gezond eten zou eigenlijk een gewoonte moeten worden, iets wat je bijna onbewust doet. Als je te bewust en voortdurend bezig bent met gezond eten, kan het zelfs leiden tot een verstoorde relatie met voeding. Het is belangrijk om een goede balans te vinden. Daarom gebruik ik graag de 80/20-regel: in 80 procent van de gevallen kies ik voor gezonde opties, maar sta ik mezelf die andere 20 procent toe om te genieten zonder schuldgevoelens. En ja, dat betekent dat ik soms heerlijke pasta, brood of een goed stuk vlees met frietjes eet. Het zijn de uitzonderingen die de regel bevestigen. ## Reden 2: het Recept houdt je perfect en eenvoudig in balans Gezond eten is een kwestie van een goed evenwicht vinden in de voedingsstoffen die je binnenkrijgt. Maar laten we eerlijk zijn, dat is niet altijd eenvoudig. Het vereist een goede balans tussen eiwitten, groenten, macro- en micronutriënten, hydratatie en fytonutriënten. Macro, micro, fyto?! Ik leg het je graag uitgebreid uit in mijn boek het Recept. Gezond eten draait niet alleen om wat je eet, maar ook om de hoeveelheden ervan. Voeding levert energie, dus je moet het ideale caloriebereik voor jou vinden, afhankelijk van je doelen. Het bijhouden van calorieën kan echter behoorlijk ingewikkeld zijn en je ontmoedigen. Daarom is het tijd voor een eenvoudiger systeem. In Het Recept vereenvoudig ik voeding door tien voedingsgroepen te introduceren, elk met hun eigen voor- en nadelen. We gaan werken met een portiesysteem in plaats van calorieën tellen, en in plaats van te focussen op fytonutriënten, gaan we op zoek naar een regenboog aan kleuren op je bord. Stap voor stap gaan we samen aan de slag. ## Reden 3: het Recept maak je makkelijk op maat – Je leert eten volgens wie je bent en wat je wil. Stel, jij hebt een specifiek dieet. Misschien eet je vegetarisch of zelfs veganistisch. Geen probleem! Het Recept is flexibel genoeg om aan jouw behoeften te voldoen. Als je een lacto-ovovegetariër bent, zoals de meeste vegetariërs, eet je geen vlees, gevogelte of vis, maar wel eieren, melk en kaas. Als je lactovegetariër bent, schrap je vlees, gevogelte, vis en ei, maar behoud je melk en kaas. Ben je een ovovegetariër? Dan laat je vlees, gevogelte, vis, melk en kaas achterwege, maar houd je wel eieren. Misschien ben je een pescotariër. Dat betekent dat je geen vlees of gevogelte eet, maar wel vis, ei, melk en kaas. Ben je echt toegewijd aan het veganisme? Dan schrap je alle dierlijke producten, inclusief honing, uit Het Recept. Misschien ben je beperkt in je voedingspatroon vanwege een gezondheidsprobleem. Heeft glutenintolerantie je in zijn greep? Dan kun je in de voedingsgroep van volle granen alleen gierst, quinoa, bruine rijst en wilde rijst selecteren, en moet je gerst, rogge, tarwe en spelt schrappen. Of misschien moet je zuivelvrij eten. In Het Recept is de zuivelgroep duidelijk opgesplitst in 'zuivel' en 'zuivelalternatieven'. Jij maakt dan gewoon je keuze uit de 'zuivelalternatieven'. **Maar let op:** als er medische redenen zijn om bepaalde voedingsmiddelen wel of niet te eten, is het verstandig om dit eerst met een deskundige te bespreken. Nu, als je beperkingen hebt in je voedingspatroon vanwege je geloofsovertuiging, hoef je je geen zorgen te maken. Het Recept biedt talloze mogelijkheden in de tien voedingsgroepen, zodat je nog steeds de juiste hoeveelheid suikers, vetten, eiwitten, vezels, mineralen en vitamines binnenkrijgt. Je kunt dus zonder problemen bepaalde producten schrappen die niet passen bij jouw geloofsovertuiging. Kortom, in Het Recept draait alles om personalisatie. Of je nu vis eet of niet, vlees wel of niet, je vindt altijd een manier om Het Recept aan te passen aan jouw specifieke behoeften en wensen, of deze nu voortkomen uit morele, gezondheids- of culturele overwegingen. Het Recept is mijn basisplan voor gezonde voeding, met tien groepen vol met talloze ingrediënten. Je kunt jouw eigen tien voedingsgroepen samenstellen door bepaalde producten uit de groepen te schrappen. Het is zo makkelijk als dat! **Wil je meer weten over Het Recept? Je vindt mijn boek hier.** **Volg me via socials me meer te weten te komen over gezonde voeding. Schrijf je in voor mij nieuwsbrief of luister naar één van mijn vele podcasts.** [Bekijk het boek (Het Recept)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ### Wereld AIDS-dag 2024 URL: https://dokterservaas.be/hiv/ Last updated: 2026-06-26T14:18:39.000Z HIV. Voor veel mensen is het nog steeds een beladen onderwerp. Niet vanwege de feiten, maar door de vele misverstanden en mythes die blijven rondgaan. Deze misverstanden leiden tot angst, stigma en uitsluiting. Daarom wil ik, samen met het ECDC (Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding), aandacht vragen voor Wereld Aids Dag op 1 december. Even de feiten op tafel leggen, de mythes ontkrachten en mensen aanmoedigen om te praten. Want alleen door open te zijn, kunnen we het stigma rond HIV de wereld uit helpen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Bloedafname-1.jpg) ## ECDC en Wereld Aids Dag Het ECDC is een Europees instituut dat ons helpt beter om te gaan met infectieziekten, zoals HIV. Ze werken samen met experts, doen onderzoek en ontwikkelen strategieën om ziektes te voorkomen en bestrijden. En vooral: ze zetten zich in om stigma rond HIV te verminderen. Dit jaar doe ik mee aan hun campagne. Omdat ik geloof dat bewustwording de eerste stap is naar verandering. Het begint bij praten. Open, eerlijk en zonder oordeel. Wist je dat mensen met HIV die goed behandeld worden, het virus niet meer kunnen doorgeven? Dit soort feiten helpen om mythes te ontkrachten en onnodige angst weg te nemen. Weet je, het gaat niet alleen over cijfers en feiten, maar over mensen. Mensen die je misschien kent, zonder dat je het weet. Want veel mensen met HIV vertellen hun familie, vrienden of partner niets uit angst voor afwijzing. Tijd om enkele feiten en fabels op een rijtje te zetten. ## Enkele feiten en fabels over HIV en AIDS HIV (Human Immunodeficiency Virus) is het virus dat het immuunsysteem aanvalt, waardoor je lichaam kwetsbaarder wordt voor infecties. Zonder behandeling kan HIV zich ontwikkelen tot AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome). AIDS is het laatste stadium van een HIV-infectie, waarbij het immuunsysteem zo verzwakt is dat het lichaam zichzelf niet meer kan verdedigen tegen ernstige ziekten of infecties. Dankzij effectieve medicatie kan HIV onder controle worden gehouden, waardoor mensen met HIV een gezond leven kunnen leiden en het niet tot AIDS hoeft te komen. Als je één ding onthoudt uit dit bericht, mag het dit zijn: testen blijft belangrijk. Niet alleen de mensen die risicogedrag vertonen moeten zich laten testen. Iedereen die seksueel actief is, kan risico lopen. Testen is geen reden om je te schamen; het is juist een teken van verantwoordelijkheid. Het is een eenvoudige stap die levens kan redden, want hoe eerder HIV wordt opgespoord, hoe sneller er behandeld kan worden. Dat voorkomt dat het virus zich verder verspreidt. HIV verspreidt zich via bloed, sperma, vaginaal vocht, rectaal vocht en moedermelk. Je kunt het dus niet krijgen door aanraking of het delen van spullen. Veel mensen denken dat knuffelen, zoenen of samen een glas gebruiken risico's met zich meebrengt, maar dit is niet waar. Een hand geven of samen eten is volledig veilig. Een andere misvatting is dat alleen bepaalde groepen risico lopen op HIV. Dat klopt niet. Het HIV-virus discrimineert niet en treft iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht of seksuele voorkeur. In Europa zien we de helft van de nieuwe gevallen bij heteroseksuele contacten. Seks zonder bescherming blijft de belangrijkste oorzaak van overdracht. Sommigen denken ook dat mensen met HIV het virus altijd zullen doorgeven, maar dat is onjuist. Als mensen hun medicatie goed innemen, wordt het virus onderdrukt tot het niet meer meetbaar is in het bloed. Dit betekent dat ze het niet meer kunnen overdragen, zelfs niet tijdens seks. Behandeling beschermt niet alleen de persoon met HIV, maar ook hun partner. HIV is niet meer het doodvonnis dat het vroeger was. Met de juiste behandeling kunnen mensen met HIV een lang, gezond en normaal leven leiden. De levensverwachting van iemand met HIV die goed wordt behandeld, is vergelijkbaar met die van iemand zonder het virus. ## Waarom is praten over HIV zo belangrijk? Praten over HIV is de eerste stap om dit taboe te doorbreken. Het helpt om feiten te verspreiden en misverstanden de wereld uit te helpen. Het geeft mensen met HIV de ruimte om zichzelf te zijn, zonder angst of oordeel. En het moedigt anderen aan om zich te laten testen, op tijd behandeld te worden en een gezond leven te leiden. Wist je dat in 2023 in Europa meer dan 24.000 nieuwe HIV-diagnoses werden gesteld? En dat de helft daarvan pas héél laat werd ontdekt? Veel mensen durven geen hulp te zoeken, omdat ze bang zijn voor afwijzing. ## Wat kun jij doen? Als we samenwerken kunnen we dingen in beweging brengen. Laat de fabels los en leer de feiten. Ken je iemand met HIV? Luister zonder oordeel en vraag hoe het met ze gaat. Laat zien dat je er voor ze bent. En praat mee. Dat mag ook op social media met de hashtags #ZeroStigma en #EndHIVStigma. Zullen we samen het gesprek op gang brengen? #ZeroStigma #EndHIVStigma #ECDC #WorldAIDSDay #HIVStigma #AIDS #AIDSawareness #SafeSex [Meer lezen](https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/world-aids-day-2023?ref=dokterservaas.be) ### Fit met fermentatie: Voed je lichaam met de kracht van gefermenteerd voedsel URL: https://dokterservaas.be/fit-met-fermentatie-voed-je-lichaam-met-de-kracht-van-gefermenteerd-voedsel/ Last updated: 2026-06-18T08:15:45.000Z **In deze blogpost heb ik het graag met jou over de wonderen van fermentatie en hoe gefermenteerd voedsel een belangrijke rol kan spelen in een gezond dieet. We zullen ook een eenvoudig maar heerlijk recept delen om je op weg te helpen. Dus laten we meteen beginnen!** ### Wat is fermenteren eigenlijk? Fermenteren is een eeuwenoude techniek die aanvankelijk werd gebruikt om voedsel langer te kunnen bewaren. Het klinkt misschien niet zo smakelijk, maar eigenlijk is het toevoegen van bacteriën, gisten of schimmels aan voedsel niets anders dan een natuurlijk proces. Tijdens dit proces breken de enzymen van deze micro-organismen de suikers in het voedsel af, wat resulteert in veranderingen in zuurgraad, smaak, textuur, geur, verteerbaarheid en houdbaarheid. ### Gefermenteerde voeding is overal om ons heen: De kans is groot dat je al eens gefermenteerd voedsel hebt gegeten of gedronken, zelfs zonder het te beseffen. Denk maar aan kefir (uit de zuivelgroep), tempeh (uit de eiwitgroep), brood (uit de volle-granengroep), en zelfs bier en wijn. Hoewel alcohol soms met mate moet worden geconsumeerd, kunnen gefermenteerde dranken zoals kombucha, een populaire gefermenteerde theedrank uit China, een gezonde toevoeging zijn aan je dieet. En laten we de heerlijke gefermenteerde groenten niet vergeten, zoals kimchi uit de Koreaanse keuken - een mix van Chinese kool, radijs, knoflook, ui en kruiden. Om het gemakkelijk te onthouden, noem ik kimchi, kombucha en kefir de K3'tjes van fermentatie. En laten we ook zuurkool niet vergeten, de vierde K. En dan hebben we nog miso, een dikke pasta van gefermenteerde sojabonen die in de Japanse keuken wordt gebruikt om sauzen en misosoep te maken. ## RECEPT ### Gefermenteerde groenten Ingrediënten: - 1 kg stevige groenten (zoals wortels, paprika, bloemkool, broccoli), in reepjes gesneden - 2 eetlepels zeezout - 2 teentjes knoflook, fijngehakt - 1 eetlepel kruiden naar keuze (bijv. dille, tijm, rozemarijn) **Bereiding:** - Meng de groenten met het zout in een grote kom en laat het geheel ongeveer 30 minuten staan. Dit helpt bij het onttrekken van vocht. - Voeg de knoflook en kruiden toe en meng alles goed door elkaar. - Druk de groenten stevig in een glazen pot en zorg ervoor dat er zo min mogelijk lucht in zit. - Sluit de pot goed af en laat deze op kamertemperatuur fermenteren. Dit kan variëren van enkele dagen tot enkele weken, afhankelijk van je persoonlijke voorkeur. Proef af en toe om de gewenste smaak te bereiken. - Zet de pot dan in de koelkast om het fermentatieproces te vertragen. - Geniet van je zelfgemaakte gefermenteerde groenten als een heerlijke en gezonde toevoeging aan je maaltijden! **Samengevat?** Fermentatie is een geweldige manier om je lichaam te voeden met de kracht van gefermenteerd voedsel. Het biedt niet alleen unieke smaken en texturen, maar het heeft ook voordelen voor de gezondheid, zoals het bevorderen van een gezonde darmflora en het verbeteren van de opname van voedingsstoffen. Dus voeg vandaag nog wat gefermenteerd voedsel toe aan je dieet en ontdek de vele voordelen voor je welzijn. Proef de kracht van fermentatie en ervaar een gezonder en evenwichtiger leven! Op naar een fitte en gezonde levensstijl met fermentatie! **Wil je hier meer over weten? Lees dan zeker eens mijn boek Het Recept.** **Abonneer je op mijn nieuwsbrief, volg me op mijn socials of luister eens naar mijn podcast.** [Bekijk Het Recept](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) 🎧 Beluister ook *Spreekuur* met de zusjes Klejman over fermenteren, gefermenteerde voeding en een gezond microbioom. [Met de zusjes Klejman over groenten fermenteren](https://www.youtube.com/watch?v=bjLNN5Mrcfg&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Vijf vervelende winterkwalen en wat je eraan kunt doen URL: https://dokterservaas.be/winterkwalen/ Last updated: 2026-06-22T20:42:31.000Z De wintermaanden brengen vaak koude temperaturen en donkere dagen met zich mee. Helaas komen ook enkele typische winterkwalen regelmatig terug. Hier zijn vijf veelvoorkomende problemen en tips om ze effectief aan te pakken. ### 1\. Wintervoeten, -tenen en -handen (koude-extremiteiten) In de winter ervaren veel mensen koude handen, tenen en voeten door een verminderde bloedcirculatie. Deze kou kan zelfs leiden tot pijnlijke en ontstoken plekken op de huid, ook wel bekend als wintertenen of perniones. - **Hoe voorkom je het?** - **Warm aankleden**: Thermokleding, warme handschoenen en dikke sokken houden je extremiteiten goed geïsoleerd. - **Bewegen**: Regelmatige beweging stimuleert de doorbloeding. - **Wisselbaden**: Afwisselend warm en koud water verbetert de circulatie in je handen en voeten. - **Let op leefstijlgewoonten**: Vermijd roken en beperk cafeïne, want deze vernauwen de bloedvaten. In ernstige gevallen kan een arts medicijnen zoals nifedipine voorschrijven om de doorbloeding te verbeteren. Voor blijvende klachten biedt dit een betrouwbare oplossing. ### 2\. Koude-allergie (koude-urticaria) Koude-urticaria is een zeldzame, maar vervelende allergische reactie op koude temperaturen. Dit kan zwellingen en jeuk veroorzaken op blootgestelde huiddelen. - **Hoe ga je hiermee om?** - **Bescherm de huid**: Warme kleding is essentieel, evenals het vermijden van direct contact met koude oppervlakken. - **Vetrijke crèmes**: Deze versterken de huidbarrière, zodat je huid minder snel uitdroogt. - **Antihistaminica**: Voor acute klachten kunnen antihistaminica helpen. In sommige gevallen is omalizumab een effectieve behandeling. Het vermijden van koude temperaturen blijft de belangrijkste preventieve maatregel, hoewel dit niet altijd praktisch is. Als je regelmatig last hebt, kan een arts een behandelplan opstellen om de symptomen te verlichten. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Verkouden-1.jpg) ### 3\. Kachelbenen (erythema ab igne) Tijdens koude winterdagen is het verleidelijk om lekker dicht bij de kachel te kruipen. Toch kan langdurige blootstelling aan warmte leiden tot kachelbenen, een huidprobleem dat zich uit in netvormige verkleuringen. - **Voorkomen en behandelen**: - **Vermijd directe warmte**: Zit niet te dicht bij warmtebronnen, en gebruik een deken in plaats van direct contact met de kachel. - **Hydrateren en exfoliëren**: Hydraterende crèmes en zachte exfoliatie kunnen de huid herstellen. - **Raadpleeg een dermatoloog**: Bij aanhoudende klachten kan lasertherapie effectief zijn, vooral als verkleuringen blijvend lijken. Hoewel kachelbenen meestal onschuldig zijn, kan chronische blootstelling op lange termijn het risico op huidkanker verhogen. Neem dit probleem daarom serieus en zoek bij twijfel een specialist. ### 4\. Droge luchtwegen In verwarmde ruimtes daalt de luchtvochtigheid snel, wat kan leiden tot uitdroging van de luchtwegen. Dit verhoogt de kans op infecties en kan irritatie veroorzaken. - **Praktische tips**: - **Gebruik een luchtbevochtiger**: Dit verhoogt de luchtvochtigheid binnenshuis en helpt je luchtwegen gehydrateerd te houden. - **Blijf gehydrateerd**: Drink voldoende water om je lichaam en slijmvliezen vochtig te houden. - **Stoominhalatie**: Inhaleer stoom door boven een kom heet water te hangen, dit verzacht de luchtwegen. Door de luchtvochtigheid thuis te optimaliseren en genoeg te drinken, kun je droge luchtwegen en bijbehorende klachten vaak goed beheersen. Bij ernstige symptomen kan een arts medicatie aanbevelen. Vaak zullen mensen met een onderliggende aandoening hier meer last van hebben. ### 5\. Tekort aan vitamine D In de winter maakt het lichaam door het gebrek aan zonlicht minder vitamine D aan, wat kan leiden tot vermoeidheid, spierzwakte en een verminderde weerstand. - **Voorkomen van een tekort**: - **Suppletie**: Overweeg een vitamine D-supplement, vooral in de wintermaanden. - **Zoek de zon op**: Als het weer het toelaat, ga dan naar buiten op zonnige dagen. - **Vitamine D-rijke voeding**: Eet meer vette vis en verrijkte voedingsmiddelen om je inname op peil te houden. Vitamine D is essentieel voor het behoud van een goede gezondheid. Overweeg een routine bloedtest om je vitamine D-niveau te meten, zodat je adequaat kunt suppleren. [Lees meer hierover in m'n boek over immuniteit](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) ### #78. Over Curcumine en z'n effecten URL: https://dokterservaas.be/78-over-curcumine/ Last updated: 2026-06-23T07:12:25.000Z Deze voorlopig laatste aflevering van de podcast *Spreekuur* voert ons naar de wondere wereld van curcumine, de krachtige stof uit kurkuma. We onderzoeken hoe het ons kan helpen om ontstekingen te bestrijden en onze algemene gezondheid te verbeteren. ## Vermeld in deze aflevering - **De Kracht van Curcumine in de Keuken**: Ontdek hoe curcumine niet alleen een geneeskrachtige, maar ook een culinaire schat is. - **Curcumine voor Mentale Gezondheid**: Kan curcumine bijdragen aan een betere mentale gezondheid door het verminderen van symptomen van depressie en angst? Ontdek de wetenschap achter deze effecten. - **Verminder Chronische Pijn**: Leer hoe curcumine een effectieve natuurlijke optie is voor het verminderen van chronische pijn veroorzaakt door aandoeningen zoals artritis en artrose. ### En meer over - ... de historische gebruik van kurkuma in Ayurvedische en Chinese geneeskunde. - ... curcumine’s eigenschappen en hoe het helpt bij ziekten zoals hart- en vaatziekten, metabole stoornissen, en mentale gezondheidsproblemen. - ... hoe curcumine effectief opgenomen kan worden in het lichaam en welke supplementen daarbij helpen. - ... wetenschappelijke onderzoeken en hun bevindingen omtrent de geneeskrachtige werking van curcumine. - ... de impact op chronische ontstekingsziekten zoals artritis, colitis ulcerosa en de ziekte van Alzheimer. Wil je meer weten over curcumine? Lees dan ook de post over curcumine. [Curcumine](https://dokterservaas.be/curcumine/) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6yekI6AYWHpsfzpbPoEwi4?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/78-open-spreekuur-over-curcumine/id1646766696?i=1000673942484&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=Pcaz%5FojvYSg&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### 4 stappen om de klik te maken (én je gezondheid te transformeren) URL: https://dokterservaas.be/4-stappen-om-de-klik-te-maken-en-je-gezondheid-te-transformeren/ Last updated: 2026-07-02T07:34:04.000Z **Heb je ooit iemand horen zeggen: "Ik heb de klik gemaakt!"? Vaak zijn mensen die deze woorden uitspreken succesvol in het bereiken van hun doelen. Wat blijkt? Het enige dat ze hoefden te doen, was die ene belangrijke klik maken. Ons hoofd kan zowel onze sterkste bondgenoot als onze grootste vijand zijn.** In dit blogartikel vat ik je de vier essentiële stappen om die klik te maken samen. Je vindt meer in het boek dat ik daarover schreef. ## Stap 1: Definieer je speelveld Het leven is als een spel waarin we de regels deels zelf kunnen bepalen. We beginnen door onze eigen duidelijke regels op te stellen. Wat betekenen bepaalde dingen voor jou? Wie wil jij zijn? Waar wil je je op focussen? Door deze vragen te beantwoorden, kunnen we ons gerichter bewegen op het speelveld van het leven. Maar laten we niet vergeten om de dingen niet altijd te serieus te nemen. Een speelsere houding helpt ons ontspannen door het leven te gaan. ## Stap 2: Omarm je gevoelens Wanneer we ontspannen in het leven staan en weten wat we willen, is het tijd om te begrijpen hoe ons lichaam en geest ons kunnen helpen of tegenwerken. Hier komt de aap uit de mouw: we zijn onze grootste believers, maar ook onze beste saboteurs. Wat als we niet langer anderen de schuld te geven van ons falen. We nemen zelf de controle in handen en kiezen voor onszelf. Het kiezen voor onszelf geeft ons bepaalde gevoelens, en deze gevoelens zijn goud waard! Ze kunnen ons verlammen of juist aandrijven. Wanneer we leren dat onze gevoelens niet in de weg hoeven te staan, kunnen we ze omarmen als medestanders in ons interne leger. ## Stap 3: Kom in actie Nu is het tijd voor actie. Rekening houdend met onze regels en gevoelens, moeten we de juiste stappen leren kennen en daadwerkelijk uitvoeren. Vertaal je acties in tastbare doelstellingen en zorg dat de motivatie van binnenuit komt. Soms gaat dit gemakkelijk en duidelijk, soms is het een trage en moeizame weg. Maar onthoud dat de weerstand die we tegenkomen een kans is om te groeien. Het brengt ons terug naar de eerste twee stappen, zodat we onszelf beter leren kennen en positieve gewoontes kunnen creëren. ## Stap 4: Blijvende gedragsverandering We kennen allemaal de verleiding van kortetermijndiëten. Ze lijken geweldig omdat we snel resultaat zien, maar uiteindelijk falen ze. Om op lange termijn gezond te blijven, hebben we een diepgaandere gedragsverandering nodig. Quick fixes werken niet. Het geheim? Nieuwe gewoontes. Of je nu je gezondheid wilt verbeteren of je dromen wilt waarmaken, enkel door nieuwe gewoontes te creëren kun je je gedrag blijvend veranderen. Dus…het maken van de klik kan je leven transformeren. Door deze vier stappen bewust te doorlopen kun je niet alleen je gezondheid veranderen, maar ook je mindset. Welke klik maak jij vandaag? **Ga vooral verder lezen in mijn boek De Klik. Schrijf je in op mijn nieuwsbrief, volg me via socials of luister naar één van mijn podcasts.** [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ### #76. Met William Boeva over inclusie, kansen en mentale kracht URL: https://dokterservaas.be/williamboeva/ Last updated: 2026-06-26T14:39:51.000Z William neemt ons in dit open gesprek mee in z'n leven: hoe hij als kind 'anders' werd gezien en hoe hij daaruit de kracht putte om voor z'n doel te gaan. Naast comedian is William vooral een warme mens, die anderen een warm hart toedraagt. Dat maakt hem tot een symbool voor een grote groep mensen die naast de boot vallen, terwijl dat niet zo hoeft te zijn. William deelt heel veel ervaringen en inzichten en we konden met hem ingaan op persoonlijke en breed maatschappelijke kwesties. ## Timestamps - (00:00)Introductie: Dokter Servaas introduceert William Boeva. - (02:45)Begin gaming carrière: William vertelt hoe hij begon met gamen tijdens zijn ziekenhuisverblijf. - (07:10)Gaming industrie vandaag: Discussie over de groei van de gaming-industrie. - (10:15)Positieve aspecten van gaming: William legt uit dat niet alle games negatief zijn; er zijn ook educatieve en diepere games. - (15:30)Ouderlijk toezicht en betrokkenheid: Het belang van ouderlijk toezicht en het samen gamen met kinderen. - (20:45) Communicatie in relaties: William en Dokter Servaas over de cruciale rol van communicatie. - (27:05)William's persoonlijke ervaring met OCD: Hoe OCD zijn leven heeft beïnvloed en hoe hij hiermee omgaat. - (35:20) Beperkingen in media: Het gebrek aan aanwezigheid van mensen met beperkingen en de noodzaak voor diversiteit. - (40:30)Zijn vader als verzetsheld: Invloed van de ervaringen van zijn vader uit de Tweede Wereldoorlog op William's visie. - (45:15)Stand-up comedy en authenticiteit: William's transformatie naar meer echtheid op het podium na het overlijden van zijn vader. - (50:00)Inclusie binnen media: William bekritiseert de media voor hun gebrek aan inclusiviteit en roept op tot veranderingen. - (55:45) Persoonlijke gezondheidsuitdagingen: William deelt zijn ervaringen met een traag metabolisme en gewichtstoename door medicatie. - (01:00:20) Voeding en duurzaamheid: William's vegetarische eetpatroon en zorgen over vleesproductie. - (01:05:30) Ervaringen in stand-up comedy: Van zijn eerste optreden tot het vinden van zijn unieke stijl. - (01:10:45) Gaming als sociale connectie: Hoe videospellen kunnen helpen connecties te maken. - (01:15:35) Toekomstplannen: William bespreekt zijn dromen om in Hollywoodfilms te spelen. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7LKOY3Ah1XByBFvIqqJDxn?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/76-met-william-boeva-over-inclusie-kansen-en-mentale-kracht/id1646766696?i=1000673141163&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=rxzdDAV33RY&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #74. Met de zusjes Klejman over groenten fermenteren URL: https://dokterservaas.be/zusjes-klejman/ Last updated: 2026-07-01T09:00:19.000Z We horen vaak praten over het microbioom en dat we gezond moeten eten om die beestjes in onze buik tevreden te houden. We willen allemaal bacteriën in onze darmflora die ons gezond houden. Daarom kiezen steeds meer mensen voor plantaardige voeding en experimenteren we met gefermenteerde voeding. Maar is gefermenteerde voeding echt zo goed en hoe kunnen we er veilig aan beginnen? In deze aflevering maken de Fermentistas Klejman ons wegwijs in het natuurlijk proces van fermenteren. Fermenteren is het proces waarbij micro-organismen zoals bacteriën, gisten en schimmels koolhydraten (suikers en zetmeel) de prebiotische vezels uit groenten omzetten in alcohol of zuur. Het proces wordt gebruikt om voedsel te conserveren, nieuwe smaken te ontwikkelen, maar het biedt ook een breed scala aan gezondheidsvoordelen. En... ik mocht proeven, dus mijn excuses als ik hier en daar eens een smekkend geluid maak. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2HgpxYS3aeVEqSjDBIi7V7?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/74-met-de-zusjes-klejman-groenten-fermenteren-open/id1646766696?i=1000672171318&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=bjLNN5Mrcfg&ref=dokterservaas.be) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/YT-SPREEKUUR---zusjes-Klejman---Dr.-Servaas---1--1-1.jpg) Wil je zelf starten met fermenteren? Lees ook de voordelen van gefermenteerde voeding én een eenvoudig recept in de post over fermentatie. [Fit met fermentatie](https://dokterservaas.be/fit-met-fermentatie-voed-je-lichaam-met-de-kracht-van-gefermenteerd-voedsel/) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ## ## ### Curcumine: goud voor lichaam en geest? URL: https://dokterservaas.be/curcumine/ Last updated: 2026-06-12T20:01:00.000Z **Curcumine, de actieve stof uit kurkuma, krijgt steeds meer aandacht in de medische en wetenschappelijke wereld. Dat komt door zijn sterke antioxidante en ontstekingsremmende eigenschappen. Het gebruik van curcuminesupplementen ter preventie en behandeling van diverse aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, metabole stoornissen, en zelfs mentale gezondheidsproblemen zoals depressie en angst, neemt toe. Tijd om eens te kijken of dit de moeite waard is.** ### Wat is Curcumine? Kurkumawortel (Curcuma longa) werd al meer dan 4000 jaar geleden gebruikt in de Ayurvedische en traditionele Chinese geneeskunde vanwege zijn geneeskrachtige eigenschappen. Al snel werd het niet alleen gezien als een krachtige ontstekingsremmer, maar ook als een belangrijk spiritueel en culinair ingrediënt. In de keuken geeft kurkuma gerechten een diepe, aardse smaak en een prachtige gele kleur. Roer het maar eens door een curry te roeren of voeg een snuifje toe aan je latte. Curcumine is het actieve ingrediënt van deze kurkuma (Curcuma longa). De bummer is dat het slecht wordt opgenomen door het lichaam, zelfs bij hoge dosissen. De opname kan verhoogt worden door piperine (een bestanddeel van zwarte peper) toe te voegen, het te combineren met vetten of door de stof in formules te gieten die de opname verhogen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/curcumine_vuur-2-1.webp) ### Blus het ontstekingsvuur in je lichaam Ontstekingen zijn nuttig. Deze natuurlijke reactie van het immuunsysteem op verwondingen, infecties of schadelijke stoffen beschermt ons. Maar te veel is te veel. Als het immuunsysteem actief blijft, zelfs zonder een bedreiging, ontstaat er een chronische, laaggradige ontsteking. Dit is schadelijk voor het lichaam en veroorzaakt vele ziekten. Ontsteking in de bloedvaten leidt tot atherosclerose (aderverkalking). De aders slibben dicht en het risico op hartaanvallen en beroertes verhoogt. Chronische ontsteking draagt ook bij aan de ontwikkeling van diabetes, artritis en artrose, de ziekte van alzheimer en kanker. Redenen genoeg om door voeding en het gebruik van ontstekingsremmende stoffen deze ziektes te helpen voorkomen. ### Kan curcumine de ontstekingswaarden verminderen? Verschillende onderzoeken hebben de effecten van curcumine op ontstekingswaarden onderzocht. Hoewel er hier en daar wat tegenstrijdigheden uit het onderzoek komen, is de algemene conclusie dat curcumine zeer effectief is om verschillende markers van ontsteking te verlagen. Om optimale dosissen en behandelduur te bepalen is er nog wat meer onderzoek nodig. Een van de markers die verraadt dat je lichaam in ontsteking is, is de hsCRP. Deze afkorting staat voor high-sensitivity C-reactive protein en is een eiwit dat de lever aanmaakt als reactie op ontstekingen in het lichaam. De "high-sensitivity" versie van de test kan zeer lage concentraties van CRP in het bloed detecteren, waardoor het subtiele ontstekingen kan opsporen. Hoe vroeger we dit opsporen, hoe vroeger we dit probleem kunnen aanpakken en ziekte kunnen voorkomen. De test wordt daarom ook gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten te beoordelen. Als de hsCRP-waarde lager is dan 1 mg/L, duidt dit op een laag risico op hart- en vaatziekten. Een waarde tussen de 1 en 3 mg/L wijst op een gemiddeld risico. Heb je een waarde hoger dan 3 mg/L, dan is je risico op hart- en vaatziekten verhoogt en is het raadzaam om te kijken of de ontsteking een oorzaak heeft. Die oorzaak kan een medische aandoening zijn, maar vaak speelt onze levensstijl ook een rol. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/curcumine_hsCRP.webp) Daarnaast komt ook het verlagen van die hsCRP op jouw medische agenda te staan. Naast gezonde, ontstekingsremmende voeding (een plantaardig bord met groentjes in alle kleuren) kan ook curcumine ons hierin ondersteunen. Het verlaagt ook andere ontstekingsmarkers in het lichaam, zoals interleukines (stoffen die ontstekingsprocessen aansturen) waardoor het de ontstekingsrespons van het lichaam vermindert. In sommige studies zien we zelfs een toename van stoffen die ontstekingen onderdrukken, zoals IL-10\. Over de band genomen is curcumine een waardevol supplement bij ontstekingsziekten. En dat zijn er heel wat. Reumatoïde artritis, colitis ulcerosa, en psoriasis zijn maar enkele van de aandoeningen waarbij het immuunsysteem constant geactiveerd blijft. Curcumine kan in deze gevallen ondersteunen door de ontstekingsreactie te remmen en de symptomen te verlichten. Maar het werkt ook in het voorkomen van diabetes. Onderzoek toont ook aan dat curcumine effect heeft op ontstekingen bij neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer. Omdat ontsteking een belangrijke rol speelt in het ontstaan en de progressie van deze ziekten, kan curcumine de progressie van de ziekte vertragen. Dierstudies laten hier positieve resultaten zien, maar bij mensen zijn de studies nog minder overtuigend. Dat heeft te maken met het ontbreken van uniforme richtlijnen rond dosering en behandelingsduur. Voor mensen met gewrichtsslijtage (artrose) of ontstekingen (artritis) heeft curcumine bewezen dat het de ernst van ontsteking en pijn kan verminderen. Dit kan een grote invloed hebben op hun levenskwaliteit. De reflex die we hebben bij pijn is immers om minder te gaan bewegen, waardoor de stof kan helpen om die cyclus te breken. Ook voor sporters kan curcumine nuttig zijn. Het versnelt het herstel na intensieve fysieke inspanning, vermindert spierschade en ontstekingen, wat voor sporters die sneller willen herstellen na zware trainingen goed uitkomt. ### Is er een link tussen curcuma en mentale gezondheid? Naast de effecten op het lichaam onderzoeken wetenschappers ook de mogelijke positieve effecten op onze mentale gezondheid. Zo ontdekten ze dat curcumine kan helpen bij het verminderen van depressieve symptomen en angstklachten. Het heeft invloed op onze hormonale stress-systemen, de hypofyse en de bijnier en remt ontstekingsprocessen, die ook vaak bijdragen aan depressie. ### Hoe doet curcumine dit allemaal? Curcumine is een polyfenol, een stof die van nature voorkomt in planten. Polyfenolen helpen oxidatieve stress te verminderen. Die stress ontstaat wanneer er te veel vrije radicalen in het lichaam aanwezig zijn en deze schadelijke moleculen beschadigen de gezonde cellen. Door vrije radicalen te neutraliseren, beschermt curcumine het lichaam tegen celbeschadiging en veroudering. Maar curcumine werkt ook op gen-niveau. Het kan genen die onstekingseiwitten aanmaken "uitzetten", waardoor ontstekingen afnemen. Tegelijkertijd stimuleert curcumine de werking van genen die bijdragen aan herstel en verjonging, zoals de zogenaamde sirtuïnes. Daarover lees je meer in m'n nieuwe boek "Lang Zullen We Leven". Deze sirtuïnes zijn de hulptroepen die onze cellen vernieuwen en de kwaliteit van ons DNA hoog houden. Curcumine heeft ook gunstige effecten op de stofwisseling. Het kan de insulinegevoeligheid verbeteren zodat het lichaam beter in staat is om de bloedsuiker stabiel te houden. Dit is van groot belang om diabetes type 2 en gewichtstoename te voorkomen. Ook de bloedvetten, de triglyceriden, verlagen bij inname van het nutriënt. Al deze eigenschappen maken curcumine nuttig in de strijd tegen metabool syndroom. Dat is een groep van risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, hoge bloedsuikerspiegel, overtollig buikvet en abnormale bloedvetwaarden, die samen het risico op hart- en vaatziekten en diabetes verhogen. En dat blijven nu eenmaal de grootste boosdoeners als het om chronische aandoeningen en voortijdig sterven gaat. De rol van curcumine vraagt meer onderzoek, maar de verwachtingen zijn veelbelovend. Over het algemeen is het gebruik ervan veilig, zelfs bij hogere doseringen. De meeste mensen verdragen curcumine goed, maar als je medicijnen gebruikt of andere gezondheidsproblemen hebt, is het altijd verstandig een arts te raadplegen. Natuurlijk ga je met alleen het innemen van curcumine je risico's op ziekten niet volledig oplossen. Het is een ondersteuning, maar het werkt het beste als onderdeel van een bredere, gezonde levensstijl. Gezonde voeding, rijk aan vezels, gezonde vetten, vitaminen en mineralen, draagt bij aan het versterken van je immuunsysteem en het verlagen van ontstekingen. Lichaamsbeweging verbetert je insulinegevoeligheid, ondersteunt je hartgezondheid en helpt bij het behouden van een gezond gewicht. Ook slaap regelt de ontstekingsniveau's van je lichaam en technieken zoals mindfulness, meditatie of ademhalingsoefeningen kunnen helpen om je stress onder controle te houden. **We mogen dus besluiten dat curcumine, de actieve stof uit kurkuma, bekend staat om zijn krachtige antioxidante en ontstekingsremmende eigenschappen. Het wordt steeds vaker gebruikt om hart- en vaatziekten, metabole aandoeningen en ontstekingsziekten zoals artritis te helpen voorkomen en behandelen. Het werkt door ontstekingen te verminderen, vrije radicalen te neutraliseren en de stofwisseling te verbeteren. Bovendien kan je kurkuma ook verwerken in heerlijke recepten. Denk maar aan een smaakvol gepeperde curry met verse groenten en kikkererwten, een verwarmende "golden milk" met kurkuma, gember en kaneel, of een romige pompoensoep met dit specerij. Dat geeft niet alleen kleur, maar ook een gezonde boost.** [Beluister ook Spreekuur over curcumine](https://www.youtube.com/watch?v=Pcaz%5FojvYSg&ref=dokterservaas.be) *Voor deze tekst werd ondermeer beroep gedaan op volgende bronnen:* *Flory, S., Sus, N., Haas, K., Jehle, S., Kienhöfer, E., Waehler, R., Adler, G., Venturelli, S., & Frank, J. (2021). Increasing Post-Digestive Solubility of Curcumin is the most Successful Strategy to Improve its Oral Bioavailability: A Randomized Cross-Over Trial in Healthy Adults and In Vitro Bioaccessibility Experiments.. Molecular nutrition & food research, e2100613 .* [*https://doi.org/10.1002/mnfr.202100613*](https://doi.org/10.1002/mnfr.202100613?ref=dokterservaas.be)*.* *Mishra, S., & Goel, B. (2020). Pharmaceutical and Nutritional Properties of Turmeric (Curcuma longa): A Mini Review. Advances in Zoology and Botany.* [*https://doi.org/10.13189/azb.2020.080302*](https://doi.org/10.13189/azb.2020.080302?ref=dokterservaas.be)*.* *Soliman, A., Das, S., & Mahakkanukrauh, P. (2021). Inflammatory Molecular Mediators and Pathways Involved in Vascular Aging and Stroke: A Comprehensive Review.. Current medicinal chemistry.* [*https://doi.org/10.2174/0929867328666210901122359*](https://doi.org/10.2174/0929867328666210901122359?ref=dokterservaas.be)*.* *Low, A., Mak, E., Rowe, J., Markus, H., & O'Brien, J. (2019). Inflammation and cerebral small vessel disease: A systematic review. Ageing Research Reviews, 53\.* [*https://doi.org/10.1016/j.arr.2019.100916*](https://doi.org/10.1016/j.arr.2019.100916?ref=dokterservaas.be)*.* *Cooper, J., Pastorello, Y., & Slevin, M. (2023). A meta-analysis investigating the relationship between inflammation in autoimmune disease, elevated CRP, and the risk of dementia. Frontiers in Immunology, 14\.* [*https://doi.org/10.3389/fimmu.2023.1087571*](https://doi.org/10.3389/fimmu.2023.1087571?ref=dokterservaas.be)*.* *Al-Khazraji, B., Appleton, C., Beier, F., Birmingham, T., & Shoemaker, J. (2018). Osteoarthritis, cerebrovascular dysfunction and the common denominator of inflammation: a narrative review.. Osteoarthritis and cartilage, 26 4, 462-470 .* [*https://doi.org/10.1016/j.joca.2018.01.011*](https://doi.org/10.1016/j.joca.2018.01.011?ref=dokterservaas.be)*.* *Ferguson, J., Abbott, K., & Garg, M. (2020). Anti-inflammatory effects of oral supplementation with curcumin: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.. Nutrition reviews, 79 9, 1043-1066 .* [*https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaa114*](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuaa114?ref=dokterservaas.be)*.* *Tabrizi, R., Vakili, S., Akbari, M., Mirhosseini, N., Lankarani, K., Rahimi, M., Mobini, M., Jafarnejad, S., Vahedpoor, Z., & Asemi, Z. (2018). The effects of curcumin‐containing supplements on biomarkers of inflammation and oxidative stress: A systematic review and meta‐analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research, 33, 253 - 262\.* [*https://doi.org/10.1002/ptr.6226*](https://doi.org/10.1002/ptr.6226?ref=dokterservaas.be)*.* *Fernández-Lázaro, D., Mielgo-Ayuso, J., Calvo, J., Martínez, A., García, A., & Fernandez-Lázaro, C. (2020). Modulation of Exercise-Induced Muscle Damage, Inflammation, and Oxidative Markers by Curcumin Supplementation in a Physically Active Population: A Systematic Review. Nutrients, 12\.* [*https://doi.org/10.3390/nu12020501*](https://doi.org/10.3390/nu12020501?ref=dokterservaas.be)*.* *Ebrahimzadeh, A., Abbasi, F., Ebrahimzadeh, A., Jibril, A., & Milajerdi, A. (2021). Effects of curcumin supplementation on inflammatory biomarkers in patients with Rheumatoid Arthritis and Ulcerative colitis: A systematic review and meta-analysis.. Complementary therapies in medicine, 102773 .* [*https://doi.org/10.1016/j.ctim.2021.102773*](https://doi.org/10.1016/j.ctim.2021.102773?ref=dokterservaas.be)*.* *Gong, J., & Sun, D. (2020). Study on the mechanism of curcumin to reduce the inflammatory response of temporal lobe in Alzheimer's disease by regulating miR-146a.. Minerva medica.* [*https://doi.org/10.23736/S0026-4806.20.06463-0*](https://doi.org/10.23736/S0026-4806.20.06463-0?ref=dokterservaas.be)*.* *Voulgaropoulou, S., Amelsvoort, T., Prickaerts, J., & Vingerhoets, C. (2019). The effect of curcumin on cognition in Alzheimer’s disease and healthy aging: A systematic review of pre-clinical and clinical studies. Brain Research, 1725\.* [*https://doi.org/10.1016/j.brainres.2019.146476*](https://doi.org/10.1016/j.brainres.2019.146476?ref=dokterservaas.be)*.* *Zeng, L., Yang, T., Yang, K., Yu, G., Li, J., Xiang, W., & Chen, H. (2022). Efficacy and Safety of Curcumin and Curcuma longa Extract in the Treatment of Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trial. Frontiers in Immunology, 13\.* [*https://doi.org/10.3389/fimmu.2022.891822*](https://doi.org/10.3389/fimmu.2022.891822?ref=dokterservaas.be)*.* *Razavi, B., Rahbardar, M., & Hosseinzadeh, H. (2021). A review of therapeutic potentials of turmeric (Curcuma longa) and its active constituent, curcumin, on inflammatory disorders, pain, and their related patents. Phytotherapy Research, 35, 6489 - 6513\.* [*https://doi.org/10.1002/ptr.7224*](https://doi.org/10.1002/ptr.7224?ref=dokterservaas.be)*.* *Fusar-Poli, L., Vozza, L., Gabbiadini, A., Vanella, A., Concas, I., Tinacci, S., Petralia, A., Signorelli, M., & Aguglia, E. (2020). Curcumin for depression: a meta-analysis. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 60, 2643 - 2653\.* [*https://doi.org/10.1080/10408398.2019.1653260*](https://doi.org/10.1080/10408398.2019.1653260?ref=dokterservaas.be)*.* *Ng, Q., Koh, S., Chan, H., & Ho, C. (2017). Clinical Use of Curcumin in Depression: A Meta-Analysis.. Journal of the American Medical Directors Association, 18 6, 503-508 .* [*https://doi.org/10.1016/j.jamda.2016.12.071*](https://doi.org/10.1016/j.jamda.2016.12.071?ref=dokterservaas.be)*.* ### (E)boeken Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ### #72. Met Dominique Van Malder over gezond leven na heelkunde URL: https://dokterservaas.be/dominique-van-malder/ Last updated: 2026-06-20T18:24:43.000Z **Dominique Van Malder** is theatermaker, televisiepersoonlijkheid en acteur. Dominique vertelt z’n verhaal na een maagbypassoperatie. Geboren in 1976, heeft hij een indrukwekkende carrière opgebouwd met projecten zoals de bekroonde serie "Albatros", over mensen met obesitas. Zowel in zijn werk als in ons gesprek mixt Dominique humor met ernst en harde feiten met zachte tederheid… Zo vertelt hij openhartig over zijn worstelingen met zwaarlijvigheid en z’n gastric bypass operatie. Op die manier, en met de TV-serie Patiënt Dompi inspireert hij anderen die worstelen met gezondheid of zelfbeeld. Hij schuwt niet om te delen dat hij voor z’n mentale gezondheid therapie en begeleiding volgt en deelt z’n visie op zaken zoals vaderschap en familiebanden. Want ook dit heeft zijn beslissingen en zijn motivatie beïnvloed. > "Het gaat niet alleen om gewicht verliezen, maar om jezelf vinden en liefhebben in elke stap van je reis." ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6Fkrd6NiljXF6wMy3ugx2t?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/72-met-dominique-van-malder-over-gezond-leven-na-heelkunde/id1646766696?i=1000671377550&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=4NmBlcKAnZc&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Zes universele supergewoontes die je leven kunnen verbeteren URL: https://dokterservaas.be/zes-universele-supergewoontes-die-je-leven-kunnen-verbeteren/ Last updated: 2026-06-29T08:09:21.000Z **Gewoontes, ze zijn overal. Maar het gaat niet alleen om gezonder eten, stoppen met roken, meer sporten en vroeger naar bed gaan. Onze dagelijkse mindset is ook een gewoonte. Dus laten we dit hoofdstuk afsluiten met zes universele supergewoontes die je kunnen helpen in het leven.** ### Bekijk alles zoals het is: helderheid eerst Sta bewust in het leven. Neem de tijd om je visie, emoties en waarden helder te bekijken. Maak geen grote beslissingen als je emotioneel of moe bent. Vraag jezelf af wie je wilt zijn en welke acties daarbij passen. Hoe wil je omgaan met mensen? Hoe wil je herinnerd worden? Welke vaardigheden wil je ontwikkelen? Hoe wil je bijdragen aan deze wereld? Hoe wil je omgaan met je emoties? En wat is er belangrijk in je leven? Niet alles wat bereikbaar is, is misschien ook belangrijk voor je. Sommige mensen hebben een goedbetaalde baan en een mooie bedrijfswagen, maar voelen zich niet vervuld. Ga op zoek naar wat jou vreugde, enthousiasme, connectie en voldoening brengt, en doe het vaak. ### Draag zorg voor je energiepeil Energie is de basis van alles. Wist je dat een leeuw veertien uur per dag slaapt? Om tijdens de jacht krachtig en sterk te zijn, moet dit roofdier veel rusten. Wij kunnen leren van dieren. Ze leven veel dichter bij de natuur en hun gedrag past bij hoe ze zijn gebouwd. Daarom zijn ze vaak in balans. Ze spannen zich in, maar rusten ook voldoende. Ook wij willen die balans vinden. We kunnen productief zijn en doelen bereiken, maar rust en ontspanning zijn ook belangrijk. Druk af en toe op de pauzeknop, sluit je ogen, adem diep en mediteer. Je weet dat je dit zou moeten doen, dus gewoon doen! Onze energie hangt niet alleen af van slaap. Ook wat we eten, wanneer we eten en hoeveel we bewegen heeft invloed op hoe energiek we ons voelen. Maak bewuste keuzes in je levensstijl. Het draaien in een radje is verleden tijd. ### Maak het plezant! Plezier hebben is toegestaan! Sterker nog, als je plezier hebt, voel je je beter en wordt alles makkelijker. Dus geniet ervan. Omring jezelf met de juiste mensen. Stel je voor dat je gevoelens kon oogsten zoals een boer groenten kweekt. Welke gevoelens zou jij dan in je leven willen hebben? Plant de zaadjes van het leven dat je wilt leiden. Veel mensen hebben een lijstje met eigenschappen waaraan hun ideale partner moet voldoen. Maar eigenlijk moeten we ons afvragen welke partner we zelf willen zijn. Hoe willen we anderen laten voelen? Deze oefening kunnen we doen in alle rollen die we vervullen, als ouder, vriend, partner, dochter, zoon of collega. Vraag jezelf elke ochtend af wie vandaag jouw beste versie nodig heeft. (Vergeet hierbij jezelf niet!) Maar wat je ook doet: heb er plezier in! ### Wees productief Verhoog je productiviteit, maar bepaal eerst wat productiviteit voor jou betekent. We meten vaak de output. Als je vandaag twintig e-mails hebt verstuurd, vind je misschien dat je productief bent geweest. Maar misschien heeft slechts één van die twintig e-mails je dichter bij je doel gebracht. Ben je dan echt productief geweest? Natuurlijk horen sommige taken er gewoon bij, maar verlies niet uit het oog wat er echt toe doet. Verdeel je dagen in to-do's, "the shizzle of the day," en strategische opdrachten. Vraag jezelf 's ochtends bij een lekker kopje koffie af wat de belangrijkste taak is om je dichter bij je doelen te brengen. En zeg dan 'nee' tegen de rest, ook al is dat soms moeilijk. Het belangrijkste is om het belangrijkste het belangrijkst te houden. ### Verhoog je invloed Geven is 'het mooiste krijgen'. Wanneer je mensen inzichten geeft en hen anders doet denken over zichzelf, anderen en de wereld, daag je hen uit om te blijven groeien. Op welke vlakken ben jij een goed voorbeeld voor anderen? Wees een rolmodel. De wereld wordt mooier wanneer we deze verantwoordelijkheid nemen. Weet je, ook jij bent een rolmodel! Niet alleen voor je kinderen, wiens hersentjes nog vormbaar zijn, maar ook voor vrienden en collega's. Invloed hebben betekent niet alleen macht hebben. Invloed betekent ook inspireren, motiveren, een luisterend oor bieden en nog zoveel meer... ### Wees moedig Af en toe zal het vergen van moed om een klik te maken. Soms zal het gemakkelijk gaan, maar vaak zal het een strijd zijn. Vergeet niet dat zelfs de moeilijke momenten je dichter bij je dromen en verlangens brengen. En wees trots op jezelf omdat je je eigen waarheid leeft en je ambities volgt. Het helpt om mensen in je leven te hebben die je steunen en motiveren. Maar onthoud dat je dit in de eerste plaats voor jezelf doet, en dat is geen egoïsme. Wat je zelf niet hebt, kun je immers niet weggeven. Dus ga aan de slag met deze universele supergewoontes. Bekijk de wereld helder, draag zorg voor je energie, maak het plezant, wees productief, verhoog je invloed en wees moedig. Dit zijn krachtige gewoontes die je kunnen helpen op je reis naar een beter leven. ***Wil je meer weten over dit onderwerp? Lees dan zeker mijn boek De Klik. Volg me via social, abonneer je op mijn nieuwsbrief of lees al mijn andere blogs*.** [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ### #70. Over Immuniteit URL: https://dokterservaas.be/immuniteit/ Last updated: 2026-06-23T07:14:05.000Z We beginnen met enkele mythes rond verkoudheid en griep de wereld uit te helpen. Wist je dat met nat haar naar buiten gaan niet leidt tot snellere ziekte? Verkoudheid en griep worden veroorzaakt door virussen, niet door koude temperaturen. Maar blootstelling aan kou kan je weerstand wel tijdelijk verlagen! Een gebalanceerde aanpak met gezonde voeding, matige beweging en voldoende slaap is de sleutel voor een sterk immuunsysteem. We bespreken hierbij de rol van specifieke voedingsstoffen en supplementen. Verder gaan we in op de invloed van levensstijl. Factoren zoals ouder worden, blootstelling aan milieutoxines, overgewicht, gebrek aan slaap en chronische stress kunnen je immuunsysteem verzwakken. We geven tips om je immuniteit te verbeteren en wist je dat lachen het stresshormoon cortisol kan verlagen en de functie van immuuncellen kan verbeteren? ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bekijk Het Recept](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge-----Jana-Germanus-182-1.jpg) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3u4X5ZTrFtUO9zIzcH3RWh?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/70-over-immuniteit-open-spreekuur/id1646766696?i=1000670482870&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=1W2uR5EDWtM&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #68. Met Dr. Ilse Rayen over gezonde kinderen URL: https://dokterservaas.be/ilse-rayen/ Last updated: 2026-06-20T18:14:42.000Z ## Over de gast Dr. Ilse Rayen is niet alleen kinderarts en moeder van drie kinderen, maar ook oprichter van de kinderartsenpraktijk KAPRA+ in Hasselt. Haar praktijk focust op een holistische benadering van gezondheid, waarbij oorzaken van gezondheidsproblemen aanpakken centraal staat. ## Wat mag je verwachten? In deze aflevering duiken we dieper in bekende en minder bekende gezondheidskwesties. We bespreken waarom langdurige verkoudheden en oorontstekingen bij kinderen niet normaal zijn, en hoe deze vaak hun oorsprong vinden in darmproblemen en voeding. Ilse legt uit dat rode trommelvliezen vaak indicaties zijn van een onderliggend voedingsprobleem, en hoe schimmelinfecties, veroorzaakt door bijvoorbeeld suikerrijke voeding, hier een rol in kunnen spelen. Wat dan te doen? Volg een eliminatiedieet. Ilse benadrukt dat dit effectief kan zijn, maar begeleiding essentieel is om gezonde voedingskeuzes te maken. Vooral bij kinderen met ASS, ADD en ADHD laat ze zien dat aanpassingen in de voeding voor significante gedragsverbeteringen kunnen zorgen. Daarnaast gaan we in op de rol van darmmicrobioom in de eerste duizend dagen van een kind. Baby's geboren via keizersnede hebben een achterstand door het ontbreken van lactobacillen en bifidobacteriën. Regelmatig antibiotica en verkeerde voeding verstoren dit verder. Ilse deelt ook persoonlijke verhalen, zoals hoe zij ontdekte dat haar zoon leed aan koemelkintolerantie, waar we natuurlijk graag op in gaan. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/YT-SPREEKUUR---Dr.-Ilse-Rayen---Dr.-Servaas--1--1-1.jpg) ## De aflevering in een notendop: - De invloed van voeding op kindergezondheid: Ilse deelt haar inzichten - Van verkoudheid tot darmproblemen: over gezonde gewoontes voor kinderen - Voeding, immuniteit en stressmanagement bij kinderen - Tips van kinderarts Ilse Rayen over voeding en levensstijl - Een holistische aanpak van kinderziektes: Ilse's visie op voeding en stress - Het belang van een gezond microbioom: adviezen voor jonge ouders - Voeding en preventie bij kinderen: wat zijn de oplossingen van een kinderarts? - Immuniteit en de eerste duizend dagen van een kind - Darmgezondheid bij kinderen: Ilse geeft richtlijnen voor ouders en verzorgers - Over stress, voeding en immuniteit: Hoe kinderen weerbaarder te maken? - ... ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://www.youtube.com/watch?v=T4v4roR8muM&ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/68-met-ilse-rayen-over-gezondheid-voor-babys-en-kinderen/id1646766696?i=1000669777350&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=T4v4roR8muM&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### De grote emotie-oefening (try this at home!) URL: https://dokterservaas.be/de-grote-emotie-oefening-try-this-at-home/ Last updated: 2026-06-25T05:27:48.000Z **Ben je klaar om je emoties onder ogen te zien? Want vandaag gaan we het hebben over de grote emotie-oefening. Nu, ik begrijp dat het misschien een beetje eng of overweldigend kan klinken, maar geloof me, het is de moeite waard.** Dus, hier komt het: wanneer een emotie opkomt, stop dan even met waar je mee bezig bent en geef jezelf de ruimte om die emotie volledig te ervaren. Begin met het oefenen met positieve emoties als je je wat ongemakkelijk voelt. Maar zelfs als je je slecht en donker voelt, ren er dan niet van weg. Onthoud dat een gevoel meestal maar twintig minuten duurt. En als je emotie zich ook fysiek manifesteert, bijvoorbeeld door tranen, sta jezelf dan toe om dat ook te voelen. Daar zit namelijk enorm veel kracht in, maar het vergt wel moed. Het is echter de kortste weg. Als je je tegen emoties verzet, zullen ze de volgende keer alleen maar heftiger terugkomen. Totdat ze je uiteindelijk volledig omverwerpen. Maar als je er doorheen gaat en die emotie echt voelt, dan worden de scherpe randjes er geleidelijk afgehaald. Heb vertrouwen in jezelf, want je kan ook heel intense emoties aan. Denk er niet te veel over na en kom in contact met je lichaam. Gewoon voelen. Tien, twintig of dertig minuten. Laat alles toe. Voel. Voel harder. Voel door. Maar er is één ding belangrijk: zorg ervoor dat je op een veilige plek bent. Thuis, op de bank, in een afgesloten ruimte op het werk - waar dan ook. Als je overvallen wordt door emoties en je bijvoorbeeld aan het autorijden bent, zet dan gerust even de auto aan de kant om de oefening te doen. Als het op het werk gebeurt, zoek dan een plekje waar je kunt oefenen of sla de oefening gewoon even over. Emoties hebben soms een verschrikkelijk slechte timing, maar dat is oké. De emotie zal weer terugkomen op een beter moment. ### Start met het bijhouden van een emotie-dagboek En dan komt het: het emotie-dagboek. Ja, ik weet het, heftig hè? Maar je bent veilig. En je bent sterk, want je hebt zojuist iets heel moedigs gedaan. Zodra de intensiteit van je emotie afneemt - en dat gaat sowieso gebeuren - pak je een notitieboekje. Jouw emotie-dagboekje. Het hoeft niet groot te zijn, zodat je het overal mee naartoe kunt nemen. ### Hier is wat je moet doen: - Schrijf de datum en het tijdstip van de oefening op. Schets de context. Wat was je aan het doen? - Wat heb je ervaren? Benoem de emotie en gebruik daarvoor eventueel het emotionele wiel uit dit boek. - Wat heb je gevoeld? Waar in je lichaam heb je het gevoeld? Hoe voelde het? Was het snijdend, bijtend of drukkend? Gebruik adjectieven die je je kunt voorstellen. Maak het heel concreet en tastbaar. Hier zijn een paar voorbeelden: - Ik had een zware krop in mijn keel. Alsof iemand mijn keel dichtkneep met hele grote handen. - Ik voelde een enorme leegte in mijn borst. Mijn schouders trokken naar voren en ik had het gevoel dat ik zou kunnen overgeven. - Tussen mijn schouderbladen voelde ik spanning en mijn armen werden krachtig en gespannen. - Ik voelde een hevige kramp in mijn maag, als een betonblok. Ademen ging moeizaam. Op deze manier geef je de emotie een plek in je lichaam. Door het op te schrijven, zal het voelen van dezelfde emotie de volgende keer gemakkelijker gaan. Je leert het gevoel beter kennen en zult minder geneigd zijn om ervan weg te rennen. Als je een emotie een paar keer echt intens hebt gevoeld, vermindert de intensiteit ervan. De volgende keer dat je je verdrietig voelt, zal het iets minder zwaar aanvoelen dan de vorige keer. Het verschil kan eerst klein zijn, maar na verloop van tijd geef je jezelf de ruimte om te herstellen en voorkom je dat emoties zich opstapelen in je lichaam. Maar wees je er wel van bewust dat deze oefening veel energie van je vraagt. Emoties toelaten en ervaren kan vermoeiend zijn. Het is echter de moeite waard. En vergeet niet, we zijn nog niet klaar. In een volgende oefening die je kan terugvinden in mijn boek **De Klik** gaan we aan de slag met de gedachten achter die emoties. Maar voor nu, schrijf je emotie-dagboek vol en leer jezelf beter kennen op emotioneel gebied. Jij hebt de moed om deze oefeningen te doen. En jij verdient het om in contact te komen met je diepste emoties. Dus, ga ervoor! Laat die emoties maar komen en wees niet bang om ze volledig te ervaren. Bekijk het boek De Klik in de shop. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ### #66. Over Magnesium URL: https://dokterservaas.be/magnesium/ Last updated: 2026-06-20T18:12:16.000Z Wist je dat een tekort aan magnesium een breed scala aan klachten kan veroorzaken, van spierkrampen en vermoeidheid tot hartproblemen en geestelijke gezondheidsproblemen? Magnesium is een essentiëel mineraal voor ons lichaam en speelt een cruciale rol in tal van fysiologische functies. ## Onderwerpen in deze aflevering Belangrijke punten die we bespreken in deze aflevering: De oorzaken en symptomen van magnesiumtekort, voordelen van een adequaat magnesiumgehalte, de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid magnesium en een hele hoop magnesiumrijke voeding. Daarnaast hebben we het over magnesiumsupplementen, de verschillende vormen en we sluiten af met enkele praktische tips. Deze aflevering van Spreekuur kwam tot stand in een coproductie met Metagenics. Dit bedrijf zet zich in om de gezondheid en het welzijn van de mensen te verbeteren en ontwikkelt daarvoor hoogwaardige en wetenschappelijk onderbouwde voedingssupplementen. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2uK29f0CixsClkKv3xQy5c?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/66-over-magnesium-open-spreekuur/id1646766696?i=1000668969834&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=gE3mc%5FFpNEE&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #64. Met Dr. Elisabet Haesevoets over spoedgevallen, esthetische geneeskunde en persoonlijke groei URL: https://dokterservaas.be/elisabeth-haesevoets/ Last updated: 2026-06-23T07:16:25.000Z In deze aflevering hebben we urgentiearts en esthetisch geneeskundige, **Elisabet Haesevoets**, te gast. Elisabet brengt een schat aan kennis over zowel levensreddende technieken als esthetische behandelingen. Ze kwam haar expertise delen over het belang van EHBO-cursussen en hoe deze kennis in stressvolle situaties levens kan redden. Daarnaast bespreekt ze de ethische en praktische aspecten van esthetische ingrepen en geeft ze een inkijkje in haar eigen persoonlijke en professionele groei. In deze aflevering kun je verwachten te leren hoe je in acute situaties een verschil kunt maken, de impact van ethiek in de esthetische geneeskunde, en waardevolle levenslessen uit Elisabeth's persoonlijke ervaringen. Hier zijn de meest waardevolle inzichten en memorabele quotes uit deze aflevering: - **"**Het ABCDE-algoritme is essentieel voor elke noodsituatie; het kan echt het **verschil maken tussen leven en dood**." - "Hyaluronzuur fillers zijn niet alleen cosmetisch, ze helpen patiënten echt om zich **beter te voelen** over zichzelf." - "Jaloezie, angst en haat zijn **verspilde emoties**; gebruik ze als kansen voor persoonlijke groei." - "**Een gezonde relatie en grenzen stellen** zijn cruciaal voor je welzijn en persoonlijke groei." - "Zelfzorg is niet alleen fysiek, maar **ook emotioneel en mentaal**." Neem dit inspirerende gesprek zeker ter harte en denk es na over hoe je deze inzichten in je eigen leven kunt integreren. ## Onderwerpen - **Het belang van EHBO-cursussen**: Waarom iedereen EHBO zou moeten leren - **ABCDE-algoritme uitleg**: Wat iedere letter betekent en hoe je het toepast - **Technieken luchtweg vrijmaken**: Praktische tips voor noodsituaties - **Gebruik van zuurstof en reanimatie**: Het belang van ademhaling en circulatie - **Hyaluronzuur en esthetische geneeskunde**: Hoe fillers werken en ethische overwegingen - **Overmatige fillers en de zwarte markt**: Gevaren van onprofessionele behandelingen - **Niet-medische professionals en regulering**: Waar we moeten opletten - **Holistische benadering van esthetiek**: Emotionele en budgettaire overwegingen - **Overlap sportgeneeskunde en esthetiek**: Gebruik van PRP en andere technieken - **Verandering van perspectief op dood en reïncarnatie**: Persoonlijke inzichten - **Nieuwe rubriek 'Levensvragen'**: Bijdragen aan een duurzame wereld - **Goede en slechte definities**: Omgaan met morele tegenstrijdigheden - **Jaloezie en persoonlijke groei**: Omzetten van negatieve gevoelens - **Eetstoornis en therapie**: Elisabeth's persoonlijke ervaring en herstel - **Gedachte-experiment en advies**: Reflecties op gezonde relaties en grenzen Voor wie meer wil weten over onze gast: [https://www.dokterelisabet.be/](https://www.dokterelisabet.be/?ref=dokterservaas.be) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Dr.-Elisabet-Haesevoets---Dr.-Servaas--1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2115J6K2isWXLwlywgrimQ?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/64-met-elisabet-haesevoets-over-spoedgevallen-en-esthetische/id1646766696?i=1000668114645&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=i7lDtHIwnTE&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Wonderlijk je dag starten met de Miracle Mornings URL: https://dokterservaas.be/wonderlijk-je-dag-starten-met-de-miracle-mornings/ Last updated: 2026-06-26T12:59:34.000Z **Je herkent het vast wel: die irritante wekker die afgaat en je dwingt om op te staan. Maar sta je eigenlijk wel graag op? Het opstaan in de ochtend is een krachtige metafoor voor het leven. Het is belangrijk om te onderzoeken hoe je je voelt als je 's ochtends opstaat. Ben je in een positieve vibe om de dag te beginnen, of zie je er juist tegenop?** Als je je dag wonderlijk wilt laten beginnen, is het belangrijk dat je je goed voorbereidt. Stel je voor dat je een recept wilt maken, maar je hebt geen ingrediënten in huis. Dat gaat natuurlijk niet werken. Net zoals in de keuken, is het belangrijk dat je de juiste ingrediënten klaar hebt liggen voordat je begint. Dit geldt ook voor onze hersenen. Als we onszelf belonen telkens wanneer we een nieuwe actie doen die bij ons past, zullen onze hersenen de juiste stoffen aanmaken en kunnen we stappen zetten richting een positieve uitkomst. We kennen het allemaal wel: de weerstand die we voelen om gezonde gewoontes en routines in ons leven te integreren. Maar wat als ik je vertel dat er manieren zijn om die weerstand te overwinnen? In deze blogpost ontdek je hoe stilte, affirmaties, visualisaties, sport, lezen en schrijven kunnen bijdragen aan het creëren van gezonde gewoontes en routines die je leven veranderen. Dus, laat die weerstand achterwege en laten we aan de slag gaan met Miracle Mornings. Er zijn in de zelfhulpliteratuur al veel boeken geschreven over de wonderlijke start van de dag. Eentje dat ik je niet wil onthouden is het boek Miracle Morning van Hal Elrod. Hij beschrijft zes activiteiten die we ’s morgens vroeg kunnen doen om ons leven te optimaliseren. (Life) savers noemt hij ze, omdat de zes acties in het Engels silence, affirmation, visualisation, exercise, reading en scribing zijn. Kies eruit wat voor jou werkt en schrijf het scenario van succesvolle dagen door jouw ochtendroutine samen te stellen. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Bing---Jana-Germanus-199.webp) ### Stilte Stilte kan een krachtig hulpmiddel zijn om onze doelen en prioriteiten helder te krijgen. Door elke ochtend wat tijd in te lassen voor stilte, reflectie en meditatie, kunnen we stress verminderen en ons zelfbewustzijn vergroten. Net zoals de kikkers die we willen overwinnen, kunnen we door stilte klaarheid scheppen en ons richten op wat er echt toe doet. ### Affirmaties Affirmaties zijn als meststof voor onze gedachten. Ze kunnen jonge zaadjes planten die uitgroeien tot krachtige gedachten en acties. Het is essentieel om te bepalen welke affirmaties we aan het woord laten in onze interne dialoog. Kiezen we voor negatieve affirmaties zoals "ik ben te dik", of gaan we voor positieve affirmaties die in lijn liggen met onze gezondheidsdoelen? Door onszelf positief toe te spreken en te geloven in onze capaciteiten, kunnen we een gezonde mindset creëren en ons fitter en sterker voelen. ### Visualisaties Visualisatie-oefeningen zijn als mentale repetities voor wat komen gaat. Net zoals wielrenners zich voorstellen dat ze als eerste over de finishlijn rijden, kunnen we ons voorstellen hoe we onze doelen bereiken en ons leven veranderen. Door ons brein voor te bereiden op succes en door onze gevoelens van het behalen van ons doel op te roepen, maken we het mogelijk om het onmogelijke waar te maken. ### Sport Zelfs een paar minuten bewegen in de ochtend kan onze energie en gezondheid verbeteren. Het maakt niet uit welke vorm van beweging je kiest, of het nu bv. yoga of wandelen is. Door 's ochtends te sporten, hebben we die activiteit al achter de rug en verhogen we ons zelfvertrouwen en onze concentratie. Dus waarom wachten tot na een drukke werkdag om te sporten? Pak die paar minuutjes in de ochtend en geniet van de gezondheidseffecten die het met zich meebrengt. ### Lezen Lezen is een geweldige manier om jezelf te ontwikkelen en je zelfvertrouwen te vergroten. Door dagelijks een paar pagina's te lezen, krijg je toegang tot waardevolle informatie en kun je groeien als persoon. Of je nu geïnteresseerd bent in gezondheid, persoonlijke groei of zakelijk succes, er zijn talloze boeken die je kunnen helpen om de expert in jou wakker te maken. Dus waarom zelf het warm water uitvinden als de juiste kennis binnen handbereik is? ### Schrijven Schrijven brengt rust en kan ons helpen om piekeren te vermijden. Het opschrijven van onze gedachten voor het slapengaan helpt om ons hoofd leeg te maken en zorgen los te laten. In de ochtend kan schrijven ons helpen om onze doelen en plannen voor de dag helder te krijgen. Ons brein is dan nog in een creatievere staat, waardoor nieuwe ideeën makkelijker kunnen ontstaan. Door te schrijven, kunnen we onze gedachten ordenen en ons focussen op wat we echt willen bereiken. Het overwinnen van weerstand met gezonde gewoontes en routines is mogelijk. Door stilte, affirmaties, visualisaties, sport, lezen en schrijven op te nemen in onze ochtendroutine, kunnen we stap voor stap veranderingen aanbrengen in ons leven. En onthoud, je hoeft niet meteen een uur te sporten, een hele boekenplank vol te lezen of een roman te schrijven. Elke dag is een nieuwe ochtend en zelfs kleine acties kunnen een groot verschil maken. Dus waar wacht je nog op? Begin vandaag nog met het creëren van gezonde gewoontes en routines en ervaar de positieve impact op jouw leven! ### Veelgestelde vragen over creatinesupplementen URL: https://dokterservaas.be/veelgestelde-vragen-over-creatinesupplementen/ Last updated: 2026-07-14T19:26:52.000Z 28/08/2024 *Creatine is een van de meest populaire en best onderzochte supplementen in de wereld van sport en fitness. Hoewel creatine voornamelijk bekend staat onder atleten en bodybuilders, zijn er nog veel vragen over de werkelijke effectiviteit, veiligheid en het nut van creatinesupplementen. Ontdek of creatine de moeite waard is voor jouw sportprestaties en herstel.* **Hoe werkt creatine?** Creatine zit van nature in onze spieren. Het speelt een rol in de energietoelevering bij korte, intensieve inspanningen. Het zorgt ervoor dat ATP, onze energiebron, snel terug wordt aangemaakt zodat we verder kunnen met onze explosieve inspanning. Het achterliggende systeem is het creatinefosfaatsysteem en levert energie voor de eerste 10 seconden van de inspanning. **Is het voor een sporter dan wel nuttig om creatine als supplement te nemen?** Ja, het is nuttig voor mensen met sportieve ambities. Hoewel creatine ook via voeding zoals vlees en vis kan worden verkregen, blijkt uit onderzoek dat suppletie de creatinevoorraden in de spieren groter maakt dan als we het alleen via voeding innemen. Dit verhoogde niveau van creatine in de spieren kan leiden tot verbeterde prestaties en snellere recuperatie na training, vooral bij intensieve krachttraining of explosieve sporten. **Is het effectief aangetoond dat creatine de efficiëntie van krachttraining verhoogt en een positieve werking heeft op de spiermassa?** Ja, creatine suppletie is effectief om de effecten van krachttraining te verhogen en heeft een positieve invloed op de spiereiwitbalans. Creatine bevordert spiergroei door het stimuleren van de eiwitsynthese en het verbeteren van spierkracht, vooral als je het combineert met weerstandstraining. Je bouw er dus spiermassa mee op. **Hoe is het te verklaren dat bij ongeveer 30 procent van de mensen creatine geen enkel effect op de sportprestatie heeft?** Dit fenomeen kan worden verklaard door individuele verschillen in de spiercreatinevoorraden. Sommige mensen hebben van nature al hoge niveaus van creatine in hun spieren, waardoor extra suppletie geen extra effect heeft. Daarnaast kunnen genetische factoren, de spiervezeltypes (ben je een kracht- of een duursporter?) en de trainingsstatus een rol spelen. Ook afhankelijk is het protocol waarin je het inneemt en de trainingen waarmee je de suppletie combineert. **Is het waar dat je door het nemen van het supplement sneller herstelt van een inspanning en makkelijker aan de volgende inspanning kunt beginnen?** Er is enig bewijs dat creatine kan helpen bij het sneller herstellen tussen intense inspanningen door het verminderen van spierbeschadiging en het versnellen van het herstel van spierkracht. Echter, de effecten zijn niet altijd consistent aangetoond in alle studies, wat suggereert dat meer onderzoek nodig is om deze bevindingen te bevestigen. Voor een praktisch gebruik van creatine als herstelsupplement zijn waarschijnlijk andere inname-protocols nodig dan deze voor spieropbouw, die beter bestudeert zijn. **Kan het gebruik van creatinesupplementen bijwerkingen hebben?** Over het algemeen wordt creatine beschouwd als veilig bij het gebruik in de aanbevolen doses. Enkele studies suggereren mogelijke bijwerkingen zoals maagkrampen, misselijkheid of diarree, vooral bij hogere doseringen. Er is ook enige zorg over de invloed op de nierfunctie bij langdurig gebruik en bij ouderen. Het grootste probleem in de sportwereld is het feit dat creatine een shift in je vochtbalans zal veroorzaken, waardoor de weegschaal al snel enkele kilogram meer kan aangeven. Deze vochtophoping in het lichaam is tijdelijk en verdwijnt op het moment dat je stopt met de suppletie. **Wat is de aanbevolen dosering als je het wil gebruiken?** De aanbevolen dosering voor creatinesuppletie begint vaak met een "laadfase" van 20 gram per dag, verdeeld over 4 doses gedurende 5-7 dagen, gevolgd door een onderhoudsdosis van 3-5 gram in 1 inname per dag. Deze methode maximaliseert snel de spiercreatinevoorraden. De duurtijd wordt afgestemd op de sportieve doelen en op de trainingen. **Kun je het gebruiken om de afname van spiermassa tegen te gaan die we zien bij het verouderingsproces?** Onze spieren gaan achteruit als we ouder worden. Als creatine zo'n groot effect heeft, moeten we alle mensen vanaf 40 jaar dan geen creatine geven? Dit is uitgebreid getest. Het innemen van creatine alleen, zonder krachttraining, gaat de achteruitgang van de spieren niet tegen. Bovendien zien we in de oudere leeftijdsgroepen meer nierproblemen en moeten we opletten met al te hevige innameschema's. Wanneer ouderen krachttraining combineren met 3-5g creatine per dag (dus zonder de laadfase en enkel op dagen van krachttraining) zien we een positief effect, maar verder onderzoek is nodig. Meer hierover kan je lezen in m'n nieuwe boek [Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.be/boeken/). **Conclusie: Werken de creatinesupplementen?** Ja, creatinesupplementen werken voor de meeste mensen: ze verhogen de spiermassa, de kracht en het herstel bij intense trainingen. Vanwege individuele verschillen, kan niet iedereen dezelfde voordelen ervaren. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/gym-1.jpg) **Bronnen** Wax, B., Kerksick, C., Jagim, A., Mayo, J., Lyons, B., & Kreider, R. (2021). Creatine for Exercise and Sports Performance, with Recovery Considerations for Healthy Populations. *Nutrients*, 13\. [https://doi.org/10.3390/nu1306...](https://doi.org/10.3390/nu13061915?ref=dokterservaas.be). Farshidfar, F., Pinder, M., & Myrie, S. (2017). Creatine Supplementation and Skeletal Muscle Metabolism for Building Muscle Mass- Review of the Potential Mechanisms of Action.. *Current protein & peptide science*, 18 12, 1273-1287 . [https://doi.org/10.2174/138920...](https://doi.org/10.2174/1389203718666170606105108?ref=dokterservaas.be). Cordingley, D., Cornish, S., & Candow, D. (2022). Anti-Inflammatory and Anti-Catabolic Effects of Creatine Supplementation: A Brief Review. *Nutrients*, 14\. [https://doi.org/10.3390/nu1403...](https://doi.org/10.3390/nu14030544?ref=dokterservaas.be). Northeast, B., & Clifford, T. (2021). The Effect of Creatine Supplementation on Markers of Exercise-Induced Muscle Damage: A Systematic Review and Meta-Analysis of Human Intervention Trials.. *International journal of sport nutrition and exercise metabolism*, 1-16 . [https://doi.org/10.1123/ijsnem...](https://doi.org/10.1123/ijsnem.2020-0282?ref=dokterservaas.be). Balestrino, M., & Adriano, E. (2019). Beyond sports: Efficacy and safety of creatine supplementation in pathological or paraphysiological conditions of brain and muscle. *Medicinal Research Reviews*, 39, 2427 - 2459\. [https://doi.org/10.1002/med.21...](https://doi.org/10.1002/med.21590?ref=dokterservaas.be). Roschel, H., Hayashi, A. P., Fernandes, A. L., Jambassi-Filho, J. C., Hevia-Larraín, V., de Capitani, M., Santana, D. A., Gonçalves, L. S., de Sá-Pinto, A. L., Lima, F. R., Sapienza, M. T., Duarte, A. J. S., Pereira, R. M. R., Phillips, S. M., & Gualano, B. (2021). Supplement-based nutritional strategies to tackle frailty: A multifactorial, double-blind, randomized placebo-controlled trial. *Clin Nutr*, *40*(8), 4849–4858\. [https://doi.org/10.1016/j.clnu...](https://doi.org/10.1016/j.clnu.2021.06.024?ref=dokterservaas.be) ## ### #61. Over hartgezondheid | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/hartgezondheid/ Last updated: 2026-06-20T18:06:17.000Z **Hart- en vaatziekten** zijn ’s werelds grootste killer. In deze aflevering neem ik je mee in wat je zelf kan doen om niet een van deze statistieken te worden. Ik leg uit hoe **aderverkalking** ontstaat en leg de twee mechanismes bloot: **cholesterol en ontsteking**. We kijken ook naar de andere risicofactoren en leggen uiteindelijk de puzzel. Wat kunnen we echt doen om hart- en vaatziekten te voorkomen. Maak je klaar om zorg te dragen voor je hart en vaten, eet groenten en fruit en laat het zoutvat wat meer staan. Of is er meer? Je ontdekt het in deze aflevering. **Hart- en vaatziekten** zijn ’s werelds grootste killer. In deze aflevering neem ik je mee in wat je zelf kan doen om niet een van deze statistieken te worden. Ik leg uit hoe **aderverkalking** ontstaat en leg de twee mechanismes bloot: **cholesterol en ontsteking**. We kijken ook naar de andere risicofactoren en leggen uiteindelijk de puzzel. Wat kunnen we echt doen om hart- en vaatziekten te voorkomen. Maak je klaar om zorg te dragen voor je hart en vaten, eet groenten en fruit en laat het zoutvat wat meer staan. Of is er meer? Je ontdekt het in deze aflevering. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bekijk het boek (Het Recept)](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0StXzr7hVHVmo2W2MxLAgF?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/61-over-hartgezondheid-open-spreekuur/id1646766696?i=1000662366654&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=YfmwdGhNvwE&ref=dokterservaas.be) ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge-----Jana-Germanus--36-1.jpg) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #60. Met Barbara Geusens over huidverzorging URL: https://dokterservaas.be/barbara-geusens/ Last updated: 2026-06-20T18:05:28.000Z ## Over de gast Deze aflevering is er eentje met **Dr. Barbara Geusens**, oprichtster van Nomige Skincare en auteur van het intussen veelgelezen boek “Het Cosmeticacomplot.” Hoewel we niet zo van complottheorieën houden gaan we met haar toch op zoek naar de **waarheid over huidverzorging**. Zo kwamen we onder meer uit bij: - Eerst en vooral: **zonbescherming**. Say no more (en toch legt ze het goed uit!) - **Personaized Skincare**: De trend van gepersonaliseerde huidverzorging en het in kaart brengen van wat je huid nodig heeft. Minder is vaak meer, volgens Barbara. - **Weten wat je koopt**: Kritisch kijken naar de claims op cosmetica verpakkingen. Misleidende marketing en valse claims zoals "klinisch getest" zijn wijdverbreid. - **Praktische Adviezen**: Barbara deelt haar dagelijkse routine en adviezen voor een gezonde huid. Van reinigen tot het gebruik van alcohol (in skincare producten) Dit en veel meer in deze aflevering! Veel luisterplezier! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Spreekuur-voorgaande-seizoenen---YouTubeThumbnails.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3vGitFI7DySGTKwVUbK9C1?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/60-met-barbara-geusens-over-huidverzorging/id1646766696?i=1000661611937&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=uEDe7VkXFLk&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #58. Over sportvoeding | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/sportvoeding/ Last updated: 2026-06-20T18:03:05.000Z Voor iedereen die de sportprestaties naar een hoger niveau wil tillen: Open Spreekuur gaat over sportvoeding deze week. We bespreken verschillende aspecten voor recreatieve en professionele atleten: - De macronutriënten worden doorgelicht - Suikers, eiwitten en vetten en hun gebruik voor, tijdens en na het sporten. - Hoe maximaliseer je je herstel - Na de inspanning is het belangrijk om binnen 30 minuten het lichaam te voorzien van voedingsstoffen volgens het 4R-protocol: rehydrateer, refuel, rebuild en rust. We bespreken hoe je dit in je routine kunt integreren. En meer: over vochthuishouding, carb loading en pre-workout maaltijden... ## Belangrijk om te onthouden Belangrijk om te onthouden is dat sportvoeding niet altijd hetzelfde is als gezonde voeding. Wat je eet en drinkt moet worden afgestemd op je specifieke doelen en het type inspanning dat je verricht. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/_Over-sportvoeding.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6ML4Tily8Io216hQblaNSV?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/58-over-sportvoeding-open-spreekuur/id1646766696?i=1000660870213&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=zInlev9tceE&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #56. Met Uus Knops over rouw en kwetsbaarheid URL: https://dokterservaas.be/uus-knops/ Last updated: 2026-06-23T07:19:28.000Z Deze week gaan we in gesprek met de geweldige Uus Knops: psychiater, psychotherapeut, rouwexperte, maar vooral, een mens van vlees en bloed. Het had een gesprek van enkele uren kunnen worden, want het klikte! ## Enkele hoogtepunten van deze aflevering: - **Burn-out**: Wat is een burn-out hoe kun je bewust omgaan met je energie na een burn-out. We bespreken het risico van perfectionisme en de waarde van zelfbewustzijn. - **Rouw en Kwetsbaarheid**: Rouw is een persoonlijk proces dat we misschien te snel verwarren met depressie. Want er schuilt een kracht in kwetsbaarheid. - **Natuur en Schrijven**: De helende kracht van natuurwandelingen en schrijfvakanties komt aan bod. Twee schrijvers achter een microfoon... wat wil je? :-) - **Het boek Casper (een rouwboek)**: Uus vertelt het verhaal over haar broer Casper. Ze schreef dit neer in één van de meest waardevolle rouwboeken waarmee ze al duizenden mensen een hart onder de riem stak. Aan Uus om jou te inspireren, deze keer. Bedankt voor het luisteren en het zorgen voor jezelf! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Spreekuur-voorgaande-seizoenen---YouTubeThumbnails--1-.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7JziR5JDvbyqIlM7VeJFg5?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/56-met-uus-knops-over-rouw-en-kwetsbaarheid/id1646766696?i=1000660132086&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=DHU-J5rHvvE&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #54. Over de reisapotheek | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/reisapotheek/ Last updated: 2026-06-20T17:58:08.000Z In deze aflevering antwoord ik op de vraag welke medische hulpmiddelen en medicijnen we zeker in onze reisapotheek moeten stoppen. De zomer staat voor de deur en dan trekken we er massaal op uit. Maar wat als je vakantie in het water valt door ziekte of andere problemen? Zijn er dingen die we kunnen voorkomen? En hoe kunnen we problemen onderweg aanpakken. Ik heb het niet over een platte band, maar over de medische zaken die ons kunnen overvallen: zonnebrand, koorts, pijn, maag-darmproblemen… Ze komen allemaal aan bod. Ik leg je uit hoe je ze kan voorkomen, genezen en wat je kan doen om er sneller van af te zijn. Goede reis! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Over-de-reisapotheek-1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2swLSK0bFhmNgMfL6EVBnP?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/54-over-de-reisapotheek-open-spreekuur/id1646766696?i=1000659349415&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=GeA%5FUYi57Ww&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #52. Met Lieven Annemans over een gezond en gelukkig leven URL: https://dokterservaas.be/lieven-annemans/ Last updated: 2026-06-20T17:59:16.000Z In deze aflevering verwelkomen we Lieven Annemans, expert gezondheidseconomie. Hij legt uit hoe we onze gezondheidszorg kunnen transformeren met een focus op welzijn en geluk. Samen met hem ontrafel ik ons huidige gezondheidsmodel en pleiten we voor veranderingen die niet alleen de levensduur maar ook de kwaliteit van leven bevorderen. ## Vermeld in de aflevering - **Ethiek in Gezondheidszorg**: Met onder meer de nood aan en het recht op zorgverleners met de juiste ethische instelling… - **Menselijkheid in Zorg**: Met onder meer de cruciale rol van warmte, vriendelijkheid, en competentie in de zorgsector. Het genezingsproces start bij menselijke interactie…. - **Patiëntenparticipatie**: Met het geven van een stem aan patiënten in hun persoonlijke traject en het belang van patiëntenverenigingen… Gezondheid is meer dan alleen langer leven; we mogen focussen op gezond en gelukkig leven. Want daar spreekt Lieven nog veel liever over: Een interessant punt dat hij aansnijdt is het idee dat geluk groeit als het wordt gedeeld en hoe relaties gevoed worden door wederkerigheid. Uiteraard ga ik daar verder op in en kijken we waar we dit geluk kunnen vinden: privé, op het werk, … ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Lieven-Annemans---Dr.-Servaas-1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://www.youtube.com/watch?v=4XwHFViyvnw&ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/52-met-lieven-annemans-over-een-gezond-en-gelukkig-leven/id1646766696?i=1000658554257&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=4XwHFViyvnw&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #50. Over ontstekingsremmend leven | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/ontstekingsremmend-leven/ Last updated: 2026-06-23T07:21:36.000Z In deze aflevering gaan we de strijd tegen ontstekingen aan. Kunnen dagelijkse voedingskeuzes helpen bij het verminderen van ontstekingen? Hoe dan? **In deze aflevering bespreken we:** - **De rol van fructose**: Hoe het kan leiden tot insulineresistentie en een verhoogd urinezuurgehalte, wat weer bijdraagt aan een vicieuze cirkel van ontsteking. - **Belang van vetzuren**: We gaan dieper in op het verschil tussen omega-3 en omega-6 vetzuren en waarom een balans tussen beide essentieel is voor het verminderen van ontstekingen. Luister waarom zalm, chiazaad, en bepaalde plantaardige oliën zo belangrijk zijn in een ontstekingsremmend dieet. - **Voedingsmiddelen die helpen**: Ontdek de ontstekingsremmende eigenschappen van broccoli met sulforafaan, kurkuma en olijfolie. - **Gevolgen van een ontstekingsbevorderende levensstijl**: We bespreken de impact en het risico op leefstijlziekten zoals obesitas en diabetes type 2. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://www.youtube.com/watch?v=roySd-5dLbA&ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/50-over-ontstekingsremmend-leven-open-spreekuur/id1646766696?i=1000657749113&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://open.spotify.com/episode/6AbB2zkGzHYQ8AXgL5I1QN?ref=dokterservaas.be) ***Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### Hoe kan ik minder suiker eten? URL: https://dokterservaas.be/minder-suiker/ Last updated: 2026-06-10T09:28:28.000Z 06/06/2024 **We weten het allemaal: te veel suiker is niet goed voor je. Maar wat *werkt* nu écht als je je suikerinname wil beperken? Niet alleen voor je gewicht, maar ook voor je hart, je tanden en je energiepeil?** De cijfers zijn duidelijk: hoe minder vrije suikers, hoe beter. De aanbeveling van de WHO en EFSA? Maximaal 10% van je dagelijkse energie uit suiker. Idealiter minder dan 5%. Dat komt neer op zo’n 25 gram per dag – ongeveer zes theelepels. Meer is niet nodig. Minder maakt het verschil. ## Wat werkt écht? ### 1\. Weg met frisdrank De snelste winst? Stoppen met suikerhoudende dranken. Frisdrank, energiedrankjes, fruitsap met toegevoegde suiker – het zijn vloeibare suikerbommen. Water in de plaats zetten werkt. Simpel, doeltreffend. Zeker bij kinderen is het effect bewezen. ### 2\. Eet slimmer, niet strenger Voedingsadvies helpt – of je nu vertrekt vanuit voedingsstoffen (“minder suiker, meer vezels”) of vanuit concrete swaps (“vervang koek door noten”). De vorm maakt minder uit dan de inhoud. Persoonlijke voorkeur en haalbaarheid zijn sleutelwoorden. ### 3\. Begin thuis Gedrag verander je niet in de supermarkt, maar thuis. Wat je niet koopt, eet je niet. Gezinskeuzes zijn krachtiger dan schoolcampagnes. Leg de lat waar hij telt: in je eigen keukenkastjes. ### 4\. Lees etiketten (ja, ook die ‘gezonde’) Suiker zit verstopt in ontbijtgranen, sauzen, ‘light’-producten en tussendoortjes. Leer etiketten lezen. Kies voor onbewerkte voeding met weinig of geen toegevoegde suikers. ## Hoeveel is te veel? De WHO, EFSA en Public Health Engeland raden aan dat minder dan 10 procent, (liefst minder dan 5 procent), van de totale daginname uit suiker bestaat. Dat is minder dan 25 gram per dag, wat ongeveer 6 theelepels is. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/suikerhartjes-1.jpg) ## Nog meer nieuws Voor je tanden is die grens zelfs nog scherper: minder dan 5% geeft extra bescherming tegen cariës. Interventies bij kinderen werken goed. Bij volwassenen is het moeilijker. Daar zijn vaak extra maatregelen nodig: prijzen, portiegroottes, aanbod in winkels. Een veilige ondergrens? Die is er niet. Elke gram minder telt. Binnen een volwaardig voedingspatroon is “minder suiker” altijd een goede keuze. ## Samengevat Wil je écht minder suiker? - Stop met suikerdrank. - Drink water. - Check je etiketten. - Eet bewust. - Kies voor minder dan 25 gram suiker per dag. Niet met rigide regeltjes, maar met ritme, realisme en resultaat. [Schrijf je in op de nieuwsbrief](https://dokterservaas.kit.com/blog?ref=dokterservaas.be) - *Vargas-García, E., Evans, C., Prestwich, A., Sykes-Muskett, B., Hooson, J., & Cade, J. (2017). Interventions to reduce consumption of sugar‐sweetened beverages or increase water intake: evidence from a systematic review and meta‐analysis. Obesity Reviews, 18, 1350 - 1363\.* [*https://doi.org/10.1111/obr.12...*](https://doi.org/10.1111/obr.12580?ref=dokterservaas.be) - *Boxall, L., Arden-Close, E., James, J., & Appleton, K. (2025). EFFECTS OF DIETARY RECOMMENDATIONS FOR REDUCING FREE SUGAR INTAKES, ON FREE SUGAR INTAKES, DIETARY PROFILES AND ANTHROPOMETRY: A RANDOMISED CONTROLLED TRIAL.. The British journal of nutrition, 1-47\.* [*https://doi.org/10.1017/S00071...*](https://doi.org/10.1017/S0007114525000339?ref=dokterservaas.be) - *Kirkpatrick, S., Maynard, M., Raffoul, A., & Stapleton, J. (2017). Population health interventions to curb intake of sugars: Gaps in the evidence. The FASEB Journal, 31\.* [*https://doi.org/10.1096/fasebj...*](https://doi.org/10.1096/fasebj.31.1%5Fsupplement.640.26?ref=dokterservaas.be) - *Schillinger, D., & Kearns, C. (2017). Guidelines to Limit Added Sugar Intake: Junk Science or Junk Food?. Annals of Internal Medicine, 166, 305-306\.* [*https://doi.org/10.7326/M16-27...*](https://doi.org/10.7326/M16-2754?ref=dokterservaas.be) - *Huang, Y., Chen, Z., Chen, B., Li, J., Yuan, X., Li, J., Wang, W., Dai, T., Chen, H., Wang, Y., Wang, R., Wang, P., Guo, J., Dong, Q., Liu, C., Wei, Q., Cao, D., & Liu, L. (2023). Dietary sugar consumption and health: umbrella review. The BMJ, 381\.* [*https://doi.org/10.1136/bmj-20...*](https://doi.org/10.1136/bmj-2022-071609?ref=dokterservaas.be) - *Turck, D., Bohn, T., Castenmiller, J., De Henauw, S., Hirsch‐Ernst, K., Knutsen, H., Maciuk, A., Mangelsdorf, I., Mcardle, H., Naska, A., Peláez, C., Pentieva, K., Siani, A., Thies, F., Tsabouri, S., Adan, R., Emmett, P., Galli, C., Kersting, M., Moynihan, P., Tappy, L., Ciccolallo, L., De Sesmaisons‐Lecarré, A., Fabiani, L., Horváth, Z., Martino, L., Guajardo, I., Martínez, S., & Vinceti, M. (2022). Tolerable upper intake level for dietary sugars. EFSA Journal, 20\.* [*https://doi.org/10.2903/j.efsa...*](https://doi.org/10.2903/j.efsa.2022.7074?ref=dokterservaas.be) - *Moores, C., Kelly, S., & Moynihan, P. (2022). Systematic Review of the Effect on Caries of Sugars Intake: Ten-Year Update. Journal of Dental Research, 101, 1034 - 1045\.* [*https://doi.org/10.1177/002203...*](https://doi.org/10.1177/00220345221082918?ref=dokterservaas.be) - *Moynihan, P. (2016). Sugars and Dental Caries: Evidence for Setting a Recommended Threshold for Intake.. Advances in nutrition, 7 1, 149-56\.* [*https://doi.org/10.3945/an.115...*](https://doi.org/10.3945/an.115.009365?ref=dokterservaas.be) ## ### #48. Met Dr. Luc Swinnen over stressmanagement & burn-out preventie URL: https://dokterservaas.be/luc-swinnen/ Last updated: 2026-06-20T17:51:57.000Z Deze keer hebben we Dr. Luc Swinnen te gast. Luc is arts en expert op het gebied van stressmanagement en burn-out preventie. Connectie met onszelf en met anderen zijn de belangrijkste preventie-strategieën hierin. Luc bespreekt de stappen die we kunnen zetten om verbinding te versterken en legt uit hoe we kunnen zorgen voor een gezond evenwicht in ons leven. ## Onderwerpen in deze aflevering - Onderwerpen die aan bod komen zijn de 4-7-8 ademhalingstechniek. Dit is een eenvoudige krachtige methode om rust te brengen aan het brein en de darmen. - Ook hebben we het over de impact van natuurlijke omgevingen op ons welzijn. Persoonlijke verhalen en inzichten over beweging en mindset. - Het zenuwstelsel dat reageert op stress en hoe we onze innerlijke signalen leren herkennen… Met deze podcast breidt je je wapenarsenaal tegen stress uit. Veel luisterplezier. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/show/20sqZap5EOvEpVilXf8YGp?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/ie/podcast/48-met-dr-luc-swinnen-over-stressmanagement-burn-out/id1646766696?i=1000656986890&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=wVb5sD5wh9c&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #46. Over gezond sporten | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/gezond-sporten/ Last updated: 2026-06-23T07:23:45.000Z In deze aflevering heb ik het over gezond sporten, hoe je dit veilig aanpakt, en de voordelen van lichamelijke activiteit op onze gezondheid. ## Belangrijke kernboodschappen: - **Verbeter de werking van je brein:** Het leren van nieuwe sporten verbetert niet alleen je cognitieve functies maar helpt ook bij het uitbreiden van je sociale kringen. Stap regelmatig uit je comfortzone! - **Jaarlijkse Sportkeuring**: Laat je sportmedisch keuren om te verzekeren dat je gezond genoeg bent om nieuwe of intensievere lichamelijke activiteiten uit te voeren. Meer info vind je op [⁠www.sportkeuring.be⁠](http://www.sportkeuring.be/?ref=dokterservaas.be) - **Consistentie gaat boven Perfectie**: Regelmatige matige lichaamsbeweging heeft meer gezondheidsvoordelen dan sporadische intensieve sessies. Focus op consistentie in je training, niet op perfectie. Ik wens je allemaal een gezond en actief leven! ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/4BJZXTylEcxv0JU3C35Hj1?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/46-over-gezond-sporten-open-spreekuur/id1646766696?i=1000656224003&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=8JnAvnFfjP8&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #44. Met minister Frank Vandenbroucke over gezondheid & gezondheidzorg URL: https://dokterservaas.be/frank-vandenbroucke/ Last updated: 2026-06-20T17:46:41.000Z In deze aflevering heb ik de huidige minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke, te gast. In deze boeiende aflevering bespreken we verscheidene cruciale thema’s die de ruggengraat vormen van onze huidige en toekomstige gezondheidszorgsystemen. ## Top 3 inzichten uit deze aflevering: - **Preventie als prioriteit**: De minister benadrukt het belang van preventieve maatregelen door huisartsen en pleit voor gezonde levensstijlkeuzes zoals voldoende slaap en regelmatige wandelingen. Hij geeft daarin zelf af en toe het goede voorbeeld. - **Herdefinitie van patiëntenzorg**: De noodzaak voor meer integratie en samenwerking in de gezondheidszorg komt heel sterk naar voren. Vandenbroucke introduceert het "New Deal"-model, dat gericht is op betere organisatie en financiering van huisartsenpraktijken. - **Digitale innovatie in de gezondheidszorg**: Met een discussie over de invoering van nieuwe technologieën zoals AI en telemonitoring, onderstreept de minister de blijvende noodzaak van menselijk contact binnen de zorg. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/minister-Frank-Vandenbroucke---Dokter-Servaas-1.jpg) ## Maar we hebben het over zoveel meer: - Uiteraard hebben we het over de uitdagingen waar huisartsen mee kampen bij het bijhouden van snel veranderende medische kennis. - Belangrijke focuspunten zoals de noodzaak van gespecialiseerde ziekenhuizen voor complexe aandoeningen en de integratie van gezondheidszorgniveaus. - Daarnaast bespreken we de preventieve maatregelen die onze gezondheid kunnen verbeteren en geven we het antwoord op waarom het moeilijk gezond leven in een samenleving die zelf niet altijd gezond is. - De minister geeft voorbeelden uit de nieuwe wetgeving die de samenwerking tussen verschillende zorgverleners verbetert, de impact van digitalisering op de zorg en de veranderingen binnen de psychologische hulpverlening. - De minister legt ook uit waarom hij tegen het legaliseren van cannabis is en benadrukt het belang van het ondersteunen van verslaafden buiten de rechtbanken om. - … Afsluiten doen we met een belangrijke boodschap over onze eigen verantwoordelijkheid en initiatief: Minister Vandenbroucke benadrukt dat elke individu 'baas over zijn eigen gezondheidsproject' kan en mag zijn. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, inspirerende mensen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Vanaf september zijn we er terug met een nieuw seizoen. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1ldscYRYeJCqbH5vm3Q3gr?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/44-met-minister-frank-vandenbroucke-over-gezondheid/id1646766696?i=1000655505972&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=rm3Wk5dSucg&ref=dokterservaas.be) ### #42. Over bewerkte voeding | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/bewerkte-voeding/ Last updated: 2026-06-28T15:28:01.000Z Merel stelde vast dat in haar kant- en klare maaltijden wel vaak **bewerkte voedingsmiddelen** gebruikt worden. In deze podcast wandel ik je door de ins en outs van deze bewerkte voeding. Zo leren we de valkuil van bewerkt voedsel goed begrijpen en leren we dat we onze voeding thuis zelf ook kunnen bewerken met of zonder behoud van voedingswaarde. Ik geef je gezonde alternatieven en tips om slim te shoppen, leer je naar de voedseletiketten kijken en leg uit wat de verschillende technieken met onze voeding doen. Uiteindelijk hebben we allemaal zelf de keuze. Meer leren over slimme voedingskeuzes maakt ons allemaal beter geïnformeerde consumenten en helpt je hopelijk dat tikje gezonder te worden. Vergeet niet om je reacties te delen op onze social media met de hashtag #Spreekuur en laat ons gerust weten welke onderwerpen je graag in toekomstige afleveringen behandeld wilt zien. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge-----Jana-Germanus--168-1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, inspirerende mensen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Vanaf september zijn we er terug met een nieuw seizoen. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/58oGhkKIuTHcpVdvZMYNe4?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/42-over-bewerkte-voeding-open-spreekuur/id1646766696?i=1000654761099&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=aqzvLvs9ho4&t=10s&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #40. Met Lieselot Theys over onze onderschatte helden: de hormonen URL: https://dokterservaas.be/lieselot-theys/ Last updated: 2026-06-23T07:26:31.000Z Enorm verheugd om het vierde seizoen van SPREEKUUR in te gaan!! Starten doen we met **Lieselot Theys**, osteopaat en auteur van ‘Onze Hormonen, onderschatte helden’. We hebben over osteopathie, hormonale gezondheid en over de impact van de menstruele cyclus op het dagelijks leven van vrouwen. Lieselot benadrukt meermaals hoe belangrijk het is om onze activiteiten, van werk tot wellness, af te stemmen op deze natuurlijke cycli. ### Waarover praten we? - **De Kracht van Hormonale Bewustwording:** De verschillende fasen van de menstruele cyclus kunnen invloed hebben op zowat alles: van energieniveaus tot emotionele toestand. Wat als we onze dagschema’s wat meer cyclisch benaderen? - **Voeding & Beweging Afgestemd op de Cyclus:** Door te begrijpen in welke fase je je bevindt, kun je jouw dieet en activiteiten beter plannen. Meer eiwitten en vetten rond de eisprong en lichtere activiteiten zoals yoga tijdens de menstruatie kunnen je helpen om dit te doen. - **Belang van Hormonale Gezondheid:** Met topics als oestrogeendominantie en de effecten van kunstmatige hormonen leert Lieselot ons hoe we een natuurlijke hormoonbalans kunnen houden. Belangrijk topic hierin: het vermijden van blootstelling aan hormoonverstorende stoffen. - **Gevaren van Oestrogeendominantie:** We voeren een diepgaande bespreking over hoe oestrogeendominantie gezondheidsproblemen kan veroorzaken en wat we kunnen doen om dit te verminderen. - **Impact van Anticonceptie op Hormonale Balans:** De trend is er om anticonceptie niet meer als de norm te zien. We vroegen het aan Lieselot. - **Het Belang van Hormoontesten:** Inzicht in waarom en hoe hormoontesten een cruciale rol spelen in het vaststellen van hormonale disbalansen. - **Levensstijlinterventies:** Lieselot deelt praktische tips om je hormonale gezondheid te ondersteunen. Vergeet niet om je reacties te delen op onze social media met de hashtag #Spreekuur en laat ons gerust weten welke onderwerpen je graag in toekomstige afleveringen behandeld wilt zien. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6kjQ4KIave68Z3dGi2nLnC?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/40-met-lieselot-theys-over-onze-onderschatte-helden/id1646766696?i=1000654009956&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=ASmHh0cJXOA&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### Ontdek jouw kernwaarden URL: https://dokterservaas.be/jouw-waarden-ontdekken/ Last updated: 2026-06-06T09:10:32.000Z 13/03/2024 Waarden zijn de diepgewortelde overtuigingen die richting geven aan ons leven. Ze bepalen wat we belangrijk vinden, hoe we keuzes maken en waar we onze energie aan besteden. Als we onze waarden duidelijk kennen, kunnen we bewustere beslissingen nemen die in lijn zijn met wie we zijn en wat we willen bereiken. Ze fungeren als een kompas, vooral in moeilijke tijden. Zonder helderheid over onze waarden, kunnen we ons verloren voelen of keuzes maken die ons niet echt gelukkig maken. Het kennen van je waarden helpt je niet alleen om een authentiek leven te leiden, maar ook om sterker in je schoenen te staan en trouw te blijven aan jezelf. Zullen we met onze waarden aan de slag gaan? Hieronder vind je een lijst met waarden die belangrijk voor je kunnen zijn. Noteer als eerste stap de waarden die jij in je leven wilt meenemen op een post-it. | Aandacht | Gehoorzaamheid | Ondernemend | Trouw | | --------------- | -------------------- | ------------------------- | --------------------------------------- | | Affectie | Geleerdheid | Ontdekken | Uitdaging | | Assertiviteit | Gelijkwaardigheid | Onthechting | Uitmuntendheid | | Authenticiteit | Geloof | Ontmoeten | Veelzijdigheid | | Autonomie | Geluk | Ontspanning | Veerkracht | | Avontuur | Gemak | Ontvouwen | Veiligheid | | Balans | Genuanceerdheid | Ontwikkeling | Verantwoordelijkheid | | Barmhartigheid | Gevoeligheid | Onvoorwaardelijk | Verbeeldingskracht | | Bekwaamheid | Gezag | Openheid | Verbetering | | Betrouwbaarheid | Gezamenlijkheid | Optimisme | Verbinding | | Bescheidenheid | Gezondheid | Ordelijkheid | Verbondenheid | | Bescherming | Gratie | Originaliteit | Verdraagzaamheid | | Betrokkenheid | Groei | Overgave | Vergeving | | Bevrijding | Harmonie | Overvloed | Vernieuwing | | Bewustzijn | Heelheid | Passie | Vertrouwen | | Bezieling | Hulpvaardigheid | Persoonlijke ontwikkeling | Vindingrijkheid | | Bloei | Humor | Pionieren | Virtuositeit | | Collegialiteit | Inlevingsvermogen | Plezier | Vitaliteit | | Communicatie | Innerlijke vrede | Prestigieus | Volharding | | Competitie | Innovatief | Puurheid | Volmaaktheid | | Continuïteit | Inspiratie | Rationaliteit | Vrede | | Creativiteit | Integriteit | Rechtvaardigheid | Vreugde | | Daadkracht | Intimiteit | Respect | Vriendschap | | Dankbaarheid | Inzet | Resultaat | Vrijgevigheid | | Degelijkheid | Inzicht | Rijkdom | Vrijheid | | Deskundigheid | Kennis | Rust | Waardering | | Deugdbaarheid | Klantgerichtheid | Samenwerken | Waardevol | | Dienstbaarheid | Klantvriendelijkheid | Samenzijn | Waardevrij | | Discipline | Kunstzinnigheid | Schenken | Waardigheid | | Doelgerichtheid | Kwaliteit | Schoonheid | Waarheid | | Duidelijkheid | Leiderschap | Simpelheid | Wijsheid | | Duurzaamheid | Leraarschap | Solidariteit | Zekerheid | | Eenheid | Levenslust | Souplesse | Zelfbehoud | | Eenvoudigheid | Liefde | Soevereiniteit | Zelfkennis | | Eerlijkheid | Loyaliteit | Speelsheid | Zelfstandigheid | | Effectiviteit | Mededogen | Spiritualiteit | Zelfvertrouwen | | Efficiëntie | Meesterschap | Spontaniteit | Zingeving | | Eigenheid | Meeveren | Stabiliteit | Zorgvuldigheid | | Energiek | Mildheid | Stilte | Zorgzaamheid | | Enthousiasme | Moedig | Tederheid | Zuiverheid | | Erkenning | Mogelijkheden | Tevredenheid | .... | | Essentie | Mondigheid | Toegankelijkheid | .... | | Fijnzinnigheid | Muzikaliteit | Toewijding | .... | | Flexibiliteit | Nederigheid | Tolerantie | .... | | Geborgenheid | Nuchterheid | Traditioneel | .... | | Geduld | Onbaatzuchtigheid | Transformatie | .... | | Geestkracht | Onafhankelijkheid | Troost | ***Vul hier gerust aan wat ontbreekt*** | ## Jouw top tien samenstellen en ermee aan de slag Die stapel post-its zijn je waardenpalet. Je kan de tien belangrijkste selecteren door ze tegen elkaar af te wegen. Neem een waarde en plak die op de muur. Neem dan een tweede en plak die erboven als je die belangrijker vindt, of eronder als die minder belangrijk is. Doe hetzelfde met de volgende post-its tot je alle waarden in volgorde hebt staan. Het resultaat is een klassement met bovenaan de waarden die jij het allerbelangrijkste vindt. Met die waarden mag je aan de slag. Dan kan door na te denken over de volgende vragen. - **Hoe speelt deze kernwaarde een rol in mijn leven?** - **Waarom is dat zo?** - **Wat doe ik nu al om naar die waarde te leven?** - **Wat kan ik nog doen om de waarde meer te integreren?** Nu je je kernwaarden hebt ontdekt, heb je een krachtig hulpmiddel in handen om bewuste keuzes te maken die in lijn liggen met wie je echt bent. Door je waarden regelmatig voor ogen te houden, kun je meer richting en voldoening ervaren in je dagelijks leven. Veel succes. [Lees meer in 'DE KLIK'](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ### #39. Leo Pruimboom: Over het samenvoegen van natuur en lichaam. URL: https://dokterservaas.be/leo-pruimboom/ Last updated: 2026-06-28T13:13:16.000Z Er is een plek waar natuur en gezondheid elkaar ontmoeten. Ik was anderhalf uur op die plek, samen met Leo Pruimboom, oprichter en expert in de KPNI. Kan je door de natuur jouw welzijn, veerkracht en zelfs genezing ondersteunen? ## Waar we het ondermeer over hadden - Natuurlijk licht en hoe ons bioritme daardoor beïnvloed worden - Hypes en mythes over voeding (gluten en caseïne) - Hoe evolutionaire geneeskunde ons kan helpen kiezen - De mismatch tussen onze moderne levensstijl en onze biologie - Hoe af en toe wat stress onze gezondheid kan verbeteren (Intermittent Living) - Een holistische kijk op gezondheid, inclusief spiritualiteit en connectie met de natuur - Het belang van ritme, balans en antifragiliteit in je leven #### **INCLUSIEF ISOMETRISCHE SITTING-BREAK!!** (Dat wil zeggen: een kleine 5 minuten in squat-positie staan en toch verder praten) Luister je mee naar de laatste aflevering van Seizoen 3? ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/64oMY0NWv2UPmmSUF7Cy9y?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/39-leo-pruimboom-over-het-samenvoegen-van-natuur-en-lichaam/id1646766696?i=1000640284839&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=5pMPzzvjpMk&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #38. Ingeborg M.T. Sergeant: Over 'Ja' zeggen en jezelf leren kennen. URL: https://dokterservaas.be/ingeborg/ Last updated: 2026-06-21T08:47:34.000Z In deze aflevering heb ik de immer vrolijke Ingeborg Sergeant op bezoek. We mochten even meewandelen op haar pad! Voor Ingeborg begon dat met het verkennen van haar kindertijd en het helingsproces dat daarop volgde. Wat me opviel: Ze kijkt met een enorme positieve blik naar het verleden en dat heeft haar geholpen om te groeien en zichzelf te begrijpen. ## Wat mag je verwachten? - **Het onverwachte podium van het songfestival**: Ingeborg deelt haar ervaring op het podium van het songfestival en de impact van de gebeurtenissen die volgden. - **De kracht van 'ja' zeggen**: ze bespreekt haar tactiek van het positief beantwoorden van kansen en hoe ze hiermee omgaat in haar huidige leven. - **Zelfreflectie en het herkennen van signalen**: inzichten over het meten van jezelf en hoe je signalen kunt oppikken tijdens mindere periodes. - **Pruttel-tijd en patronen herkennen**: we hebben het over "prutteltijd" en hoe onze patronen ons kunnen helpen groeien. En... op het einde doen we iets héél leuks... #doordewind ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Spreekuur-voorgaande-seizoenen---YouTubeThumbnails--3--2-1.jpg) ### Interessante links Volg Ingeborg op [⁠Instagram⁠](https://www.instagram.com/ingeborgtmsergeant/?ref=dokterservaas.be) Volg Dokter Servaas op [⁠Instagram⁠](https://www.instagram.com/servaasbinge/?ref=dokterservaas.be) Open Spreekuur is nu ook beschikbaar op Youtube! Abonneer je op ons [⁠YouTube kanaal⁠](https://www.youtube.com/@dokterservaas?ref=dokterservaas.be), like onze video’s en reageer. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1ldTtlzzXq1LqrioHJwrFj?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/38-ingeborg-m-t-sergeant-over-ja-zeggen-en-jezelf-leren/id1646766696?i=1000639712281&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=httN9we1J-Y&ref=dokterservaas.be) ### #37. Een ademhalingsoefening met Siebe Hannosset URL: https://dokterservaas.be/siebe-hannosset-2/ Last updated: 2026-06-28T12:58:52.000Z In deze aflevering doe ik samen met Siebe Hannosset een ademhalingsoefening. Jij kan meedoen! In mijn spreekuur met Siebe Hannosset had ik het al over de kracht van ademhaling. Siebe heeft het onder andere over zijn tools voor een gezond leven en daar zijn zuurstofprikkels onmisbaar bij. Samen met mij (én met jou) doet hij een ademhalingsoefening. 0:00 /0:50 1× ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/54U3qSxfXCPMmXfiUezQbf?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/37-een-ademhalingsoefening-met-siebe-hannosset/id1646766696?i=1000639031934&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #36. Steven Van Belleghem: Over klantgerichtheid in de zorg. URL: https://dokterservaas.be/steven-van-belleghem/ Last updated: 2026-06-28T13:35:53.000Z Een inspirerend gesprek met auteur en expert in klantenservice, Steven Van Belleghem. We hebben inspirerende inzichten en persoonlijke ervaringen gedeeld over het verbeteren van communicatie in de gezondheidszorg en de rol van technologie hierin. ### Belangrijkste inzichten die we hebben besproken - Leer waarom empathie en heldere communicatie van vitaal belang zijn in de gezondheidszorg en waarom deze aspecten soms over het hoofd worden gezien. - Verken de mogelijkheden van technologie bij het versterken van de communicatie tussen zorgverleners en patiënten. Ontdek hoe innovatie een positieve impact kan hebben op de gezondheidszorg. - Luister naar Steven's persoonlijke ervaringen en ontdek het belang van een gezonde balans tussen werk en privéleven. Leer hoe hij bewust tijd vrijmaakt voor zijn gezin. Ontdek waardevolle inzichten, praktische tips en laat je inspireren door deze boeiende SPREEKUUR-aflevering. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel het boek Immuun in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5RLRdMzMpG5AZqN7sVVW8n?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/36-steven-van-belleghem-over-klantgerichtheid-in-de-zorg/id1646766696?i=1000636739627&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=qMqpUKHVGF8&ref=dokterservaas.be) ### #35. Jef Willem van Onbespreekbaar: Het ABC van mentale gezondheid. URL: https://dokterservaas.be/jef-willem/ Last updated: 2026-06-28T13:25:47.000Z Yes! Ik heb de man die het onbespreekbare bespreekbaar maakt op Spreekuur gekregen! Ik wou hem zoveel vragen stellen dat het een hele lange aflevering is geworden. Een aflevering, waarin we samen het ABC van mentale gezondheid overlopen. Even stilstaan bij elke letter van het alfabet en daarover nadenken en filosoferen. ### Onbespreekbaar Jef Willem is ondermeer bekend van zijn populaire podcast **‘Onbespreekbaar’**. Die startten Nikolas en hij tijdens de COVID pandemie omdat ze voelden dat er nood was. Zo velen blijven zitten met vragen en worstelen zonder erover te durven praten. Heb je zelf een vraag of blijf je ergens mee zitten. Praat erover! Met elkaar of met een professionele zorgverlener. ## Enkele dingen die we kunnen leren van Jef Hoe kun je omgaan met wissselende energieniveaus tijdens een werkdag. - Hoe kun je omgaan met wissselende energieniveaus tijdens een werkdag. - Jef vertelt ook hoe hij bewerkte voeding vermijdt voor zijn gezondheid. - Het geef je grenzen aan in jouw sociale en professionele context. #### Interessante links Boek:[⁠ Omdat we hier niet genoeg over praten⁠](https://www.standaardboekhandel.be/p/omdat-we-hier-niet-genoeg-over-praten-9789401482264?ref=dokterservaas.be) Volg Jef Willem op [⁠Instagram⁠](https://www.instagram.com/jef.eagl/?ref=dokterservaas.be) Volg Jef Willem op [⁠Linkedin⁠](https://www.linkedin.com/in/jef-willem-2ab13566/?originalSubdomain=be&ref=dokterservaas.be) Volg Dokter Servaas op [⁠Instagram](https://www.instagram.com/servaasbinge/?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2Mq73RlUk9UhCZeEXrFSYP?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/35-jef-willem-van-onbespreekbaar-het-abc-van-mentale/id1646766696?i=1000638270332&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=2vPjH7GGHTs&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #34. Over het hoofd en het hart | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/hoofd-en-hart/ Last updated: 2026-06-25T15:05:31.000Z Ria stelde me de vraag hoe ze meer intuïtief kan handelen en hoe ze het verschil herkent. Ik vond dit een boeiende, maar geen gemakkelijke vraag... Maar in het antwoord heb ik toch geprobeerd om het verschil tussen de twee vormen van denken en handelen uit te leggen, zonder de ene te bevoordelen boven de andere. Meer nog, ik denk dat geheim ligt in de twee afstemmen op elkaar. Een harmonieuze balans vinden is de sleutel voor besluitvorming. Zowel de logica van het verstand als de stem van onze intuïtie bieden ons waardevolle inzichten. De kunst is om deze twee te laten samenwerken in plaats van met elkaar in conflict te zijn. Laat me je in deze podcast alvast enkele tips en oefeningen geven om hiermee aan de slag te gaan. Veel luisterplezier! Dokter Servaas 🙏 Bedankt voor het luisteren naar Open Spreekuur! Vergeet niet om je te abonneren op onze podcast of om naar de andere boeiende afleveringen te luisteren. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6oxNdLxu40p3hrKp4dw871?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/34-over-het-hoofd-en-het-hart-open-spreekuur/id1646766696?i=1000637519717&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #33. Cannabis-olie of CBD | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/cannabis-olie/ Last updated: 2026-06-28T13:27:52.000Z In deze aflevering bespreken we alles wat je moet weten over het gebruik van CBD en het endocannabinoïde systeem in ons lichaam. ### De inzichten die we delen - Wat is CBD en hoe verschilt het van THC? - De rol van het endocannabinoïde systeem in ons lichaam - Verschillende toedieningsvormen van CBD en hun effectiviteit - We kijken naar de wetenschappelijke feiten rond CBD en zullen de mythen en feiten ontleden. 🙏 Bedankt voor het luisteren naar Open Spreekuur! Vergeet niet om je te abonneren op onze podcast of om naar de andere boeiende afleveringen te luisteren. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/4BjDWhyKwieImM4xNyc8xy?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/33-cannabis-olie-of-cbd-open-spreekuur/id1646766696?i=1000635503820&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #32. Tessa Wullaert: Over leiderschap, routines en een missie hebben. URL: https://dokterservaas.be/tessa-wullaert/ Last updated: 2026-06-26T10:59:14.000Z In deze aflevering hebben we de eer om voetbalster Tessa Wullaert van de Red Flames te verwelkomen. De kapitein van de nationale ploeg deelt haar inzichten over vriendschappen in het team en legt de nadruk op het belang van persoonlijke rust. We duiken in haar slaaproutine, voedingsgewoonten en trainingsregime. Ook onthult Tessa haar weg naar goed leiderschap en deelt ze haar missie: Meer meisjes aan het voetballen krijgen. Dit doet ze met het project GRLPWR (lees: Girl Power), dat meisjes aanmoedigt om te voetballen en hen steunt tegen discriminatie en pesten. Een must-listen voor wie het vrouwenvoetbal op gelijke hoogte wil brengen met het mannenvoetbal. Dit en nog veel meer in deze boeiende aflevering! #### **Interessante links** [GRLPWR website⁠](https://grlpwr.be/?ref=dokterservaas.be) [⁠De goals van het Frans vrouwenvoetbalelftal⁠](https://www.youtube.com/watch?v=D%5FHPiaAx%5FQA&ref=dokterservaas.be) **Een vraag insturen of shownotes raadplegen?** [⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1xnWk1OZSl8IILcL18u9Nm?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/32-tessa-wullaert-over-leiderschap-routines-en-een/id1646766696?i=1000634728412&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=54gHRi1U0cM&ref=dokterservaas.be) ### #31. 'Ozempic' en gewichtsverlagende medicatie | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/ozempic/ Last updated: 2026-06-28T11:36:08.000Z In deze aflevering bespreken we de complexiteit van obesitas en de mogelijke rol van de nieuwe gewichtsverlagende medicijnen. Maar ik wil verder kijken: naar de oorzaken van obesitas, de impact van bodyshaming en opties geven hoe we als 'zorgteam' gewichtsverlies kunnen benaderen. ### Key Takeaways: - Obesitas is een complexe aandoening met meerdere oorzaken die vraagt om een holistische aanpak. Het is belangrijk om verder te kijken dan alleen de symptomen. - Bodyshaming heeft ook ernstige gevolgen voor het zelfbeeld en de gezondheid van mensen. Obesitas in niet zomaar een cijfer op de weegschaal. Laten we streven naar inclusiviteit en respect voor elkaar. - Medicijnen zoals Ozempic kunnen een rol spelen bij gewichtsverlies, maar ze moeten altijd worden gecombineerd met een multidisciplinaire aanpak en levensstijlaanpassingen. Dit past in de recente ontwikkelingen en richtlijnen die binnenkort zullen verschijnen vanuit het kabinet volksgezondheid. Wil je meer weten over obesitas, de impact van bodyshaming en de nuances van gewichtsverliesbehandelingen? Luister dan nu naar deze aflevering van Open Spreekuur! Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1bBk045LzvR0ML27vfnniT?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/31-ozempic-en-gewichtsverlagende-medicatie-open-spreekuur/id1646766696?i=1000633945009&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### Zo maak je gemakkelijker gezonde keuzes voor heel je gezin: health by design URL: https://dokterservaas.be/dagboek-bericht-1-de-podcast-voor-jouw-gezondheid-2/ Last updated: 2026-06-08T19:18:42.000Z 01/11/2023 **Richt je omgeving zo in, dat je gestimuleerd wordt in het maken van juiste en gezonde beslissingen. Dat is het basisprincipe van health by design. Hoe dat werkt en hoe je daaraan begint? Dat leg ik hieronder graag even uit!** Genetisch heb ik wel wat aanleg om sneller aan te komen. Veel diëten rekenen bovendien puur op wilskracht, waardoor je vroeg of laat altijd wel weer plooit. Op een bepaald moment heb ik daarom beslist om gewoon geen ongezonde dingen meer in huis te halen. Een mooi voorbeeld van **health by design**: richt je omgeving zo in, dat je gestimuleerd wordt in het maken van juiste en gezonde beslissingen. Mijn keuken is een schoolvoorbeeld geworden van gezonde keuzes en weinig verleidingen. Als ik wil snoepen, moet ik daar bewust over nadenken en mij verplaatsen. Dat geeft me tijd genoeg om mijn gedachten te verzetten. En uiteraard zondig ik weleens. Een 80/20-principe is ideaal, we moeten niet allemaal heiliger worden dan de paus! Als ik dan op restaurant ga, geniet ik er dubbel zoveel van. > **“Richt je kasten zo in dat het voor jouw gezinssituatie werkt”** ### **Health by design toepassen binnen jouw gezin** Uiteraard is dat voor iedereen anders. Ik maak sowieso andere keuzes dan gezinnen met kinderen bijvoorbeeld, of mannen die elke dag zware fysieke arbeid verrichten. Maar ook dat is **health by design**, dat je jezelf wat ruimte geeft. Richt je kasten zo in dat het voor jouw gezinssituatie werkt. Maak het voor jezelf gemakkelijk om wat meer te bewegen door ’s ochtends al je loopkleren klaar te leggen voor na het werk. Maak de drempel zo laag mogelijk, it works! ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/foto-voor-de-blog-2.webp) ### **Health by design in je eigen huishouden** En **begin in je eigen huishouden**. Het is een never-ending fight eigenlijk, dat gevecht tegen de voedingsindustrie. Als je als moeder je kinderen fruit mee naar school geeft, staan jouw koters daar zo goed als alleen in een zee van koeken. Scholen zijn er trots op dat ze één dag per week een ‘fruitjesdag’ doen, dat is toch de omgekeerde wereld! Er zou elke dag alleen maar fruit beschikbaar moeten zijn. Ik durf zelfs nog een stapje verder te gaan. Kijk naar de ziekenhuizen: het zijn de plekken waar je de meest ongezonde voeding geserveerd krijgt. Dan kom je buiten bij de cardioloog en loop je bij wijze van spreken tegen de frisdrankautomaat aan. Elke sportzaal, elke publieke plek heeft automaten met moordwapens zoals dranken en snoep ter beschikking. De maatschappelijke druk is zo hoog, en de marketingafdelingen van de voedingsindustrie zijn zo bedreven in het produceren van bullshit dat onze visie op voeding daardoor ook totaal verdraaid is. Junkfood is superbeschikbaar en vaak ook goedkoper dan gezonde voeding. Als je echt gezond wilt eten en voldoende variatie in je menu wilt brengen, moet je toch een zekere creativiteit aan de dag kunnen leggen. ### (E)boeken Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## ### #30. Julien De Wit: Over de noden en het welzijn van Generation Z URL: https://dokterservaas.be/julien-de-wit/ Last updated: 2026-06-26T11:14:39.000Z Julien De Wit, de gerenommeerde auteur van het boek "Geeneratie". Samen verkennen we het mentaal welzijn van de jongeren van nu, bespreken we de opvatting dat we te maken hebben met een ‘knuffelbeer generatie’ en gaan we in op de groeiende afstand tussen jongeren en politiek. ## Wat je te wachten staat - Een diepgaand gesprek over mentaal welzijn bij jongeren - Inzichten in de discussie van de 'knuffelbeergeneratie - Verkenning van de kloof tussen jongeren en de politieke arena ## Over Julien De Wit Julien De Wit is een gepassioneerde auteur en kenner van de uitdagingen en kansen van Generatie Z. Met zijn boek "Geeneratie" werpt hij een verhelderend licht op de unieke karakteristieken en behoeften van de jongeren van vandaag. ## Highlights - Openhartige discussies over de mentale gezondheid van jongeren - Analyse van de term ‘knuffelbeer generatie’ en wat dit betekent voor de jeugd van nu - Verkenning van de relatie tussen jongeren en politiek en hoe deze verbeterd kan worden Luister nu naar “Spreekuur” voor een diepgaand en verhelderend gesprek dat licht werpt op de unieke uitdagingen en kansen van de jongeren van vandaag! 🙋 Hulp nodig? Ben je student en heb jij of iemand van je vrienden hulp nodig? Bekijk dan zeker de website [⁠Moodspace⁠](https://moodspace.be/?ref=dokterservaas.be) voor betrouwbare info, tips en zelfhulp om emotionele problemen het hoofd te bieden en (veer)krachtig te studeren. ### Interessante links Boek: [⁠Ge(e)neratie - Julien De Wit⁠](https://ertsberg.be/boek/geeneratie/?ref=dokterservaas.be) Website: [⁠Moodspace - zelfhulp voor studenten](https://moodspace.be/?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://www.youtube.com/watch?v=fau8QbCz9U8&ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/30-julien-de-wit-over-de-noden-en-het-welzijn-van-generation-z/id1646766696?i=1000633180680&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=fau8QbCz9U8&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #29. Soja, vitamines en alles wat je moet weten over plant-based voeding | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/soja-en-vitamines/ Last updated: 2026-06-28T11:48:01.000Z *(Disclosure: Deze aflevering werd ondersteund door Alpro)* **Duik met me mee in een bad van informatie over de kracht van plantaardig eten!** 1. Welkom bij een nieuwe aflevering van "Open Spreekuur". Jasmien stelde zich wat vragen over de [vorige podcast over plantaardige voeding](https://open.spotify.com/episode/2NIhnAONbFcHDLSl1TwePg?ref=dokterservaas.be). 2. Is soja nu gezond? Welke alternatieven zijn er? Zitten er genoeg vitamines in? Wat hebben we eigenlijk nodig? 3. Op al deze vragen geef ik een no-nonsense antwoord in deze aflevering. ### Soja 1. Ik ontmantel enkele mythes, deel verrassende feiten en hoop dat ik jullie kan doen watertanden met de gezondheids- en duurzaamheids-voordelen van een ‘plantbased’ voedingsaanpak! 2. Of je nu flirt met het idee om flexitariër te worden, jezelf onderdompelt in de veganistische levensstijl of gewoon nieuwsgierig bent naar wat groene voeding voor jóu kan betekenen - In deze aflevering kom je het allemaal te weten. ### BONUS 1. Ontdek een exclusief receptenboekje, samengesteld in samenwerking met Alpro, boordevol inspiratie om je keuken om te toveren tot een plantaardig paradijs! 2. Luister nu en laat je inspireren door de kracht van plantaardig! 3. Beschikbaar op Spotify en op al jouw favoriete podcastkanalen! ### **Interessante links** - De link naar het [receptenboekje](https://www.alpro.com/benl/ebook/?ref=dokterservaas.be) - Volg Alpro op [Instagram](https://www.instagram.com/alpro/?ref=dokterservaas.be) en [Facebook](https://www.facebook.com/AlproBe) - Volg Dokter Servaas op [Instagram](https://www.instagram.com/servaasbinge/?ref=dokterservaas.be) en [YouTube](https://www.youtube.com/@dokterservaas?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7rVDrzi46KT6JDBSQAxSf7?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/open-spreekuur-over-soja-vitamines-en-alles-wat-je/id1646766696?i=1000632392934&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #28. Arno Monsecour: Over de mindset achter voeding. URL: https://dokterservaas.be/arno-monsecour/ Last updated: 2026-06-26T11:45:04.000Z ### Welkom bij het nieuwe seizoen van “Spreekuur”, de podcast voor jouw gezondheid. - Ook dit seizoen nodigt Dokter Servaas enkele fantastische gasten uit en gaat hij in gesprek met mensen die prikkelen, inspireren en nieuwe inzichten geven. - We bijten de spits af met een klepper. Arno Monsecour, de ex-profvoetballer (geen spits, wel een centrale verdediger) die zijn voetbalschoenen aan de haak hing, de schoolbanken opzocht en zich omschoolde tot voedingsdeskundige. ## **Wat je te wachten staat** - Ontdek wie Arno inspireert - Duik dieper in de kernthema’s van Arno's boek - Leer hoe het levensverhaal en de nieuwsgierigheid van Arno heeft geleid tot baanbrekende inzichten en het maken van de juiste keuzes ## Over Arno Monsecour - Arno Monsecour is een expert in voedingswetenschap die in zijn praktijk [Topvoedingsadvies](https://jeweegtwatjedenkt.be/?ref=dokterservaas.be) mensen helpt om de beste versie van zichzelf te worden, zowel mentaal als fysiek. - Hij is een gediplomeerd diëtist, specialiseerde zich in Precision Nutrition en is daarnaast ook een mindset coach. In zijn boek '[Verlost van verleiding](https://verlostvanverleiding.com/?ref=dokterservaas.be)’ leert hij hoe je zonder wilskracht een blijvende transformatie kan ondergaan. ## Highlights van deze aflevering - Verhelderende gesprekken over de mentale impact van voeding. - Praktische tips en adviezen om bewuster om te gaan met wat we eten. - Inspirerende inzichten over hoe nieuwsgierigheid kan leiden tot persoonlijke groei en welzijn. ### Interessante links - Boek: [Het Goede Leven - Robert Waldinger en Marc Schulz](https://www.uitgeverijtenhave.nl/nieuws/nieuw-het-goede-leven/?ref=dokterservaas.be) Boek: [Verlost van Verleiding - Arno Monsecour](https://verlostvanverleiding.com/?ref=dokterservaas.be) - Volg Arno Monsecour op [Instagram](https://www.instagram.com/topvoedingsadviesarnomonsecour/?ref=dokterservaas.be) en [Facebook](https://www.facebook.com/topvoedingsadvies/) - Volg Dokter Servaas op [Instagram](https://www.instagram.com/servaasbinge/?ref=dokterservaas.be), [TikTok](https://www.tiktok.com/@dokterservaas?ref=dokterservaas.be)en [YouTube](https://www.youtube.com/@dokterservaas?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel 16:8 in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://www.youtube.com/watch?v=n5lzmCK8630&ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/28-arno-monsecour-over-de-mindset-achter-voeding/id1646766696?i=1000631561778&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=n5lzmCK8630&ref=dokterservaas.be) ### #27. Het beste van seizoen 2 + een extra special guest URL: https://dokterservaas.be/beste-seizoen-2/ Last updated: 2026-06-28T11:20:58.000Z Na een geweldige reis is het tweede seizoen helaas tot een einde gekomen. Ik ben enorm dankbaar voor de vele luisteraars en voor de boeiende gasten en vragen. In deze **slotaflevering van seizoen 2** wandel ik met jou door enkele momenten van dit seizoen en brengen we een nieuwe verrassende special guest naar voor. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5Jp5MwABeZvyqMjgWcb7EN?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/27-het-beste-van-seizoen-2-een-extra-special-guest/id1646766696?i=1000615809040&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #26. Hoe kies ik voor gezonde tussendoortjes in plaats van koeken en suikers? | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/tussendoortjes/ Last updated: 2026-06-26T13:41:59.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken die ik met plezier beantwoord. - In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over **gezonde tussendoortjes voor kinderen**. We gaan praten over waarom gezonde tussendoortjes zo belangrijk. - Laat ons een diepe duik nemen in de gezonde tussendoortjes. Het klinkt misschien niet zo spannend als koek en snoepjes maar ze geven ons wel de kracht om te stralen als nooit tevoren. **Ik wil jullie laten kennismaken met een heleboel heerlijke alternatieven:** - zelfgemaakte crackers, sappig fruit en plantaardige melkproducten. Gezonde tussendoortjes zitten boordevol voedingsstoffen. - We gaan ook samen gezonde snacks maken, ik zal je een aantal ideeën voorschotelen zoals fruitkebabs, zelfgemaakte smoothies, groentesnacks en misschien zelfs een lekker dipsausje. - Mama's en papa's kunnen helpen om deze gezonde lekkernijen te bereiden. Yummie! Dus beste ouders en kinderen, luister samen naar deze lekkere podcast en ontdek heel veel alternatieven voor koekjes en snoep. Blijf zeker luisteren tot het einde want er zit ook nog een leuke challenge om mee te doen op sociale media. Doe jij ook mee? **Benieuwd? Beluister het allemaal in dit open spreekuur. Een vraag insturen of shownotes raadplegen?** Dat kan op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/13KuvEyEorF7PuF6dZuIqH?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/26-hoe-kies-ik-voor-gezonde-tussendoortjes-in-plaats/id1646766696?i=1000614944812&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #25. Ralph Moorman: Hormoonspecialist en voedingsdeskundige URL: https://dokterservaas.be/ralph-moorman/ Last updated: 2026-06-28T13:17:26.000Z Dit is een buitengewone aflevering van Spreekuur met een wel heel bijzondere gast: Ralph Moorman is een ware krachtpatser in de wereld van gezondheid en voeding en zijn werk heeft op heel veel mensen een diepe impact gehad. Hij schreef het baanbrekende boek "[De Hormoonfactor](https://www.dehormoonfactor.nl/?ref=dokterservaas.be)" en is vanuit zijn achtergrond als voedingsingenieur in de wetenschap gedoken om hormonen te optimaliseren. Hij barst van goede inzichten en heeft een grote beweging in Nederland in gang gezet waarbij zelfs mensen opleid tot hormooncoach. ## In deze aflevering hebben we het onder andere over - zijn eigen gezondheidsgewoontes - vrouwelijke en mannelijke hormonen - om af te sluiten behandelen we nog enkele vragen van jullie, mijn lieve luisteraars. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/01sK01wCDYzmzxd1H3SEb5?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/25-ralph-moorman-hormoonspecialist-en-voedingsdeskundige/id1646766696?i=1000614094018&ref=dokterservaas.be) ### #24. Hoe kunnen we weer goed leren ademen? | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/ademen/ Last updated: 2026-06-25T05:13:41.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken die ik met plezier beantwoord. - In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over onze ademhaling. Want naar het schijnt ademen we allemaal verkeerd. Dat heeft een grote invloed op onze gezondheid? Wat is het probleem en hoe kunnen we weer ‘goed’ leren ademen? - Ik leg je eerst uit hoe onze ademhaling werkt en ik verhelder ook enkele ademhalingsaandoeningen zoals o.a. astma en slaapapneu. Daarnaast heb ik het ook over de invloed van beweging op onze ademhaling en ik licht ook enkele technieken toe om beter te leren ademen. Het boek van Katrien Geeraerts ['Blijven ademen'](https://www.bol.com/be/nl/f/blijven-ademen/9200000071910178/?ref=dokterservaas.be) vind ik een absolute aanrader. En verder laat ik je ook kennismaken met de [Moonbird](https://www.moonbird.life/nl/?gclid=Cj0KCQjwsIejBhDOARIsANYqkD05iYHzUw3ovkQQtWOrNGrnAn-Kjqgj56IJjLmUXzLqgIdG%5Fl3ZMxcaAt0PEALw%5FwcB&ref=dokterservaas.be), jouw persoonlijke ademcoach. Hoe dit toestel werkt? Houd je moonbird in je hand. Kies een oefening en laat je begeleiden door het ritme van je moonbird die uitzet en weer krimpt. Moonbird laat je zien hoe je lichaam tot rust komt. Wie goed luistert, krijgt in deze aflevering een leuk cadeautje. Met de code **SERVAASBINGE** krijg je korting op deze Moonbird. **Benieuwd? Beluister het allemaal in dit open spreekuur.** Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0ZlFlkXKcj5Uqr353zF1eQ?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/24-hoe-kunnen-we-weer-goed-leren-ademen/id1646766696?i=1000613173398&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #23. Topdokter Piet Hoebeke: Over genderdiversiteit en zijn boeken URL: https://dokterservaas.be/piet-hoebeke/ Last updated: 2026-06-26T12:25:35.000Z Vandaag heb ik het genoegen om te praten met Professor Piet Hoebeke, een gerenommeerde uroloog en decaan aan de faculteit Geneeskunde van de Universiteit Gent. Als student maakte ik al kennis met deze inspirerende man. Hij inspireerde mij door zijn authentieke en verbindende manier van lesgeven. - We praten in deze podcast niet alleen over zijn werk als topdokter maar ook over zijn boeken. Naast zijn medische carrière heeft Professor Hoebeke namelijk ook verschillende boeken geschreven, waaronder "De Staat van de Prostaat", "Het Penisboek" en zijn nieuwste werk "Gender in de Blender", waarin hij ons leert dat onze seksuele identiteit zich niet simpelweg laat vangen in zwart-wit definities, maar zich bevindt op een spectrum. - We sluiten ons spreekuur af met een vragenuurtje bij de uroloog. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/4PwsMc0iX8owYwEKFi7uF8?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/23-topdokter-piet-hoebeke-over-genderdiversiteit-en/id1646766696?i=1000612269624&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #22. Intermittent fasting en cravings | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/if-en-cravings/ Last updated: 2026-06-28T13:15:06.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken die ik met plezier beantwoord. In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over **intermittent fasting en cravings**. Ik leg in deze aflevering nog even de basisinformatie uit over vasten. Wat is vasten precies en welke vormen van vasten bestaan er allemaal? In mijn boek [⁠16:8 - met intermittent fasting naar een gezond gewicht ⁠](https://www.dokterservaas.be/boeken/16-8?ref=dokterservaas.be)leg ik van naaldje tot draadje uit wat vasten met jouw lichaam kan doen. Wat zijn *cravings*? Wat zijn de oorzaken en hoe kan je ze voorkomen? Ik leg je in dit open spreekuur even het verschil uit tussen eetstoornissen en cravings. Ik deel ook graag 10 tips om eetbuien te voorkomen. Wie goed luistert, krijgt in deze aflevering een leuk cadeautje. Benieuwd? Beluister het allemaal in dit open spreekuur. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0s73lQ2k7fqJLJ6nR1OUZP?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/22-intermittent-fasting-en-cravings/id1646766696?i=1000611388405&ref=dokterservaas.be) ### #21. Siebe Hannosset: Over Intermittent living. URL: https://dokterservaas.be/siebe-hannosset/ Last updated: 2026-06-26T12:18:25.000Z In deze aflevering nodig ik gepassioneerde Intermittent living coach **Siebe Hannosset** uit in mijn spreekuur. Siebe bracht net zijn eerste boek 'Intermittent Living. De helende kracht van koude douches en lege ontbijttafels' uit. Hij heeft een achtergrond als bewegingswetenschapper en was werkzaam als performance coach bij Club Brugge. Tijdens deze professionele uitdagingen gecombineerd met zijn eigen strijd tegen de ziekte van Lyme, ontdekte hij het Intermittent Living concept. **Waarover praten wij in deze aflevering?** - Zijn eigen gezondheid. Waar worstelt hij mee en wat zijn de trucjes? - Over **zijn boek** [**Intermittent Living**](https://www.borgerhoff-lamberigts.be/shop/boeken/intermittent-living?ref=dokterservaas.be) - Hoe je door te stoppen met ademen meer energie en een betere focus krijgt - Waarom koude douches zo gezond zijn - Dat intermittent fasting onmisbaar is om gezond oud te worden - Wat dorst met je zelfvertrouwen doet Tijdens deze aflevering deed ik samen met Siebe een ademhalingsoefening die we als aparte episode lanceren zodat jij deze ook kan uitproberen. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6RpEPhzzx5v4P5COXn0Iyr?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/21-siebe-hannosset-over-intermittent-living/id1646766696?i=1000610504814&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #20. Makkelijk plantaardig eten | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/plantaardig-eten/ Last updated: 2026-06-25T04:48:38.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken die ik met plezier beantwoord. - In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over **plantaardig eten en hoe we dit praktisch kunnen doen**. Ik leg in deze aflevering uit waarom we dat zouden doen. Dat het goed is voor de planeet èn voor onze gezondheid. Enkele van die gezondheidsvoordelen nemen we onder de loep. - Tevens lichten we enkele bestanddelen van plantaardige voeding, zoals soja, calcium, vitamine D en B12 uit en nemen we een kijkje naar de plantaardige alternatieven die er zijn onder de vorm van plantaardige drinks. Weet je, er is een plantaardig product voor elk van ons. Luister naar dit 'Open Spreekuur' en ontdek welke tips 'n tricks jij kan meenemen om gezonder te leven. (Ik maakte deze podcast met de steun van Alpro. Zo kunnen we waardevolle content maken en kunnen jullie gratis luisteren.) Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel De Lijst in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-lijst?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2NIhnAONbFcHDLSl1TwePg?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/20-makkelijk-plantaardig-eten/id1646766696?i=1000609424181&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #19. De klik van Bart De Wever URL: https://dokterservaas.be/bart-de-wever/ Last updated: 2026-07-28T17:48:09.000Z In deze aflevering komt **Bart De Wever**, één van de meest prominente en invloedrijke politici van België naar mijn spreekuur. Hij is zowel geliefd als berucht om zijn scherpe debat en stijl. Maar met een vastberadenheid om zijn politieke visie waar te maken. Diezelfde man maakte vele jaren geleden ook een klik voor zijn eigen gezondheid en net daarom ben ik heel dankbaar dat de burgemeester van Antwerpen in mijn spreekuur zit. Waarover praten wij in deze aflevering? - Zijn klik: wat doet zo'n druk bezet man om **zijn gezondheid** goed te houden? Waar worstelt hij mee en wat zijn de trucjes? - Over **zijn boek Woke** - De klik die we moeten als maatschappij maken: hoe kunnen we structureel naar een gezondere maatschappij streven en hoe zit het met ons **gezondheidszorg**? Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Met dank aan Febe Temmerman, Yasmine Beernaert Hillert Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2JAjd6xFF9pO8vjXd1BjFi?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/19-de-klik-van-bart-de-wever/id1646766696?i=1000608303282&ref=dokterservaas.be) ### #18. Negatieve gedachten | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/negatieve-gedachten/ Last updated: 2026-06-24T09:17:49.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken die ik met plezier beantwoord. **In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over negatieve gedachten.** - Als jouw houding en hoe je naar de wereld kijkt overwegend negatief is, dan kan dat jouw gezondheid, carrière en gezin beïnvloeden. Gelukkig kunnen we onszelf langzaam trainen in hoe we moeten denken door eenvoudige technieken toe te passen. - Ik deel in deze aflevering enkele trucjes die je zelf kan testen: van dagelijks tijd maken voor negatieve gedachten tot schrijven in plaats van denken. Ik help jou om een succesroutine te ontwikkelen en je negatieve gedachten te kanaliseren in iets constructiefs. - En wist je dat beweging en meditatie ook kunnen helpen tegen negatieve gedachten? ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2OaXAx1a7lSzpo20JtMsoJ?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/18-negatieve-gedachten/id1646766696?i=1000607278513&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #17. Hetty Helsmoortel; Je hart volgen en wat wetenschap en genetica voor onze voeding kan betekenen. URL: https://dokterservaas.be/hetty-helsmoortel/ Last updated: 2026-06-26T12:37:43.000Z Wanneer je Hetty Helsmoortel googelt, dan krijg je heel veel beroepen te zien. Van kankeronderzoeker aan de UGent, auteur, doctor in de gezondheidswetenschappen, wetenschapscommunicator. Bovendien heeft ze ook een theateropleiding aan het RITS achter de rug. Wij kennen haar vooral als vast panellid in de maandelijkse succesvolle podcast Nerdland maandoverzicht. Vorig jaar was ze ook één van de drijvende krachten achter het eerste Nerdland festival. **In deze podcast praten we over wat ons allebei drijft: gezondheid, wetenschap en wat genetica kan betekenen voor onze voeding.** Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Het Recept](https://dokterservaas.myshopify.com/products/het-recept?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/42bYPLViRS9s4rh0G6U9g3?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/17-hetty-helsmoortel-je-hart-volgen-en-wat-wetenschap/id1646766696?i=1000606223612&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #16. Over jeugdpuistjes op latere leeftijd en chocolade | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/puistjes-en-chocolade/ Last updated: 2026-06-28T12:35:06.000Z In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. **In dit open spreekuur heb ik het met jou graag over jeugdpuistjes op latere leeftijd en chocolade.** - Wat is acné eigenlijk? Ik leg je graag eerst het verschil uit tussen acne en rosacea. - Daarna gaan we dieper in op de oorzaken van acné. Sommige mensen hebben een genetische aanleg voor acne of zijn veranderende hormoonspiegels de oorzaak? Of irriteren we onze huid zelf te hard door contactirritatie of cosmetica. **Verder hebben we het in deze aflevering over medische behandelingen en de invloed van voeding op acne. En....last but not least. Is chocolade nu echt de boosdoener?** Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [https://podcasters.spotify.com...](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/0657yF8FHYY64LMg2lSgRj?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/16-over-jeugdpuistjes-op-latere-leeftijd-en-chocolade/id1646766696?i=1000605115021&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #15. Dr. Luc Colemont: De magie van onze darmen. URL: https://dokterservaas.be/luc-colemont/ Last updated: 2026-06-26T12:31:58.000Z In deze eerste aflevering van het tweede seizoen van #Spreekuur heb ik een boeiend gesprek met **Dr. Luc Colemont.** Hij was bijna 28 jaar maagdarmspecialist in het Sint-Vincentiusziekenhuis in Antwerpen maar sinds sedert 1 januari 2016 fulltime werkzaam als bezieler van de vzw Stop Darmkanker. Onder het motto ‘Kennis delen kan levens redden’ willen we jou in deze aflevering zo goed mogelijk informeren over darmkanker en je aansporen om de test te doen. Samen hebben we dezelfde missie: kennis delen, mensen informeren en inspireren. En dat is wat we samen in deze podcast willen doen. - Surf snel naar [www.stopdarmkanker.be](http://www.stopdarmkanker.be/?ref=dokterservaas.be) waar je alle informatie over darmkanker en het preventief onderzoek terugvindt. Want als je darmkanker vroeg genoeg ontdekt, kun je heel veel ziekteleed én overlijdens voorkomen. - Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [www.dokterservaas.be/podcast](http://www.dokterservaas.be/podcast?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/46lDpzH4Cbz62OZSRUPWvQ?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/15-dr-luc-colemont-de-magie-van-onze-darmen/id1646766696?i=1000604056799&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #14. Spreekuur Special - De Klik URL: https://dokterservaas.be/steppe-de-klik/ Last updated: 2026-07-08T13:35:38.000Z **In deze aflevering van #Spreekuur zijn de rollen omgedraaid. Ik zit vandaag in de interview stoel en Lies Steppe interviewt mij over gedragsverandering en mijn nieuwste boek, De Klik.** - Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal op [www.dokterservaas.be/podcast](http://www.dokterservaas.be/podcast?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6LUTdNxCBTfigpqh9CriMo?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/14-lies-steppe-spreekuur-special-de-klik/id1646766696?i=1000590714936&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #13. Collageen & afvallen in de menopauze | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/collageen-en-menopauze/ Last updated: 2026-06-23T06:45:32.000Z In deze aflevering hebben we het over collageen en afvallen in de menopauze. In ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal leven, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie! Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel het boek Immuun in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1hkPPRqdUahtzZXADq1YLv?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/13-collageen-afvallen-in-de-menopauze/id1646766696?i=1000589985351&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #12. Kristof De Kegel: Over de magische sportpil en motivatie vinden. URL: https://dokterservaas.be/kristof-de-kegel/ Last updated: 2026-07-10T12:18:05.000Z In deze aflevering van #Spreekuur hoor je een gesprek met goede vriend en oud-collega Kristof De Kegel. Kristof is bewegingswetenschapper actief bij wielerploeg Alpecin–Deceuninck. Hij begeleidt toppers zoals Mathieu van der Poel. Samen met Kristof hebben we het over beweging en hoe je laagdrempelig een actieve levensstijl kan volhouden. We duiken ook in de vragen die jullie ons gesteld hebben via Instagram. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/1p9T6gD33AKezunGDVc5zO?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/12-kristof-de-kegel-over-de-magische-sportpil/id1646766696?i=1000589340933&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #11. Over insulineresistentie en de optimale timing voor sport | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/insuline-en-timing-voor-sport/ Last updated: 2026-06-28T12:30:20.000Z In deze aflevering hebben we het over **insulineresistentie**. Kan je het te weten komen en wat kan je doen? En wanneer doe je best welke **sporten** en is er uberhaupt een verschil mocht je op andere tijdstippen sporten? In de afleveringen zonder gastspreker ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal boeien, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie, jullie hebben mij deze vraag gesteld en met plezier geef ik mijn antwoord! Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Diabetes Type 2 Omkeren](https://dokterservaas.myshopify.com/products/diabetes-type-2-omkeren?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6FiqyBDr3IlJkKkkK7WCFE?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/11-over-insulineresistentie-en-de-optimale-timing/id1646766696?i=1000587856823&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #10. Nina Mouton: over falen, zelfzorg en het kind in ons. URL: https://dokterservaas.be/nina-mouton/ Last updated: 2026-06-28T12:29:23.000Z In deze aflevering van #Spreekuur hoor je een gezellig gesprek met **Nina Mouton**. Nina is klinisch psycholoog, psychotherapeut, auteur, spreker, columnist, mildheidsdeskundige, creatief denker en mama. Een vrouw van meerdere facetten die elke dag op de barricades staat als voorvechter van mild ouderschap en zelfzorg. We hebben het ook over haar persoonlijke groei en de weg die ze heeft afgelegd om te zijn wie ze vandaag is. Het nieuwste boek van Nina getiteld ‘Zelfzorg is het begin van alles’ kan je verkrijgen in jouw favoriete boekhandel. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link:[⁠ STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ik wil ook 'De Klik' maken](https://dokterservaas.myshopify.com/products/de-klik?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6y9UprU7v5zPDRHdOgbBCo?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/10-nina-mouton-over-falen-zelfzorg-en-het-kind-in-ons/id1646766696?i=1000587062978&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #9. Gewoontes volhouden en haaruitval | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/gewoontes-en-haaruitval/ Last updated: 2026-06-23T07:33:05.000Z In deze aflevering hebben we het over hoe je gewoonten kan volhouden en wat je kan doen tegen haaruitval. In de afleveringen zonder gastspreker ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal boeien, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie, jullie hebben mij deze vraag gesteld en met plezier geef ik mijn antwoord! Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge-----Jana-Germanus-222-1-1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/12gPdw6HyHSZMDDHeutSF6?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/9-gewoontes-volhouden-en-haaruitval/id1646766696?i=1000586214491&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #8. Margot Hallemans: over kwetsbaarheid, yoga en zelfliefde. URL: https://dokterservaas.be/margot-hallemans/ Last updated: 2026-06-28T12:27:20.000Z In deze aflevering van #Spreekuur hoor je een heel fijn en eerlijk gesprek met **Margot Hallemans.** Margot is actrice en yogadocente. Bovendien is ze heel bewust bezig met persoonlijke groei en heeft ze een dappere weg afgelegd om te zijn wie ze vandaag is. En die weg, die deelt ze met ons in deze aflevering. We hebben het over het ‘waarom’ van haar tocht naar zelfontwikkeling ze vertelt met liefde over hoe ze de verbinding met zichzelf kwijtraakte in een relatie en welke kracht ze hier uit putte. Het boek van Margot kan je verkrijgen in jouw favoriete boekhandel. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Margot-Hallemans---Dr.-Servaas-1.jpg) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Ontdek Lang Zullen We Leven](https://dokterservaas.myshopify.com/products/lang-zullen-we-leven?utm%5Fsource=copyToPasteBoard&utm%5Fmedium=product-links&utm%5Fcontent=web) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/6iM2HKr2vDLKYb132J6Y94?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/8-margot-hallemans-over-kwetsbaarheid-yoga-en-zelfliefde/id1646766696?i=1000585436137&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #7. Kunstmatige zoetstoffen en cholesterol | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/zoestoffen-en-cholesterol/ Last updated: 2026-06-20T19:04:49.000Z In de afleveringen zonder gastspreker ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal boeien, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie, jullie hebben mij deze vraag gesteld en met plezier geef ik mijn antwoord! In deze aflevering hebben we het over LDL cholesterol en kunstmatige zoetstoffen. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [⁠STEL HIER ZELF JE VRAAG⁠](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) *Muziek: door Hillert Bingé en Servaas Bingé* ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ![](https://storage.ghost.io/c/54/aa/54aa0583-ef5e-4fb0-9b05-eca74b48be14/content/images/2026/06/Servaas-Binge-----Jana-Germanus--126-1.jpg) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/698fE0eMCmJgaXYAP8cZY4?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/7-kunstmatige-zoetstoffen-en-cholesterol/id1646766696?i=1000584607069&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) **Disclaimer**: *Deze content is uitsluitend bedoeld voor educatieve en informatieve doeleinden en vormt geen medisch advies of professionele dienstverlening. De verstrekte informatie mag niet worden gebruikt voor het diagnosticeren of behandelen van een gezondheidsprobleem of ziekte, en wie persoonlijk medisch advies wil, moet een arts raadplegen. Vraag altijd het advies van uw arts of andere gekwalificeerde zorgverlener over een medische aandoening. Negeer nooit professioneel medisch advies of stel het inwinnen ervan nooit uit.* ### #6. Steven Laureys: De wereld van slaap, dromen en meditatie. URL: https://dokterservaas.be/steven-laureys/ Last updated: 2026-09-04T06:46:40.000Z Slapen doen we allemaal, maar toch heerst er in België een heuse slaapcrisis. We zijn in Europa koploper in het verkopen van slaap- en kalmeermiddelen. **Dr. Professor Steven Laureys** neemt je vandaag mee in de wereld van het brein. Hij vertelt waarom slaap zo belangrijk is, en wat er in ons lichaam gebeurt wanneer we slapen. Want zoals je Steven zal horen zeggen is slaap een natuurlijke detox. Wat dat concreet wil zeggen, hoor je in de aflevering. Met heel veel plezier nodig ik jou uit om deze aflevering van Spreekuur mee te volgen. De boeken van Steven kan je verkrijgen in jouw lokale boekhandel. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel het boek Immuun in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/immuun?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/2X4I1WKT3YdGY86X6y7vAL?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/6-steven-laureys-de-wereld-van-slaap-dromen-en-meditatie/id1646766696?i=1000583772328&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #5. Intermittent vasten als vrouw en ijzertekort | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/if-als-vrouw-en-ijzertekort/ Last updated: 2026-06-26T09:38:38.000Z In de afleveringen zonder gastspreker ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal boeien, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie, jullie hebben mij deze vraag gesteld en met plezier geef ik mijn antwoord! In deze aflevering praat ik over intermittent vasten bij vrouwen. In het tweede deeltje van de aflevering praat ik de eerste hulp bij ijzertekort. Via de website kan iedereen vragen inspreken, die ik met plezier beantwoord. Een vraag insturen of shownotes raadplegen? Dat kan allemaal via deze link: [STEL HIER ZELF JE VRAAG](https://podcasters.spotify.com/pod/show/healthitude/message?ref=dokterservaas.be) ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. Wil je meer te weten komen over een gezonder leven? Neem de eerste stap naar positieve verandering door mijn (e)boeken te lezen. [Bestel Het Vastenkookboek in de shop](https://dokterservaas.myshopify.com/products/16-8-vastenkookboek?ref=dokterservaas.be) ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/61cE6PtYt2HVLEyhLrXCqx?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/5-intermittent-vasten-als-vrouw-en-ijzertekort/id1646766696?i=1000582980119&ref=dokterservaas.be) ***🎧 Volg en subscribe in je favoriete podcast-app.*** ### #4. Pascale Naessens: van model tot haar passie voor gezond, lekker eten. URL: https://dokterservaas.be/pascale-naessens/ Last updated: 2026-09-23T19:35:38.000Z **Pascale Naessens** is geen onbekende in Vlaanderen. We kennen haar kookboeken waarmee ze het boegbeeld van pure en gezonde voeding is geworden. In deze aflevering heb ik een openhartig gesprek met Pascale. Ze geeft ons een kijkje in haar leefwereld en vertelt over haar pad: het veeleisende modellenleven en de moeilijke relatie met voeding en hoe ze dit omdraaide tot een passie voor lekker en gezond eten. We duiken in wat voor Pascale de basis van gezonde voeding is. Met heel veel plezier nodig ik jou uit om dit inspirerende gesprek met Pascale mee te volgen. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3xHAHdHeAqn7PCSlapT6s9?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/4-pascale-naessens-van-model-tot-haar-passie-voor-gezond/id1646766696?i=1000582231973&ref=dokterservaas.be) [Volg Dokter Servaas op YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?si=VBaBWP4Ypza7EVbM&ref=dokterservaas.be) ### #3. Stress- bestendiger worden en vitamine D | Open Spreekuur URL: https://dokterservaas.be/stressbestendiger-en-vitamine-d/ Last updated: 2026-07-08T13:34:25.000Z In de afleveringen zonder gastspreker ‘Open Spreekuur’ wil ik de thema's die bij ons allemaal boeien, eenvoudig en praktisch uitlichten. En die thema's, die komen écht van bij jullie, jullie hebben mij deze vraag gesteld en met plezier geef ik mijn antwoord! Luister hier naar de aflevering In deze aflevering praat ik over hoe we veerkrachtiger kunnen worden als antwoord op stress. In het tweede deeltje van de aflevering praat ik over de invloed van vitamine D op je lichaam. Twee perfecte thema’s voor het najaar. ## Over Spreekuur Spreekuur met Dokter Servaas is de podcast waarin arts Servaas Bingé in gesprek gaat met toponderzoekers, artsen en denkers over gezondheid, preventie en levensstijl. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/7JO3je7DhUPc8WkPStyEMw?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/be/podcast/3-stressbestendiger-worden-en-vitamine-d/id1646766696?i=1000581494515&ref=dokterservaas.be) ### #2. Tiesj Benoot: Over veerkracht, motivatie en voeding. URL: https://dokterservaas.be/tiesj-benoot/ Last updated: 2026-06-28T11:54:16.000Z **Tiesj Benoot**, profwielrenner neemt je mee in zijn wereld, zijn gedachten en zijn gezondheidsgewoontes. We praten over doelen, dromen, discipline en doorgaan. De mindset van een **topsporter** is uniek. Bovendien kunnen we er veel uit leren. De discipline en toewijding is op zijn minst gezegd inspirerend. Maar kunnen wij onszelf deze mindset aanmeten? Het antwoord daarop is zeker volmondig ja. Met heel veel plezier nodig ik jou uit om het allereerste gesprek van Spreekuur mee te volgen. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/3NDpkeCleK5Q7kUXm52ox2?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/2-tiesj-benoot-over-veerkracht-motivatie-en-voeding/id1646766696?i=1000580751806&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?ref=dokterservaas.be) ### #1. Welkom bij Spreekuur! URL: https://dokterservaas.be/welkom/ Last updated: 2026-07-14T15:18:45.000Z In ‘Spreekuur’, de **podcast met Dokter Servaas,** gaan we in gesprek met gezondheidsexperten en inspirerende personen over gezondheid. Hou je klaar voor je tweewekelijkse afspraak! ## Over Spreekuur Spreekuur is de wekelijkse podcast van Dokter Servaas Bingé, lifestylearts en auteur. Elke dinsdag om 6 uur 's ochtends een gesprek over wat gezondheid écht betekent - met experts, denkers en ervaringsdeskundigen. Geen oneliners. Geen quick fixes. Wel het langere gesprek dat in een persgesprek niet past. ## Beluister Spreekuur - [Spotify](https://open.spotify.com/episode/5PsVjVXGy28iAop7zqtgJx?ref=dokterservaas.be) - [Apple Podcasts](https://podcasts.apple.com/nl/podcast/1-welkom-bij-spreekuur/id1646766696?i=1000580495792&ref=dokterservaas.be) - [YouTube](https://youtube.com/@dokterservaasbinge?ref=dokterservaas.be)